આ વેધસં નીલપૃષ્ઠં બૃહન્તં બૃહસ્પતિં સદને સાદયધ્વમ્ । સાદદ્યોનિં દમ આ દીદિવાંસં હિરણ્યવર્ણમરુષં સપેમ
હે જ્ઞાની, કાળી પીઠ ધરાવનારા, મહાન બૃહસ્પતિને તેમના ઘર સુધી લાવો; તેમને તેમના યોગ્ય સ્થાન પર બેસાડો, તેજસ્વી, સુવર્ણવર્ણી અને અગ્નિ સમાન, જેમને અમે શ્રદ્ધાથી પૂજીએ છીએ.
આ ધર્ણસિર્બૃહદ્દિવો રરાણો વિશ્વેભિર્ગન્ત્વોમભિર્હુવાનઃ । ગ્ના વસાન ઓષધીરમૃધ્રસ્ત્રિધાતુશૃઙ્ગો વૃષભો વયોધાઃ
ધર્ણસી, જે વિશાળ આકાશમાં ગુંજી ઉઠે છે, બધા દેવતાઓ સાથે સ્તુતિથી બોલાવાતા આવે છે; પ્રકાશથી આવરાયેલા, ઔષધિઓને પોષણ આપનારા, કદી ન થાકતા, ત્રણ શિખરવાળા વૃષભ, જીવન આપનારા છે.
માતુષ્પદે પરમે શુક્ર આયોર્વિપન્યવો રાસ્પિરાસો અગ્મન્ । સુશેવ્યં નમસા રાતહવ્યાઃ શિશું મૃજન્ત્યાયવો ન વાસે
માતાના દ્વાર પર, સર્વોચ્ચ તેજમાં, તેજસ્વીઓ, દાનમાં સમૃદ્ધ, આવી પહોંચ્યા છે; પૂજનીય છે, શ્રદ્ધાથી સન્માન પામે છે, જેમ માતા પોતાના ઘરમાં બાળકને સાફ કરે છે તેમ.
બૃહદ્વયો બૃહતે તુભ્યમગ્ને ધિયાજુરો મિથુનાસઃ સચન્ત । દેવોદેવઃ સુહવો ભૂતુ મહ્યં મા નો માતા પૃથિવી દુર્મતૌ ધાત્
હે અગ્નિ, મહાન શક્તિ ધરાવનારા, તારા માટે જ્ઞાની લોકો જોડાઈને વિચાર કરે છે; દેવોનો દેવ મારા પર કૃપાળુ રહે; માતા પૃથ્વી અમને દુઃખમાં ન મૂકે.
ઉરૌ દેવા અનિબાધે સ્યામ
હે દેવતાઓ, તમારી વિશાળતામાં અમે નિર્વિઘ્ને વસીએ.
સમશ્વિનોરવસા નૂતનેન મયોભુવા સુપ્રણીતી ગમેમ । આ નો રયિં વહતમોત વીરાના વિશ્વાન્યમૃતા સૌભગાનિ
હે અશ્વિનીકુમારો, તમારી નવી કૃપાથી અમને આનંદ અને માર્ગદર્શન આપો; અમારે માટે ધન અને વીર લાવો, અને અમર સુખો આપો.
તં પ્રત્નથા પૂર્વથા વિશ્વથેમથા જ્યેષ્ઠતાતિં બર્હિષદં સ્વર્વિદમ્ । પ્રતીચીનં વૃજનં દોહસે ગિરાશું જયન્તમનુ યાસુ વર્ધસે
એ પ્રાચીન, સર્વોપરી, સર્વત્ર વ્યાપક, સૌથી જૂના, આસન પર બેસનાર, પ્રકાશ જાણનાર; સહેલાઈથી મળનાર, સૌને આપનાર, વિજયી, જેને તમે ગીતથી વધાવો છો, એ તમારામાં વધે છે.
શ્રિયે સુદૃશીરુપરસ્ય યાઃ સ્વર્વિરોચમાનઃ કકુભામચોદતે । સુગોપા અસિ ન દભાય સુક્રતો પરો માયાભિરૃત આસ નામ તે
સૌંદર્ય માટે, ઉપરના લોકની સુંદરીઓ તેજથી આકાશને પ્રકાશિત કરે છે; તું સારો રક્ષક છે, અહિતથી દૂર, બુદ્ધિશાળી; અદભુતતામાં શ્રેષ્ઠ, તું સત્યરૂપ છે.
