યો મ ઇતિ પ્રવોચત્યશ્વમેધાય સૂરયે । દદદૃચા સનિં યતે દદન્મેધામૃતાયતે
જે મને કહે છે, 'અશ્વમેધ માટે, સૂર્યના સ્વામી માટે,' તે ભજનથી લાભ માટે સાથી આપે છે, અમરતા માટે જ્ઞાન આપે છે.
યસ્ય મા પરુષાઃ શતમુદ્ધર્ષયન્ત્યુક્ષણઃ । અશ્વમેધસ્ય દાનાઃ સોમા ઇવ ત્ર્યાશિરઃ
જેના ઉગ્ર લોકો, સો, અશ્વમેધના દાનને ઉશ્કેરાવે છે, તે સોમરસની જેમ ત્રણ શિરોવાળા છે.
ઇન્દ્રાગ્ની શતદાવ્ન્યશ્વમેધે સુવીર્યમ્ । ક્ષત્રં ધારયતં બૃહદ્દિવિ સૂર્યમિવાજરમ્
ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, સો દાનવાળા અશ્વમેધમાં, વિશાળ આકાશમાં સૂર્ય જેવું અક્ષય પરાક્રમ અને શક્તિ સ્થાપે છે.
સમિદ્ધો અગ્નિર્દિવિ શોચિરશ્રેત્પ્રત્યઙ્ઙુષસમુર્વિયા વિ ભાતિ । એતિ પ્રાચી વિશ્વવારા નમોભિર્દેવાઁ ઈળાના હવિષા ઘૃતાચી
પ્રગટ થયેલો અગ્નિ આકાશમાં પોતાની જ્યોતિથી તેજ આપે છે, ઉષા તરફ મુખ રાખીને વ્યાપે છે; દેવતાઓ, હવનની ઇચ્છા રાખીને, શ્રદ્ધાથી ઘી સાથે આવે છે.
સમિધ્યમાનો અમૃતસ્ય રાજસિ હવિષ્કૃણ્વન્તં સચસે સ્વસ્તયે । વિશ્વં સ ધત્તે દ્રવિણં યમિન્વસ્યાતિથ્યમગ્ને નિ ચ ધત્ત ઇત્પુરઃ
પ્રગટ થતા તું અમરતાનું રાજ કરે છે; તું હવન કરનાર સાથે કલ્યાણ માટે જોડાય છે; હે અગ્નિ, તું સર્વ સંપત્તિ આપે છે અને મહેમાનને આગલા સ્થાને સ્થાન આપે છે.
અગ્ને શર્ધ મહતે સૌભગાય તવ દ્યુમ્નાન્યુત્તમાનિ સન્તુ । સં જાસ્પત્યં સુયમમા કૃણુષ્વ શત્રૂયતામભિ તિષ્ઠા મહાંસિ
હે અગ્નિ, મહાન સૌભાગ્ય માટે પ્રયત્ન કર; તારી શ્રેષ્ઠ મહિમા અમને મળે; અમને મજબૂત સંબંધમાં જોડ, સુયોજિત કર અને તારી શક્તિથી દુશ્મનો સામે ઊભો રહેજે.
સમિદ્ધસ્ય પ્રમહસોઽગ્ને વન્દે તવ શ્રિયમ્ । વૃષભો દ્યુમ્નવાઁ અસિ સમધ્વરેષ્વિધ્યસે
પ્રગટ થયેલા અગ્નિ, તારી મહાન તેજસ્વિતા માટે હું તારી કીર્તિ ગાઉં છું; તું મહિમાવાન વૃષભ છે, યજ્ઞોમાં પ્રગટ થાય છે.
સમિદ્ધો અગ્ન આહુત દેવાન્યક્ષિ સ્વધ્વર । ત્વં હિ હવ્યવાળસિ
પ્રગટ થયેલા અગ્નિ, બોલાવવામાં આવ્યો ત્યારે, તું દેવતાઓને યજ્ઞમાં લઈ જાય છે; કેમ કે તું ખરેખર હવન સ્વીકારનાર છે.
આ જુહોતા દુવસ્યતાગ્નિં પ્રયત્યધ્વરે । વૃણીધ્વં હવ્યવાહનમ્
પવિત્ર મનથી અગ્નિને યજ્ઞમાં અર્પણ કરો અને તેનો સન્માન કરો; એને હવન પહોંચાડનાર તરીકે પસંદ કરો.
