પુરૂણ્યગ્ને પુરુધા ત્વાયા વસૂનિ રાજન્વસુતા તે અશ્યામ્ । પુરૂણિ હિ ત્વે પુરુવાર સન્ત્યગ્ને વસુ વિધતે રાજનિ ત્વે
હે અગ્નિ, તારી પાસે અનેક પ્રકારની સંપત્તિઓ છે. હે રાજા, અમે એ તારી સંપત્તિ પ્રાપ્ત કરીએ. કેમ કે તારી પાસે અનેક દાન છે, હે અગ્નિ, તું ધન આપનાર અને રાજા છે.
ત્વં હિ ક્ષૈતવદ્યશોઽગ્ને મિત્રો ન પત્યસે । ત્વં વિચર્ષણે શ્રવો વસો પુષ્ટિં ન પુષ્યસિ
હે અગ્નિ, તારી પ્રતિષ્ઠા રાજાની જેવી છે, તું મિત્ર જેવો સર્વનો સ્વામી છે. હે બુદ્ધિશાળી, તું પ્રસિદ્ધ છે અને દયાળુ છે, તું સૌને સમૃદ્ધિ આપે છે.
ત્વાં હિ ષ્મા ચર્ષણયો યજ્ઞેભિર્ગીર્ભિરીળતે । ત્વાં વાજી યાત્યવૃકો રજસ્તૂર્વિશ્વચર્ષણિઃ
લોકો તને યજ્ઞ અને સ્તુતિથી પામવા ઈચ્છે છે. તારી પાસે બલવાન, નિર્ભ્રાંતિ અને સર્વને માર્ગ બતાવનાર આવે છે.
સજોષસ્ત્વા દિવો નરો યજ્ઞસ્ય કેતુમિન્ધતે । યદ્ધ સ્ય માનુષો જનઃ સુમ્નાયુર્જુહ્વે અધ્વરે
લોકો એક મનથી તને સ્વર્ગમાંથી યજ્ઞનું ચિહ્ન માની પ્રજ્વલિત કરે છે, જ્યારે માનવજાત શુભ ઇચ્છા સાથે શ્રદ્ધાપૂર્વક યજ્ઞમાં આહુતિ અર્પે છે.
ઋધદ્યસ્તે સુદાનવે ધિયા મર્તઃ શશમતે । ઊતી ષ બૃહતો દિવો દ્વિષો અંહો ન તરતિ
જે મનુષ્ય વિચારપૂર્વક તારી કૃપા માગે છે, હે દયાળુ, તે સુખી થાય છે. મહાન આકાશની સહાયથી તે શત્રુતા અને દુઃખને પાર કરી જાય છે.
સમિધા યસ્ત આહુતિં નિશિતિં મર્ત્યો નશત્ । વયાવન્તં સ પુષ્યતિ ક્ષયમગ્ને શતાયુષમ્
જે મનુષ્ય સમિધાથી તીક્ષ્ણ આહુતિ અર્પે છે, તે કદી નાશ પામતો નથી. હે અગ્નિ, તે લાંબી આયુષ્ય અને સમૃદ્ધિથી ભરેલું ઘર મેળવે છે.
ત્વેષસ્તે ધૂમ ઋણ્વતિ દિવિ ષઞ્છુક્ર આતતઃ । સૂરો ન હિ દ્યુતા ત્વં કૃપા પાવક રોચસે
હે અગ્નિ, તારો ધૂમ્રપાન જોરથી આકાશ સુધી પહોંચે છે, તેજસ્વી અને વિસ્તૃત છે. તું સૂર્યની જેમ પ્રકાશે છે, હે પવિત્ર કરનાર, તારી જ્યોતિથી તું ચમકે છે.
અધા હિ વિક્ષ્વીડ્યોઽસિ પ્રિયો નો અતિથિઃ । રણ્વઃ પુરીવ જૂર્યઃ સૂનુર્ન ત્રયયાય્યઃ
તેથી તું દરેક કુળમાં સ્તુતિપાત્ર છે, તું અમારો પ્રિય મહેમાન છે. તું ઘરના સુખદાયક ગૃહસ્થ અને રક્ષણ માટે લાડકવાયો પુત્ર જેવો છે.
ક્રત્વા હિ દ્રોણે અજ્યસેઽગ્ને વાજી ન કૃત્વ્યઃ । પરિજ્મેવ સ્વધા ગયોઽત્યો ન હ્વાર્યઃ શિશુઃ
હે અગ્નિ, તું પોતાની ઇચ્છાથી યજ્ઞપાત્રમાં જન્મે છે, જેમ કે તૈયાર થતો વિજેતા. તું ગોદમાં વાછરડાં જેવો, જોડાવા માટે ઘોડા જેવો અને બોલાવવા માટે બાળક જેવો છે.