અત્યં હવિઃ સચતે સચ્ચ ધાતુ ચારિષ્ટગાતુઃ સ હોતા સહોભરિઃ । પ્રસર્સ્રાણો અનુ બર્હિર્વૃષા શિશુર્મધ્યે યુવાજરો વિસ્રુહા હિતઃ
હવન તેજસ્વી, સાચા, નિર્વિઘ્ન ચાલનારા, યજ્ઞકર્તા, શક્તિશાળી તરફ જાય છે; બારણાં પર વહેતા, યુવાન વૃષભ, બાળક, મધ્યમાં, હંમેશા યુવાન, મુક્ત થાય છે, સ્થિર થાય છે.
પ્ર વ એતે સુયુજો યામન્નિષ્ટયે નીચીરમુષ્મૈ યમ્ય ઋતાવૃધઃ । સુયન્તુભિઃ સર્વશાસૈરભીશુભિઃ ક્રિવિર્નામાનિ પ્રવણે મુષાયતિ
આ સારા જોડાયેલા યાત્રા માટે નીકળે છે, ધર્મી, નમ્ર, સાચા માટે; સારા માર્ગદર્શકો, સર્વજ્ઞ, શક્તિશાળી સહાયકો સાથે, બુદ્ધિશાળી સ્તુતિસ્થળે નામો ઉચ્ચારે છે.
સંજર્ભુરાણસ્તરુભિઃ સુતેગૃભં વયાકિનં ચિત્તગર્ભાસુ સુસ્વરુઃ । ધારવાકેષ્વૃજુગાથ શોભસે વર્ધસ્વ પત્નીરભિ જીવો અધ્વરે
ધ્વનિ સાથે, વૃક્ષો સાથે, ઉત્તમ જન્મેલા, સંતાનના ગર્ભ, બુદ્ધિશાળી, સુંદર અવાજવાળા; વહેતી નદીઓમાં, સીધા ગીતો સાથે તું ઝગમગે છે; વધ, અને તારી પત્નીઓ યજ્ઞમાં જીવંત રહે.
યાદૃગેવ દદૃશે તાદૃગુચ્યતે સં છાયયા દધિરે સિધ્રયાપ્સ્વા । મહીમસ્મભ્યમુરુષામુરુ જ્રયો બૃહત્સુવીરમનપચ્યુતં સહઃ
જેવું દેખાય છે, તેમ જ કહેવામાં આવે છે; છાંયાની સાથે, ઝડપથી વહેતી નદીઓમાં સ્થિર થાય છે; અમને વિશાળ, વિસ્તૃત, મહાન શક્તિ, ઘણું વીર્ય અને અવિનાશી બળ આપો.
વેત્યગ્રુર્જનિવાન્વા અતિ સ્પૃધઃ સમર્યતા મનસા સૂર્યઃ કવિઃ । ઘ્રંસં રક્ષન્તં પરિ વિશ્વતો ગયમસ્માકં શર્મ વનવત્સ્વાવસુઃ
એ પ્રથમ જન્મેલા, સર્જનહાર, સ્પર્ધકોને પાર કરનાર, ઉન્નત મનવાળો, સૂર્ય, ઋષિ છે; ઘરનું રક્ષણ કરનાર, સર્વત્ર ફરનાર, અમને આશ્રય આપે, સારા ધનવાળો બને.
જ્યાયાંસમસ્ય યતુનસ્ય કેતુન ઋષિસ્વરં ચરતિ યાસુ નામ તે । યાદૃશ્મિન્ધાયિ તમપસ્યયા વિદદ્ય ઉ સ્વયં વહતે સો અરં કરત્
યજ્ઞના ચિહ્નવાળા મહાન, ઋષિ, તમારામાં ફરતા, તારા નામો ધરાવે છે; જેમ સ્થિર થાય છે, તેમ જ અંધકારમાં દેખાય છે; પોતે વહે છે, સારા કાર્ય કરે.
સમુદ્રમાસામવ તસ્થે અગ્રિમા ન રિષ્યતિ સવનં યસ્મિન્નાયતા । અત્રા ન હાર્દિ ક્રવણસ્ય રેજતે યત્રા મતિર્વિદ્યતે પૂતબન્ધની
પ્રથમ, સમુદ્રના કિનારે ઊભો છે, જ્યાં માર્ગો મળે છે ત્યાં યજ્ઞમાં કદી નિષ્ફળ થતો નથી; અહીં, હૃદયમાં, અગ્નિની જ્યોત કંપે છે, જ્યાં શુદ્ધ અને બંધાયેલ વિચાર મળે છે.
