અયં ચક્રમિષણત્સૂર્યસ્ય ન્યેતશં રીરમત્સસૃમાણમ્ । આ કૃષ્ણ ઈં જુહુરાણો જિઘર્તિ ત્વચો બુધ્ને રજસો અસ્ય યોનૌ
આ ઇન્દ્રે સૂર્યનું ચક્ર ફેરવ્યું છે; વહેતી નદીનો માર્ગ પણ એ જલાવ્યું છે. એ કાળાંપણને ખેંચી લે છે અને પોતાના ક્ષેત્રની મૂળમાં ચામડી ભક્ષે છે.
અસિક્ન્યાં યજમાનો ન હોતા
અસિક્ની નદીમાં યજમાન હોમકુંડમાં હોતાર જેવો છે.
ગવ્યન્ત ઇન્દ્રં સખ્યાય વિપ્રા અશ્વાયન્તો વૃષણં વાજયન્તઃ । જનીયન્તો જનિદામક્ષિતોતિમા ચ્યાવયામોઽવતે ન કોશમ્
ગાયો માટે જ્ઞાની લોકો મિત્રત્વ માટે ઇન્દ્રને શોધે છે, ઘોડા માટે, શક્તિ માટે એ વંદન કરે છે; સંતાનની ઇચ્છા રાખીને, સંતાનદાતા, અવિનાશી ઇન્દ્રને, આપણે મદદ માટે ખજાનાની જેમ જગાડીએ.
ત્રાતા નો બોધિ દદૃશાન આપિરભિખ્યાતા મર્ડિતા સોમ્યાનામ્ । સખા પિતા પિતૃતમઃ પિતૄણાં કર્તેમુ લોકમુશતે વયોધાઃ
તુજને જોતા, રક્ષક, પ્રસિદ્ધ અને શત્રુનો નાશક, સોમપાન કરનાર, તું અમારો મિત્ર, પિતા અને સર્વ શ્રેષ્ઠ પિતા બન; લાંબી આયુષ્ય ઇચ્છનાર માટે આપણે જગત રચીએ.
સખીયતામવિતા બોધિ સખા ગૃણાન ઇન્દ્ર સ્તુવતે વયો ધાઃ । વયં હ્યા તે ચકૃમા સબાધ આભિઃ શમીભિર્મહયન્ત ઇન્દ્ર
મિત્ર અને સહાયક બનીને, ઇન્દ્ર, જ્યારે અમે તારી સ્તુતિ કરીએ, ત્યારે ગાયકને આયુષ્ય આપ; કારણ કે અમે આ સ્તુતિઓથી તને મહાન બનાવ્યો છે, એ સ્તુતિઓથી તું વધુ મહાન થા.
સ્તુત ઇન્દ્રો મઘવા યદ્ધ વૃત્રા ભૂરીણ્યેકો અપ્રતીનિ હન્તિ । અસ્ય પ્રિયો જરિતા યસ્ય શર્મન્નકિર્દેવા વારયન્તે ન મર્તાઃ
મહાદાની ઇન્દ્રની પ્રશંસા થાય છે—જ્યારે એ એકલાએ અનેક વૃત્રોને મારે છે, અપરાજિત રહે છે; એના ગાયક એના માટે પ્રિય છે, જેના આશ્રયમાં દેવો કે મનુષ્યો કોઈ અવરોધ કરી શકે નહીં.
એવા ન ઇન્દ્રો મઘવા વિરપ્શી કરત્સત્યા ચર્ષણીધૃદનર્વા । ત્વં રાજા જનુષાં ધેહ્યસ્મે અધિ શ્રવો માહિનં યજ્જરિત્રે
આ રીતે મહાદાની, સર્વેને જોનાર ઇન્દ્ર અમારા માટે સત્ય કર્મો કરે, લોકોના રક્ષક, અચૂક; તું સર્વ જીવનો રાજા, અમારે પર કીર્તિ અને મહાન યશ સ્થાપ.
નૂ ષ્ટુત ઇન્દ્ર નૂ ગૃણાન ઇષં જરિત્રે નદ્યો ન પીપેઃ । અકારિ તે હરિવો બ્રહ્મ નવ્યં ધિયા સ્યામ રથ્યઃ સદાસાઃ
હવે, પ્રશંસિત ઇન્દ્ર, હવે, ગવાયેલ, તું ગાયક માટે નદીઓ જેવી સંપત્તિ વહાવ; હરીવંત, તારા માટે નવી સ્તુતિ રચાઈ છે—અમે બુદ્ધિથી હંમેશા રથના સાથી બનીએ.
અયં પન્થા અનુવિત્તઃ પુરાણો યતો દેવા ઉદજાયન્ત વિશ્વે । અતશ્ચિદા જનિષીષ્ટ પ્રવૃદ્ધો મા માતરમમુયા પત્તવે કઃ
આ માર્ગ પ્રાચીન અને ચાલેલો છે, જેના દ્વારા બધા દેવો જન્મ્યા; અહીંથી જ મહાન જન્મે—કોઈ પણ માતાને તેના માર્ગથી વિમુખ ન કરે.
નાહમતો નિરયા દુર્ગહૈતત્તિરશ્ચતા પાર્શ્વાન્નિર્ગમાણિ । બહૂનિ મે અકૃતા કર્ત્વાનિ યુધ્યૈ ત્વેન સં ત્વેન પૃચ્છૈ
હું એ રસ્તે નહીં જાઉં—એ મુશ્કેલ અને અઘરો છે; હું બાજુથી પસાર થઈશ, વચ્ચેથી નહીં. ઘણા કામ મેં કર્યા છે અને કરવાના છે; હું તારી સાથે લડીશ, તને પૂછીશ.