ત્ર્યર્યમા મનુષો દેવતાતા ત્રી રોચના દિવ્યા ધારયન્ત । અર્ચન્તિ ત્વા મરુતઃ પૂતદક્ષાસ્ત્વમેષામૃષિરિન્દ્રાસિ ધીરઃ
અર્યમાન ત્રણ પ્રકારના છે, જે મનુષ્યોના દેવપિતા છે; એ સ્વર્ગમાં ત્રણ તેજસ્વી લોકને ધારે છે. મરુતો, જે શક્તિમાં શુદ્ધ છે, તને સ્તુતિ કરે છે; તું, ઇન્દ્ર, એમનો ઋષિ અને ધીરવીર છે.
અનુ યદીં મરુતો મન્દસાનમાર્ચન્નિન્દ્રં પપિવાંસં સુતસ્ય । આદત્ત વજ્રમભિ યદહિં હન્નપો યહ્વીરસૃજત્સર્તવા ઉ
જ્યારે મરુતો આનંદથી ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરે છે, જે સોમરસ પીવામાં આનંદ મેળવે છે, ત્યારે એ વજ્ર ઉઠાવે છે અને જ્યારે એ અહિને માર્યો, ત્યારે એ મહાન જળોને વહેવા માટે મુક્ત કરે છે.
ઉત બ્રહ્માણો મરુતો મે અસ્યેન્દ્રઃ સોમસ્ય સુષુતસ્ય પેયાઃ । તદ્ધિ હવ્યં મનુષે ગા અવિન્દદહન્નહિં પપિવાઁ ઇન્દ્રો અસ્ય
મરુતો અને યાજકો ઇચ્છે છે કે ઇન્દ્ર સારી રીતે પિછાયેલો સોમરસ પીવે; એ જ એ હવન છે જે એણે મનુષ્ય માટે શોધ્યું—એણે અહિને માર્યો અને એ સોમ પીધો.
આદ્રોદસી વિતરં વિ ષ્કભાયત્સંવિવ્યાનશ્ચિદ્ભિયસે મૃગં કઃ । જિગર્તિમિન્દ્રો અપજર્ગુરાણઃ પ્રતિ શ્વસન્તમવ દાનવં હન્
પછી ઇન્દ્રે ધરતી અને આકાશને ફેલાવી દીધા, ભયથી કાંપતા જંગલી પ્રાણીઓની જેમ—even એમને પણ; એ નિર્ભય રહીને ગર્જનારા દાનવને એના શ્વાસ સાથે જ માર્યો.
અધ ક્રત્વા મઘવન્તુભ્યં દેવા અનુ વિશ્વે અદદુઃ સોમપેયમ્ । યત્સૂર્યસ્ય હરિતઃ પતન્તીઃ પુરઃ સતીરુપરા એતશે કઃ
પછી, દેવતાઓએ પોતાની ઈચ્છાથી, દયાળુ ઇન્દ્રને સોમ પીવાનો અધિકાર આપ્યો, જ્યારે સૂર્યના લીલા ઘોડાઓ, હંમેશા આગળ વધતા, તારા આદેશે આગળ વધ્યા.
નવ યદસ્ય નવતિં ચ ભોગાન્સાકં વજ્રેણ મઘવા વિવૃશ્ચત્ । અર્ચન્તીન્દ્રં મરુતઃ સધસ્થે ત્રૈષ્ટુભેન વચસા બાધત દ્યામ્
જ્યારે એ દયાળુ એણે પોતાના વજ્રથી નવ અને નવ્વે કિલ્લાઓ સાથે તોડી નાખ્યા, ત્યારે મરુતો એના સભામાં ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરીને ત્રૈષ્ટુભ સ્તોત્રથી અંધકારને દૂર કર્યું.
સખા સખ્યે અપચત્તૂયમગ્નિરસ્ય ક્રત્વા મહિષા ત્રી શતાનિ । ત્રી સાકમિન્દ્રો મનુષઃ સરાંસિ સુતં પિબદ્વૃત્રહત્યાય સોમમ્
મિત્રતામાં મિત્ર તરીકે, અગ્નિએ પોતાની ઈચ્છાથી ત્રણસો મહિષોને ભસ્મ કરી નાખ્યા; ઇન્દ્રે મનુષ્યો સાથે ત્રણ સભામાં વૃત્રના સંહાર માટે સોમ પીધો.
