વૃતેવ યન્તં બહુભિર્વસવ્યૈસ્ત્વે રયિં જાગૃવાંસો અનુ ગ્મન્ । રુશન્તમગ્નિં દર્શતં બૃહન્તં વપાવન્તં વિશ્વહા દીદિવાંસમ્
ધનવાન ગવાળાની જેમ, ઘણા ધન સાથે, લોકો ધન માટે સતત જાગૃત રહીને તમને, તેજસ્વી અગ્નિને અનુસરે છે; તમે ચમકતા, દેખાતા, મહાન અને પ્રકાશથી ભરપૂર છો.
પદં દેવસ્ય નમસા વ્યન્તઃ શ્રવસ્યવઃ શ્રવ આપન્નમૃક્તમ્ । નામાનિ ચિદ્દધિરે યજ્ઞિયાનિ ભદ્રાયાં તે રણયન્ત સંદૃષ્ટૌ
દેવના માર્ગને નમ્રતાથી શોધીને, યશની ઇચ્છા રાખી, તેમણે નિર્દોષ પ્રતિષ્ઠા મેળવી છે; યજ્ઞયોગ્ય નામો પણ સ્થાપ્યા છે; તમારી કૃપામાં સભામાં સુખ માટે પ્રયત્ન કરે છે.
ત્વાં વર્ધન્તિ ક્ષિતયઃ પૃથિવ્યાં ત્વાં રાય ઉભયાસો જનાનામ્ । ત્વં ત્રાતા તરણે ચેત્યો ભૂઃ પિતા માતા સદમિન્માનુષાણામ્
પૃથ્વી પરના લોકો તમને વધાવે છે, બંને પ્રકારના ધનથી પણ તમને વધાવે છે; તમે રક્ષક, પાર ઉતારનાર, શોધવા યોગ્ય, પિતા, માતા અને માનવજાતિના સતત આધાર છો.
સપર્યેણ્યઃ સ પ્રિયો વિક્ષ્વગ્નિર્હોતા મન્દ્રો નિ ષસાદા યજીયાન્ । તં ત્વા વયં દમ આ દીદિવાંસમુપ જ્ઞુબાધો નમસા સદેમ
પૂજનીય, જાતિમાં પ્રિય, હોતાર અગ્નિ આનંદદાયક છે, યજ્ઞ માટે યોગ્ય છે; એ તેજસ્વી અગ્નિને અમે ઘરમા શ્રદ્ધાથી, નિર્ભય થઈને વંદન કરીએ છીએ.
તં ત્વા વયં સુધ્યો નવ્યમગ્ને સુમ્નાયવ ઈમહે દેવયન્તઃ । ત્વં વિશો અનયો દીદ્યાનો દિવો અગ્ને બૃહતા રોચનેન
અગ્નિ, તમે હંમેશા નવા છો, અમે બુદ્ધિશાળી અને ભક્તિપૂર્વક કૃપા માટે તમારી પાસે આવીએ છીએ; તમે લોકોમાં તેજથી ઝળહળો છો, આકાશના મહાન પ્રકાશથી.
વિશાં કવિં વિશ્પતિં શશ્વતીનાં નિતોશનં વૃષભં ચર્ષણીનામ્ । પ્રેતીષણિમિષયન્તં પાવકં રાજન્તમગ્નિં યજતં રયીણામ્
તમે લોકોના વિદ્વાન, કુળોના સ્વામી, હંમેશા યુવાન, મનુષ્યોના વાઘ છો; આગળ વધતા, ઇચ્છાવાન, તેજસ્વી, રાજા અગ્નિ, યજ્ઞયોગ્ય અને ધનની પ્રભુતા ધરાવ છો.
સો અગ્ન ઈજે શશમે ચ મર્તો યસ્ત આનટ્ સમિધા હવ્યદાતિમ્ । ય આહુતિં પરિ વેદા નમોભિર્વિશ્વેત્સ વામા દધતે ત્વોતઃ
જે મનુષ્ય અગ્નિની પૂજા કરે છે અને આનંદ મેળવે છે, જે સમિધા સાથે હવન આપે છે; જે શ્રદ્ધાથી આહુતિ જાણે છે, તેને તમે સર્વ ઇચ્છિત વસ્તુઓ આપો છો.
