અધ સ્મ યસ્યાર્ચયઃ સમ્યક્સંયન્તિ ધૂમિનઃ । યદીમહ ત્રિતો દિવ્યુપ ધ્માતેવ ધમતિ શિશીતે ધ્માતરી યથા
જેનાં માટે અગ્નિના જ્યોત્સ્ના સીધી ઊભી થાય છે અને ધૂમ સાથે ચમકે છે, જ્યારે ત્રિત જેવો શક્તિશાળી તેને ફૂંકે છે, ત્યારે એ લોખંડારીની ભઠ્ઠી જેવી પ્રજ્વલિત થાય છે.
તવાહમગ્ન ઊતિભિર્મિત્રસ્ય ચ પ્રશસ્તિભિઃ । દ્વેષોયુતો ન દુરિતા તુર્યામ મર્ત્યાનામ્
હે અગ્નિ, તારી અને મિત્રની કૃપાથી, હું દુશ્મનાવટને જીતું અને મનુષ્યોના દુઃખોથી કદી હારું નહીં.
તં નો અગ્ને અભી નરો રયિં સહસ્વ આ ભર । સ ક્ષેપયત્સ પોષયદ્ભુવદ્વાજસ્ય સાતય ઉતૈધિ પૃત્સુ નો વૃધે
હે અગ્નિ, અમને એ ધન આપજે, જે મજબૂત અને વિજયી છે, જે વધે અને પોષે, અને જે વ્યાપક રીતે ફેલાય છે, અમને સ્પર્ધામાં સફળતા અને યુદ્ધમાં વૃદ્ધિ આપે.
અગ્ન ઓજિષ્ઠમા ભર દ્યુમ્નમસ્મભ્યમધ્રિગો । પ્ર નો રાયા પરીણસા રત્સિ વાજાય પન્થામ્
હે અગ્નિ, અમને સર્વશક્તિમાન પ્રતિષ્ઠા આપજે, જે નિર્વિઘ્ન હોય; અમને ધનની હાનીથી બચાવી શક્તિની દિશામાં લઈ જજે.
ત્વં નો અગ્ને અદ્ભુત ક્રત્વા દક્ષસ્ય મંહના । ત્વે અસુર્યમારુહત્ક્રાણા મિત્રો ન યજ્ઞિયઃ
હે અગ્નિ, તારી અદ્ભુત શક્તિ અને બુદ્ધિથી, તું સ્વામી બનીને ઊભો થયો છે; તું મિત્ર જેવો યજ્ઞ માટે યોગ્ય છે.
ત્વં નો અગ્ન એષાં ગયં પુષ્ટિં ચ વર્ધય । યે સ્તોમેભિઃ પ્ર સૂરયો નરો મઘાન્યાનશુઃ
હે અગ્નિ, તું અમારામાંથી જેઓ સ્તુતિ કરે છે અને દાન આપે છે, તેમના આયુષ્ય અને સમૃદ્ધિ વધારજે.
યે અગ્ને ચન્દ્ર તે ગિરઃ શુમ્ભન્ત્યશ્વરાધસઃ । શુષ્મેભિઃ શુષ્મિણો નરો દિવશ્ચિદ્યેષાં બૃહત્સુકીર્તિર્બોધતિ ત્મના
હે અગ્નિ, જેઓના સુંદર ગીતો તેજસ્વી છે, જેઓ ઘોડાઓથી સમૃદ્ધ છે, અને જેઓના શક્તિશાળી પુરુષોની મહાન ખ્યાતિ આકાશ સુધી પહોંચે છે, તેઓ પોતાની મહિમાથી ઓળખાય છે.
તવ ત્યે અગ્ને અર્ચયો ભ્રાજન્તો યન્તિ ધૃષ્ણુયા । પરિજ્માનો ન વિદ્યુતઃ સ્વાનો રથો ન વાજયુઃ
હે અગ્નિ, તારી જ્યોતિઓ તેજથી ચમકે છે અને દ્રઢતાથી આગળ વધે છે, જેમ વીજળી ઝલકે છે કે ગર્જનારા રથો દોડે છે.
