ત્વં વિક્ષુ પ્રદિવઃ સીદ આસુ ક્રત્વા રથીરભવો વાર્યાણામ્ । અત ઇનોષિ વિધતે ચિકિત્વો વ્યાનુષગ્જાતવેદો વસૂનિ
તુ સભામાં દાનના રથચાલક બની બેઠો છે, તારી ઇચ્છાથી તું વરદાનનો સ્વામી થયો છે; તેથી, બુદ્ધિશાળી જાતવેદા, તું ઉપાસકને ખુલ્લેઆમ અને ગુપ્ત રીતે ધન આપે છે.
યો નઃ સનુત્યો અભિદાસદગ્ને યો અન્તરો મિત્રમહો વનુષ્યાત્ । તમજરેભિર્વૃષભિસ્તવ સ્વૈસ્તપા તપિષ્ઠ તપસા તપસ્વાન્
જે અમને નુકસાન પહોંચાડવા ઈચ્છે છે, હે અગ્નિ, ખુલ્લેઆમ કે છુપાઈને, એવા દુશ્મનને તારી અવિનાશી, શક્તિશાળી બળદોથી દહાડે; હે અત્યંત તીવ્ર, તારા જ્વલંત તાપથી તેને ભસ્મ કરી નાખ.
યસ્તે યજ્ઞેન સમિધા ય ઉક્થૈરર્કેભિઃ સૂનો સહસો દદાશત્ । સ મર્ત્યેષ્વમૃત પ્રચેતા રાયા દ્યુમ્નેન શ્રવસા વિ ભાતિ
જે યજ્ઞ, સમિધ અને સ્તુતિથી, હે શક્તિશાળી પિતા, તને પ્રસન્ન કરે છે; તે મનુષ્યોમાં અમર અને બુદ્ધિશાળી, ધન, મહિમા અને યશથી પ્રકાશે છે.
સ તત્કૃધીષિતસ્તૂયમગ્ને સ્પૃધો બાધસ્વ સહસા સહસ્વાન્ । યચ્છસ્યસે દ્યુભિરક્તો વચોભિસ્તજ્જુષસ્વ જરિતુર્ઘોષિ મન્મ
હે અગ્નિ, જ્યારે તને બોલાવીએ ત્યારે, તું તારી શક્તિથી અમારા શત્રુઓને દૂર કર; તું જે સ્વર્ગીય જ્યોતિ અને વચનથી ઈચ્છે છે, તે સ્વીકાર, અને અમારા સ્તુતિગાનમાં આનંદ પામ.
અશ્યામ તં કામમગ્ને તવોતી અશ્યામ રયિં રયિવઃ સુવીરમ્ । અશ્યામ વાજમભિ વાજયન્તોઽશ્યામ દ્યુમ્નમજરાજરં તે
હે અગ્નિ, તારી કૃપાથી અમને જે ઇચ્છા છે, તે પ્રાપ્ત થાય. અમને ધન, ઘણું સમૃદ્ધિ અને બળવાન સંતાન મળે. અમને શક્તિ મળે, અને અમારે મહેનતથી વધુ બળ પ્રાપ્ત થાય. અમને તારો ક્યારેય ન ઘટતો અને ન નાશ પામતો યશ મળે.
પ્ર નવ્યસા સહસઃ સૂનુમચ્છા યજ્ઞેન ગાતુમવ ઇચ્છમાનઃ । વૃશ્ચદ્વનં કૃષ્ણયામં રુશન્તં વીતી હોતારં દિવ્યં જિગાતિ
હું તારી કૃપા મેળવવા માટે, નવી સ્તુતિથી, બલવાનના પુત્ર પાસે યજ્ઞ લઈને જઈ રહ્યો છું. રક્ષાની ઇચ્છા રાખીને, કાળાં પીઠવાળું અને ચમકતું, દિવ્ય હોતાર, લાકડાં ફાડી ને આવે છે.
સ શ્વિતાનસ્તન્યતૂ રોચનસ્થા અજરેભિર્નાનદદ્ભિર્યવિષ્ઠઃ । યઃ પાવકઃ પુરુતમઃ પુરૂણિ પૃથૂન્યગ્નિરનુયાતિ ભર્વન્
એ તેજસ્વી છે, ગર્જના કરે છે, પ્રકાશમાં ઊભો છે, અવિનાશી અને યુવાન છે. એ શુદ્ધ અને શ્રેષ્ઠ અગ્નિ અનેક અને વિશાળ વસ્તુઓને લઈ આગળ વધે છે.
