ન્યક્રતૂન્ગ્રથિનો મૃધ્રવાચઃ પણીઁરશ્રદ્ધાઁ અવૃધાઁ અયજ્ઞાન્ । પ્રપ્ર તાન્દસ્યૂઁરગ્નિર્વિવાય પૂર્વશ્ચકારાપરાઁ અયજ્યૂન્
અગ્નિએ નબળા મનવાળા, દંભી, કઠોર બોલનાર, અવિશ્વાસી, ગરીબ અને યજ્ઞ ન કરનારા લોકોને દૂર કર્યા છે. તેણે દસ્યુઓને હાંકી કાઢ્યા છે અને પહેલા અને પછીના યજ્ઞ ન કરનારને વિદાય આપી છે.
યો અપાચીને તમસિ મદન્તીઃ પ્રાચીશ્ચકાર નૃતમઃ શચીભિઃ । તમીશાનં વસ્વો અગ્નિં ગૃણીષેઽનાનતં દમયન્તં પૃતન્યૂન્
જે અંધકારમાં આનંદ કરતા હતા, તેમને અગ્નિએ પૂર્વ દિશામાં ફેરવ્યા, પોતાનાં બળથી તે મહાવીર છે. હું તે અગ્નિની સ્તુતિ કરું છું, જે સંપત્તિનો સ્વામી, અજેય અને શત્રુઓને વશ કરનાર છે.
યો દેહ્યો અનમયદ્વધસ્નૈર્યો અર્યપત્નીરુષસશ્ચકાર । સ નિરુધ્યા નહુષો યહ્વો અગ્નિર્વિશશ્ચક્રે બલિહૃતઃ સહોભિઃ
જે શક્તિશાળી અગ્નિએ દુશ્મનોને તેમના ઘરોમાંથી બહાર કાઢ્યા અને આર્ય સ્ત્રીઓને ઉષા જેવી તેજસ્વી બનાવી. એ યુવાન અગ્નિએ દુશ્મનોને રોકી અને જાતિઓને પોતાની શક્તિથી મજબૂત બનાવ્યા.
યસ્ય શર્મન્નુપ વિશ્વે જનાસ એવૈસ્તસ્થુઃ સુમતિં ભિક્ષમાણાઃ । વૈશ્વાનરો વરમા રોદસ્યોરાગ્નિઃ સસાદ પિત્રોરુપસ્થમ્
જેની રક્ષામાં બધા લોકો આશરો લે છે અને તેની કૃપા માંગે છે. વૈશ્વાનર, બંને લોકોથી શ્રેષ્ઠ, અગ્નિ પોતાના માતા-પિતાના ગોદમાં વસે છે.
આ દેવો દદે બુધ્ન્યા વસૂનિ વૈશ્વાનર ઉદિતા સૂર્યસ્ય । આ સમુદ્રાદવરાદા પરસ્માદાગ્નિર્દદે દિવ આ પૃથિવ્યાઃ
દેવ વૈશ્વાનરે, સૂર્યોદય સાથે, ગાઢ ખજાનાઓ આપ્યા છે. અગ્નિએ સમુદ્રમાંથી, દુરથી, નીચે અને ઉપરથી, આકાશ અને પૃથ્વીમાંથી આપ્યું છે.
પ્ર વો દેવં ચિત્સહસાનમગ્નિમશ્વં ન વાજિનં હિષે નમોભિઃ । ભવા નો દૂતો અધ્વરસ્ય વિદ્વાન્ત્મના દેવેષુ વિવિદે મિતદ્રુઃ
હું બળવાન દેવ અગ્નિને, દોડતા ઘોડા જેવી શક્તિ ધરાવનારને, ભક્તિપૂર્વક બોલાવું છું. તું અમારો દૂત બન, યજ્ઞ જાણનારો, દેવોમાં સમજદાર અને સત્યનિષ્ઠ રહેજે.
આ યાહ્યગ્ને પથ્યા અનુ સ્વા મન્દ્રો દેવાનાં સખ્યં જુષાણઃ । આ સાનુ શુષ્મૈર્નદયન્પૃથિવ્યા જમ્ભેભિર્વિશ્વમુશધગ્વનાનિ
હે અગ્નિ, સાચા માર્ગે ચાલીને, દેવતાઓની મિત્રતા માણી, આનંદથી તેમની સાથે જોડાઈને આવો. તમારી શક્તિથી પૃથ્વીના શિખરે ધ્વનિ પેદા કરો છો, અને તમારી તીવ્રતાથી આખી પૃથ્વી અને તમામ વનસ્પતિઓ હલાવી નાખો છો.
