જનસ્ય ગોપા અજનિષ્ટ જાગૃવિરગ્નિઃ સુદક્ષઃ સુવિતાય નવ્યસે । ઘૃતપ્રતીકો બૃહતા દિવિસ્પૃશા દ્યુમદ્વિ ભાતિ ભરતેભ્યઃ શુચિઃ
લોકોના રક્ષક, ચેતન અને બુદ્ધિશાળી અગ્નિ, નવી સમૃદ્ધિ માટે જન્મે છે; ઘૃતથી તેજસ્વી, વિશાળ આકાશને સ્પર્શતો, તેજથી ચમકતો, ઉપાસકો માટે શુદ્ધ દેખાય છે.
યજ્ઞસ્ય કેતું પ્રથમં પુરોહિતમગ્નિં નરસ્ત્રિષધસ્થે સમીધિરે । ઇન્દ્રેણ દેવૈઃ સરથં સ બર્હિષિ સીદન્નિ હોતા યજથાય સુક્રતુઃ
યજ્ઞનું પ્રતીક, પ્રથમ અને પુરોહિત અગ્નિને, પુરુષોએ ત્રણેય વેદિકામાં પ્રજ્વલિત કર્યો છે; ઈન્દ્ર અને દેવતાઓ સાથે, એ પવિત્ર કુશ પર હોતાર બનીને બેસે છે અને યજ્ઞ માટે કુશળ છે.
અસમ્મૃષ્ટો જાયસે માત્રોઃ શુચિર્મન્દ્રઃ કવિરુદતિષ્ઠો વિવસ્વતઃ । ઘૃતેન ત્વાવર્ધયન્નગ્ન આહુત ધૂમસ્તે કેતુરભવદ્દિવિ શ્રિતઃ
તુ અનસ્પર્શિત જન્મે છે, માતાઓથી શુદ્ધ, આનંદદાયક, કવિ અને વિવસ્વાન જેવો ઊગે છે; ઘૃતથી તને વધારવામાં આવે છે, હે અગ્નિ, પ્રજ્વલિત થતાં તારો ધૂમ્રપાન આકાશમાં સંકેત બને છે.
અગ્નિર્નો યજ્ઞમુપ વેતુ સાધુયાગ્નિં નરો વિ ભરન્તે ગૃહેગૃહે । અગ્નિર્દૂતો અભવદ્ધવ્યવાહનોઽગ્નિં વૃણાના વૃણતે કવિક્રતુમ્
અગ્નિ અમારાં યજ્ઞમાં પ્રસન્નતાથી આવો; લોકો દરેક ઘરમાં અગ્નિને વહેંચે છે; અગ્નિ દૂત અને હવન લેનારો બન્યો; જે અગ્નિને પસંદ કરે છે, તે જ બુદ્ધિશાળી અને દ્રષ્ટિવાનને પસંદ કરે છે.
તુભ્યેદમગ્ને મધુમત્તમં વચસ્તુભ્યં મનીષા ઇયમસ્તુ શં હૃદે । ત્વાં ગિરઃ સિન્ધુમિવાવનીર્મહીરા પૃણન્તિ શવસા વર્ધયન્તિ ચ
હે અગ્નિ, તને આ મીઠું વચન, તને આ ભાવના, હૃદયમાં સુખ લાવે; તને નદીઓ અને વિશાળ ધરાઓ, ધારા જેવી તારી શક્તિથી ભરે છે અને તને વધારે છે.
ત્વામગ્ને અઙ્ગિરસો ગુહા હિતમન્વવિન્દઞ્છિશ્રિયાણં વનેવને । સ જાયસે મથ્યમાનઃ સહો મહત્ત્વામાહુઃ સહસસ્પુત્રમઙ્ગિરઃ
હે અગ્નિ, અંગિરસોએ તને વન-વનમાં છુપાયેલો અને તેજસ્વી શોધ્યો; તું મથનથી જન્મે છે અને મહાન છે; તેઓ તને શક્તિનો પુત્ર, હે અંગિરસ, કહે છે.
