અગ્નિર્જાગાર તમૃચઃ કામયન્તેઽગ્નિર્જાગાર તમુ સામાનિ યન્તિ । અગ્નિર્જાગાર તમયં સોમ આહ તવાહમસ્મિ સખ્યે ન્યોકાઃ
અગ્નિ જાગે છે—તેને સ્તોત્રો ઇચ્છે છે; અગ્નિ જાગે છે—તેની પાસે ભજનો જાય છે; અગ્નિ જાગે છે—તેને સોમ કહે છે: 'હું તારો મિત્ર છું, તારી સાથે રહેવા આવ્યો છું.'
વિદા દિવો વિષ્યન્નદ્રિમુક્થૈરાયત્યા ઉષસો અર્ચિનો ગુઃ । અપાવૃત વ્રજિનીરુત્સ્વર્ગાદ્વિ દુરો માનુષીર્દેવ આવઃ
તમે આકાશને ઓળખી લીધું છે, ઉષાની કિરણોથી તેજસ્વી છો, તમારી કિરણોથી અંધકાર દૂર કર્યો છે. હે દેવ, તમે ઊંચા સ્વર્ગમાંથી અવરોધો ખોલી નાખ્યા છે; માનવ અવરોધો દૂર કરી નાખ્યા છે.
વિ સૂર્યો અમતિં ન શ્રિયં સાદોર્વાદ્ગવાં માતા જાનતી ગાત્ । ધન્વર્ણસો નદ્યઃ ખાદોઅર્ણા સ્થૂણેવ સુમિતા દૃંહત દ્યૌઃ
સૂર્ય, ગાયોની સમજદાર માતા જેવી, માર્ગ જાણીને પ્રકાશ ફેલાવે છે અને અંધકાર દૂર કરે છે; ઝળહળતી નદીઓ ગર્જના સાથે વહે છે; મજબૂત આકાશ દંડ જેવી અડગ ઊભી છે.
અસ્મા ઉક્થાય પર્વતસ્ય ગર્ભો મહીનાં જનુષે પૂર્વ્યાય । વિ પર્વતો જિહીત સાધત દ્યૌરાવિવાસન્તો દસયન્ત ભૂમ
આ સ્તોત્ર માટે, પર્વતના ગર્ભ માટે, મહાન લોકોના પ્રાચીન જન્મ માટે, પર્વત ખુલ્લો થાય છે, આકાશ પૂર્ણ કરે છે, બોલાવીને, તેઓ ધરતીને ગુંજાવે છે.
સૂક્તેભિર્વો વચોભિર્દેવજુષ્ટૈરિન્દ્રા ન્વગ્ની અવસે હુવધ્યૈ । ઉક્થેભિર્હિ ષ્મા કવયઃ સુયજ્ઞા આવિવાસન્તો મરુતો યજન્તિ
દેવોને પ્રિય એવા સ્તોત્રો અને વચનો દ્વારા, આપણે ઇન્દ્ર અને અગ્નિને મદદ માટે બોલાવીએ; ભક્તિપૂર્વક, જ્ઞાની અને સુયજ્ઞો સ્તોત્રો દ્વારા, મરુતોની પૂજા કરે છે.
એતો ન્વદ્ય સુધ્યો ભવામ પ્ર દુચ્છુના મિનવામા વરીયઃ । આરે દ્વેષાંસિ સનુતર્દધામાયામ પ્રાઞ્ચો યજમાનમચ્છ
આજે આપણે જ્ઞાની બનીએ; બધું દુઃખ દૂર કરીએ અને મહાનતા પ્રાપ્ત કરીએ; દ્વેષ દૂર કરી દઈએ, તેને ભસ્મ કરી દઈએ અને યજમાન તરફ આગળ વધીએ.
એતા ધિયં કૃણવામા સખાયોઽપ યા માતાઁ ઋણુત વ્રજં ગોઃ । યયા મનુર્વિશિશિપ્રં જિગાય યયા વણિગ્વઙ્કુરાપા પુરીષમ્
ચાલો, મિત્રો, એવી બુદ્ધિ કરીએ, જેના દ્વારા અમારી માતાએ ગાયનું વાડું શોધ્યું; જેના દ્વારા મનુએ રંગબેરંગી શત્રુને જીત્યો અને વેપારીએ છુપાયેલું ધન શોધ્યું.
