ઈળેન્યં વો અસુરં સુદક્ષમન્તર્દૂતં રોદસી સત્યવાચમ્ । મનુષ્વદગ્નિં મનુના સમિદ્ધં સમધ્વરાય સદમિન્મહેમ
અમે તમને, હે પ્રભુ, કુશળ અને જ્ઞાની, પૃથ્વી અને આકાશ વચ્ચેના દૂત, સત્યવચન વાળા તરીકે પૂજીએ છીએ. મનુની જેમ, અમે હંમેશા યજ્ઞ માટે અગ્નિને પ્રગટાવીએ છીએ.
સપર્યવો ભરમાણા અભિજ્ઞુ પ્ર વૃઞ્જતે નમસા બર્હિરગ્નૌ । આજુહ્વાના ઘૃતપૃષ્ઠં પૃષદ્વદધ્વર્યવો હવિષા મર્જયધ્વમ્
યજમાનો, ભેટો લઈને, શ્રદ્ધાથી અગ્નિ માટે બર્હિ ગોઠવે છે. ઘી સાથે હવન માટે બોલાવતાં, હે ઋત્વિજ, તમારા હાથથી હવન પવિત્ર કરો.
સ્વાધ્યો વિ દુરો દેવયન્તોઽશિશ્રયૂ રથયુર્દેવતાતા । પૂર્વી શિશું ન માતરા રિહાણે સમગ્રુવો ન સમનેષ્વઞ્જન્
દેવોને સમર્પિત, વિધિમાં નિપુણ, પવિત્ર સ્થાનમાં એકત્ર થયા છે અને દેવત્વની ઈચ્છા રાખે છે. જેમ બાળકને તેની માતાઓ વહાલ કરે છે, તેમ તેઓ સભામાં એકતાથી જોડાય છે.
ઉત યોષણે દિવ્યે મહી ન ઉષાસાનક્તા સુદુઘેવ ધેનુઃ । બર્હિષદા પુરુહૂતે મઘોની આ યજ્ઞિયે સુવિતાય શ્રયેતામ્
અને સ્વર્ગ જેવી મહાન દિવ્ય કન્યાઓ, ઉષા અને રાત્રિ, દૂધથી ભરપૂર ગાય જેવી છે. દયાળુઓ, બર્હિ પર બેઠા, યજ્ઞમાં સુખ-સમૃદ્ધિ માટે આવે.
વિપ્રા યજ્ઞેષુ માનુષેષુ કારૂ મન્યે વાં જાતવેદસા યજધ્યૈ । ઊર્ધ્વં નો અધ્વરં કૃતં હવેષુ તા દેવેષુ વનથો વાર્યાણિ
હું તમને, પ્રેરિતો, માનવ યજ્ઞોમાં પુજારી ગણું છું, હવનથી પૂજવા યોગ્ય. અમારા યજ્ઞને હવનમાં ઊંચે ઉઠાવો અને પછી દેવોમાં અમને ઇચ્છિત ફળ આપો.
આ ભારતી ભારતીભિઃ સજોષા ઇળા દેવૈર્મનુષ્યેભિરગ્નિઃ । સરસ્વતી સારસ્વતેભિરર્વાક્તિસ્રો દેવીર્બર્હિરેદં સદન્તુ
ભારતી પોતાની બહેનો સાથે, ઇળા દેવો અને મનુષ્યો સાથે તથા અગ્નિ, અને સરસ્વતી પોતાની સાથેીઓ સાથે આવે. આ ત્રણેય દેવીઓ આ બર્હિ પર બેઠી રહે.
તન્નસ્તુરીપમધ પોષયિત્નુ દેવ ત્વષ્ટર્વિ રરાણઃ સ્યસ્વ । યતો વીરઃ કર્મણ્યઃ સુદક્ષો યુક્તગ્રાવા જાયતે દેવકામઃ
પોષણ આપનારા દેવ ત્વષ્ટા અમારે માટે શુભ થાય અને વૃદ્ધિ આપે. એમાંથી જ વીર, કુશળ અને દેવોને ઈચ્છનાર, કર્મ માટે તૈયાર થતો જન્મે છે.
વનસ્પતેઽવ સૃજોપ દેવાનગ્નિર્હવિઃ શમિતા સૂદયાતિ । સેદુ હોતા સત્યતરો યજાતિ યથા દેવાનાં જનિમાનિ વેદ
વનસ્પતિ, હવનને દેવો સુધી મોકલો; અગ્નિ, પવિત્ર કરનાર, હવન વહેંચે છે. સાચો હોતા યજ્ઞ કરે, કારણ કે તે દેવોના મૂળ જાણે છે.