પ્રાગ્નયે બૃહતે યજ્ઞિયાય ઋતસ્ય વૃષ્ણે અસુરાય મન્મ । ઘૃતં ન યજ્ઞ આસ્યે સુપૂતં ગિરં ભરે વૃષભાય પ્રતીચીમ્
મહાન, યજ્ઞયોગ્ય, સત્યના વાઘા અને સ્વામી અગ્નિ માટે હું મારો સ્તુતિગાન અર્પણ કરું છું; ઘૃત જેવી શુદ્ધ વાણી, સામેથી, એ મહાનને અર્પણ કરું છું.
ઋતં ચિકિત્વ ઋતમિચ્ચિકિદ્ધ્યૃતસ્ય ધારા અનુ તૃન્ધિ પૂર્વીઃ । નાહં યાતું સહસા ન દ્વયેન ઋતં સપામ્યરુષસ્ય વૃષ્ણઃ
સત્યને જાણ, સત્યને ઈચ્છ, અને પ્રાચીન સત્યની ધારોને અનુસરો; હું બળથી કે કપટથી જવાનું ઇચ્છતો નથી—મારે તો લાલ વાઘાનું સત્ય જ મેળવવું છે.
કયા નો અગ્ન ઋતયન્નૃતેન ભુવો નવેદા ઉચથસ્ય નવ્યઃ । વેદા મે દેવ ઋતુપા ઋતૂનાં નાહં પતિં સનિતુરસ્ય રાયઃ
હે અગ્નિ, તમે સાચા માર્ગે ચાલીને, અમારા નવા સ્તુતિગાનને કેવી રીતે જાણો છો? હે દેવ, તમે ઋતુઓના જાણકાર છો, પણ હું મેળવવાની સંપત્તિના સ્વામી કોણ છે તે જાણતો નથી.
કે તે અગ્ને રિપવે બન્ધનાસઃ કે પાયવઃ સનિષન્ત દ્યુમન્તઃ । કે ધાસિમગ્ને અનૃતસ્ય પાન્તિ ક આસતો વચસઃ સન્તિ ગોપાઃ
હે અગ્નિ, તમારા દુશ્મન માટે કોણ બંધાયેલા છે? તેજસ્વી, ધન આપનારા તમારા રક્ષક કોણ છે? હે અગ્નિ, કોણ અસત્યથી બચાવે છે? અને કોણ સચ્ચાઈના વચનોના રક્ષક છે?
સખાયસ્તે વિષુણા અગ્ન એતે શિવાસઃ સન્તો અશિવા અભૂવન્ । અધૂર્ષત સ્વયમેતે વચોભિરૃજૂયતે વૃજિનાનિ બ્રુવન્તઃ
હે અગ્નિ, તમારા મિત્રો અલગ-અલગ છે; કેટલાક શુભ છે, તો કેટલાક અશુભ બની ગયા છે. તેઓ પોતે જ ડગમગ્યા છે; વચનમાં તો સચ્ચાઈ કહે છે, પણ ખરેખર ખોટું બોલે છે.
યસ્તે અગ્ને નમસા યજ્ઞમીટ્ટ ઋતં સ પાત્યરુષસ્ય વૃષ્ણઃ । તસ્ય ક્ષયઃ પૃથુરા સાધુરેતુ પ્રસર્સ્રાણસ્ય નહુષસ્ય શેષઃ
જે વ્યક્તિ ભક્તિપૂર્વક યજ્ઞ ઇચ્છે છે, એ અગ્નિ સત્યનું રક્ષણ કરે છે, તે લાલ વાછરડાને પણ બચાવે છે. મહાન પ્રયત્નશીલ નાહુષનું વિશાળ અને શુભ ઘર હંમેશા ટકી રહે.
અર્ચન્તસ્ત્વા હવામહેઽર્ચન્તઃ સમિધીમહિ । અગ્ને અર્ચન્ત ઊતયે
અમે તારી સ્તુતિથી તને બોલાવીએ છીએ, તને સ્તુતિથી પ્રજ્વલિત કરીએ છીએ. હે અગ્નિ, તારી સ્તુતિથી અમને સહાય આપ.
