યત્તૃતીયં સવનં રત્નધેયમકૃણુધ્વં સ્વપસ્યા સુહસ્તાઃ । તદૃભવઃ પરિષિક્તં વ એતત્સં મદેભિરિન્દ્રિયેભિઃ પિબધ્વમ્
જ્યારે તૃતીય સવને, સુવિવેક અને કુશળ હાથે, તમે ધનદાન પૂરું કર્યું, હે ઋભુઓ, એ અર્પણ તમારા માટે શુદ્ધ કરવામાં આવ્યું છે—હવે એ આનંદ અને શક્તિથી અહીં પીઓ.
અનશ્વો જાતો અનભીશુરુક્થ્યો રથસ્ત્રિચક્રઃ પરિ વર્તતે રજઃ । મહત્તદ્વો દેવ્યસ્ય પ્રવાચનં દ્યામૃભવઃ પૃથિવીં યચ્ચ પુષ્યથ
ઘોડા વિના, વાળ વિના જન્મેલો, પણ સ્તુતિને લાયક, ત્રણ ચક્રી રથ આકાશમાં ફરતો રહે છે; એ તમારું મહાન, દૈવી વચન છે, હે ઋભુઓ, જેમ તમે આકાશ અને ધરતીને પોષો છો.
રથં યે ચક્રુઃ સુવૃતં સુચેતસોઽવિહ્વરન્તં મનસસ્પરિ ધ્યયા । તાઁ ઊ ન્વસ્ય સવનસ્ય પીતય આ વો વાજા ઋભવો વેદયામસિ
તમે જે રથ બનાવ્યું, તે મજબૂત અને યોગ્ય દિશામાં ચાલે છે, મનથી પણ વધારે સ્થિર છે—એ સવનની પાન તમારી માટે છે; હે ઋભુઓ, અમે એ વિજય તમને અર્પણ કરીએ છીએ.
તદ્વો વાજા ઋભવઃ સુપ્રવાચનં દેવેષુ વિભ્વો અભવન્મહિત્વનમ્ । જિવ્રી યત્સન્તા પિતરા સનાજુરા પુનર્યુવાના ચરથાય તક્ષથ
દેવોમાં તમારી પ્રસિદ્ધ વાત, હે ઋભુઓ, એ જ છે—જ્યારે તમે યુવાન હોવા છતાં, તમારા વૃદ્ધ માતાપિતાને ફરી યુવાન બનાવીને ચાલવા લાયક કર્યા.
એકં વિ ચક્ર ચમસં ચતુર્વયં નિશ્ચર્મણો ગામરિણીત ધીતિભિઃ । અથા દેવેષ્વમૃતત્વમાનશ શ્રુષ્ટી વાજા ઋભવસ્તદ્વ ઉક્થ્યમ્
તમારા વિચારથી એક કમંડલને ચાર બનાવ્યા, અને ચામડામાંથી ગાય બનાવી; પછી દેવોમાં અમરતા પ્રાપ્ત કરી—હે ઋભુઓ, એ તમારો પ્રસંશનીય કાર્ય છે.
ઋભુતો રયિઃ પ્રથમશ્રવસ્તમો વાજશ્રુતાસો યમજીજનન્નરઃ । વિભ્વતષ્ટો વિદથેષુ પ્રવાચ્યો યં દેવાસોઽવથા સ વિચર્ષણિઃ
ઋભુઓનું ધન પ્રાચીન સમયથી જ પ્રસિદ્ધ છે, શક્તિ માટે જાણીતા, જે મનુષ્યોએ પેદા કર્યું; વિભ્વનનું કાર્ય સભામાં વખાણવા યોગ્ય છે, જેને દેવોએ રક્ષ્યું—એ મનુષ્યોમાં વિદ્વાન છે.
સ વાજ્યર્વા સ ઋષિર્વચસ્યયા સ શૂરો અસ્તા પૃતનાસુ દુષ્ટરઃ । સ રાયસ્પોષં સ સુવીર્યં દધે યં વાજો વિભ્વાઁ ઋભવો યમાવિષુઃ
એ વિજયી ઘોડો છે, વાણીમાં પંડિત ઋષિ છે, યુદ્ધમાં અડગ વીર છે; એ ધન અને મહાન શક્તિ આપે છે, જેને વિભ્વન, ઋભુઓ અને વાજાએ પ્રેરણા આપી છે.
