અત્રાહ તે હરિવસ્તા ઉ દેવીરવોભિરિન્દ્ર સ્તવન્ત સ્વસારઃ । યત્સીમનુ પ્ર મુચો બદ્બધાના દીર્ઘામનુ પ્રસિતિં સ્યન્દયધ્યૈ
અહીં, હે હરિવ, તારી દૈવી બહેનો, ઇન્દ્ર, તારી સહાયથી તારી સ્તુતિ કરે છે; જ્યારે તેઓએ પોતાના બંધન ખોલ્યા, ત્યારે લાંબી ધારા વહેવા લાગી.
પિપીળે અંશુર્મદ્યો ન સિન્ધુરા ત્વા શમી શશમાનસ્ય શક્તિઃ । અસ્મદ્ર્યક્છુશુચાનસ્ય યમ્યા આશુર્ન રશ્મિં તુવ્યોજસં ગોઃ
ઉત્સાહ આપતી સોમ રસ તને નદી જેવી આનંદ આપે છે; આનંદ ઇચ્છનારની શક્તિ તારી છે; અમારે માટે તેજસ્વી ગાયની કિરણ, ઝડપી અને શક્તિશાળી, નજીક આવે છે.
અસ્મે વર્ષિષ્ઠા કૃણુહિ જ્યેષ્ઠા નૃમ્ણાનિ સત્રા સહુરે સહાંસિ । અસ્મભ્યં વૃત્રા સુહનાનિ રન્ધિ જહિ વધર્વનુષો મર્ત્યસ્ય
અમને સર્વથી વધુ સમૃદ્ધ અને પરાક્રમમાં શ્રેષ્ઠ બનાવો, હે મહાન, હંમેશા વિજયી; અમારે માટે દુશ્મનોનો નાશ કરો, અવરોધો દૂર કરો અને મરણારો શત્રુને હરાવો.
અસ્માકમિત્સુ શૃણુહિ ત્વમિન્દ્રાસ્મભ્યં ચિત્રાઁ ઉપ માહિ વાજાન્ । અસ્મભ્યં વિશ્વા ઇષણઃ પુરંધીરસ્માકં સુ મઘવન્બોધિ ગોદાઃ
અમારી પ્રાર્થના સાંભળો, હે ઇન્દ્ર, અમને સુંદર વિજય આપો; અમારે માટે બધી પોષક ભેટો અને ખજાના મળે; હે મઘવાન, અમારી ગાયોનું ધ્યાન રાખો.
નૂ ષ્ટુત ઇન્દ્ર નૂ ગૃણાન ઇષં જરિત્રે નદ્યો ન પીપેઃ । અકારિ તે હરિવો બ્રહ્મ નવ્યં ધિયા સ્યામ રથ્યઃ સદાસાઃ
હવે, હે ઇન્દ્ર, જ્યારે તારી સ્તુતિ થાય છે, ત્યારે અમને કર્તા માટે અન્ન આપ, જેમ નદીઓ ભરાઈ જાય છે; હે હરિવ, તારા માટે નવી સ્તુતિ રચાઈ છે, અમે બુદ્ધિથી હંમેશા રથચાલક બનીએ.
કથા મહામવૃધત્કસ્ય હોતુર્યજ્ઞં જુષાણો અભિ સોમમૂધઃ । પિબન્નુશાનો જુષમાણો અન્ધો વવક્ષ ઋષ્વઃ શુચતે ધનાય
કેવી રીતે મહાન થયો, જેના યજ્ઞકર્તા યજ્ઞ સ્વીકારીને સોમ પાસે પહોંચ્યા? પીતા, ઇચ્છા રાખી, અર્પણ સ્વીકારી, ઊંચો અને શુદ્ધ દેવ ધન માટે આગળ વધ્યો.
કો અસ્ય વીરઃ સધમાદમાપ સમાનંશ સુમતિભિઃ કો અસ્ય । કદસ્ય ચિત્રં ચિકિતે કદૂતી વૃધે ભુવચ્છશમાનસ્ય યજ્યોઃ
કયો વીર એના સંગમાં જોડાયો છે, અને એના ઉપકારથી એક જ ભાગમાં ભાગીદાર બન્યો છે? કોણ એના અદ્ભુત કાર્યને ઓળખી શકે છે, અને કોણ એ પ્રશંસનીય અને પૂજનીય દેવના મહાન કાર્યને સમજ્યો છે?
કથા શૃણોતિ હૂયમાનમિન્દ્રઃ કથા શૃણ્વન્નવસામસ્ય વેદ । કા અસ્ય પૂર્વીરુપમાતયો હ કથૈનમાહુઃ પપુરિં જરિત્રે
ઇન્દ્ર કેવી રીતે બોલાવાતા યજમાનને સાંભળે છે? નવી સ્તુતિ સાંભળીને એ કેવી રીતે જાણે છે? એના કેટલાંય રક્ષણરૂપો છે, અને એ દાતાર દેવ વિશે ભક્તોને કેવી રીતે કહે છે?