ત્વં ત્યા ચિદચ્યુતાગ્ને પશુર્ન યવસે । ધામા હ યત્તે અજર વના વૃશ્ચન્તિ શિક્વસઃ
હે અગ્નિ, તારી જ્યોતિ એ અચળ વસ્તુઓને પણ, જેમ પશુઓ ચરવા જાય છે તેમ, તારા અમર નિવાસસ્થાનોમાં, તારી જ્વાળાઓ કાપી અને ભસ્મ કરી નાખે છે.
વેષિ હ્યધ્વરીયતામગ્ને હોતા દમે વિશામ્ । સમૃધો વિશ્પતે કૃણુ જુષસ્વ હવ્યમઙ્ગિરઃ
હે અગ્નિ, તું ખરેખર યજ્ઞ માટે યોગ્ય છે, લોકોના ઘરમાં હોતા તરીકે. હે સર્વના સ્વામી, અમને સમૃદ્ધિ આપ અને અમારી આહુતિ સ્વીકાર.
અચ્છા નો મિત્રમહો દેવ દેવાનગ્ને વોચઃ સુમતિં રોદસ્યોઃ । વીહિ સ્વસ્તિં સુક્ષિતિં દિવો નૄન્દ્વિષો અંહાંસિ દુરિતા તરેમ તા તરેમ તવાવસા તરેમ
હે મિત્રના મિત્ર દેવ, તું અમારે આવો અને દેવતાઓને સ્વર્ગ અને પૃથ્વીનો આશીર્વાદ માગી આપ. અમને સુખ, સારું નિવાસ અને દુશ્મનાઈ, દુઃખ અને દુર્ભાગ્યમાંથી પાર ઉતાર—તારી કૃપાથી અમે બધું પાર કરી જઈએ.
અગ્ને સ ક્ષેષદૃતપા ઋતેજા ઉરુ જ્યોતિર્નશતે દેવયુષ્ટે । યં ત્વં મિત્રેણ વરુણઃ સજોષા દેવ પાસિ ત્યજસા મર્તમંહઃ
હે અગ્નિ, જે દેવો માટે સમર્પિત થઈને વિશાળ પ્રકાશ ઈચ્છે છે, તેને તું, ધર્મપ્રિય અને તેજસ્વી, મિત્ર અને વરુણ સાથે મળીને દુઃખ અને અનિષ્ટથી બચાવ.
ઈજે યજ્ઞેભિઃ શશમે શમીભિરૃધદ્વારાયાગ્નયે દદાશ । એવા ચન તં યશસામજુષ્ટિર્નાંહો મર્તં નશતે ન પ્રદૃપ્તિઃ
જે યજ્ઞથી પૂજા કરે છે, દાન આપે છે અને માર્ગ દર્શાવનાર અગ્નિને અર્પણ કરે છે—એવો માન્ય વ્યક્તિ કદી દુઃખી થતો નથી, ન તો તેને કોઈ દુઃખ સ્પર્શે છે.
સૂરો ન યસ્ય દૃશતિરરેપા ભીમા યદેતિ શુચતસ્ત આ ધીઃ । હેષસ્વતઃ શુરુધો નાયમક્તોઃ કુત્રા ચિદ્રણ્વો વસતિર્વનેજાઃ
જેમ સૂર્યની નજર નિર્દોષ છે, તેમ તારી ભયાનક જ્વાળાઓ આગળ વધે છે, તારા વિચારો પણ ભયજનક છે. ગર્જનારા, ઝડપી નેતા જ્યાં જાય છે, ત્યાં ઉત્સાહ અને વસવાટ થાય છે.
તિગ્મં ચિદેમ મહિ વર્પો અસ્ય ભસદશ્વો ન યમસાન આસા । વિજેહમાનઃ પરશુર્ન જિહ્વાં દ્રવિર્ન દ્રાવયતિ દારુ ધક્ષત્
અગ્નિનું તીક્ષ્ણ સ્વરૂપ પણ અહીં મહાન છે; તે દોડતા ઘોડા જેવો ધધકે છે. કુહાડાની જીભ જેવો ચાટે છે અને પીગળેલા ધાતુ જેવો લાકડાંને ઓગાળી અને બળી નાખે છે.