અસ્મા ઉ તે મહિ મહે વિધેમ નમોભિરગ્ને સમિધોત હવ્યૈઃ । વેદી સૂનો સહસો ગીર્ભિરુક્થૈરા તે ભદ્રાયાં સુમતૌ યતેમ
હે અગ્નિ, તેના માટે અમે મહાન પૂજા શ્રદ્ધાથી, સમિધા અને હવનથી કરીએ છીએ; હે બળના પુત્ર, વેદી પર ગીત અને સ્તુતિથી, અમે તમારી શુભ કૃપા માટે પ્રયત્ન કરીએ.
આ યસ્તતન્થ રોદસી વિ ભાસા શ્રવોભિશ્ચ શ્રવસ્યસ્તરુત્રઃ । બૃહદ્ભિર્વાજૈ સ્થવિરેભિરસ્મે રેવદ્ભિરગ્ને વિતરં વિ ભાહિ
હે અગ્નિ, તારી તેજસ્વી કિરણોથી તું આકાશ અને ધરતીને વિસ્તારી છે, અને તું પ્રસિદ્ધોમાં પણ સૌથી પ્રસિદ્ધ છે. અમને તું વિશાળ અને સ્થાયી ધન-સંપત્તિ આપ, જે સૌભાગ્યથી ભરપૂર હોય.
નૃવદ્વસો સદમિદ્ધેહ્યસ્મે ભૂરિ તોકાય તનયાય પશ્વઃ । પૂર્વીરિષો બૃહતીરારેઅઘા અસ્મે ભદ્રા સૌશ્રવસાનિ સન્તુ
હે દયાળુ દેવ, તું હંમેશા અમારા માટે મિત્ર જેવો સ્નેહી રહે. અમને ઘણાં સંતાન, વંશ અને પશુ-ધન આપ. અનેક શુભ અને મહાન આશીર્વાદો, જેનાથી સારા નામ મળે, એ બધાં અમારે થાય.
પુરૂણ્યગ્ને પુરુધા ત્વાયા વસૂનિ રાજન્વસુતા તે અશ્યામ્ । પુરૂણિ હિ ત્વે પુરુવાર સન્ત્યગ્ને વસુ વિધતે રાજનિ ત્વે
હે અગ્નિ, તારી પાસે અનેક પ્રકારની સંપત્તિઓ છે. હે રાજા, અમે એ તારી સંપત્તિ પ્રાપ્ત કરીએ. કેમ કે તારી પાસે અનેક દાન છે, હે અગ્નિ, તું ધન આપનાર અને રાજા છે.
ત્વં હિ ક્ષૈતવદ્યશોઽગ્ને મિત્રો ન પત્યસે । ત્વં વિચર્ષણે શ્રવો વસો પુષ્ટિં ન પુષ્યસિ
હે અગ્નિ, તારી પ્રતિષ્ઠા રાજાની જેવી છે, તું મિત્ર જેવો સર્વનો સ્વામી છે. હે બુદ્ધિશાળી, તું પ્રસિદ્ધ છે અને દયાળુ છે, તું સૌને સમૃદ્ધિ આપે છે.
ત્વાં હિ ષ્મા ચર્ષણયો યજ્ઞેભિર્ગીર્ભિરીળતે । ત્વાં વાજી યાત્યવૃકો રજસ્તૂર્વિશ્વચર્ષણિઃ
લોકો તને યજ્ઞ અને સ્તુતિથી પામવા ઈચ્છે છે. તારી પાસે બલવાન, નિર્ભ્રાંતિ અને સર્વને માર્ગ બતાવનાર આવે છે.
સજોષસ્ત્વા દિવો નરો યજ્ઞસ્ય કેતુમિન્ધતે । યદ્ધ સ્ય માનુષો જનઃ સુમ્નાયુર્જુહ્વે અધ્વરે
લોકો એક મનથી તને સ્વર્ગમાંથી યજ્ઞનું ચિહ્ન માની પ્રજ્વલિત કરે છે, જ્યારે માનવજાત શુભ ઇચ્છા સાથે શ્રદ્ધાપૂર્વક યજ્ઞમાં આહુતિ અર્પે છે.
ઋધદ્યસ્તે સુદાનવે ધિયા મર્તઃ શશમતે । ઊતી ષ બૃહતો દિવો દ્વિષો અંહો ન તરતિ
જે મનુષ્ય વિચારપૂર્વક તારી કૃપા માગે છે, હે દયાળુ, તે સુખી થાય છે. મહાન આકાશની સહાયથી તે શત્રુતા અને દુઃખને પાર કરી જાય છે.