કથા સબાધઃ શશમાનો અસ્ય નશદભિ દ્રવિણં દીધ્યાનઃ । દેવો ભુવન્નવેદા મ ઋતાનાં નમો જગૃભ્વાઁ અભિ યજ્જુજોષત્
કોઈ પુરુષ પ્રયત્ન કરે તો પણ એ કેવી રીતે ધન ગુમાવતો નથી, અને ધનની ઇચ્છામાં તેજસ્વી બને છે? દેવો, તમે સત્યના આધાર બનીને, અમારી વંદનાને સ્વીકારીને યજ્ઞમાં આનંદ મેળવો.
કથા કદસ્યા ઉષસો વ્યુષ્ટૌ દેવો મર્તસ્ય સખ્યં જુજોષ । કથા કદસ્ય સખ્યં સખિભ્યો યે અસ્મિન્કામં સુયુજં તતસ્રે
પ્રભાતે દેવે માનવ સાથેની મિત્રતામાં કેવી રીતે આનંદ અનુભવ્યો? એ સમયે એણે પોતાના મિત્રો સાથે કેવી રીતે મિત્રભાવ બતાવ્યો, જેમણે એમાં શ્રેષ્ઠ ઇચ્છા પામી છે?
કિમાદમત્રં સખ્યં સખિભ્યઃ કદા નુ તે ભ્રાત્રં પ્ર બ્રવામ । શ્રિયે સુદૃશો વપુરસ્ય સર્ગાઃ સ્વર્ણ ચિત્રતમમિષ આ ગોઃ
મિત્રો સાથેનું એ અંતરંગ મિત્રત્વ શું છે? આપણે ક્યારે તારી ભાઈચારો સાચે જાહેર કરી શકીશું? એનું રૂપ સુંદર છે અને એના સર્જન પ્રકાશમય છે, ગાયની જેમ તેજસ્વી છે.
દ્રુહં જિઘાંસન્ધ્વરસમનિન્દ્રાં તેતિક્તે તિગ્મા તુજસે અનીકા । ઋણા ચિદ્યત્ર ઋણયા ન ઉગ્રો દૂરે અજ્ઞાતા ઉષસો બબાધે
છલકપટ કરનારને મારવાની ઇચ્છાથી મહાન દેવે પોતાની તીવ્ર શસ્ત્રો તીક્ષ્ણ કર્યા; ત્યાં દેવુંવાળો પણ કઠોર નથી, અજાણ્યા દુશ્મનને એ પ્રભાતે દૂર હાંકી નાખે છે.
ઋતસ્ય હિ શુરુધઃ સન્તિ પૂર્વીરૃતસ્ય ધીતિર્વૃજિનાનિ હન્તિ । ઋતસ્ય શ્લોકો બધિરા તતર્દ કર્ણા બુધાનઃ શુચમાન આયોઃ
સત્ય માટે અનેક જાગૃત લોકો છે; સત્યની વિચારશક્તિ પાપોનો નાશ કરે છે. સત્યનો સંદેશ બહેરાને પણ ભેદી જાય છે, અને શુદ્ધ મનવાળા લોકોના કાન જાગૃત થાય છે.
ઋતસ્ય દૃળ્હા ધરુણાનિ સન્તિ પુરૂણિ ચન્દ્રા વપુષે વપૂંષિ । ઋતેન દીર્ઘમિષણન્ત પૃક્ષ ઋતેન ગાવ ઋતમા વિવેશુઃ
સત્યના મજબૂત આધાર ઘણા છે, અને એ તેજસ્વી અને અદ્ભુત રૂપ ધરાવે છે. સત્યથી લાંબા, પોષક પ્રવાહો વહે છે; સત્યથી ગાયો પણ સત્યમાં પ્રવેશી જાય છે.
ઋતં યેમાન ઋતમિદ્વનોત્યૃતસ્ય શુષ્મસ્તુરયા ઉ ગવ્યુઃ । ઋતાય પૃથ્વી બહુલે ગભીરે ઋતાય ધેનૂ પરમે દુહાતે
જે સત્યના માર્ગે ચાલે છે, એ જ સત્યને પ્રાપ્ત કરે છે; સત્યની શક્તિ ગાય મેળવવાના સ્પર્ધામાં વિજયી બને છે. સત્ય માટે ધરતી વિશાળ અને ઊંડી છે; સત્ય માટે પરમ સ્થાનમાં ગાયોનું દુધ દોહાય છે.