નૂ નો અગ્ન ઊતયે સબાધસશ્ચ રાતયે । અસ્માકાસશ્ચ સૂરયો વિશ્વા આશાસ્તરીષણિ
હવે, હે અગ્નિ, અમને સહાય અને ધનની પ્રાપ્તિ માટે, અમારા શ્રેષ્ઠ લોકો અને બધી ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થાય અને દરેક અવરોધ પર વિજય મળે.
ત્વં નો અગ્ને અઙ્ગિર સ્તુત સ્તવાન આ ભર । હોતર્વિભ્વાસહં રયિં સ્તોતૃભ્ય સ્તવસે ચ ન ઉતૈધિ પૃત્સુ નો વૃધે
હે અગ્નિ, અંગિરસો દ્વારા સ્તુત થયેલા, અમને ધન આપજે; હોતાર તરીકે, શક્તિશાળી અને વિજયી બની, તને જે સ્તુતિ કરે છે તેમને ધન આપજે અને યુદ્ધમાં અમને વૃદ્ધિ આપજે.
જનસ્ય ગોપા અજનિષ્ટ જાગૃવિરગ્નિઃ સુદક્ષઃ સુવિતાય નવ્યસે । ઘૃતપ્રતીકો બૃહતા દિવિસ્પૃશા દ્યુમદ્વિ ભાતિ ભરતેભ્યઃ શુચિઃ
લોકોના રક્ષક, ચેતન અને બુદ્ધિશાળી અગ્નિ, નવી સમૃદ્ધિ માટે જન્મે છે; ઘૃતથી તેજસ્વી, વિશાળ આકાશને સ્પર્શતો, તેજથી ચમકતો, ઉપાસકો માટે શુદ્ધ દેખાય છે.
યજ્ઞસ્ય કેતું પ્રથમં પુરોહિતમગ્નિં નરસ્ત્રિષધસ્થે સમીધિરે । ઇન્દ્રેણ દેવૈઃ સરથં સ બર્હિષિ સીદન્નિ હોતા યજથાય સુક્રતુઃ
યજ્ઞનું પ્રતીક, પ્રથમ અને પુરોહિત અગ્નિને, પુરુષોએ ત્રણેય વેદિકામાં પ્રજ્વલિત કર્યો છે; ઈન્દ્ર અને દેવતાઓ સાથે, એ પવિત્ર કુશ પર હોતાર બનીને બેસે છે અને યજ્ઞ માટે કુશળ છે.
અસમ્મૃષ્ટો જાયસે માત્રોઃ શુચિર્મન્દ્રઃ કવિરુદતિષ્ઠો વિવસ્વતઃ । ઘૃતેન ત્વાવર્ધયન્નગ્ન આહુત ધૂમસ્તે કેતુરભવદ્દિવિ શ્રિતઃ
તુ અનસ્પર્શિત જન્મે છે, માતાઓથી શુદ્ધ, આનંદદાયક, કવિ અને વિવસ્વાન જેવો ઊગે છે; ઘૃતથી તને વધારવામાં આવે છે, હે અગ્નિ, પ્રજ્વલિત થતાં તારો ધૂમ્રપાન આકાશમાં સંકેત બને છે.
અગ્નિર્નો યજ્ઞમુપ વેતુ સાધુયાગ્નિં નરો વિ ભરન્તે ગૃહેગૃહે । અગ્નિર્દૂતો અભવદ્ધવ્યવાહનોઽગ્નિં વૃણાના વૃણતે કવિક્રતુમ્
અગ્નિ અમારાં યજ્ઞમાં પ્રસન્નતાથી આવો; લોકો દરેક ઘરમાં અગ્નિને વહેંચે છે; અગ્નિ દૂત અને હવન લેનારો બન્યો; જે અગ્નિને પસંદ કરે છે, તે જ બુદ્ધિશાળી અને દ્રષ્ટિવાનને પસંદ કરે છે.