અગ્ને સ્તોમં મનામહે સિધ્રમદ્ય દિવિસ્પૃશઃ । દેવસ્ય દ્રવિણસ્યવઃ
હે અગ્નિ, અમે તને ગીતથી સન્માન કરીએ છીએ, તું આજે જલદી આવજે, આકાશને સ્પર્શ કરનારો, દેવતાનું ધન લાવનાર.
અગ્નિર્જુષત નો ગિરો હોતા યો માનુષેષ્વા । સ યક્ષદ્દૈવ્યં જનમ્
અગ્નિ, તું માનવોમાં યજ્ઞકર્તા છે, તું અમારી વાણી સ્વીકારજે. તું દેવતાઓની સભામાં પૂજા કરે.
ત્વમગ્ને સપ્રથા અસિ જુષ્ટો હોતા વરેણ્યઃ । ત્વયા યજ્ઞં વિ તન્વતે
હે અગ્નિ, તું પ્રસિદ્ધ છે, પસંદ કરેલો યજ્ઞકર્તા છે, સન્માન પાત્ર છે. તારા દ્વારા લોકો યજ્ઞ ફેલાવે છે.
ત્વામગ્ને વાજસાતમં વિપ્રા વર્ધન્તિ સુષ્ટુતમ્ । સ નો રાસ્વ સુવીર્યમ્
હે અગ્નિ, તું બળમાં સર્વશ્રેષ્ઠ છે, વિદ્વાનો તારી બહુ પ્રશંસા કરે છે. તું અમને ઉત્તમ પરાક્રમ આપ.
અગ્ને નેમિરરાઁ ઇવ દેવાઁસ્ત્વં પરિભૂરસિ । આ રાધશ્ચિત્રમૃઞ્જસે
હે અગ્નિ, તું કિનારા વિના ચક્ર જેવો છે, તું દેવતાઓને પણ વટાવી જાય છે. તું અમને સુંદર દાન આપે છે.
અગ્નિં સ્તોમેન બોધય સમિધાનો અમર્ત્યમ્ । હવ્યા દેવેષુ નો દધત્
અગ્નિને સ્તુતિથી જગાડો, પ્રજ્વલિત કરો, અમર છે એ. અમારા હવન દેવતાઓ સુધી પહોંચાડો.
તમધ્વરેષ્વીળતે દેવં મર્તા અમર્ત્યમ્ । યજિષ્ઠં માનુષે જને
યજ્ઞમાં મનુષ્યો એ અમર દેવતાની ઉપાસના કરે છે, જે મનુષ્યોમાં સર્વશ્રેષ્ઠ યજ્ઞકર્તા છે.
તં હિ શશ્વન્ત ઈળતે સ્રુચા દેવં ઘૃતશ્ચુતા । અગ્નિં હવ્યાય વોળ્હવે
એ દેવતાની હંમેશા ઘીથી ટપકતા ચમચાથી આરાધના થાય છે—અગ્નિ, જે હવન પહોંચાડે છે.
અગ્નિર્જાતો અરોચત ઘ્નન્દસ્યૂઞ્જ્યોતિષા તમઃ । અવિન્દદ્ગા અપઃ સ્વઃ
અગ્નિ જન્મ્યો ત્યારે તેજથી દસ્યુઓ અને અંધકારનો નાશ કર્યો. એએ ગાય, પાણી અને સૂર્ય શોધી કાઢ્યા.
અગ્નિમીળેન્યં કવિં ઘૃતપૃષ્ઠં સપર્યત । વેતુ મે શૃણવદ્ધવમ્
અગ્નિ, જે પૂજ્ય કવિ છે, ઘીથી તેજ ધરાવે છે, તેની આરાધના કરો. એ આવે, અમારી પ્રાર્થના સાંભળે.