આ યાહ્યગ્ને સમિધાનો અર્વાઙિન્દ્રેણ દેવૈઃ સરથં તુરેભિઃ । બર્હિર્ન આસ્તામદિતિઃ સુપુત્રા સ્વાહા દેવા અમૃતા માદયન્તામ્
અગ્નિ, તમે પ્રગટ થઈને, ઇન્દ્ર અને દેવો સાથે, ઝડપી ગતિવાળાઓ સાથે અહીં આવો. અદિતિ અને તેના સારા પુત્રો બર્હિ પર બેઠા રહે અને અમર દેવતાઓ સ્વાહા સાથે આનંદ પામે.
અગ્નિં વો દેવમગ્નિભિઃ સજોષા યજિષ્ઠં દૂતમધ્વરે કૃણુધ્વમ્ । યો મર્ત્યેષુ નિધ્રુવિરૃતાવા તપુર્મૂર્ધા ઘૃતાન્નઃ પાવકઃ
અગ્નિદેવ અને અન્ય અગ્નિઓ સાથે, અગ્નિને સર્વોત્તમ યજ્ઞપતિ અને દૂત બનાવો. તે મનુષ્યોમાં અડગ, રક્ષક, તેજસ્વી અને શુદ્ધ છે, ઘીથી પોષાય છે.
પ્રોથદશ્વો ન યવસેઽવિષ્યન્યદા મહઃ સંવરણાદ્વ્યસ્થાત્ । આદસ્ય વાતો અનુ વાતિ શોચિરધ સ્મ તે વ્રજનં કૃષ્ણમસ્તિ
હે અગ્નિ, તું જ્યારે બાંધી રાખવામાંથી છૂટેલો ઘોડો નવું ઘાસ ચરે એમ, તું પણ પોતાની મહાન શક્તિથી બાંધણ તોડી નાખે છે. ત્યારબાદ, તારી જ્યોત પવનની સાથે ચાલે છે અને તારી કાળી પાંખડી સ્પષ્ટ દેખાય છે.
ઉદ્યસ્ય તે નવજાતસ્ય વૃષ્ણોઽગ્ને ચરન્ત્યજરા ઇધાનાઃ । અચ્છા દ્યામરુષો ધૂમ એતિ સં દૂતો અગ્ન ઈયસે હિ દેવાન્
હે અગ્નિ, તું તાજો જન્મેલો અને શક્તિશાળી છે, જ્યારે તને પ્રજ્વલિત કરવામાં આવે છે ત્યારે તારી અખૂટ જ્યોત ફરતી રહે છે. તારો લાલ ધૂમાડો આકાશ સુધી પહોંચે છે અને તું દૂત બની દેવતાઓ સુધી જાય છે.
વિ યસ્ય તે પૃથિવ્યાં પાજો અશ્રેત્તૃષુ યદન્ના સમવૃક્ત જમ્ભૈઃ । સેનેવ સૃષ્ટા પ્રસિતિષ્ટ એતિ યવં ન દસ્મ જુહ્વા વિવેક્ષિ
હે અગ્નિ, તારી શક્તિ આખી ધરતી પર ફેલાઈ જાય છે, જ્યારે તું તીક્ષ્ણ મોઢાથી અર્પણો ભક્ષે છે. તું સજ્જ સેનાની જેમ આગળ વધે છે અને અજબ રીતે તારી જીભથી જઉં પસંદ કરે છે.
તમિદ્દોષા તમુષસિ યવિષ્ઠમગ્નિમત્યં ન મર્જયન્ત નરઃ । નિશિશાના અતિથિમસ્ય યોનૌ દીદાય શોચિરાહુતસ્ય વૃષ્ણઃ
સાંજ અને સવારે, લોકો સૌથી યુવાન અને તેજસ્વી અગ્નિને ઘોડાની જેમ સુંદર રીતે શણગારે છે. એ હંમેશા તેજ આપે છે અને પોતાના ઘરનો મહેમાન બની, અર્પિત હવનથી તેની જ્યોત તેજે પ્રગટે છે.
સુસંદૃક્તે સ્વનીક પ્રતીકં વિ યદ્રુક્મો ન રોચસ ઉપાકે । દિવો ન તે તન્યતુરેતિ શુષ્મશ્ચિત્રો ન સૂરઃ પ્રતિ ચક્ષિ ભાનુમ્
હે અગ્નિ, જ્યારે તું સુંદર રીતે શણગારેલો અને તેજસ્વી ચહેરો ધરાવતો, સોનાની જેમ હવનકુંડમાં ઝળહળે છે, ત્યારે તારી શક્તિ આકાશના ગર્જનાની જેમ ધ્વનિત થાય છે અને તું સૂર્યની જેમ તારો પ્રકાશ ફેલાવે છે.