અનૂનોદત્ર હસ્તયતો અદ્રિરાર્ચન્યેન દશ માસો નવગ્વાઃ । ઋતં યતી સરમા ગા અવિન્દદ્વિશ્વાનિ સત્યાઙ્ગિરાશ્ચકાર
અહીં નવગ્વાઓએ દસ મહિના સુધી હાથથી પર્વતને દબાવીને સ્તુતિ કરી; સરમા સત્ય શોધતી ગાયો શોધી લાવી; અંગિરસોએ બધાં સત્ય કાર્યો કર્યા.
વિશ્વે અસ્યા વ્યુષિ માહિનાયાઃ સં યદ્ગોભિરઙ્ગિરસો નવન્ત । ઉત્સ આસાં પરમે સધસ્થ ઋતસ્ય પથા સરમા વિદદ્ગાઃ
જ્યારે એ મહાન તેજવાળી પ્રભા ફેલાવે છે, ત્યારે બધા દેવો અને અંગિરસો ગાયો સાથે આગળ વધે છે; એ ગાયોનો સ્ત્રોત સર્વોચ્ચ સ્થાને છે; સરમાએ સત્યના માર્ગે ગાયો શોધી કાઢી.
આ સૂર્યો યાતુ સપ્તાશ્વઃ ક્ષેત્રં યદસ્યોર્વિયા દીર્ઘયાથે । રઘુઃ શ્યેનઃ પતયદન્ધો અચ્છા યુવા કવિર્દીદયદ્ગોષુ ગચ્છન્
સૂર્ય, સાત ઘોડાઓ જોડીને, લાંબા માર્ગે ખેતરની માપણી કરે ત્યારે આગળ વધે; ઝડપી શ્યેન સીધો ઉડે છે, યુવાન કવિ ગાયો વચ્ચે જઈને તેજ આપે છે.
આ સૂર્યો અરુહચ્છુક્રમર્ણોઽયુક્ત યદ્ધરિતો વીતપૃષ્ઠાઃ । ઉદ્ના ન નાવમનયન્ત ધીરા આશૃણ્વતીરાપો અર્વાગતિષ્ઠન્
સૂર્ય તેજસ્વી રૂપે ઊગ્યો છે, જ્યારે લીલા પીઠવાળા ઘોડાઓ જોડાય છે; જ્ઞાની લોકો પાણીની નાવ જેવી તેને ઉપર લાવે છે; સાંભળતી નદીઓ નજીક આવી છે.
ધિયં વો અપ્સુ દધિષે સ્વર્ષાં યયાતરન્દશ માસો નવગ્વાઃ । અયા ધિયા સ્યામ દેવગોપા અયા ધિયા તુતુર્યામાત્યંહઃ
તમારા માટે મેં પ્રકાશથી ભરેલી બુદ્ધિ જળમાં સ્થાપી છે, જેના દ્વારા નવગ્વાઓએ દસ મહિના પૂર્ણ કર્યા; આ બુદ્ધિથી આપણે દેવોની રક્ષા પામીએ અને આ બુદ્ધિથી દુઃખ પાર કરી જઈએ.
હયો ન વિદ્વાઁ અયુજિ સ્વયં ધુરિ તાં વહામિ પ્રતરણીમવસ્યુવમ્ । નાસ્યા વશ્મિ વિમુચં નાવૃતં પુનર્વિદ્વાન્પથઃ પુરએત ઋજુ નેષતિ
જેમ બુદ્ધિશાળી ઘોડો પોતે જ જોતો નથી, તેમ હું સહજ અને મદદરૂપ એવા પર જૂતી ચડાવું છું; તેને હું છૂટું પણ કરતો નથી, બાંધતો પણ નથી, પણ માર્ગ જાણતો નેતા તેને સીધો આગળ લઈ જાય છે.
અગ્ન ઇન્દ્ર વરુણ મિત્ર દેવાઃ શર્ધઃ પ્ર યન્ત મારુતોત વિષ્ણો । ઉભા નાસત્યા રુદ્રો અધ ગ્નાઃ પૂષા ભગઃ સરસ્વતી જુષન્ત
અગ્નિ, ઇન્દ્ર, વરુણ, મિત્ર, બધા દેવો, મરુત અને વિષ્ણુ, બંને અશ્વિનીકુમાર, રુદ્ર, દેવીઓ, પૂષણ, ભાગ અને સરસ્વતી—તેઓ પ્રસન્ન થાય.
ઇન્દ્રાગ્ની મિત્રાવરુણાદિતિં સ્વઃ પૃથિવીં દ્યાં મરુતઃ પર્વતાઁ અપઃ । હુવે વિષ્ણું પૂષણં બ્રહ્મણસ્પતિં ભગં નુ શંસં સવિતારમૂતયે
ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, મિત્ર અને વરુણ, અદિતિ, સૂર્ય, પૃથ્વી, દ્યૌ, મરુત, પર્વતો, જળ—હું વિષ્ણુ, પૂષણ, બૃહસ્પતિ, ભાગ અને સવિતાને મદદ અને આશીર્વાદ માટે બોલાવું છું.