સ ઇદસ્તેવ પ્રતિ ધાદસિષ્યઞ્છિશીત તેજોઽયસો ન ધારામ્ । ચિત્રધ્રજતિરરતિર્યો અક્તોર્વેર્ન દ્રુષદ્વા રઘુપત્મજંહાઃ
જે એકમાત્ર તારી મહિમાનું વર્ણન કરે છે, તે તારી તેજસ્વિતા ને ધાતુની વહેતી ધારા જેવી તીક્ષ્ણ બનાવે છે; જેના તેજસ્વી માર્ગ અદ્ભુત છે, જે કર્મમાં ક્યારેય થાકતો નથી, અને જે કારીગરની જેમ ઝડપથી ચાલીને દુશ્મનને જીતે છે.
સ ઈં રેભો ન પ્રતિ વસ્ત ઉસ્રાઃ શોચિષા રારપીતિ મિત્રમહાઃ । નક્તં ય ઈમરુષો યો દિવા નૄનમર્ત્યો અરુષો યો દિવા નૄન્
જે ગર્જનારા વાછરડા જેવો છે, તેને રોકી શકાય નહીં; તે મહાન અને તેજસ્વી છે, સવારની કિરણોને મિત્રની જેમ લાવે છે; જે રાત્રે અને દિવસે મનુષ્યોમાં લાલ રંગનો છે, અમર છે અને દિવસે પણ મનુષ્યોમાં લાલ રંગથી પ્રકાશે છે.
દિવો ન યસ્ય વિધતો નવીનોદ્વૃષા રુક્ષ ઓષધીષુ નૂનોત્ । ઘૃણા ન યો ધ્રજસા પત્મના યન્ના રોદસી વસુના દં સુપત્ની
જે આકાશના તાજા તેજ જેવો છે, તેની તાકાત નવી છે, તે શક્તિશાળી હવે વનસ્પતિઓમાં પ્રકાશે છે; જેમ સૂર્ય સતત પોતાના માર્ગે ચાલે છે, તેમ તે બંને લોકને પોતાના ધનથી સુખી કરે છે, હે દયાળુ, સમૃદ્ધિ આપે છે.
ધાયોભિર્વા યો યુજ્યેભિરર્કૈર્વિદ્યુન્ન દવિદ્યોત્સ્વેભિઃ શુષ્મૈઃ । શર્ધો વા યો મરુતાં તતક્ષ ઋભુર્ન ત્વેષો રભસાનો અદ્યૌત્
કે તો ઝડપથી દોડતા ઘોડાઓ સાથે જોડાય છે કે તો સ્તુતિઓ સાથે, વીજળી જેવી ઝાકોળે છે કે પોતાની શક્તિથી તેજ આપે છે; અથવા જ્યારે તેણે મરુતોના સમૂહને રચ્યા, ત્યારે કારીગરની જેમ, તે શક્તિશાળી અને ઉત્સાહી પ્રકાશે છે.
યથા હોતર્મનુષો દેવતાતા યજ્ઞેભિઃ સૂનો સહસો યજાસિ । એવા નો અદ્ય સમના સમાનાનુશન્નગ્ન ઉશતો યક્ષિ દેવાન્
જેમ તું, શક્તિશાળી પિતા, મનુષ્યો માટે યજ્ઞમાં દેવતાઓને આહ્વાન કરે છે, તેમ હવે, અગ્નિ, એકતા અને સમાનતાથી, અમને આશીર્વાદ આપ અને તેજથી દેવતાઓની પૂજા કર.
સ નો વિભાવા ચક્ષણિર્ન વસ્તોરગ્નિર્વન્દારુ વેદ્યશ્ચનો ધાત્ । વિશ્વાયુર્યો અમૃતો મર્ત્યેષૂષર્ભુદ્ભૂદતિથિર્જાતવેદાઃ
અગ્નિ, જે સર્વેને જાણે છે, અમારા ઘરમાં મહેમાન છે, જે સ્તુતિપાત્ર છે, તે અમારું કલ્યાણ સ્થાપિત કરે; અમર જાતવેદા, જે સૌને દાન આપે છે, સવારના સમયે મહેમાન બને છે.
દ્યાવો ન યસ્ય પનયન્ત્યભ્વં ભાસાંસિ વસ્તે સૂર્યો ન શુક્રઃ । વિ ય ઇનોત્યજરઃ પાવકોઽશ્નસ્ય ચિચ્છિશ્નથત્પૂર્વ્યાણિ
જે આકાશની જેમ અંધકાર દૂર કરે છે, તે પ્રકાશથી પોતાને આવરે છે, સૂર્યની જેમ તેજસ્વી છે; જે ક્યારેય ન થાકે, શુદ્ધ છે, બધે વ્યાપે છે અને ખોરાક સહિત જૂની વસ્તુઓને પણ ભસ્મ કરે છે.