પ્રાચીનો યજ્ઞઃ સુધિતં હિ બર્હિઃ પ્રીણીતે અગ્નિરીળિતો ન હોતા । આ માતરા વિશ્વવારે હુવાનો યતો યવિષ્ઠ જજ્ઞિષે સુશેવઃ
યજ્ઞ પૂર્વ દિશામાં મુકાયો છે, સુંદર રીતે વિછાયેલું કુશાસન પ્રસન્ન કરે છે; અગ્નિ, બોલાવાતા, હોતા તરીકે ખુશ થાય છે. સર્વત્ર વ્યાપક માતાઓને પોકારીને, હે સૌથી યુવાન અને શુભ, તું જન્મે છે.
સદ્યો અધ્વરે રથિરં જનન્ત માનુષાસો વિચેતસો ય એષામ્ । વિશામધાયિ વિશ્પતિર્દુરોણેઽગ્નિર્મન્દ્રો મધુવચા ઋતાવા
યજ્ઞમાં જ્ઞાનીઓ તરત જ રથચાલકને રચે છે, તે તેમના વચ્ચે વિવેકી છે. અગ્નિ, લોકોના સ્વામી, ઘરનાં કેન્દ્રમાં સ્થિર થાય છે, મીઠા બોલે છે, સત્ય વચન કરે છે અને ધર્મને જાળવે છે.
અસાદિ વૃતો વહ્નિરાજગન્વાનગ્નિર્બ્રહ્મા નૃષદને વિધર્તા । દ્યૌશ્ચ યં પૃથિવી વાવૃધાતે આ યં હોતા યજતિ વિશ્વવારમ્
પસંદ કરાયેલ અગ્નિ પોતાના સ્થાન પર બેઠો છે, અગ્નિ આવી પહોંચ્યો છે; અગ્નિ, પુરુષોના સભામાં પુરોહિત અને આધારરૂપ છે. આકાશ અને પૃથ્વીએ તેને મજબૂત બનાવ્યો છે, અને હોતા સર્વવ્યાપકને પૂજે છે.
એતે દ્યુમ્નેભિર્વિશ્વમાતિરન્ત મન્ત્રં યે વારં નર્યા અતક્ષન્ । પ્ર યે વિશસ્તિરન્ત શ્રોષમાણા આ યે મે અસ્ય દીધયન્નૃતસ્ય
આ મહાનતાથી બધાને પાર કરી જાય છે, જેમણે ઉત્તમ સ્તુતિ રચી છે, કુશળ પુરુષો. જે લોકો ધ્યાનપૂર્વક સર્વજનને પાર કરે છે, અને મારા માટે સત્યની જ્યોત પ્રગટાવે છે.
નૂ ત્વામગ્ન ઈમહે વસિષ્ઠા ઈશાનં સૂનો સહસો વસૂનામ્ । ઇષં સ્તોતૃભ્યો મઘવદ્ભ્ય આનડ્યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
હવે, હે અગ્નિ, અમે વસિષ્ઠો તને બોલાવીએ છીએ, તું શક્તિનો સ્વામી અને ધનનો પુત્ર છે. સ્તુતિ કરનાર અને દાનશીલને અખૂટ આહાર આપ, અને હંમેશા અમને શુભ આશીર્વાદથી રક્ષા કર.
ઇન્ધે રાજા સમર્યો નમોભિર્યસ્ય પ્રતીકમાહુતં ઘૃતેન । નરો હવ્યેભિરીળતે સબાધ આગ્નિરગ્ર ઉષસામશોચિ
રાજા, સર્વોપરી, શ્રદ્ધાથી પ્રજ્વલિત થાય છે, જેના મુખને ઘીથી બોલાવવામાં આવે છે. મનુષ્યો અગ્નિને હવનથી પૂજે છે; તે ઉષા સાથે આગળ તેજથી ઝગમગે છે.
અયમુ ષ્ય સુમહાઁ અવેદિ હોતા મન્દ્રો મનુષો યહ્વો અગ્નિઃ । વિ ભા અકઃ સસૃજાનઃ પૃથિવ્યાં કૃષ્ણપવિરોષધીભિર્વવક્ષે
આ મહાન અગ્નિ ખરેખર હોતા તરીકે ઓળખાય છે, મનુષ્યોમાં આનંદદાયક અને શક્તિશાળી છે. તે પ્રકાશ ફેલાવે છે અને પૃથ્વી પર કાળી ટોચવાળી ઔષધિઓ સાથે વિહરે છે.
કયા નો અગ્ને વિ વસઃ સુવૃક્તિં કામુ સ્વધામૃણવઃ શસ્યમાનઃ । કદા ભવેમ પતયઃ સુદત્ર રાયો વન્તારો દુષ્ટરસ્ય સાધોઃ
હે અગ્નિ, કઈ રીતે તું અમને ઉત્તમ અને વિશાળ સ્તુતિ આપશે, અમારી ઇચ્છા પૂર્ણ કરશે, જેમ તારી સ્તુતિ થાય છે? ક્યારે અમે સારા માર્ગદર્શનવાળા, ધનની પ્રાપ્તિ કરનાર અને મુશ્કેલીઓ પાર કરનાર બનીશું?