ઉત નો વિષ્ણુરુત વાતો અસ્રિધો દ્રવિણોદા ઉત સોમો મયસ્કરત્ । ઉત ઋભવ ઉત રાયે નો અશ્વિનોત ત્વષ્ટોત વિભ્વાનુ મંસતે
વિષ્ણુ, વાત, અવરોધરહિત, અમને ધન આપે; સોમ સુખ આપે; ઋભુ, અશ્વિનીકુમાર, ત્વષ્ટા અને વિભ્વાન અમને ધન માટે કૃપા કરે.
ઉત ત્યન્નો મારુતં શર્ધ આ ગમદ્દિવિક્ષયં યજતં બર્હિરાસદે । બૃહસ્પતિઃ શર્મ પૂષોત નો યમદ્વરૂથ્યં વરુણો મિત્રો અર્યમા
મારુતોનો સમૂહ અમારાં તરફ આવે, અને સ્વર્ગમાં વસતા પૂજનીય દેવતા અમારાં યજ્ઞસ્થળે બેસે. બૃહસ્પતિ, પૂષણ, યમ, વરુણ, મિત્ર અને અર્યમા અમને રક્ષણ આપે.
ઉત ત્યે નઃ પર્વતાસઃ સુશસ્તયઃ સુદીતયો નદ્યસ્ત્રામણે ભુવન્ । ભગો વિભક્તા શવસાવસા ગમદુરુવ્યચા અદિતિઃ શ્રોતુ મે હવમ્
પર્વતો અને નદીઓ, જે સૌના કલ્યાણ માટે હંમેશાં તૈયાર છે, અમને સુરક્ષિત રાખે. ભાગ દેવ, જે સૌને ભાગ આપે છે, શક્તિ અને સહાય સાથે અમારાં પાસે આવે; વિશાળ અદિતિ મારી પ્રાર્થના સાંભળે.
દેવાનાં પત્નીરુશતીરવન્તુ નઃ પ્રાવન્તુ નસ્તુજયે વાજસાતયે । યાઃ પાર્થિવાસો યા અપામપિ વ્રતે તા નો દેવીઃ સુહવાઃ શર્મ યચ્છત
દેવતાઓની તેજસ્વી પત્નીઓ અમારે પર કૃપા કરે, અમને વિજય અને સમૃદ્ધિ આપે. જે દેવીઓ પૃથ્વી પર વસે છે અને જે જળોમાં વિધિ પ્રમાણે રાજ કરે છે, એ સૌ દયાળુ દેવીઓ અમને સુરક્ષા આપે.
ઉત ગ્ના વ્યન્તુ દેવપત્નીરિન્દ્રાણ્યગ્નાય્યશ્વિની રાટ્ । આ રોદસી વરુણાની શૃણોતુ વ્યન્તુ દેવીર્ય ઋતુર્જનીનામ્
દેવતાઓની પત્નીઓ, જેમ કે ઇન્દ્રાણી, અગ્નાયી, અશ્વિની અને રાક, અમારે આવે. બંને લોકની વરુણાની અમારી વાત સાંભળે; ઋતુની માતાઓ જેવી દેવીઓ અમારે આવે.
પ્રયુઞ્જતી દિવ એતિ બ્રુવાણા મહી માતા દુહિતુર્બોધયન્તી । આવિવાસન્તી યુવતિર્મનીષા પિતૃભ્ય આ સદને જોહુવાના
મહાન માતા, પોતાની દીકરીને જગાડે છે અને સ્વયં આકાશમાં ઉગે છે. યુવાન, વિચારશીલ દીકરી પિતૃઓના નિવાસસ્થાને તેમને બોલાવે છે.
અજિરાસસ્તદપ ઈયમાના આતસ્થિવાંસો અમૃતસ્ય નાભિમ્ । અનન્તાસ ઉરવો વિશ્વતઃ સીં પરિ દ્યાવાપૃથિવી યન્તિ પન્થાઃ
ઝડપથી ચાલતા, અમૃતના કેન્દ્ર સુધી પહોંચી, એ બધા પ્રયત્ન કરે છે. તેમનાં અનંત માર્ગો છે, જે દિશાઓમાંથી પણ જાય છે; આકાશ અને પૃથ્વી એ માર્ગો પર સાથે ચાલે છે.