શ્રેષ્ઠં વઃ પેશો અધિ ધાયિ દર્શતં સ્તોમો વાજા ઋભવસ્તં જુજુષ્ટન । ધીરાસો હિ ષ્ઠા કવયો વિપશ્ચિતસ્તાન્વ એના બ્રહ્મણા વેદયામસિ
તમારા પર શ્રેષ્ઠ અને સુંદર રૂપ ધારણ કરાયું છે—હે ઋભુઓ અને વાજા, આ સ્તુતિ સ્વીકારો; કેમ કે તમે બુદ્ધિશાળી, કવિ અને વિવેકી છો—આ પ્રાર્થનાથી અમે તમને ઓળખાવીએ છીએ.
યૂયમસ્મભ્યં ધિષણાભ્યસ્પરિ વિદ્વાંસો વિશ્વા નર્યાણિ ભોજના । દ્યુમન્તં વાજં વૃષશુષ્મમુત્તમમા નો રયિમૃભવસ્તક્ષતા વયઃ
તમે સર્વજ્ઞ છો, અમને અને અમારા પ્રેરિત વિચારોને સર્વ શ્રેષ્ઠ ભોગ આપો; હે ઋભુઓ, અમારે માટે તેજસ્વી, શક્તિશાળી અને ઉત્તમ ધન તથા લાંબુ આયુષ્ય ઘડો.
ઇહ પ્રજામિહ રયિં રરાણા ઇહ શ્રવો વીરવત્તક્ષતા નઃ । યેન વયં ચિતયેમાત્યન્યાન્તં વાજં ચિત્રમૃભવો દદા નઃ
અહીં અમને સંતાન આપો, અહીં અમને ધન આપો, અહીં અમને વીરતા સાથે પ્રસિદ્ધિ આપો; જેથી અમે બીજાઓને પાછળ પાડી શકીએ—હે ઋભુઓ, અમને અદ્ભુત શક્તિ આપો.
ઉપ નો વાજા અધ્વરમૃભુક્ષા દેવા યાત પથિભિર્દેવયાનૈઃ । યથા યજ્ઞં મનુષો વિક્ષ્વાસુ દધિધ્વે રણ્વાઃ સુદિનેષ્વહ્નામ્
હે ઋભુઓ, હે દેવો, અમારું યજ્ઞ સ્વીકારવા, દેવમાર્ગે અહીં પધારો; જેમ તમે લોકોમાં યજ્ઞ સ્થાપ્યા છે અને અગ્નિના ઉજળા દિવસોમાં આનંદ કરો છો.
તે વો હૃદે મનસે સન્તુ યજ્ઞા જુષ્ટાસો અદ્ય ઘૃતનિર્ણિજો ગુઃ । પ્ર વઃ સુતાસો હરયન્ત પૂર્ણાઃ ક્રત્વે દક્ષાય હર્ષયન્ત પીતાઃ
આજે ઘીથી શુદ્ધ કરેલા એ યજ્ઞો તમારા હૃદય અને મનને પ્રિય થાય; છાનેલા, ભરપૂર અને આનંદદાયક પાન તમને કૌશલ્ય અને શક્તિ માટે આનંદિત કરે.
ત્ર્યુદાયં દેવહિતં યથા વ સ્તોમો વાજા ઋભુક્ષણો દદે વઃ । જુહ્વે મનુષ્વદુપરાસુ વિક્ષુ યુષ્મે સચા બૃહદ્દિવેષુ સોમમ્
હે ઋભુઓ, હે વાજા, જેમ મેં ત્રિવિધ સ્તુતિ આપેલી છે, એ દૈવી હેતુ માટે, તેમ જ હું સર્વ માનવોમાં, સર્વ જાતિમાં, મહાન દેવો સાથે સોમ અર્પણ કરું છું.
પીવોઅશ્વાઃ શુચદ્રથા હિ ભૂતાયઃશિપ્રા વાજિનઃ સુનિષ્કાઃ । ઇન્દ્રસ્ય સૂનો શવસો નપાતોઽનુ વશ્ચેત્યગ્રિયં મદાય
તમારા ઘોડા તાકાતવર છે, તમારા રથ તેજસ્વી છે, શરીર યુવાન છે, હે વિજયીઓ, સુંદર રીતે શોભાયમાન છો; હે ઇન્દ્રપુત્રો, શક્તિના વંશજો, તમે શ્રેષ્ઠ આનંદને અનુસરો છો.
ઋભુમૃભુક્ષણો રયિં વાજે વાજિન્તમં યુજમ્ । ઇન્દ્રસ્વન્તં હવામહે સદાસાતમમશ્વિનમ્
અમે ઋભુ, ઋભુક્ષણ અને વાજાને ધન માટે, સર્વશક્તિમાન વિજય માટે, જોડાયેલા રૂપે બોલાવીએ છીએ; ઇન્દ્રની કૃપાથી, હંમેશા સહાયક અશ્વિનોને પણ પોકારીએ છીએ.