નૂ ષ્ટુત ઇન્દ્ર નૂ ગૃણાન ઇષં જરિત્રે નદ્યો ન પીપેઃ । અકારિ તે હરિવો બ્રહ્મ નવ્યં ધિયા સ્યામ રથ્યઃ સદાસાઃ
હવે, ઇન્દ્ર, તારી સ્તુતિ કરવામાં આવે છે, તું યજમાનને નદીઓની જેમ સમૃદ્ધિ આપ. હરીવાળાં, તારા માટે નવી સ્તુતિ રચાઈ છે; વિચારશક્તિથી અમે હંમેશા રથચાલક બનીએ.
કા સુષ્ટુતિઃ શવસઃ સૂનુમિન્દ્રમર્વાચીનં રાધસ આ વવર્તત્ । દદિર્હિ વીરો ગૃણતે વસૂનિ સ ગોપતિર્નિષ્ષિધાં નો જનાસઃ
કઈ સ્તુતિએ શક્તિશાળી પુત્ર ઇન્દ્રને ધન સાથે નજીક લાવ્યો છે? એ વીર ગાયકને ધન આપે છે; એ ગોપાલક છે અને ક્યારેય અમારા લોકો દૂર નથી કરતો.
સ વૃત્રહત્યે હવ્યઃ સ ઈડ્યઃ સ સુષ્ટુત ઇન્દ્રઃ સત્યરાધાઃ । સ યામન્ના મઘવા મર્ત્યાય બ્રહ્મણ્યતે સુષ્વયે વરિવો ધાત્
એ વૃત્રના વિનાશમાં બોલાવવાનો છે, એ પ્રશંસનીય છે, એ સાચો દાતાર ઇન્દ્ર છે. એ દયાળુ દેવ માનવને મદદ કરવા આવે છે; એ યજમાનની સ્તુતિ માટે વિશાળ માર્ગ બનાવે છે.
તમિન્નરો વિ હ્વયન્તે સમીકે રિરિક્વાંસસ્તન્વઃ કૃણ્વત ત્રામ્ । મિથો યત્ત્યાગમુભયાસો અગ્મન્નરસ્તોકસ્ય તનયસ્ય સાતૌ
એને સભામાં પુરુષો બોલાવે છે, મેળવવાની ઈચ્છા રાખીને, પોતાનું શરીર મજબૂત બનાવવા પ્રયત્ન કરે છે. જ્યારે બંને પક્ષ સંતાન અને વંશની પ્રાપ્તિ માટે ભેગા થાય છે.
ક્રતૂયન્તિ ક્ષિતયો યોગ ઉગ્રાશુષાણાસો મિથો અર્ણસાતૌ । સં યદ્વિશોઽવવૃત્રન્ત યુધ્મા આદિન્નેમ ઇન્દ્રયન્તે અભીકે
લોકો શક્તિથી પ્રયત્ન કરે છે, શક્તિશાળી અને ઉત્સુક છે, પરસ્પર સમૃદ્ધિ માટે સ્પર્ધા કરે છે. જ્યારે વંશો એક થાય છે, ત્યારે મહાન લોકો સભામાં ઇન્દ્રને બોલાવે છે.
આદિદ્ધ નેમ ઇન્દ્રિયં યજન્ત આદિત્પક્તિઃ પુરોળાશં રિરિચ્યાત્ । આદિત્સોમો વિ પપૃચ્યાદસુષ્વીનાદિજ્જુજોષ વૃષભં યજધ્યૈ
ત્યારે તેઓ ઇન્દ્રની શક્તિની પૂજા કરે છે; ત્યારે હવન તૈયાર થાય છે, પકવાન ચડાવવામાં આવે છે. ત્યારે સોમ દબાવવામાં આવે છે, ઉત્સુક લોકો અર્પણ કરે છે; ત્યારે યજ્ઞ માટે વૃષભમાં આનંદ અનુભવાય છે.
કૃણોત્યસ્મૈ વરિવો ય ઇત્થેન્દ્રાય સોમમુશતે સુનોતિ । સધ્રીચીનેન મનસાવિવેનન્તમિત્સખાયં કૃણુતે સમત્સુ
જે ઇન્દ્ર માટે આ રીતે સોમ દબાવે છે અને અર્પણ કરે છે, એ માટે દેવ માર્ગ ખોલે છે. એક મનથી તેઓ ભેગા થાય છે; યુદ્ધમાં એ મિત્ર બની જાય છે.