પ્રપ્રાયમગ્નિર્ભરતસ્ય શૃણ્વે વિ યત્સૂર્યો ન રોચતે બૃહદ્ભાઃ । અભિ યઃ પૂરું પૃતનાસુ તસ્થૌ દ્યુતાનો દૈવ્યો અતિથિઃ શુશોચ
ભરતોના અગ્નિની ખ્યાતિ સર્વત્ર સાંભળાય છે, જ્યારે તે સૂર્ય જેવું મહાન તેજથી ઝગમગે છે. તેણે યુદ્ધમાં પૂરુના પક્ષમાં ઊભો રહીને, દિવ્ય મહેમાન તરીકે તેજથી પ્રકાશિત કર્યો છે.
અસન્નિત્ત્વે આહવનાનિ ભૂરિ ભુવો વિશ્વેભિઃ સુમના અનીકૈઃ । સ્તુતશ્ચિદગ્ને શૃણ્વિષે ગૃણાનઃ સ્વયં વર્ધસ્વ તન્વં સુજાત
હે અગ્નિ, તારી ઘણી બધી આહુતિઓ શ્રદ્ધાપૂર્વક આપવામાં આવે છે, તું સર્વે શુભ રૂપોથી પ્રસન્ન છે. તારી સ્તુતિ કરવામાં આવે ત્યારે પણ, તું સાંભળે છે; હે સુજાત, તું તારી જાતે વધુ વિકસ.
ઇદં વચઃ શતસાઃ સંસહસ્રમુદગ્નયે જનિષીષ્ટ દ્વિબર્હાઃ । શં યત્સ્તોતૃભ્ય આપયે ભવાતિ દ્યુમદમીવચાતનં રક્ષોહા
આ વચન શતગણું, સહસ્રગણું અગ્નિ માટે રચાયું છે, બે કુશાસનવાળા માટે. જે સ્તુતિ કરનારને આનંદ આપે છે, તે સહાયરૂપ થાય, તેજથી ભરપૂર, દુઃખ દૂર કરનાર અને અનિષ્ટને નાશક બને.
નૂ ત્વામગ્ન ઈમહે વસિષ્ઠા ઈશાનં સૂનો સહસો વસૂનામ્ । ઇષં સ્તોતૃભ્યો મઘવદ્ભ્ય આનડ્યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
હવે, હે અગ્નિ, અમે વસિષ્ઠો તને બોલાવીએ છીએ, તું શક્તિનો સ્વામી અને ધનનો પુત્ર છે. સ્તુતિ કરનાર અને દાનશીલને અખૂટ આહાર આપ, અને હંમેશા અમને શુભ આશીર્વાદથી રક્ષા કર.
અબોધિ જાર ઉષસામુપસ્થાદ્ધોતા મન્દ્રઃ કવિતમઃ પાવકઃ । દધાતિ કેતુમુભયસ્ય જન્તોર્હવ્યા દેવેષુ દ્રવિણં સુકૃત્સુ
પ્રિયકર્તા ઉષાનોની ગોદમાં જાગ્યો છે, હોતા આનંદદાયક, સર્વશ્રેષ્ઠ અને શુદ્ધ છે. તે બંને જાતિના જીવ માટે સંકેત આપે છે, દેવતાઓને હવન અને સારા કર્મ કરનારને ધન પહોંચાડે છે.
સ સુક્રતુર્યો વિ દુરઃ પણીનાં પુનાનો અર્કં પુરુભોજસં નઃ । હોતા મન્દ્રો વિશાં દમૂનાસ્તિરસ્તમો દદૃશે રામ્યાણામ્
જે બુદ્ધિશાળી છે, તે દાન ન આપનારા દુર્ગો તોડી નાખે છે, સ્તુતિ શુદ્ધ કરે છે અને અમને ઘણું અન્ન આપે છે. આનંદદાયક હોતા, લોકોનો સ્વામી, અંધકાર દૂર કરે છે અને તેજસ્વીઓમાં દેખાય છે.
અમૂરઃ કવિરદિતિર્વિવસ્વાન્સુસંસન્મિત્રો અતિથિઃ શિવો નઃ । ચિત્રભાનુરુષસાં ભાત્યગ્રેઽપાં ગર્ભઃ પ્રસ્વ આ વિવેશ
અવિનાશી, કવિ, અદિતિ, તેજસ્વી, મિત્ર અને મહેમાન અમારે માટે શુભ છે. તેજસ્વી પ્રકાશથી તે ઉષાઓમાં આગળ ઝગમગે છે; જળનો બીજ વિશાળતામાં પ્રવેશી ગયો છે.