સમિધા યસ્ત આહુતિં નિશિતિં મર્ત્યો નશત્ । વયાવન્તં સ પુષ્યતિ ક્ષયમગ્ને શતાયુષમ્
જે મનુષ્ય સમિધાથી તીક્ષ્ણ આહુતિ અર્પે છે, તે કદી નાશ પામતો નથી. હે અગ્નિ, તે લાંબી આયુષ્ય અને સમૃદ્ધિથી ભરેલું ઘર મેળવે છે.
ત્વેષસ્તે ધૂમ ઋણ્વતિ દિવિ ષઞ્છુક્ર આતતઃ । સૂરો ન હિ દ્યુતા ત્વં કૃપા પાવક રોચસે
હે અગ્નિ, તારો ધૂમ્રપાન જોરથી આકાશ સુધી પહોંચે છે, તેજસ્વી અને વિસ્તૃત છે. તું સૂર્યની જેમ પ્રકાશે છે, હે પવિત્ર કરનાર, તારી જ્યોતિથી તું ચમકે છે.
અધા હિ વિક્ષ્વીડ્યોઽસિ પ્રિયો નો અતિથિઃ । રણ્વઃ પુરીવ જૂર્યઃ સૂનુર્ન ત્રયયાય્યઃ
તેથી તું દરેક કુળમાં સ્તુતિપાત્ર છે, તું અમારો પ્રિય મહેમાન છે. તું ઘરના સુખદાયક ગૃહસ્થ અને રક્ષણ માટે લાડકવાયો પુત્ર જેવો છે.
ક્રત્વા હિ દ્રોણે અજ્યસેઽગ્ને વાજી ન કૃત્વ્યઃ । પરિજ્મેવ સ્વધા ગયોઽત્યો ન હ્વાર્યઃ શિશુઃ
હે અગ્નિ, તું પોતાની ઇચ્છાથી યજ્ઞપાત્રમાં જન્મે છે, જેમ કે તૈયાર થતો વિજેતા. તું ગોદમાં વાછરડાં જેવો, જોડાવા માટે ઘોડા જેવો અને બોલાવવા માટે બાળક જેવો છે.
ત્વં ત્યા ચિદચ્યુતાગ્ને પશુર્ન યવસે । ધામા હ યત્તે અજર વના વૃશ્ચન્તિ શિક્વસઃ
હે અગ્નિ, તારી જ્યોતિ એ અચળ વસ્તુઓને પણ, જેમ પશુઓ ચરવા જાય છે તેમ, તારા અમર નિવાસસ્થાનોમાં, તારી જ્વાળાઓ કાપી અને ભસ્મ કરી નાખે છે.
વેષિ હ્યધ્વરીયતામગ્ને હોતા દમે વિશામ્ । સમૃધો વિશ્પતે કૃણુ જુષસ્વ હવ્યમઙ્ગિરઃ
હે અગ્નિ, તું ખરેખર યજ્ઞ માટે યોગ્ય છે, લોકોના ઘરમાં હોતા તરીકે. હે સર્વના સ્વામી, અમને સમૃદ્ધિ આપ અને અમારી આહુતિ સ્વીકાર.
અચ્છા નો મિત્રમહો દેવ દેવાનગ્ને વોચઃ સુમતિં રોદસ્યોઃ । વીહિ સ્વસ્તિં સુક્ષિતિં દિવો નૄન્દ્વિષો અંહાંસિ દુરિતા તરેમ તા તરેમ તવાવસા તરેમ
હે મિત્રના મિત્ર દેવ, તું અમારે આવો અને દેવતાઓને સ્વર્ગ અને પૃથ્વીનો આશીર્વાદ માગી આપ. અમને સુખ, સારું નિવાસ અને દુશ્મનાઈ, દુઃખ અને દુર્ભાગ્યમાંથી પાર ઉતાર—તારી કૃપાથી અમે બધું પાર કરી જઈએ.
અગ્ને સ ક્ષેષદૃતપા ઋતેજા ઉરુ જ્યોતિર્નશતે દેવયુષ્ટે । યં ત્વં મિત્રેણ વરુણઃ સજોષા દેવ પાસિ ત્યજસા મર્તમંહઃ
હે અગ્નિ, જે દેવો માટે સમર્પિત થઈને વિશાળ પ્રકાશ ઈચ્છે છે, તેને તું, ધર્મપ્રિય અને તેજસ્વી, મિત્ર અને વરુણ સાથે મળીને દુઃખ અને અનિષ્ટથી બચાવ.
