વિ યદ્વરાંસિ પર્વતસ્ય વૃણ્વે પયોભિર્જિન્વે અપાં જવાંસિ । વિદદ્ગૌરસ્ય ગવયસ્ય ગોહે યદી વાજાય સુધ્યો વહન્તિ
જ્યારે તે પર્વતના શ્રેષ્ઠ ખજાના પસંદ કરે છે, ત્યારે પાણીના વહેતા પ્રવાહોને પોષણથી તાજા કરે છે; જ્યારે ગૌરુ નામની ગાય જંગલીની ગુફામાં મળે છે, ત્યારે પોષિત ગાયો એ પુરસ્કાર માટે બહાર લાવે છે.
ભદ્રા તે હસ્તા સુકૃતોત પાણી પ્રયન્તારા સ્તુવતે રાધ ઇન્દ્ર । કા તે નિષત્તિઃ કિમુ નો મમત્સિ કિં નોદુદુ હર્ષસે દાતવા ઉ
તારા હાથ શુભ અને કુશળ છે, અને તારી હથેળીઓ, હે ઇન્દ્ર, સ્તુતિ કરનારને દાન આપે છે; તારી નિષેધ શું છે? શું તું અમને યાદ નહીં કરે? તને આપવામાં શું અટકાવે છે, હે મહાન?
એવા વસ્વ ઇન્દ્રઃ સત્યઃ સમ્રાડ્ઢન્તા વૃત્રં વરિવઃ પૂરવે કઃ । પુરુષ્ટુત ક્રત્વા નઃ શગ્ધિ રાયો ભક્ષીય તેઽવસો દૈવ્યસ્ય
આ રીતે, હે ઇન્દ્ર, તું સાચો અને સર્વશક્તિમાન છે, તું પુરુને માર્ગ આપે છે અને અહિનું વિનાશ કરે છે; હે બહુ સ્તુત, તારી શક્તિથી અમને ધન આપ, અને અમને તારી દૈવી કૃપાનો આનંદ માણવા દે.
નૂ ષ્ટુત ઇન્દ્ર નૂ ગૃણાન ઇષં જરિત્રે નદ્યો ન પીપેઃ । અકારિ તે હરિવો બ્રહ્મ નવ્યં ધિયા સ્યામ રથ્યઃ સદાસાઃ
હવે, હે ઇન્દ્ર, જ્યારે તારી સ્તુતિ થાય છે, ત્યારે અમને કર્તા માટે અન્ન આપ, જેમ નદીઓ ભરાઈ જાય છે; હે હરિવ, તારા માટે નવી સ્તુતિ રચાઈ છે, અમે બુદ્ધિથી હંમેશા રથચાલક બનીએ.
યન્ન ઇન્દ્રો જુજુષે યચ્ચ વષ્ટિ તન્નો મહાન્કરતિ શુષ્મ્યા ચિત્ । બ્રહ્મ સ્તોમં મઘવા સોમમુક્થા યો અશ્માનં શવસા બિભ્રદેતિ
જે ઇન્દ્ર પસંદ કરે છે અને જે ઇચ્છે છે, તે મહાન પોતાના બળથી પૂરું કરે છે; હે મઘવાન, તું તાકાતથી પથ્થર ઉઠાવે છે અને અમારી સ્તુતિ, પ્રાર્થના અને સોમ સ્વીકારે છે.
વૃષા વૃષન્ધિં ચતુરશ્રિમસ્યન્નુગ્રો બાહુભ્યાં નૃતમઃ શચીવાન્ । શ્રિયે પરુષ્ણીમુષમાણ ઊર્ણાં યસ્યાઃ પર્વાણિ સખ્યાય વિવ્યે
પરાક્રમી, બળવાન હાથ ધરનાર, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ અને શક્તિશાળી, ચારે બાજુથી મળતું અન્ન ભોજન કરે છે; તે પરુષણી નદીની ઊન ફાડી કાઢે છે, જેના સાંધા મિત્રતા માટે બનાવ્યા છે.
યો દેવો દેવતમો જાયમાનો મહો વાજેભિર્મહદ્ભિશ્ચ શુષ્મૈઃ । દધાનો વજ્રં બાહ્વોરુશન્તં દ્યામમેન રેજયત્પ્ર ભૂમ
જે દેવોમાં સર્વશ્રેષ્ઠ છે, જન્મ સમયે જ મહાન ઘોડા અને શક્તિઓ સાથે, પોતાના પહોળા હાથમાં વજ્ર ધારણ કરી, આકાશને ધ્રુજાવ્યું અને પૃથ્વી પર પ્રકાશિત થયો.