ય ઇન્દ્રાય સુનવત્સોમમદ્ય પચાત્પક્તીરુત ભૃજ્જાતિ ધાનાઃ । પ્રતિ મનાયોરુચથાનિ હર્યન્તસ્મિન્દધદ્વૃષણં શુષ્મમિન્દ્રઃ
જે આજે ઇન્દ્ર માટે સોમ દબાવે છે, પકવાન રાંધે છે, અથવા અનાજ ભણે છે—એના તરફ વિચારો અને વિશાળ માર્ગો વળે છે; એમાં ઇન્દ્ર પોતાની પુરૂષ શક્તિ મૂકે છે.
યદા સમર્યં વ્યચેદૃઘાવા દીર્ઘં યદાજિમભ્યખ્યદર્યઃ । અચિક્રદદ્વૃષણં પત્ન્યચ્છા દુરોણ આ નિશિતં સોમસુદ્ભિઃ
જ્યારે મહાન દેવે સમર્યને વિભાજિત કર્યો, જ્યારે એણે આર્યને લાંબી સ્પર્ધાની ઘોષણા કરી, ત્યારે એણે પોતાની પુરૂષ શક્તિ પત્ની તરફ બોલાવી, ઘરમાં, સોમ દબાવનાર તીક્ષ્ણ લોકો સાથે.
ભૂયસા વસ્નમચરત્કનીયોઽવિક્રીતો અકાનિષં પુનર્યન્ । સ ભૂયસા કનીયો નારિરેચીદ્દીના દક્ષા વિ દુહન્તિ પ્ર વાણમ્
નાનો માણસ વધારે ધન સાથે ફરી રહ્યો હતો, એને મેં ખરીદ્યો નહોતો, પાછો આવ્યો ત્યારે પણ નહીં. એ નાનો હતો છતાં બહુ ઓછું ઘટ્યો નહીં; ગરીબ અને હોંશિયાર લોકો સાચે જ પોતાની વાત દૂધની જેમ વહાવે છે.
ક ઇમં દશભિર્મમેન્દ્રં ક્રીણાતિ ધેનુભિઃ । યદા વૃત્રાણિ જઙ્ઘનદથૈનં મે પુનર્દદત્
કોણ છે જે મારા ઇન્દ્રને દસ ગાયોથી ખરીદશે, જ્યારે એ દુશ્મનોને હરાવી ચૂક્યો છે? પછી એ મને પાછો આપી દે.
નૂ ષ્ટુત ઇન્દ્ર નૂ ગૃણાન ઇષં જરિત્રે નદ્યો ન પીપેઃ । અકારિ તે હરિવો બ્રહ્મ નવ્યં ધિયા સ્યામ રથ્યઃ સદાસાઃ
હવે પ્રશંસા પામેલા ઇન્દ્ર, હવે ગવાતા, તું ઉપાસક માટે નદીઓ જેવી સંપત્તિ વરસાવ. હરીઓના સ્વામી, તારા માટે નવી સ્તુતિ રચાઈ છે; બુદ્ધિથી અમે હંમેશા રથમાં ચઢેલા રહી શકીએ.
કો અદ્ય નર્યો દેવકામ ઉશન્નિન્દ્રસ્ય સખ્યં જુજોષ । કો વા મહેઽવસે પાર્યાય સમિદ્ધે અગ્નૌ સુતસોમ ઈટ્ટે
આજે કયો સારો માણસ દેવોને ઇચ્છે છે અને ઇન્દ્રની મિત્રતા પસંદ કરે છે? કયો મહાન સહાય માટે આશ્રય માગે છે, કે જે અગ્નિ પ્રગટાવીને સોમનો હવન કરે છે?
કો નાનામ વચસા સોમ્યાય મનાયુર્વા ભવતિ વસ્ત ઉસ્રાઃ । ક ઇન્દ્રસ્ય યુજ્યં કઃ સખિત્વં કો ભ્રાત્રં વષ્ટિ કવયે ક ઊતી
કોણ છે જે સોમ માટે વાણીથી વખાણ કરશે, કોણ સ્મૃતિવાન માટે મિત્ર બનશે, કોણ ઇન્દ્રની મિત્રતા માગે છે, કોણ કવિ સાથે ભાઈપણા ઈચ્છે છે, કોણ તેની મદદ માગે છે?
કો દેવાનામવો અદ્યા વૃણીતે ક આદિત્યાઁ અદિતિં જ્યોતિરીટ્ટે । કસ્યાશ્વિનાવિન્દ્રો અગ્નિઃ સુતસ્યાંશોઃ પિબન્તિ મનસાવિવેનમ્
આજે દેવોની મદદ કોણ પસંદ કરે છે, કોણ આદિત્યોમાં આદિતીનું પ્રકાશ માંગે છે? કો માટે અશ્વિનીકુમાર, ઇન્દ્ર, અગ્નિ અને સોમનો ભાગ એક મનથી પીવે છે?