વદ્મા હિ સૂનો અસ્યદ્મસદ્વા ચક્રે અગ્નિર્જનુષાજ્માન્નમ્ । સ ત્વં ન ઊર્જસન ઊર્જં ધા રાજેવ જેરવૃકે ક્ષેષ્યન્તઃ
હે શક્તિશાળી પિતા, અમે તારા નવા કે જૂના કાર્યોનું વર્ણન કરીએ છીએ, કારણ કે અગ્નિએ પોતાના જન્મથી જ ખોરાક આપ્યું છે; તું અમને તાકાત આપ, રાજા જેવી તાકાતથી પ્રજાનું રક્ષણ કરે છે.
નિતિક્તિ યો વારણમન્નમત્તિ વાયુર્ન રાષ્ટ્ર્યત્યેત્યક્તૂન્ । તુર્યામ યસ્ત આદિશામરાતીરત્યો ન હ્રુતઃ પતતઃ પરિહ્રુત્
જે ખોરાક આપવામાં આવે છે તે જે ખાય છે, તે પવનની જેમ નિયમનું ઉલ્લંઘન કરતો નથી, ન તો અર્પણ અવગણે છે; જે શરૂઆતમાં દુશ્મનાઈ કરે છે, એવા શત્રુને અમે જીતીએ, જેમ ચોર પકડાઈ અને ઘેરાઈ જાય છે.
આ સૂર્યો ન ભાનુમદ્ભિરર્કૈરગ્ને તતન્થ રોદસી વિ ભાસા । ચિત્રો નયત્પરિ તમાંસ્યક્તઃ શોચિષા પત્મન્નૌશિજો ન દીયન્
સૂર્યના તેજસ્વી કિરણોની જેમ, અગ્નિ, તું તારા પ્રકાશથી બંને લોકને વ્યાપી દીધા છે; તું તેજથી અંધકાર દૂર કરે છે, જ્યોતથી પ્રકાશિત થાય છે, અને દાન લાવનાર દૂતની જેમ આગળ વધે છે.
ત્વાં હિ મન્દ્રતમમર્કશોકૈર્વવૃમહે મહિ નઃ શ્રોષ્યગ્ને । ઇન્દ્રં ન ત્વા શવસા દેવતા વાયું પૃણન્તિ રાધસા નૃતમાઃ
હે અગ્નિ, તારા મોહક જ્યોતથી અમે તને પસંદ કરી છે કે તું અમારું શ્રવણ કરે; જેમ ઇન્દ્ર પોતાની શક્તિથી, કે દેવ વાયુ, મહાન યોદ્ધાઓ તને પોતાના દાનથી તૃપ્ત કરે છે.
નૂ નો અગ્નેઽવૃકેભિઃ સ્વસ્તિ વેષિ રાયઃ પથિભિઃ પર્ષ્યંહઃ । તા સૂરિભ્યો ગૃણતે રાસિ સુમ્નં મદેમ શતહિમાઃ સુવીરાઃ
હવે, અગ્નિ, અમને દુશ્મનાવટ વિના સુખ આપ, અમને ધન આપ, અને અમને દુઃખથી પાર ઉતાર; જે તને સ્તુતિ કરે છે, તેમને શુભતા આપ, અને અમે શતપુત્રો સાથે આનંદ કરીએ.
હુવે વઃ સૂનું સહસો યુવાનમદ્રોઘવાચં મતિભિર્યવિષ્ઠમ્ । ય ઇન્વતિ દ્રવિણાનિ પ્રચેતા વિશ્વવારાણિ પુરુવારો અધ્રુક્
હું તને બોલાવું છું, હે યુવાન શક્તિશાળી પિતા, જેનો વચન સત્ય છે, જે બુદ્ધિશાળી છે; જે ધન આપે છે, સર્વેને દયાળુ છે, અને ક્યારેય પછાતો નથી.
ત્વે વસૂનિ પુર્વણીક હોતર્દોષા વસ્તોરેરિરે યજ્ઞિયાસઃ । ક્ષામેવ વિશ્વા ભુવનાનિ યસ્મિન્સં સૌભગાનિ દધિરે પાવકે
તારા અંદર, હે યજમાન, પ્રાચીન ખજાના સવાર અને ઘરમાં રાખવામાં આવ્યા છે; જેમ પૃથ્વી પર સર્વે જીવ વસે છે, તેમ શુદ્ધ અગ્નિમાં સર્વે શુભતા એકઠી થાય છે.