વિશ્વા રોધાંસિ પ્રવતશ્ચ પૂર્વીર્દ્યૌરૃષ્વાજ્જનિમન્રેજત ક્ષાઃ । આ માતરા ભરતિ શુષ્મ્યા ગોર્નૃવત્પરિજ્મન્નોનુવન્ત વાતાઃ
બધી અવરોધો અને પ્રાચીન માર્ગો, ઊંચું આકાશ અને પૃથ્વી તથા તેમનું મૂળ ધ્રુજાવ્યું; માતા ગાયનું બળ લાવે છે અને પવન, મનુષ્યની જેમ, ચક્રમાં ચાલે છે.
તા તૂ ત ઇન્દ્ર મહતો મહાનિ વિશ્વેષ્વિત્સવનેષુ પ્રવાચ્યા । યચ્છૂર ધૃષ્ણો ધૃષતા દધૃષ્વાનહિં વજ્રેણ શવસાવિવેષીઃ
હે ઇન્દ્ર, તારા આ મહાન કાર્યો છે, જે સર્વ સભામાં વખાણવા યોગ્ય છે; હે વીર, તું નિર્ભય અને પરાક્રમી છે, વજ્રથી તું અહિને માર્યો અને તારી શક્તિ દર્શાવી.
તા તૂ તે સત્યા તુવિનૃમ્ણ વિશ્વા પ્ર ધેનવઃ સિસ્રતે વૃષ્ણ ઊધ્નઃ । અધા હ ત્વદ્વૃષમણો ભિયાનાઃ પ્ર સિન્ધવો જવસા ચક્રમન્ત
આ તારા સાચા અને મહાન કાર્યો છે; બધી ગાયો વાછરડા ના ઊધરમાંથી વહે છે; ત્યારબાદ તારી શક્તિથી ડરીને નદીઓ ઝડપથી વહેવા લાગી.
અત્રાહ તે હરિવસ્તા ઉ દેવીરવોભિરિન્દ્ર સ્તવન્ત સ્વસારઃ । યત્સીમનુ પ્ર મુચો બદ્બધાના દીર્ઘામનુ પ્રસિતિં સ્યન્દયધ્યૈ
અહીં, હે હરિવ, તારી દૈવી બહેનો, ઇન્દ્ર, તારી સહાયથી તારી સ્તુતિ કરે છે; જ્યારે તેઓએ પોતાના બંધન ખોલ્યા, ત્યારે લાંબી ધારા વહેવા લાગી.
પિપીળે અંશુર્મદ્યો ન સિન્ધુરા ત્વા શમી શશમાનસ્ય શક્તિઃ । અસ્મદ્ર્યક્છુશુચાનસ્ય યમ્યા આશુર્ન રશ્મિં તુવ્યોજસં ગોઃ
ઉત્સાહ આપતી સોમ રસ તને નદી જેવી આનંદ આપે છે; આનંદ ઇચ્છનારની શક્તિ તારી છે; અમારે માટે તેજસ્વી ગાયની કિરણ, ઝડપી અને શક્તિશાળી, નજીક આવે છે.
અસ્મે વર્ષિષ્ઠા કૃણુહિ જ્યેષ્ઠા નૃમ્ણાનિ સત્રા સહુરે સહાંસિ । અસ્મભ્યં વૃત્રા સુહનાનિ રન્ધિ જહિ વધર્વનુષો મર્ત્યસ્ય
અમને સર્વથી વધુ સમૃદ્ધ અને પરાક્રમમાં શ્રેષ્ઠ બનાવો, હે મહાન, હંમેશા વિજયી; અમારે માટે દુશ્મનોનો નાશ કરો, અવરોધો દૂર કરો અને મરણારો શત્રુને હરાવો.
અસ્માકમિત્સુ શૃણુહિ ત્વમિન્દ્રાસ્મભ્યં ચિત્રાઁ ઉપ માહિ વાજાન્ । અસ્મભ્યં વિશ્વા ઇષણઃ પુરંધીરસ્માકં સુ મઘવન્બોધિ ગોદાઃ
અમારી પ્રાર્થના સાંભળો, હે ઇન્દ્ર, અમને સુંદર વિજય આપો; અમારે માટે બધી પોષક ભેટો અને ખજાના મળે; હે મઘવાન, અમારી ગાયોનું ધ્યાન રાખો.
નૂ ષ્ટુત ઇન્દ્ર નૂ ગૃણાન ઇષં જરિત્રે નદ્યો ન પીપેઃ । અકારિ તે હરિવો બ્રહ્મ નવ્યં ધિયા સ્યામ રથ્યઃ સદાસાઃ
હવે, હે ઇન્દ્ર, જ્યારે તારી સ્તુતિ થાય છે, ત્યારે અમને કર્તા માટે અન્ન આપ, જેમ નદીઓ ભરાઈ જાય છે; હે હરિવ, તારા માટે નવી સ્તુતિ રચાઈ છે, અમે બુદ્ધિથી હંમેશા રથચાલક બનીએ.