તુભ્યેદમગ્ને મધુમત્તમં વચસ્તુભ્યં મનીષા ઇયમસ્તુ શં હૃદે । ત્વાં ગિરઃ સિન્ધુમિવાવનીર્મહીરા પૃણન્તિ શવસા વર્ધયન્તિ ચ
હે અગ્નિ, તને આ મીઠું વચન, તને આ ભાવના, હૃદયમાં સુખ લાવે; તને નદીઓ અને વિશાળ ધરાઓ, ધારા જેવી તારી શક્તિથી ભરે છે અને તને વધારે છે.
ત્વામગ્ને અઙ્ગિરસો ગુહા હિતમન્વવિન્દઞ્છિશ્રિયાણં વનેવને । સ જાયસે મથ્યમાનઃ સહો મહત્ત્વામાહુઃ સહસસ્પુત્રમઙ્ગિરઃ
હે અગ્નિ, અંગિરસોએ તને વન-વનમાં છુપાયેલો અને તેજસ્વી શોધ્યો; તું મથનથી જન્મે છે અને મહાન છે; તેઓ તને શક્તિનો પુત્ર, હે અંગિરસ, કહે છે.
પ્રાગ્નયે બૃહતે યજ્ઞિયાય ઋતસ્ય વૃષ્ણે અસુરાય મન્મ । ઘૃતં ન યજ્ઞ આસ્યે સુપૂતં ગિરં ભરે વૃષભાય પ્રતીચીમ્
મહાન, યજ્ઞયોગ્ય, સત્યના વાઘા અને સ્વામી અગ્નિ માટે હું મારો સ્તુતિગાન અર્પણ કરું છું; ઘૃત જેવી શુદ્ધ વાણી, સામેથી, એ મહાનને અર્પણ કરું છું.
ઋતં ચિકિત્વ ઋતમિચ્ચિકિદ્ધ્યૃતસ્ય ધારા અનુ તૃન્ધિ પૂર્વીઃ । નાહં યાતું સહસા ન દ્વયેન ઋતં સપામ્યરુષસ્ય વૃષ્ણઃ
સત્યને જાણ, સત્યને ઈચ્છ, અને પ્રાચીન સત્યની ધારોને અનુસરો; હું બળથી કે કપટથી જવાનું ઇચ્છતો નથી—મારે તો લાલ વાઘાનું સત્ય જ મેળવવું છે.
કયા નો અગ્ન ઋતયન્નૃતેન ભુવો નવેદા ઉચથસ્ય નવ્યઃ । વેદા મે દેવ ઋતુપા ઋતૂનાં નાહં પતિં સનિતુરસ્ય રાયઃ
હે અગ્નિ, તમે સાચા માર્ગે ચાલીને, અમારા નવા સ્તુતિગાનને કેવી રીતે જાણો છો? હે દેવ, તમે ઋતુઓના જાણકાર છો, પણ હું મેળવવાની સંપત્તિના સ્વામી કોણ છે તે જાણતો નથી.
કે તે અગ્ને રિપવે બન્ધનાસઃ કે પાયવઃ સનિષન્ત દ્યુમન્તઃ । કે ધાસિમગ્ને અનૃતસ્ય પાન્તિ ક આસતો વચસઃ સન્તિ ગોપાઃ
હે અગ્નિ, તમારા દુશ્મન માટે કોણ બંધાયેલા છે? તેજસ્વી, ધન આપનારા તમારા રક્ષક કોણ છે? હે અગ્નિ, કોણ અસત્યથી બચાવે છે? અને કોણ સચ્ચાઈના વચનોના રક્ષક છે?
સખાયસ્તે વિષુણા અગ્ન એતે શિવાસઃ સન્તો અશિવા અભૂવન્ । અધૂર્ષત સ્વયમેતે વચોભિરૃજૂયતે વૃજિનાનિ બ્રુવન્તઃ
હે અગ્નિ, તમારા મિત્રો અલગ-અલગ છે; કેટલાક શુભ છે, તો કેટલાક અશુભ બની ગયા છે. તેઓ પોતે જ ડગમગ્યા છે; વચનમાં તો સચ્ચાઈ કહે છે, પણ ખરેખર ખોટું બોલે છે.