ઈજે યજ્ઞેભિઃ શશમે શમીભિરૃધદ્વારાયાગ્નયે દદાશ । એવા ચન તં યશસામજુષ્ટિર્નાંહો મર્તં નશતે ન પ્રદૃપ્તિઃ
જે યજ્ઞથી પૂજા કરે છે, દાન આપે છે અને માર્ગ દર્શાવનાર અગ્નિને અર્પણ કરે છે—એવો માન્ય વ્યક્તિ કદી દુઃખી થતો નથી, ન તો તેને કોઈ દુઃખ સ્પર્શે છે.
સૂરો ન યસ્ય દૃશતિરરેપા ભીમા યદેતિ શુચતસ્ત આ ધીઃ । હેષસ્વતઃ શુરુધો નાયમક્તોઃ કુત્રા ચિદ્રણ્વો વસતિર્વનેજાઃ
જેમ સૂર્યની નજર નિર્દોષ છે, તેમ તારી ભયાનક જ્વાળાઓ આગળ વધે છે, તારા વિચારો પણ ભયજનક છે. ગર્જનારા, ઝડપી નેતા જ્યાં જાય છે, ત્યાં ઉત્સાહ અને વસવાટ થાય છે.
તિગ્મં ચિદેમ મહિ વર્પો અસ્ય ભસદશ્વો ન યમસાન આસા । વિજેહમાનઃ પરશુર્ન જિહ્વાં દ્રવિર્ન દ્રાવયતિ દારુ ધક્ષત્
અગ્નિનું તીક્ષ્ણ સ્વરૂપ પણ અહીં મહાન છે; તે દોડતા ઘોડા જેવો ધધકે છે. કુહાડાની જીભ જેવો ચાટે છે અને પીગળેલા ધાતુ જેવો લાકડાંને ઓગાળી અને બળી નાખે છે.
સ ઇદસ્તેવ પ્રતિ ધાદસિષ્યઞ્છિશીત તેજોઽયસો ન ધારામ્ । ચિત્રધ્રજતિરરતિર્યો અક્તોર્વેર્ન દ્રુષદ્વા રઘુપત્મજંહાઃ
જે એકમાત્ર તારી મહિમાનું વર્ણન કરે છે, તે તારી તેજસ્વિતા ને ધાતુની વહેતી ધારા જેવી તીક્ષ્ણ બનાવે છે; જેના તેજસ્વી માર્ગ અદ્ભુત છે, જે કર્મમાં ક્યારેય થાકતો નથી, અને જે કારીગરની જેમ ઝડપથી ચાલીને દુશ્મનને જીતે છે.
સ ઈં રેભો ન પ્રતિ વસ્ત ઉસ્રાઃ શોચિષા રારપીતિ મિત્રમહાઃ । નક્તં ય ઈમરુષો યો દિવા નૄનમર્ત્યો અરુષો યો દિવા નૄન્
જે ગર્જનારા વાછરડા જેવો છે, તેને રોકી શકાય નહીં; તે મહાન અને તેજસ્વી છે, સવારની કિરણોને મિત્રની જેમ લાવે છે; જે રાત્રે અને દિવસે મનુષ્યોમાં લાલ રંગનો છે, અમર છે અને દિવસે પણ મનુષ્યોમાં લાલ રંગથી પ્રકાશે છે.
દિવો ન યસ્ય વિધતો નવીનોદ્વૃષા રુક્ષ ઓષધીષુ નૂનોત્ । ઘૃણા ન યો ધ્રજસા પત્મના યન્ના રોદસી વસુના દં સુપત્ની
જે આકાશના તાજા તેજ જેવો છે, તેની તાકાત નવી છે, તે શક્તિશાળી હવે વનસ્પતિઓમાં પ્રકાશે છે; જેમ સૂર્ય સતત પોતાના માર્ગે ચાલે છે, તેમ તે બંને લોકને પોતાના ધનથી સુખી કરે છે, હે દયાળુ, સમૃદ્ધિ આપે છે.
ધાયોભિર્વા યો યુજ્યેભિરર્કૈર્વિદ્યુન્ન દવિદ્યોત્સ્વેભિઃ શુષ્મૈઃ । શર્ધો વા યો મરુતાં તતક્ષ ઋભુર્ન ત્વેષો રભસાનો અદ્યૌત્
કે તો ઝડપથી દોડતા ઘોડાઓ સાથે જોડાય છે કે તો સ્તુતિઓ સાથે, વીજળી જેવી ઝાકોળે છે કે પોતાની શક્તિથી તેજ આપે છે; અથવા જ્યારે તેણે મરુતોના સમૂહને રચ્યા, ત્યારે કારીગરની જેમ, તે શક્તિશાળી અને ઉત્સાહી પ્રકાશે છે.