સ હિ ક્ષત્રસ્ય મનસસ્ય ચિત્તિભિરેવાવદસ્ય યજતસ્ય સધ્રેઃ । અવત્સારસ્ય સ્પૃણવામ રણ્વભિઃ શવિષ્ઠં વાજં વિદુષા ચિદર્ધ્યમ્
એ રાજ્ય અને મનની શક્તિથી, યજમાન માટે, મિત્ર બનીને બોલે છે; વાછરડાની સ્તુતિથી, આપણે શક્તિશાળી પુરસ્કાર, મહાન ધન, જ્ઞાની માટે પણ મેળવો.
શ્યેન આસામદિતિઃ કક્ષ્યો મદો વિશ્વવારસ્ય યજતસ્ય માયિનઃ । સમન્યમન્યમર્થયન્ત્યેતવે વિદુર્વિષાણં પરિપાનમન્તિ તે
શ્યેન, માતા, આનંદ, સર્વરક્ષક, પૂજનીય, અદભુત શક્તિ ધરાવે છે; દરેક બીજાને પ્રાપ્ત કરવા ઇચ્છે છે, તેઓ શીંગ જાણે છે, વહેતા પાનીએ આવે છે.
સદાપૃણો યજતો વિ દ્વિષો વધીદ્બાહુવૃક્તઃ શ્રુતવિત્તર્યો વઃ સચા । ઉભા સ વરા પ્રત્યેતિ ભાતિ ચ યદીં ગણં ભજતે સુપ્રયાવભિઃ
સदैવ દાનશીલ, યજમાન દુશ્મનોનો નાશ કરે છે, અનેક દ્વારા પ્રશંસિત, જ્ઞાનથી પ્રસિદ્ધ, તમારી સાથે; બંને આશીર્વાદ આવે છે અને ઝગમગે છે, જ્યારે તે સારા માર્ગદર્શન સાથે સમૂહમાં વહેંચે છે.
સુતમ્ભરો યજમાનસ્ય સત્પતિર્વિશ્વાસામૂધઃ સ ધિયામુદઞ્ચનઃ । ભરદ્ધેનૂ રસવચ્છિશ્રિયે પયોઽનુબ્રુવાણો અધ્યેતિ ન સ્વપન્
જે યજમાનને સહારો આપે છે, જે સાચો સ્વામી છે, જે બધામાં અડગ છે અને બુદ્ધિને જગાડે છે—એ, દુધાળ ગાય જેવી, પોષણ આપતું દુધ વહાવે છે; ભજન ગાતા આગળ વધે છે અને ક્યારેય ઊંઘતો નથી.
યો જાગાર તમૃચઃ કામયન્તે યો જાગાર તમુ સામાનિ યન્તિ । યો જાગાર તમયં સોમ આહ તવાહમસ્મિ સખ્યે ન્યોકાઃ
જે જાગે છે, તેને સ્તોત્રો ઇચ્છે છે; જે જાગે છે, તેની પાસે ભજનો જાય છે; જે જાગે છે, તેને સોમ કહે છે: 'હું તારો મિત્ર છું, તારી સાથે રહેવા આવ્યો છું.'
અગ્નિર્જાગાર તમૃચઃ કામયન્તેઽગ્નિર્જાગાર તમુ સામાનિ યન્તિ । અગ્નિર્જાગાર તમયં સોમ આહ તવાહમસ્મિ સખ્યે ન્યોકાઃ
અગ્નિ જાગે છે—તેને સ્તોત્રો ઇચ્છે છે; અગ્નિ જાગે છે—તેની પાસે ભજનો જાય છે; અગ્નિ જાગે છે—તેને સોમ કહે છે: 'હું તારો મિત્ર છું, તારી સાથે રહેવા આવ્યો છું.'
વિદા દિવો વિષ્યન્નદ્રિમુક્થૈરાયત્યા ઉષસો અર્ચિનો ગુઃ । અપાવૃત વ્રજિનીરુત્સ્વર્ગાદ્વિ દુરો માનુષીર્દેવ આવઃ
તમે આકાશને ઓળખી લીધું છે, ઉષાની કિરણોથી તેજસ્વી છો, તમારી કિરણોથી અંધકાર દૂર કર્યો છે. હે દેવ, તમે ઊંચા સ્વર્ગમાંથી અવરોધો ખોલી નાખ્યા છે; માનવ અવરોધો દૂર કરી નાખ્યા છે.