અગ્નિં ઘૃતેન વાવૃધુ સ્તોમેભિર્વિશ્વચર્ષણિમ્ । સ્વાધીભિર્વચસ્યુભિઃ
અગ્નિને ઘી અને સ્તુતિથી, સર્વજ્ઞાન દેવને, પોતાની પસંદગીના વચનોથી વધુ શક્તિશાળી બનાવવામાં આવ્યો છે.
પ્ર વેધસે કવયે વેદ્યાય ગિરં ભરે યશસે પૂર્વ્યાય । ઘૃતપ્રસત્તો અસુરઃ સુશેવો રાયો ધર્તા ધરુણો વસ્વો અગ્નિઃ
જ્ઞાનવાન, કવિ અને જાણવા યોગ્ય અગ્નિ માટે, હું પ્રાચીન યશસ્વી સ્તુતિ ગાઉં છું. ઘીથી સ્થાપિત, કૃપાળુ અસુર, ધનના ધારક, સંપત્તિના આધાર—એવા અગ્નિ.
ઋતેન ઋતં ધરુણં ધારયન્ત યજ્ઞસ્ય શાકે પરમે વ્યોમન્ । દિવો ધર્મન્ધરુણે સેદુષો નૄઞ્જાતૈરજાતાઁ અભિ યે નનક્ષુઃ
સત્યથી, તેઓ સત્ય અને આધારને ટકાવે છે, યજ્ઞની શક્તિમાં, સર્વોચ્ચ આકાશમાં. જન્મેલા અને અજન્મા, જેમણે નજીક આવ્યા છે, તેઓએ મનુષ્યોમાં સ્વર્ગના નિયમો સ્થાપ્યા છે.
અઙ્હોયુવસ્તન્વસ્તન્વતે વિ વયો મહદ્દુષ્ટરં પૂર્વ્યાય । સ સંવતો નવજાતસ્તુતુર્યાત્સિઙ્હં ન ક્રુદ્ધમભિતઃ પરિ ષ્ઠુઃ
તમે યુવાન અને શક્તિશાળી છો, તમે એ વિશાળ અને મુશ્કેલ માર્ગને પાથરો છો, જે પ્રાચીન માટે પસાર થવો મુશ્કેલ છે. એ નવજાત, સિંહ જેવો ક્રોધિત થઈને ચારે તરફ ઝડપથી ફરે છે.
માતેવ યદ્ભરસે પપ્રથાનો જનંજનં ધાયસે ચક્ષસે ચ । વયોવયો જરસે યદ્દધાનઃ પરિ ત્મના વિષુરૂપો જિગાસિ
માતા જેવું પ્રેમથી, તમે દરેક માણસને પોષો છો, તેમને વધારો છો, તેમની કાળજી લો છો અને નજર રાખો છો. તમે યુવાની અને વૃદ્ધાવસ્થાને જાળવો છો અને તમારી જાતે જ દરેકને જીતવા પ્રયત્ન કરો છો.
વાજો નુ તે શવસસ્પાત્વન્તમુરું દોઘં ધરુણં દેવ રાયઃ । પદં ન તાયુર્ગુહા દધાનો મહો રાયે ચિતયન્નત્રિમસ્પઃ
હે દેવ, તમારી શક્તિ અમને વિશાળ અને સુરક્ષિત ધન આપે, સુખ-સમૃદ્ધિ માટે. પિતા જેવો, તમે ગુપ્ત રીતે પગ મુકો છો અને મહાન ધનને ઓળખો છો, ક્યારેય નિષ્ફળ થાતા નથી.
બૃહદ્વયો હિ ભાનવેઽર્ચા દેવાયાગ્નયે । યં મિત્રં ન પ્રશસ્તિભિર્મર્તાસો દધિરે પુરઃ
ખરેખર, તેજસ્વી અગ્નિદેવ માટે મહાન યજ્ઞ અર્પણ થાય છે, જેમને મનુષ્યો મીત્રા જેવો માની, સ્તુતિથી આગળ રાખે છે.