ત્રી યચ્છતા મહિષાણામઘો માસ્ત્રી સરાંસિ મઘવા સોમ્યાપાઃ । કારં ન વિશ્વે અહ્વન્ત દેવા ભરમિન્દ્રાય યદહિં જઘાન
જ્યારે દયાળુ, કોઈને નુકસાન ન પહોંચાડવાની ઈચ્છા રાખીને, ત્રણસો મહિષો અને ત્રણ સભાઓનો સોમ લીધો, ત્યારે બધા દેવતાઓએ યાજકને બોલાવ્યા, જેમ કે જ્યારે ઇન્દ્રે અહિને માર્યો હતો.
ઉશના યત્સહસ્યૈરયાતં ગૃહમિન્દ્ર જૂજુવાનેભિરશ્વૈઃ । વન્વાનો અત્ર સરથં યયાથ કુત્સેન દેવૈરવનોર્હ શુષ્ણમ્
જ્યારે ઉશના શક્તિશાળી ઘોડાઓ સાથે ઇન્દ્રને પોતાના ઘરે લાવ્યો, ત્યારે તું ઉત્સુક ઘોડાઓ સાથે આવ્યો; ત્યાં, કુત્સા અને દેવતાઓ સાથે તું પ્રયત્ન કરીને એમને રક્ષ્યો અને શુષ્ણને નાશ કર્યો.
પ્રાન્યચ્ચક્રમવૃહઃ સૂર્યસ્ય કુત્સાયાન્યદ્વરિવો યાતવેઽકઃ । અનાસો દસ્યૂઁરમૃણો વધેન નિ દુર્યોણ આવૃણઙ્મૃધ્રવાચઃ
તમે કુત્સા માટે સૂર્યનું ચક્ર આગળ ધપાવ્યું, એને એકલાએ જવા માટે નવી દિશા ખોલી; તમે નાક વિના દસ્યુઓને મૃત્યુથી માર્યા અને દુર્ભાષા વાળાને તેમના ઘરેથી દૂર હાંકી કાઢ્યા.
સ્તોમાસસ્ત્વા ગૌરિવીતેરવર્ધન્નરન્ધયો વૈદથિનાય પિપ્રુમ્ । આ ત્વામૃજિશ્વા સખ્યાય ચક્રે પચન્પક્તીરપિબઃ સોમમસ્ય
સ્તુતિઓ, ગાયોની જેમ, તને વધારી; વૈદથિન માટે, તું પિપ્રુને વશમાં કર્યો. ઋજિશ્વાને તને મિત્ર બનાવ્યો, અને તું, બુદ્ધિશાળી, ભાગો પકવીને એનો સોમ પીધો.
નવગ્વાસઃ સુતસોમાસ ઇન્દ્રં દશગ્વાસો અભ્યર્ચન્ત્યર્કૈઃ । ગવ્યં ચિદૂર્વમપિધાનવન્તં તં ચિન્નરઃ શશમાના અપ વ્રન્
નવગ્વાઓ, સોમ પિછાડી, ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરે છે; દશગ્વાઓ પણ એના સ્તોત્રથી એનું સન્માન કરે છે. વિશાળ ગૌચર—even જો ઢંકાયેલું હોય—એ પણ, ઈચ્છાથી, એના માટે ખુલ્લું કરી દીધું, હે મનુષ્યો.
કથો નુ તે પરિ ચરાણિ વિદ્વાન્વીર્યા મઘવન્યા ચકર્થ । યા ચો નુ નવ્યા કૃણવઃ શવિષ્ઠ પ્રેદુ તા તે વિદથેષુ બ્રવામ
હે દયાળુ, તારા કાર્યો જાણીને, હું તારા પરાક્રમોને કેવી રીતે વર્ણવું? અને હે મહાશક્તિશાળી, તું કયા નવા મહાન કાર્યો કરશે? એ હવે સ્પર્ધામાં જણાવ.
એતા વિશ્વા ચકૃવાઁ ઇન્દ્ર ભૂર્યપરીતો જનુષા વીર્યેણ । યા ચિન્નુ વજ્રિન્કૃણવો દધૃષ્વાન્ન તે વર્તા તવિષ્યા અસ્તિ તસ્યાઃ
હે ઇન્દ્ર, તું જન્મ અને શક્તિમાં સર્વેને વધારીને, આ બધા અનેક કાર્યો કર્યા છે; તું વજ્રથી જે પણ સાહસિક કાર્યો કર્યા છે, એની સમકક્ષ શક્તિ કોઈ પાસે નથી.