સેદૃભવો યમવથ યૂયમિન્દ્રશ્ચ મર્ત્યમ્ । સ ધીભિરસ્તુ સનિતા મેધસાતા સો અર્વતા
જે મનુષ્યને તમે ઋભુઓ અને ઇન્દ્ર પ્રસન્ન થાઓ, એ પોતાના વિચારથી વિજયી બને છે, બુદ્ધિ અને કૌશલ્ય મેળવે છે, અને શ્રેષ્ઠ રથચાલક બને છે.
વિ નો વાજા ઋભુક્ષણઃ પથશ્ચિતન યષ્ટવે । અસ્મભ્યં સૂરય સ્તુતા વિશ્વા આશાસ્તરીષણિ
હે ઋભુઓ, હે વાજા, અમારી પૂજાને માર્ગો ખુલ્લા કરો; સર્વ દિશાઓથી, સર્વ ઇચ્છિત ધન અમને પ્રાપ્ત થાય.
તં નો વાજા ઋભુક્ષણ ઇન્દ્ર નાસત્યા રયિમ્ । સમશ્વં ચર્ષણિભ્ય આ પુરુ શસ્ત મઘત્તયે
એ ધન, હે ઋભુઓ, હે ઇન્દ્ર, હે નાસત્ય, અમને આપો—ઘોડાઓથી ભરપૂર, લોકહિત માટે, બહુ વખાણાયેલું, દાન માટે.
ઉતો હિ વાં દાત્રા સન્તિ પૂર્વા યા પૂરુભ્યસ્ત્રસદસ્યુર્નિતોશે । ક્ષેત્રાસાં દદથુરુર્વરાસાં ઘનં દસ્યુભ્યો અભિભૂતિમુગ્રમ્
તમારા દાન તો બહુ જૂના છે, જેમ તમે નિતોષના ઘર ખાતે પૂરુઓને આપ્યા હતા, હે સદસ્યુ. તમે તેમને ઉપજાઉ ખેતરો અને વિશાળ જમીનો આપી, અને દુશ્મનો પર ભયાનક વિજય અપાવ્યો, તેમને શક્તિથી દબાવી દીધા.
ઉત વાજિનં પુરુનિષ્ષિધ્વાનં દધિક્રામુ દદથુર્વિશ્વકૃષ્ટિમ્ । ઋજિપ્યં શ્યેનં પ્રુષિતપ્સુમાશું ચર્કૃત્યમર્યો નૃપતિં ન શૂરમ્
તમે દધિક્રા નામના ઝડપી અને વિજયી ઘોડાને આપ્યા, જે બધાં લોકોમાં સુખ-સમૃદ્ધિ લાવે છે. એ સીધો ચાલે છે, બાજ જેવી ઝડપ ધરાવે છે, પાણી છાંટેલા ઘોડા જેવી તીવ્રતા ધરાવે છે, પ્રશંસનીય છે, રાજા જેવી મહાનતા અને વીર જેવી હિંમત ધરાવે છે.
યં સીમનુ પ્રવતેવ દ્રવન્તં વિશ્વઃ પૂરુર્મદતિ હર્ષમાણઃ । પડ્ભિર્ગૃધ્યન્તં મેધયું ન શૂરં રથતુરં વાતમિવ ધ્રજન્તમ્
જેને, ઢોળાણ પરથી વહેતી નદી જેવી ઝડપથી, બધા પૂરુઓ આનંદથી ઉજવે છે, પગથી તેને ઇચ્છે છે, જે બુદ્ધિશાળી છે, વીર છે, રથચાલક છે અને પવન જેવી ઝડપથી માર્ગે દોડે છે.
યઃ સ્મારુન્ધાનો ગધ્યા સમત્સુ સનુતરશ્ચરતિ ગોષુ ગચ્છન્ । આવિરૃજીકો વિદથા નિચિક્યત્તિરો અરતિં પર્યાપ આયોઃ
જે યાદ રાખીને, યુદ્ધમાં ગાયોમાંથી આગળ વધે છે, વધુ આગળ વધતો જાય છે, ગાયોના ઝુંડમાં જાય છે, ખુલ્લેઆમ સીધો ચાલે છે, સભામાં સમજદાર છે, દુઃખને પાર કરે છે અને દુશ્મનને ઘેરી લે છે.
ઉત સ્મૈનં વસ્ત્રમથિં ન તાયુમનુ ક્રોશન્તિ ક્ષિતયો ભરેષુ । નીચાયમાનં જસુરિં ન શ્યેનં શ્રવશ્ચાચ્છા પશુમચ્ચ યૂથમ્
અને તેને, લોકો કપડાં જેવી નજીકતા અને પુત્ર જેવી લાગણીથી, સ્પર્ધામાં બોલાવે છે. તે નીચો રહીને પણ, બાજ જેવી તીવ્રતા ધરાવે છે, તેની ખ્યાતિ ચમકે છે અને પશુ જેવી રીતે ઝુંડને આગળ લઈ જાય છે.