યથા વઃ સ્વાહાગ્નયે દાશેમ પરીળાભિર્ઘૃતવદ્ભિશ્ચ હવ્યૈઃ । તેભિર્નો અગ્ને અમિતૈર્મહોભિઃ શતં પૂર્ભિરાયસીભિર્નિ પાહિ
જેમ અમે તને ઘીથી ભરપૂર હવન અને સ્તુતિઓથી સેવા કરીએ છીએ, તેમ તું તારી અપરંપાર મહિમાથી અમને રક્ષા કર, હે અગ્નિ, અને લોખંડ જેવી મજબૂત શતાબ્દી કિલ્લાઓથી અમારો બચાવ કર.
યા વા તે સન્તિ દાશુષે અધૃષ્ટા ગિરો વા યાભિર્નૃવતીરુરુષ્યાઃ । તાભિર્નઃ સૂનો સહસો નિ પાહિ સ્મત્સૂરીઞ્જરિતૄઞ્જાતવેદઃ
હે શક્તિશાળી અગ્નિ, તારી પાસે જે અજેય સ્તુતિઓ છે અથવા જેનાથી તું પ્રસન્ન થાય છે, એ બધાથી અમને, અમારા સ્વામીઓ અને ગાયકોએ, રક્ષા કર, હે જ્ઞાતવેદા.
નિર્યત્પૂતેવ સ્વધિતિઃ શુચિર્ગાત્સ્વયા કૃપા તન્વા રોચમાનઃ । આ યો માત્રોરુશેન્યો જનિષ્ટ દેવયજ્યાય સુક્રતુઃ પાવકઃ
જેમ લાકડામાંથી તીક્ષ્ણ કુહાડી ઝળહળે છે, તેમ તું પણ પોતાનાં પ્રકાશથી પ્રગટ થાય છે. જે વિશાળ માતાના ગર્ભમાંથી જન્મ્યો છે, એ શુદ્ધ, બુદ્ધિશાળી અને દેવપૂજાને યોગ્ય અગ્નિ છે.
એતા નો અગ્ને સૌભગા દિદીહ્યપિ ક્રતું સુચેતસં વતેમ । વિશ્વા સ્તોતૃભ્યો ગૃણતે ચ સન્તુ યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
હે અગ્નિ, અમને આ શુભતા આપ. અમે બુદ્ધિશાળી અને સમજદાર બનીએ. બધા શુભ ફળો સ્તુતિ કરનારને અને ગાયકને મળે. તમે હંમેશા અમને સુખ-શાંતિથી રક્ષા કરો.
પ્ર વઃ શુક્રાય ભાનવે ભરધ્વં હવ્યં મતિં ચાગ્નયે સુપૂતમ્ । યો દૈવ્યાનિ માનુષા જનૂંષ્યન્તર્વિશ્વાનિ વિદ્મના જિગાતિ
તમે તેજસ્વી હવન અને શુદ્ધ ભાવના અગ્નિને અર્પણ કરો, જે સર્વજ્ઞ છે અને પોતાની બુદ્ધિથી દેવ અને માનવ જાતને જીતે છે.
સ ગૃત્સો અગ્નિસ્તરુણશ્ચિદસ્તુ યતો યવિષ્ઠો અજનિષ્ટ માતુઃ । સં યો વના યુવતે શુચિદન્ભૂરિ ચિદન્ના સમિદત્તિ સદ્યઃ
એ ચતુર અગ્નિ, ભલે નવો હોય, જ્યાંથી પણ જન્મ્યો હોય, અહીં રહે. એ શુદ્ધ છે અને તરત જ અનેક અર્પણો પ્રજ્વલિત કરે છે અને બહુ જલ્દી બધું ભોજન ભક્ષે છે.
અસ્ય દેવસ્ય સંસદ્યનીકે યં મર્તાસઃ શ્યેતં જગૃભ્રે । નિ યો ગૃભં પૌરુષેયીમુવોચ દુરોકમગ્નિરાયવે શુશોચ
આ દેવની સભામાં, જ્યાં મનુષ્યો બેઠા છે, અગ્નિએ માનવ વંશની વાત કહી છે અને દૂર રહેનાર માટે તે તેજથી પ્રગટ થયો છે.