યસ્તે અગ્ને નમસા યજ્ઞમીટ્ટ ઋતં સ પાત્યરુષસ્ય વૃષ્ણઃ । તસ્ય ક્ષયઃ પૃથુરા સાધુરેતુ પ્રસર્સ્રાણસ્ય નહુષસ્ય શેષઃ
જે વ્યક્તિ ભક્તિપૂર્વક યજ્ઞ ઇચ્છે છે, એ અગ્નિ સત્યનું રક્ષણ કરે છે, તે લાલ વાછરડાને પણ બચાવે છે. મહાન પ્રયત્નશીલ નાહુષનું વિશાળ અને શુભ ઘર હંમેશા ટકી રહે.
અર્ચન્તસ્ત્વા હવામહેઽર્ચન્તઃ સમિધીમહિ । અગ્ને અર્ચન્ત ઊતયે
અમે તારી સ્તુતિથી તને બોલાવીએ છીએ, તને સ્તુતિથી પ્રજ્વલિત કરીએ છીએ. હે અગ્નિ, તારી સ્તુતિથી અમને સહાય આપ.
અગ્ને સ્તોમં મનામહે સિધ્રમદ્ય દિવિસ્પૃશઃ । દેવસ્ય દ્રવિણસ્યવઃ
હે અગ્નિ, અમે તને ગીતથી સન્માન કરીએ છીએ, તું આજે જલદી આવજે, આકાશને સ્પર્શ કરનારો, દેવતાનું ધન લાવનાર.
અગ્નિર્જુષત નો ગિરો હોતા યો માનુષેષ્વા । સ યક્ષદ્દૈવ્યં જનમ્
અગ્નિ, તું માનવોમાં યજ્ઞકર્તા છે, તું અમારી વાણી સ્વીકારજે. તું દેવતાઓની સભામાં પૂજા કરે.
ત્વમગ્ને સપ્રથા અસિ જુષ્ટો હોતા વરેણ્યઃ । ત્વયા યજ્ઞં વિ તન્વતે
હે અગ્નિ, તું પ્રસિદ્ધ છે, પસંદ કરેલો યજ્ઞકર્તા છે, સન્માન પાત્ર છે. તારા દ્વારા લોકો યજ્ઞ ફેલાવે છે.
ત્વામગ્ને વાજસાતમં વિપ્રા વર્ધન્તિ સુષ્ટુતમ્ । સ નો રાસ્વ સુવીર્યમ્
હે અગ્નિ, તું બળમાં સર્વશ્રેષ્ઠ છે, વિદ્વાનો તારી બહુ પ્રશંસા કરે છે. તું અમને ઉત્તમ પરાક્રમ આપ.
અગ્ને નેમિરરાઁ ઇવ દેવાઁસ્ત્વં પરિભૂરસિ । આ રાધશ્ચિત્રમૃઞ્જસે
હે અગ્નિ, તું કિનારા વિના ચક્ર જેવો છે, તું દેવતાઓને પણ વટાવી જાય છે. તું અમને સુંદર દાન આપે છે.
અગ્નિં સ્તોમેન બોધય સમિધાનો અમર્ત્યમ્ । હવ્યા દેવેષુ નો દધત્
અગ્નિને સ્તુતિથી જગાડો, પ્રજ્વલિત કરો, અમર છે એ. અમારા હવન દેવતાઓ સુધી પહોંચાડો.
તમધ્વરેષ્વીળતે દેવં મર્તા અમર્ત્યમ્ । યજિષ્ઠં માનુષે જને
યજ્ઞમાં મનુષ્યો એ અમર દેવતાની ઉપાસના કરે છે, જે મનુષ્યોમાં સર્વશ્રેષ્ઠ યજ્ઞકર્તા છે.