ઈળેન્યો વો મનુષો યુગેષુ સમનગા અશુચજ્જાતવેદાઃ । સુસંદૃશા ભાનુના યો વિભાતિ પ્રતિ ગાવઃ સમિધાનં બુધન્ત
હે જાતવેદા, તું યુગો યુગથી મનુષ્યોમાં પૂજનીય છે, શુદ્ધ છે. સુંદર પ્રકાશથી તું ઝગમગે છે; તારી પ્રજ્વલન સાથે ગાયો જાગે છે.
અગ્ને યાહિ દૂત્યં મા રિષણ્યો દેવાઁ અચ્છા બ્રહ્મકૃતા ગણેન । સરસ્વતીં મરુતો અશ્વિનાપો યક્ષિ દેવાન્રત્નધેયાય વિશ્વાન્
હે અગ્નિ, તું દૂત તરીકે આવ, નિષ્ફળ ન થજે; ભક્તિપૂર્વક ભજન કરનારોના સમૂહ સાથે દેવતાઓ પાસે જા. સરસ્વતી, મરુત, અશ્વિની, જળ અને બધા દેવતાઓની પૂજા કર, સર્વ શ્રેષ્ઠ ધન માટે.
ત્વામગ્ને સમિધાનો વસિષ્ઠો જરૂથં હન્યક્ષિ રાયે પુરંધિમ્ । પુરુણીથા જાતવેદો જરસ્વ યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
વસિષ્ઠે અગ્નિ, તને પ્રજ્વલિત કરીને, અમને સુરક્ષા અને સમૃદ્ધિ માટે તને પોકારે છે. અનેક અર્પણોથી તેજસ્વી બન, જાતવેદસ. તમે સૌ સદા અમારું કલ્યાણથી રક્ષણ કરો.
ઉષો ન જારઃ પૃથુ પાજો અશ્રેદ્દવિદ્યુતદ્દીદ્યચ્છોશુચાનઃ । વૃષા હરિઃ શુચિરા ભાતિ ભાસા ધિયો હિન્વાન ઉશતીરજીગઃ
ઉષા, પ્રેમી જેવી વિશાળ શક્તિથી, તું પ્રકાશિત થાય છે, તેજસ્વી અને ઝળહળતી. સોનાની જેમ તેજવાળી, શુદ્ધ અને તેજથી ભરી, જાગેલા મનને પ્રેરણા આપે છે.
સ્વર્ણ વસ્તોરુષસામરોચિ યજ્ઞં તન્વાના ઉશિજો ન મન્મ । અગ્નિર્જન્માનિ દેવ આ વિ વિદ્વાન્દ્રવદ્દૂતો દેવયાવા વનિષ્ઠઃ
ઉષાએ પ્રકાશમય જગતને દેખાડ્યું છે; જાગેલા લોકો યજ્ઞ કરે છે અને પોતાના મન અર્પે છે. અગ્નિ, સર્વ જન્મો જાણનારો, દૂતની જેમ દેવો માટે ઉત્સુક બની આવે છે.
અચ્છા ગિરો મતયો દેવયન્તીરગ્નિં યન્તિ દ્રવિણં ભિક્ષમાણાઃ । સુસંદૃશં સુપ્રતીકં સ્વઞ્ચં હવ્યવાહમરતિં માનુષાણામ્
દેવોને સમર્પિત સ્તુતિઓ અને વિચારો ધન માટે અગ્નિ પાસે જાય છે. તે સૌને સ્પષ્ટ દેખાય છે, સુંદર સ્વરૂપ ધરાવે છે, સૌમ્ય છે, હવન લેનારો અને મનુષ્યોને આનંદ આપનાર છે.
ઇન્દ્રં નો અગ્ને વસુભિઃ સજોષા રુદ્રં રુદ્રેભિરા વહા બૃહન્તમ્ । આદિત્યેભિરદિતિં વિશ્વજન્યાં બૃહસ્પતિમૃક્વભિર્વિશ્વવારમ્
અગ્નિ, તું ઇન્દ્રને વસુઓ સાથે લાવ, શક્તિશાળી રુદ્રને રુદ્રો સાથે લાવ, આદિત્યો સાથે સર્વજનીની માતા અદિતિને લાવ અને ઋષિઓ સાથે બૃહસ્પતિને લાવ.
મન્દ્રં હોતારમુશિજો યવિષ્ઠમગ્નિં વિશ ઈળતે અધ્વરેષુ । સ હિ ક્ષપાવાઁ અભવદ્રયીણામતન્દ્રો દૂતો યજથાય દેવાન્
જાગેલા લોકો યજ્ઞોમાં સૌથી યુવાન અને સૌમ્ય અગ્નિની સ્તુતિ કરે છે. તે રાત અને ધનની રક્ષા કરે છે, અવિરત દૂત બની દેવતાઓની પૂજા માટે યોગ્ય છે.