કથા મહામવૃધત્કસ્ય હોતુર્યજ્ઞં જુષાણો અભિ સોમમૂધઃ । પિબન્નુશાનો જુષમાણો અન્ધો વવક્ષ ઋષ્વઃ શુચતે ધનાય
કેવી રીતે મહાન થયો, જેના યજ્ઞકર્તા યજ્ઞ સ્વીકારીને સોમ પાસે પહોંચ્યા? પીતા, ઇચ્છા રાખી, અર્પણ સ્વીકારી, ઊંચો અને શુદ્ધ દેવ ધન માટે આગળ વધ્યો.
કો અસ્ય વીરઃ સધમાદમાપ સમાનંશ સુમતિભિઃ કો અસ્ય । કદસ્ય ચિત્રં ચિકિતે કદૂતી વૃધે ભુવચ્છશમાનસ્ય યજ્યોઃ
કયો વીર એના સંગમાં જોડાયો છે, અને એના ઉપકારથી એક જ ભાગમાં ભાગીદાર બન્યો છે? કોણ એના અદ્ભુત કાર્યને ઓળખી શકે છે, અને કોણ એ પ્રશંસનીય અને પૂજનીય દેવના મહાન કાર્યને સમજ્યો છે?
કથા શૃણોતિ હૂયમાનમિન્દ્રઃ કથા શૃણ્વન્નવસામસ્ય વેદ । કા અસ્ય પૂર્વીરુપમાતયો હ કથૈનમાહુઃ પપુરિં જરિત્રે
ઇન્દ્ર કેવી રીતે બોલાવાતા યજમાનને સાંભળે છે? નવી સ્તુતિ સાંભળીને એ કેવી રીતે જાણે છે? એના કેટલાંય રક્ષણરૂપો છે, અને એ દાતાર દેવ વિશે ભક્તોને કેવી રીતે કહે છે?
કથા સબાધઃ શશમાનો અસ્ય નશદભિ દ્રવિણં દીધ્યાનઃ । દેવો ભુવન્નવેદા મ ઋતાનાં નમો જગૃભ્વાઁ અભિ યજ્જુજોષત્
કોઈ પુરુષ પ્રયત્ન કરે તો પણ એ કેવી રીતે ધન ગુમાવતો નથી, અને ધનની ઇચ્છામાં તેજસ્વી બને છે? દેવો, તમે સત્યના આધાર બનીને, અમારી વંદનાને સ્વીકારીને યજ્ઞમાં આનંદ મેળવો.
કથા કદસ્યા ઉષસો વ્યુષ્ટૌ દેવો મર્તસ્ય સખ્યં જુજોષ । કથા કદસ્ય સખ્યં સખિભ્યો યે અસ્મિન્કામં સુયુજં તતસ્રે
પ્રભાતે દેવે માનવ સાથેની મિત્રતામાં કેવી રીતે આનંદ અનુભવ્યો? એ સમયે એણે પોતાના મિત્રો સાથે કેવી રીતે મિત્રભાવ બતાવ્યો, જેમણે એમાં શ્રેષ્ઠ ઇચ્છા પામી છે?
કિમાદમત્રં સખ્યં સખિભ્યઃ કદા નુ તે ભ્રાત્રં પ્ર બ્રવામ । શ્રિયે સુદૃશો વપુરસ્ય સર્ગાઃ સ્વર્ણ ચિત્રતમમિષ આ ગોઃ
મિત્રો સાથેનું એ અંતરંગ મિત્રત્વ શું છે? આપણે ક્યારે તારી ભાઈચારો સાચે જાહેર કરી શકીશું? એનું રૂપ સુંદર છે અને એના સર્જન પ્રકાશમય છે, ગાયની જેમ તેજસ્વી છે.
દ્રુહં જિઘાંસન્ધ્વરસમનિન્દ્રાં તેતિક્તે તિગ્મા તુજસે અનીકા । ઋણા ચિદ્યત્ર ઋણયા ન ઉગ્રો દૂરે અજ્ઞાતા ઉષસો બબાધે
છલકપટ કરનારને મારવાની ઇચ્છાથી મહાન દેવે પોતાની તીવ્ર શસ્ત્રો તીક્ષ્ણ કર્યા; ત્યાં દેવુંવાળો પણ કઠોર નથી, અજાણ્યા દુશ્મનને એ પ્રભાતે દૂર હાંકી નાખે છે.