વિ તે વિષ્વગ્વાતજૂતાસો અગ્ને ભામાસઃ શુચે શુચયશ્ચરન્તિ । તુવિમ્રક્ષાસો દિવ્યા નવગ્વા વના વનન્તિ ધૃષતા રુજન્તઃ
હે અગ્નિ, તારી જ્વાલાઓ, પવનથી ચળકતી, ચારે બાજુ ફેલાય છે, શુદ્ધમાં શુદ્ધતાથી ફરે છે. એ તીવ્ર પ્રકાશથી, દિવ્ય અને નવી જન્મેલી, જંગલને તોડીને જીતે છે.
યે તે શુક્રાસઃ શુચયઃ શુચિષ્મઃ ક્ષાં વપન્તિ વિષિતાસો અશ્વાઃ । અધ ભ્રમસ્ત ઉર્વિયા વિ ભાતિ યાતયમાનો અધિ સાનુ પૃશ્નેઃ
તારા તેજસ્વી, શુદ્ધ અને તેજવંત ઘોડા, ઝડપથી ધરતી પર ફેલાઈ જાય છે. પછી તારો ચક્ર વાદળની કાંઠે, વિશાળ રીતે ચમકે છે.
અધ જિહ્વા પાપતીતિ પ્ર વૃષ્ણો ગોષુયુધો નાશનિઃ સૃજાના । શૂરસ્યેવ પ્રસિતિઃ ક્ષાતિરગ્નેર્દુર્વર્તુર્ભીમો દયતે વનાનિ
પછી, હે બલવાન, તારી જીભ વીજળી જેવી ફાટી નીકળે છે, પશુઓમાં ભયાનક જ્વાળા ફેલાવે છે. વીરની આગળ વધવા જેવી અગ્નિની શક્તિ, રોકી શકાય તેવી નથી, તે જંગલને ભયાનક રીતે ભસ્મ કરે છે.
આ ભાનુના પાર્થિવાનિ જ્રયાંસિ મહસ્તોદસ્ય ધૃષતા તતન્થ । સ બાધસ્વાપ ભયા સહોભિ સ્પૃધો વનુષ્યન્વનુષો નિ જૂર્વ
તારા પ્રકાશથી, તું ધરતી અને જૂની વસ્તુઓને વ્યાપી લે છે, તારા મહાન અને તીવ્ર શસ્ત્રથી. હવે તારી શક્તિથી અમારો ભય દૂર કર, અને અમારા દુશ્મનોને એક પછી એક વિજય કર.
સ ચિત્ર ચિત્રં ચિતયન્તમસ્મે ચિત્રક્ષત્ર ચિત્રતમં વયોધામ્ । ચન્દ્રં રયિં પુરુવીરં બૃહન્તં ચન્દ્ર ચન્દ્રાભિર્ગૃણતે યુવસ્વ
એ અદ્ભુત દેવ, અદ્ભુત કાર્ય કરે છે અને અમને અદ્ભુત ભાગ્ય આપે છે, અદ્ભુત શાસન અને અદ્ભુત બળ આપે છે. અમને તેજસ્વી, વીરોથી ભરપૂર, મહાન અને સુંદર સંપત્તિ આપ, જેની પ્રશંસા તેજસ્વી ગીતોથી થાય.
મૂર્ધાનં દિવો અરતિં પૃથિવ્યા વૈશ્વાનરમૃત આ જાતમગ્નિમ્ । કવિં સમ્રાજમતિથિં જનાનામાસન્ના પાત્રં જનયન્ત દેવાઃ
દિવનો શિર, પૃથ્વીનો અપરાજિત, સર્વજ્ઞ, સત્યમાંથી જન્મેલો અગ્નિ. કવિ, રાજા અને સર્વ લોકોના મહેમાન, દેવોએ તેને નજીક લાવી, હંમેશા હાજર પાત્ર બનાવ્યો.
નાભિં યજ્ઞાનાં સદનં રયીણાં મહામાહાવમભિ સં નવન્ત । વૈશ્વાનરં રથ્યમધ્વરાણાં યજ્ઞસ્ય કેતું જનયન્ત દેવાઃ
યજ્ઞનો નાભિ, સંપત્તિનું સ્થાન, મહાન અને શક્તિશાળી, સૌ તેની તરફ ધસી જાય છે. દેવોએ વૈશ્વાનર અગ્નિને, યજ્ઞનો માર્ગદર્શક અને યજ્ઞનો ચિહ્ન બનાવ્યો.
ત્વદ્વિપ્રો જાયતે વાજ્યગ્ને ત્વદ્વીરાસો અભિમાતિષાહઃ । વૈશ્વાનર ત્વમસ્માસુ ધેહિ વસૂનિ રાજન્સ્પૃહયાય્યાણિ
હે અગ્નિ, તારા દ્વારા જ્ઞાની અને બળવાન જન્મે છે, તારા દ્વારા વીર અને વિજયી ઉત્પન્ન થાય છે. હે વૈશ્વાનર, અમારે વચ્ચે ઇચ્છનીય ધન, હે રાજા, જે માટે હંમેશા ઇચ્છા રહે છે, તે મૂકી દે.