અયં કવિરકવિષુ પ્રચેતા મર્તેષ્વગ્નિરમૃતો નિ ધાયિ । સ મા નો અત્ર જુહુરઃ સહસ્વઃ સદા ત્વે સુમનસઃ સ્યામ
આ કવિઓમાં શ્રેષ્ઠ, અમર અગ્નિ મનુષ્યોમાં સ્થિર થયો છે. હે શક્તિશાળી, અમે હંમેશા તારી પાસે શુભ મનવૃત્તિ ધરાવીએ અને અમને ક્યારેય દુઃખ ન થાય.
આ યો યોનિં દેવકૃતં સસાદ ક્રત્વા હ્યગ્નિરમૃતાઁ અતારીત્ । તમોષધીશ્ચ વનિનશ્ચ ગર્ભં ભૂમિશ્ચ વિશ્વધાયસં બિભર્તિ
એ દેવો દ્વારા બનાવેલા ગર્ભમાં બેઠો છે; પોતાની શક્તિથી અગ્નિ અમર દેવોને પાર કરી ગયો છે. અંધકાર, વનસ્પતિઓ અને જંગલના સંતાન, અને ધરતી, જે બધું ધારણ કરે છે, એ તેને ધારણ કરે છે.
ઈશે હ્યગ્નિરમૃતસ્ય ભૂરેરીશે રાયઃ સુવીર્યસ્ય દાતોઃ । મા ત્વા વયં સહસાવન્નવીરા માપ્સવઃ પરિ ષદામ માદુવઃ
અગ્નિ અમર સંપત્તિનો અને ધનનો સ્વામી છે, અને પરાક્રમ આપનાર છે. હે શક્તિશાળી, અમે ક્યારેય સંતાન વિના કે શક્તિ વિના તારા તરફથી દૂર ન થઈએ.
પરિષદ્યં હ્યરણસ્ય રેક્ણો નિત્યસ્ય રાયઃ પતયઃ સ્યામ । ન શેષો અગ્ને અન્યજાતમસ્ત્યચેતાનસ્ય મા પથો વિ દુક્ષઃ
હે અગ્નિ, અમે હંમેશા અખૂટ અને નવી જંગલની સંપત્તિના સ્વામી બનીએ. અજ્ઞાન માટે બીજું જન્મ નથી; અમને તારા માર્ગથી વિમુખ ન થવા દે.
નહિ ગ્રભાયારણઃ સુશેવોઽન્યોદર્યો મનસા મન્તવા ઉ । અધા ચિદોકઃ પુનરિત્સ એત્યા નો વાજ્યભીષાળેતુ નવ્યઃ
કારણ કે જંગલનો અગ્નિ સહેલાઈથી પકડાય એવો નથી, અને દયાળુ પણ બીજાના મનથી પકડાય એવો નથી. છતાં, એ ફરીથી ઘરે આવે છે. એ નવો અને શક્તિશાળી અગ્નિ અમને નિરાપદ મળે.
ત્વમગ્ને વનુષ્યતો નિ પાહિ ત્વમુ નઃ સહસાવન્નવદ્યાત્ । સં ત્વા ધ્વસ્મન્વદભ્યેતુ પાથઃ સં રયિ સ્પૃહયાય્યઃ સહસ્રી
હે અગ્નિ, તું અમને દુશ્મનોથી બચાવ, હે શક્તિશાળી, તું અમને અપમાનથી બચાવ. જેમ ધૂમાડો એકઠો થાય છે તેમ તારો માર્ગ સુગમ બને અને ઇચ્છિત અને ભરપૂર ધન તારી પાસે આવે.
એતા નો અગ્ને સૌભગા દિદીહ્યપિ ક્રતું સુચેતસં વતેમ । વિશ્વા સ્તોતૃભ્યો ગૃણતે ચ સન્તુ યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
હે અગ્નિ, અમારે માટે શુભતા પ્રકાશિત કર, અને અમને બુદ્ધિપૂર્ણ અને ચેતન મન આપ. જે લોકો તારી સ્તુતિ કરે છે, તેમને સર્વે દાન મળે. હંમેશા તું અમને સુખ-શાંતિથી રક્ષ કર.
પ્રાગ્નયે તવસે ભરધ્વં ગિરં દિવો અરતયે પૃથિવ્યાઃ । યો વિશ્વેષામમૃતાનામુપસ્થે વૈશ્વાનરો વાવૃધે જાગૃવદ્ભિઃ
અગ્નિ માટે, જે શક્તિશાળી છે, સ્વર્ગ અને પૃથ્વી ની સહાય માટે, તમારો સ્વર અર્પણ કરો. વૈશ્વાનર, અમર દેવોમાં જે બળવાન થયો છે, તે જાગૃત લોકો સાથે સદા સક્રિય છે.