ઉત સ્માસુ પ્રથમઃ સરિષ્યન્નિ વેવેતિ શ્રેણિભી રથાનામ્ । સ્રજં કૃણ્વાનો જન્યો ન શુભ્વા રેણું રેરિહત્કિરણં દદશ્વાન્
અને આપણા વચ્ચે, એ હંમેશા સૌપ્રથમ આગળ વધે છે, રથોની પાંખીઓ સાથે દોડે છે. એ વિજય માટે જન્મેલો છે, ફૂલમાળા બનાવે છે, ધૂળ ઉડાવે છે, તેજસ્વી છે અને પ્રકાશ ફેલાવે છે.
ઉત સ્ય વાજી સહુરિરૃતાવા શુશ્રૂષમાણસ્તન્વા સમર્યે । તુરં યતીષુ તુરયન્નૃજિપ્યોઽધિ ભ્રુવોઃ કિરતે રેણુમૃઞ્જન્
અને તેનો ઘોડો, શક્તિશાળી અને સત્યનિષ્ઠ છે, યુદ્ધમાં શરીરથી સેવા કરવા ઉત્સુક છે. એ ઝડપી ઘોડાને દોડાવે છે, સીધા ચાલનારને ઉશ્કેરે છે અને તેની ભ્રૂઓમાંથી ધૂળ છાંટે છે, તેજથી ચમકે છે.
ઉત સ્માસ્ય તન્યતોરિવ દ્યોરૃઘાયતો અભિયુજો ભયન્તે । યદા સહસ્રમભિ ષીમયોધીદ્દુર્વર્તુઃ સ્મા ભવતિ ભીમ ઋઞ્જન્
અને તેનું ગર્જન, આકાશના વીજળી જેવી, શત્રુઓમાં ભય પેદા કરે છે. જ્યારે એ હજાર લોકો સાથે હુમલો કરે છે, ત્યારે દુષ્ટો માટે ભયાનક અને ભયજનક બની જાય છે.
ઉત સ્માસ્ય પનયન્તિ જના જૂતિં કૃષ્ટિપ્રો અભિભૂતિમાશોઃ । ઉતૈનમાહુઃ સમિથે વિયન્તઃ પરા દધિક્રા અસરત્સહસ્રૈઃ
અને લોકો તેની ઝડપની પ્રશંસા કરે છે, નેતાઓ તેની મહાન શક્તિની પ્રશંસા કરે છે. સભામાં લોકો કહે છે, 'દધિક્રા હજારો સાથે દોડ્યો છે.'
આ દધિક્રાઃ શવસા પઞ્ચ કૃષ્ટીઃ સૂર્ય ઇવ જ્યોતિષાપસ્તતાન । સહસ્રસાઃ શતસા વાજ્યર્વા પૃણક્તુ મધ્વા સમિમા વચાંસિ
દધિક્રા પોતાની શક્તિથી પાંચ જાતિઓમાં સૂર્યની જેમ પ્રકાશ ફેલાવે છે. એ હજારો અને સૈંકડો શક્તિ ધરાવતો ઘોડો છે, એ આપણા માટે આ વચનો મધુરતા થી ભરી દે.
આશું દધિક્રાં તમુ નુ ષ્ટવામ દિવસ્પૃથિવ્યા ઉત ચર્કિરામ । ઉચ્છન્તીર્મામુષસઃ સૂદયન્ત્વતિ વિશ્વાનિ દુરિતાનિ પર્ષન્
ચાલો હવે ઝડપી દધિક્રાની સ્તુતિ કરીએ, તેને આકાશ અને ધરતીથી સન્માન આપીએ. ઉગતી વહેલી સવાર મને જગાડે, અને બધાં દુઃખ-કષ્ટોમાંથી પાર ઉતારે.
મહશ્ચર્કર્મ્યર્વતઃ ક્રતુપ્રા દધિક્રાવ્ણઃ પુરુવારસ્ય વૃષ્ણઃ । યં પૂરુભ્યો દીદિવાંસં નાગ્નિં દદથુર્મિત્રાવરુણા તતુરિમ્
ચાલો ઘોડા દધિક્રાની મહાનતાની પ્રશંસા કરીએ, જે બુદ્ધિશાળી, શક્તિશાળી અને તેજસ્વી છે. જેને મિત્ર અને વરુણએ પૂરુઓને રક્ષક રૂપે તેજવાળું અગ્નિ આપ્યું.