ત્વાં વિશ્વે અમૃત જાયમાનં શિશું ન દેવા અભિ સં નવન્તે । તવ ક્રતુભિરમૃતત્વમાયન્વૈશ્વાનર યત્પિત્રોરદીદેઃ
હે અમર, બધા દેવો તારા જન્મ સમયે તારી પાસે આવે છે, જેમ બાળક પાસે આવે છે. તારી શક્તિથી તું અમરતાને પામ્યો, હે વૈશ્વાનર, જ્યારે તું તારા માતા-પિતાથી પ્રકાશિત થયો.
વૈશ્વાનર તવ તાનિ વ્રતાનિ મહાન્યગ્ને નકિરા દધર્ષ । યજ્જાયમાનઃ પિત્રોરુપસ્થેઽવિન્દઃ કેતું વયુનેષ્વહ્નામ્
હે વૈશ્વાનર, તારા એ મહાન નિયમો, હે અગ્નિ, કોઈએ પણ તોડી શક્યા નથી. જ્યારે તું જન્મ્યો ત્યારે, તું તારા માતા-પિતાના માર્ગોમાં, અગ્નિના સ્થાનમાં, ચિહ્ન શોધી કાઢ્યું.
વૈશ્વાનરસ્ય વિમિતાનિ ચક્ષસા સાનૂનિ દિવો અમૃતસ્ય કેતુના । તસ્યેદુ વિશ્વા ભુવનાધિ મૂર્ધનિ વયા ઇવ રુરુહુઃ સપ્ત વિસ્રુહઃ
વૈશ્વાનરનાં દ્રષ્ટિના માપથી, સ્વર્ગના શિખરો અમરતાના ચિહ્નથી ઓળખાય છે. એના શિરે જ, બધા લોકોએ, પક્ષીઓની જેમ, સાત નદીઓ પેદા કરી છે.
વિ યો રજાંસ્યમિમીત સુક્રતુર્વૈશ્વાનરો વિ દિવો રોચના કવિઃ । પરિ યો વિશ્વા ભુવનાનિ પપ્રથેઽદબ્ધો ગોપા અમૃતસ્ય રક્ષિતા
જેણે વિદ્વાનતાથી, હે વૈશ્વાનર, આકાશના વિસ્તારો માપ્યા છે; કવિએ સ્વર્ગના પ્રકાશમય પ્રદેશો માપ્યા છે. એણે બધા લોકોએ ફેલાવી દીધા છે; અપરાજિત, રક્ષક અને અમરતાનો સંરક્ષક છે.
પૃક્ષસ્ય વૃષ્ણો અરુષસ્ય નૂ સહઃ પ્ર નુ વોચં વિદથા જાતવેદસઃ । વૈશ્વાનરાય મતિર્નવ્યસી શુચિઃ સોમ ઇવ પવતે ચારુરગ્નયે
હવે હું એ ચિત્તિધારી, બલવાન, લાલ રંગના, સર્વજ્ઞાની અગ્નિની મહિમા સભામાં ગાઈશ. વૈશ્વાનર માટે મારી નવી, શુદ્ધ ભાવના, શુદ્ધ સોમ જેવી સુંદર, અગ્નિ તરફ વહે છે.
સ જાયમાનઃ પરમે વ્યોમનિ વ્રતાન્યગ્નિર્વ્રતપા અરક્ષત । વ્યન્તરિક્ષમમિમીત સુક્રતુર્વૈશ્વાનરો મહિના નાકમસ્પૃશત્
સ્વર્ગના સર્વોચ્ચ સ્થાને જન્મી, અગ્નિએ નિયમોનું પાલન કર્યું. વૈશ્વાનરે વિદ્વાનતાથી અંતરિક્ષ માપ્યું અને પોતાની મહાનતાથી શિખર સુધી પહોંચ્યો.
વ્યસ્તભ્નાદ્રોદસી મિત્રો અદ્ભુતોઽન્તર્વાવદકૃણોજ્જ્યોતિષા તમઃ । વિ ચર્મણીવ ધિષણે અવર્તયદ્વૈશ્વાનરો વિશ્વમધત્ત વૃષ્ણ્યમ્
મિત્ર, અદ્ભુત દેવ, એણે આકાશ અને પૃથ્વીને અલગ કરી; અંદરથી એણે પોતાના પ્રકાશથી અંધકાર દૂર કર્યું. વૈશ્વાનરે ચામડાંની જેમ આવરણ ખોલી નાખ્યાં અને સર્વ બળ પોતાના હાથમાં લીધું.