વિ સૂર્યો અમતિં ન શ્રિયં સાદોર્વાદ્ગવાં માતા જાનતી ગાત્ । ધન્વર્ણસો નદ્યઃ ખાદોઅર્ણા સ્થૂણેવ સુમિતા દૃંહત દ્યૌઃ
સૂર્ય, ગાયોની સમજદાર માતા જેવી, માર્ગ જાણીને પ્રકાશ ફેલાવે છે અને અંધકાર દૂર કરે છે; ઝળહળતી નદીઓ ગર્જના સાથે વહે છે; મજબૂત આકાશ દંડ જેવી અડગ ઊભી છે.
અસ્મા ઉક્થાય પર્વતસ્ય ગર્ભો મહીનાં જનુષે પૂર્વ્યાય । વિ પર્વતો જિહીત સાધત દ્યૌરાવિવાસન્તો દસયન્ત ભૂમ
આ સ્તોત્ર માટે, પર્વતના ગર્ભ માટે, મહાન લોકોના પ્રાચીન જન્મ માટે, પર્વત ખુલ્લો થાય છે, આકાશ પૂર્ણ કરે છે, બોલાવીને, તેઓ ધરતીને ગુંજાવે છે.
સૂક્તેભિર્વો વચોભિર્દેવજુષ્ટૈરિન્દ્રા ન્વગ્ની અવસે હુવધ્યૈ । ઉક્થેભિર્હિ ષ્મા કવયઃ સુયજ્ઞા આવિવાસન્તો મરુતો યજન્તિ
દેવોને પ્રિય એવા સ્તોત્રો અને વચનો દ્વારા, આપણે ઇન્દ્ર અને અગ્નિને મદદ માટે બોલાવીએ; ભક્તિપૂર્વક, જ્ઞાની અને સુયજ્ઞો સ્તોત્રો દ્વારા, મરુતોની પૂજા કરે છે.
એતો ન્વદ્ય સુધ્યો ભવામ પ્ર દુચ્છુના મિનવામા વરીયઃ । આરે દ્વેષાંસિ સનુતર્દધામાયામ પ્રાઞ્ચો યજમાનમચ્છ
આજે આપણે જ્ઞાની બનીએ; બધું દુઃખ દૂર કરીએ અને મહાનતા પ્રાપ્ત કરીએ; દ્વેષ દૂર કરી દઈએ, તેને ભસ્મ કરી દઈએ અને યજમાન તરફ આગળ વધીએ.
એતા ધિયં કૃણવામા સખાયોઽપ યા માતાઁ ઋણુત વ્રજં ગોઃ । યયા મનુર્વિશિશિપ્રં જિગાય યયા વણિગ્વઙ્કુરાપા પુરીષમ્
ચાલો, મિત્રો, એવી બુદ્ધિ કરીએ, જેના દ્વારા અમારી માતાએ ગાયનું વાડું શોધ્યું; જેના દ્વારા મનુએ રંગબેરંગી શત્રુને જીત્યો અને વેપારીએ છુપાયેલું ધન શોધ્યું.
અનૂનોદત્ર હસ્તયતો અદ્રિરાર્ચન્યેન દશ માસો નવગ્વાઃ । ઋતં યતી સરમા ગા અવિન્દદ્વિશ્વાનિ સત્યાઙ્ગિરાશ્ચકાર
અહીં નવગ્વાઓએ દસ મહિના સુધી હાથથી પર્વતને દબાવીને સ્તુતિ કરી; સરમા સત્ય શોધતી ગાયો શોધી લાવી; અંગિરસોએ બધાં સત્ય કાર્યો કર્યા.
વિશ્વે અસ્યા વ્યુષિ માહિનાયાઃ સં યદ્ગોભિરઙ્ગિરસો નવન્ત । ઉત્સ આસાં પરમે સધસ્થ ઋતસ્ય પથા સરમા વિદદ્ગાઃ
જ્યારે એ મહાન તેજવાળી પ્રભા ફેલાવે છે, ત્યારે બધા દેવો અને અંગિરસો ગાયો સાથે આગળ વધે છે; એ ગાયોનો સ્ત્રોત સર્વોચ્ચ સ્થાને છે; સરમાએ સત્યના માર્ગે ગાયો શોધી કાઢી.
આ સૂર્યો યાતુ સપ્તાશ્વઃ ક્ષેત્રં યદસ્યોર્વિયા દીર્ઘયાથે । રઘુઃ શ્યેનઃ પતયદન્ધો અચ્છા યુવા કવિર્દીદયદ્ગોષુ ગચ્છન્
સૂર્ય, સાત ઘોડાઓ જોડીને, લાંબા માર્ગે ખેતરની માપણી કરે ત્યારે આગળ વધે; ઝડપી શ્યેન સીધો ઉડે છે, યુવાન કવિ ગાયો વચ્ચે જઈને તેજ આપે છે.