ઇન્દ્ર બ્રહ્મ ક્રિયમાણા જુષસ્વ યા તે શવિષ્ઠ નવ્યા અકર્મ । વસ્ત્રેવ ભદ્રા સુકૃતા વસૂયૂ રથં ન ધીરઃ સ્વપા અતક્ષમ્
હે ઇન્દ્ર, તારા માટે રચાતા ભજનને સ્વીકાર; તું જે પણ નવા મહાન કાર્યો કર્યા છે, એ પણ. જેમ કારીગર સુંદર વસ્ત્ર બનાવે છે, તેમ બુદ્ધિશાળી ધન માટે તારા માટે રથ બનાવે છે.
ક્વ સ્ય વીરઃ કો અપશ્યદિન્દ્રં સુખરથમીયમાનં હરિભ્યામ્ । યો રાયા વજ્રી સુતસોમમિચ્છન્તદોકો ગન્તા પુરુહૂત ઊતી
ક્યાં છે એ વીર, જેને ઇન્દ્રને તેના બે ઘોડાઓથી ખેંચાતા સરળ રથમાં જોતો? એ વજ્રધારી, જે પિછાયેલો સોમ ઇચ્છે છે, અનેક લોકોના બોલાવવાથી દયાળુના ઘરમાં આવે છે.
અવાચચક્ષં પદમસ્ય સસ્વરુગ્રં નિધાતુરન્વાયમિચ્છન્ । અપૃચ્છમન્યાઁ ઉત તે મ આહુરિન્દ્રં નરો બુબુધાના અશેમ
હું એના પદને શોધતો હતો, જે ધ્વનિ ઉચ્ચારે છે, ધન આપનારના મહાન આસનને ઇચ્છતો; મેં બીજાને પૂછ્યું, અને એમણે મને કહ્યું: 'અમે, હે મનુષ્યો, શોધીને ઇન્દ્રને મેળવ્યો છે.'
પ્ર નુ વયં સુતે યા તે કૃતાનીન્દ્ર બ્રવામ યાનિ નો જુજોષઃ । વેદદવિદ્વાઞ્છૃણવચ્ચ વિદ્વાન્વહતેઽયં મઘવા સર્વસેનઃ
હવે, અમે સોમના પિંડ દબાવતાં તારી કૃતીઓનું વર્ણન કરીએ છીએ, ઇન્દ્ર, જે તું કરેલાં અને અમને ગમ્યાં છે. સમજદાર જાણે છે, અજ્ઞાન માત્ર સાંભળે છે; આ ઉદાર, સર્વ સેનાનો સ્વામી, બધું સહન કરે છે.
સ્થિરં મનશ્ચકૃષે જાત ઇન્દ્ર વેષીદેકો યુધયે ભૂયસશ્ચિત્ । અશ્માનં ચિચ્છવસા દિદ્યુતો વિ વિદો ગવામૂર્વમુસ્રિયાણામ્
ઇન્દ્ર, તું જન્મથી જ મન મજબૂત રાખ્યું, એકલાએ જ શોભા પામી અને અનેક સામે યુદ્ધ માટે ઊભો રહ્યો. તારી શક્તિથી તું પથ્થર પણ ફાટવી દીધો, અને ઉપાસકો માટે ગાયોની વિશાળ જગ્યા ખુલ્લી કરી.
પરો યત્ત્વં પરમ આજનિષ્ઠાઃ પરાવતિ શ્રુત્યં નામ બિભ્રત્ । અતશ્ચિદિન્દ્રાદભયન્ત દેવા વિશ્વા અપો અજયદ્દાસપત્નીઃ
જ્યારે તું દૂર, ઊંચા સ્થાને જન્મ્યો, અને દૂર વિસ્તારમાં પ્રસિદ્ધ નામ ધરાવતો હતો, ત્યાંથી દેવતાઓ પણ ઇન્દ્રથી ડરતા હતા; તેણે તમામ જળ અને દાસીઓ પર વિજય મેળવ્યો.
તુભ્યેદેતે મરુતઃ સુશેવા અર્ચન્ત્યર્કં સુન્વન્ત્યન્ધઃ । અહિમોહાનમપ આશયાનં પ્ર માયાભિર્માયિનં સક્ષદિન્દ્રઃ
ઇન્દ્ર, તારી માટે આ દયાળુ મારુતો ગીત ગાયે છે, સોમ અર્પણ કરે છે, દ્રાવ્ય પાંડે છે. ઇન્દ્રે પોતાની શક્તિથી છુપાયેલા અને કાવતરૂ સાપને માર્યો.