અપામુપસ્થે મહિષા અગૃભ્ણત વિશો રાજાનમુપ તસ્થુરૃગ્મિયમ્ । આ દૂતો અગ્નિમભરદ્વિવસ્વતો વૈશ્વાનરં માતરિશ્વા પરાવતઃ
પાણીની ગોદમાં મહાન વીરોએ લોકોના રાજાને પકડી લીધો અને બધા આરાધનાકારક અગ્નિની પાસે ઊભા રહ્યા. દૂત માતરીશ્વાને અગ્નિને, વૈશ્વાનરને, દૂરથી વિવસ્વત માટે લાવ્યો.
યુગેયુગે વિદથ્યં ગૃણદ્ભ્યોઽગ્ને રયિં યશસં ધેહિ નવ્યસીમ્ । પવ્યેવ રાજન્નઘશંસમજર નીચા નિ વૃશ્ચ વનિનં ન તેજસા
હર યુગે, અગ્નિ, તારી સ્તુતિ કરનારને તું નવી સંપત્તિ અને યશ આપ. રાજા, પવિત્ર અને કદી ન બગડનાર, તારી શક્તિથી દુશ્મનોને કાપી નાખજે, જેમ લાકડકાટો વૃક્ષો કાપે.
અસ્માકમગ્ને મઘવત્સુ ધારયાઽનામિ ક્ષત્રમજરં સુવીર્યમ્ । વયં જયેમ શતિનં સહસ્રિણં વૈશ્વાનર વાજમગ્ને તવોતિભિઃ
અગ્નિ, અમને દયાળુઓમાં અક્ષય સામર્થ્ય અને અવિનાશી વીરતા આપ. વૈશ્વાનર અગ્નિ, તારી મદદથી અમે અનેક અને હજારો ઇનામો જીતી લઈએ.
અદબ્ધેભિસ્તવ ગોપાભિરિષ્ટેઽસ્માકં પાહિ ત્રિષધસ્થ સૂરીન્ । રક્ષા ચ નો દદુષાં શર્ધો અગ્ને વૈશ્વાનર પ્ર ચ તારી સ્તવાનઃ
અગ્નિ, તારી નિષ્કલંક રક્ષકો સાથે અમારું ધન બચાવ, તું ત્રિસ્થાન પર બેસે છે. દુશ્મનોની ટોળીથી અમારો બચાવ કર અને તેમને દૂર હાંકી દે, વૈશ્વાનર, અને તું સદા આગળ રહે.
અહશ્ચ કૃષ્ણમહરર્જુનં ચ વિ વર્તેતે રજસી વેદ્યાભિઃ । વૈશ્વાનરો જાયમાનો ન રાજાવાતિરજ્જ્યોતિષાગ્નિસ્તમાંસિ
દિવસ અને રાત, કાળો અને ઉજળો, જાણીતાં માર્ગે ફરતા રહે છે. વૈશ્વાનર અગ્નિ, રાજાની જેમ જન્મે છે અને પોતાની કિરણોથી અંધકારને પાર કરી જાય છે.
નાહં તન્તું ન વિ જાનામ્યોતું ન યં વયન્તિ સમરેઽતમાનાઃ । કસ્ય સ્વિત્પુત્ર ઇહ વક્ત્વાનિ પરો વદાત્યવરેણ પિત્રા
હું એ તાંતણો જાણતો નથી, ન તો વણાટ જાણું છું, ન એ જાણું છું કે કુશળ લોકો સભામાં શું વણે છે. અહીં કોણે પુત્ર આ વચન બોલે છે? કોણ ઉપરથી, કોણ નીચે, પિતાની સાથે બોલે છે?
સ ઇત્તન્તું સ વિ જાનાત્યોતું સ વક્ત્વાન્યૃતુથા વદાતિ । ય ઈં ચિકેતદમૃતસ્ય ગોપા અવશ્ચરન્પરો અન્યેન પશ્યન્
જે એ તાંતણો અને વણાટ જાણે છે, એ સાચું બોલે છે. જે અમૃતના રક્ષકને ઓળખે છે, એ બીજાથી અલગ જોઈને સ્વતંત્ર રીતે ફરતો રહે છે.
અયં હોતા પ્રથમઃ પશ્યતેમમિદં જ્યોતિરમૃતં મર્ત્યેષુ । અયં સ જજ્ઞે ધ્રુવ આ નિષત્તોઽમર્ત્યસ્તન્વા વર્ધમાનઃ
આ પહેલો હોતા છે, એ મરતાંમાં અમૃત પ્રકાશને જુએ છે. એ જન્મે છે, સ્થિર રહે છે, અમર છે અને પોતાના શરીરથી સતત વધે છે.