ઉક્ષા સમુદ્રો અરુષઃ સુપર્ણઃ પૂર્વસ્ય યોનિં પિતુરા વિવેશ । મધ્યે દિવો નિહિતઃ પૃશ્નિરશ્મા વિ ચક્રમે રજસસ્પાત્યન્તૌ
વૃષભ, સમુદ્ર, લાલ રંગનો, સુંદર પાંખો ધરાવતો, પૂર્વજ પિતાના ગર્ભમાં પ્રવેશ્યો છે. આકાશના મધ્યમાં સ્થિત, ચિત્તરપથ્થર બંને છેડે વિસ્તર્યો છે.
ચત્વાર ઈં બિભ્રતિ ક્ષેમયન્તો દશ ગર્ભં ચરસે ધાપયન્તે । ત્રિધાતવઃ પરમા અસ્ય ગાવો દિવશ્ચરન્તિ પરિ સદ્યો અન્તાન્
ચાર જણ તેને સુરક્ષિત રાખે છે, દસ જણ ગર્ભને ગતિ માટે પોષે છે. તેની ત્રણ શ્રેષ્ઠ ગાયો છે, જે તરત જ આકાશના અંત સુધી ફરતી રહે છે.
ઇદં વપુર્નિવચનં જનાસશ્ચરન્તિ યન્નદ્યસ્તસ્થુરાપઃ । દ્વે યદીં બિભૃતો માતુરન્યે ઇહેહ જાતે યમ્યા સબન્ધૂ
આ રૂપ, આ નિવાસમાં લોકો ફરતા રહે છે, જ્યારે નદીઓ અને જળ સ્થિર થાય છે. એમાં બે માતાને વહન કરે છે, બીજા અહીં જન્મે છે, અને યમના જોડિયા પોતાના સંબંધીઓ સાથે છે.
વિ તન્વતે ધિયો અસ્મા અપાંસિ વસ્ત્રા પુત્રાય માતરો વયન્તિ । ઉપપ્રક્ષે વૃષણો મોદમાના દિવસ્પથા વધ્વો યન્ત્યચ્છ
પાણીઓ પોતાની વિચારધારા તેના માટે ફેલાવે છે, જેમ માતાઓ પોતાના પુત્ર માટે વસ્ત્ર બણે છે. આનંદથી, શક્તિશાળી લોકો મળવા જાય છે, અને વધૂઓ આકાશના માર્ગે આગળ વધે છે.
તદસ્તુ મિત્રાવરુણા તદગ્ને શં યોરસ્મભ્યમિદમસ્તુ શસ્તમ્ । અશીમહિ ગાધમુત પ્રતિષ્ઠાં નમો દિવે બૃહતે સાદનાય
મિત્ર અને વરુણ, અગ્નિ, અમારે માટે આ શુભ થાય. અમને ઊંડાણ અને મજબૂત આધાર મળે; મહાન આકાશને વંદન, તેના સ્થાને માટે.
કદુ પ્રિયાય ધામ્ને મનામહે સ્વક્ષત્રાય સ્વયશસે મહે વયમ્ । આમેન્યસ્ય રજસો યદભ્ર આઁ અપો વૃણાના વિતનોતિ માયિની
પ્રિય નિવાસ, મહાન શક્તિ, પોતાની મહિમા ધરાવનારા અને મહાન દેવ માટે અમે મન લગાવીએ છીએ. જ્યારે આકાશના પ્રદેશમાંથી અજાયબીઓ સર્જનારો દેવ પાણી પસંદ કરી અને ફેલાવે છે.
તા અત્નત વયુનં વીરવક્ષણં સમાન્યા વૃતયા વિશ્વમા રજઃ । અપો અપાચીરપરા અપેજતે પ્ર પૂર્વાભિસ્તિરતે દેવયુર્જનઃ
તેમણે પોતાના બળથી, સૌ માટે, માર્ગ વિસ્તરાવ્યો છે. પાણીઓ એક સાથે વહે છે, બીજાં પાછાં વળી જાય છે; દેવજન પૂર્વજોની સાથે પાર જાય છે.
આ ગ્રાવભિરહન્યેભિરક્તુભિર્વરિષ્ઠં વજ્રમા જિઘર્તિ માયિનિ । શતં વા યસ્ય પ્રચરન્સ્વે દમે સંવર્તયન્તો વિ ચ વર્તયન્નહા
પથ્થરો, દિવસ-રાત સાથે, તે અજાયબીથી શ્રેષ્ઠ વજ્રને પ્રહાર કરે છે. તેના ઘરમાં શતેજન એકસાથે ગતિ કરે છે, દિવસ-રાત ફેરવે છે.