ઋતસ્ય હિ શુરુધઃ સન્તિ પૂર્વીરૃતસ્ય ધીતિર્વૃજિનાનિ હન્તિ । ઋતસ્ય શ્લોકો બધિરા તતર્દ કર્ણા બુધાનઃ શુચમાન આયોઃ
સત્ય માટે અનેક જાગૃત લોકો છે; સત્યની વિચારશક્તિ પાપોનો નાશ કરે છે. સત્યનો સંદેશ બહેરાને પણ ભેદી જાય છે, અને શુદ્ધ મનવાળા લોકોના કાન જાગૃત થાય છે.
ઋતસ્ય દૃળ્હા ધરુણાનિ સન્તિ પુરૂણિ ચન્દ્રા વપુષે વપૂંષિ । ઋતેન દીર્ઘમિષણન્ત પૃક્ષ ઋતેન ગાવ ઋતમા વિવેશુઃ
સત્યના મજબૂત આધાર ઘણા છે, અને એ તેજસ્વી અને અદ્ભુત રૂપ ધરાવે છે. સત્યથી લાંબા, પોષક પ્રવાહો વહે છે; સત્યથી ગાયો પણ સત્યમાં પ્રવેશી જાય છે.
ઋતં યેમાન ઋતમિદ્વનોત્યૃતસ્ય શુષ્મસ્તુરયા ઉ ગવ્યુઃ । ઋતાય પૃથ્વી બહુલે ગભીરે ઋતાય ધેનૂ પરમે દુહાતે
જે સત્યના માર્ગે ચાલે છે, એ જ સત્યને પ્રાપ્ત કરે છે; સત્યની શક્તિ ગાય મેળવવાના સ્પર્ધામાં વિજયી બને છે. સત્ય માટે ધરતી વિશાળ અને ઊંડી છે; સત્ય માટે પરમ સ્થાનમાં ગાયોનું દુધ દોહાય છે.
નૂ ષ્ટુત ઇન્દ્ર નૂ ગૃણાન ઇષં જરિત્રે નદ્યો ન પીપેઃ । અકારિ તે હરિવો બ્રહ્મ નવ્યં ધિયા સ્યામ રથ્યઃ સદાસાઃ
હવે, ઇન્દ્ર, તારી સ્તુતિ કરવામાં આવે છે, તું યજમાનને નદીઓની જેમ સમૃદ્ધિ આપ. હરીવાળાં, તારા માટે નવી સ્તુતિ રચાઈ છે; વિચારશક્તિથી અમે હંમેશા રથચાલક બનીએ.
કા સુષ્ટુતિઃ શવસઃ સૂનુમિન્દ્રમર્વાચીનં રાધસ આ વવર્તત્ । દદિર્હિ વીરો ગૃણતે વસૂનિ સ ગોપતિર્નિષ્ષિધાં નો જનાસઃ
કઈ સ્તુતિએ શક્તિશાળી પુત્ર ઇન્દ્રને ધન સાથે નજીક લાવ્યો છે? એ વીર ગાયકને ધન આપે છે; એ ગોપાલક છે અને ક્યારેય અમારા લોકો દૂર નથી કરતો.
સ વૃત્રહત્યે હવ્યઃ સ ઈડ્યઃ સ સુષ્ટુત ઇન્દ્રઃ સત્યરાધાઃ । સ યામન્ના મઘવા મર્ત્યાય બ્રહ્મણ્યતે સુષ્વયે વરિવો ધાત્
એ વૃત્રના વિનાશમાં બોલાવવાનો છે, એ પ્રશંસનીય છે, એ સાચો દાતાર ઇન્દ્ર છે. એ દયાળુ દેવ માનવને મદદ કરવા આવે છે; એ યજમાનની સ્તુતિ માટે વિશાળ માર્ગ બનાવે છે.
તમિન્નરો વિ હ્વયન્તે સમીકે રિરિક્વાંસસ્તન્વઃ કૃણ્વત ત્રામ્ । મિથો યત્ત્યાગમુભયાસો અગ્મન્નરસ્તોકસ્ય તનયસ્ય સાતૌ
એને સભામાં પુરુષો બોલાવે છે, મેળવવાની ઈચ્છા રાખીને, પોતાનું શરીર મજબૂત બનાવવા પ્રયત્ન કરે છે. જ્યારે બંને પક્ષ સંતાન અને વંશની પ્રાપ્તિ માટે ભેગા થાય છે.
ક્રતૂયન્તિ ક્ષિતયો યોગ ઉગ્રાશુષાણાસો મિથો અર્ણસાતૌ । સં યદ્વિશોઽવવૃત્રન્ત યુધ્મા આદિન્નેમ ઇન્દ્રયન્તે અભીકે
લોકો શક્તિથી પ્રયત્ન કરે છે, શક્તિશાળી અને ઉત્સુક છે, પરસ્પર સમૃદ્ધિ માટે સ્પર્ધા કરે છે. જ્યારે વંશો એક થાય છે, ત્યારે મહાન લોકો સભામાં ઇન્દ્રને બોલાવે છે.