પરાયતીં માતરમન્વચષ્ટ ન નાનુ ગાન્યનુ નૂ ગમાનિ । ત્વષ્ટુર્ગૃહે અપિબત્સોમમિન્દ્રઃ શતધન્યં ચમ્વોઃ સુતસ્ય
એ પોતાની જતા માતાને જોયા, પણ ગાયો પાછળ ગયો નહીં, ન તો એના પાછળ ગયો. ત્વષ્ટ્રના ઘરમાં, ઇન્દ્રે ચમ્વા દ્વારા પિરસાયેલ, શતધારા સોમ પીધો.
કિં સ ઋધક્કૃણવદ્યં સહસ્રં માસો જભાર શરદશ્ચ પૂર્વીઃ । નહી ન્વસ્ય પ્રતિમાનમસ્ત્યન્તર્જાતેષૂત યે જનિત્વાઃ
એ શક્તિથી શું હાંસલ કર્યું? એણે હજારો પકડી લીધા, અને અનેક શરદો પહેલાં. કારણ કે એના સમાન કોઈ નથી—ન તો જન્મેલા, ન તો જન્મનારાઓમાં.
અવદ્યમિવ મન્યમાના ગુહાકરિન્દ્રં માતા વીર્યેણા ન્યૃષ્ટમ્ । અથોદસ્થાત્સ્વયમત્કં વસાન આ રોદસી અપૃણાજ્જાયમાનઃ
માતા એ તેને ગુપ્ત રાખ્યો, જાણે કંઈ અયોગ્ય હોય તેમ, પણ એ મહાન પુરુષ પોતાની શક્તિથી, પોતે જ ઊભો થયો અને જન્મતાં જ આખા આકાશ અને ધરતીને ભરાઈ ગયો.
એતા અર્ષન્ત્યલલાભવન્તીરૃતાવરીરિવ સંક્રોશમાનાઃ । એતા વિ પૃચ્છ કિમિદં ભનન્તિ કમાપો અદ્રિં પરિધિં રુજન્તિ
આ સ્ત્રીઓ, જેમણે પતિ મળ્યો નથી એવી, રડતી અને હાકલ કરતી હોય તેમ, ધર્મમાં સ્થિર રહીને પણ દુઃખ વ્યક્ત કરે છે. એ શું કહે છે, એ શું અર્થ છે, પૂછો; પાણીમાંથી કોણ છે જે પથ્થરની દીવાલ તોડે છે?
કિમુ ષ્વિદસ્મૈ નિવિદો ભનન્તેન્દ્રસ્યાવદ્યં દિધિષન્ત આપઃ । મમૈતાન્પુત્રો મહતા વધેન વૃત્રં જઘન્વાઁ અસૃજદ્વિ સિન્ધૂન્
આ પાણી એના માટે કયું રહસ્ય બોલે છે? એ ઇન્દ્રનું કોઈ દોષ બતાવવું માંગે છે. મારો પુત્ર, મહાન પ્રહારથી, વૃત્રને માર્યો અને નદીઓને મુક્ત કરી.
મમચ્ચન ત્વા યુવતિઃ પરાસ મમચ્ચન ત્વા કુષવા જગાર । મમચ્ચિદાપઃ શિશવે મમૃડ્યુર્મમચ્ચિદિન્દ્રઃ સહસોદતિષ્ઠત્
હું પણ તને છોડી દીધો, યુવાન સ્ત્રીની જેમ, હું પણ તને કિનારે સુતો હતો ત્યારે છોડી દીધો; પાણીયોએ પણ બાળક માટે શુભેચ્છા રાખી છોડી દીધો, અને ઇન્દ્ર પણ પોતાની શક્તિથી ઊભો થયો.
મમચ્ચન તે મઘવન્વ્યંસો નિવિવિધ્વાઁ અપ હનૂ જઘાન । અધા નિવિદ્ધ ઉત્તરો બભૂવાઞ્છિરો દાસસ્ય સં પિણગ્વધેન
મહાદાનવી, તારા જડબાં પણ ફાટ્યા, તારો નીચો જડબો પણ તોડી નાખ્યો; પછી ઉપરનો ભાગ પણ પ્રહારથી દાસના માથું બનીને પીસાઈ ગયો.
ગૃષ્ટિઃ સસૂવ સ્થવિરં તવાગામનાધૃષ્યં વૃષભં તુમ્રમિન્દ્રમ્ । અરીળ્હં વત્સં ચરથાય માતા સ્વયં ગાતું તન્વ ઇચ્છમાનમ્
ગાયે તારા ઘરમાં એક મજબૂત, અપરાજેય અને શક્તિશાળી વાછરડો એટલે ઇન્દ્રને જન્મ આપ્યો; માતાએ પોતાનો વાછરડો સ્વતંત્રપણે ફરવા દેવાની ઈચ્છા કરી.
ઉત માતા મહિષમન્વવેનદમી ત્વા જહતિ પુત્ર દેવાઃ । અથાબ્રવીદ્વૃત્રમિન્દ્રો હનિષ્યન્સખે વિષ્ણો વિતરં વિ ક્રમસ્વ
પછી માતા પણ મહિષને અનુસરી, અને દેવતાઓએ તને, પુત્ર, છોડી દીધો; ત્યારે ઇન્દ્ર, વૃત્રને મારવા તૈયાર થઈ, કહ્યું: 'મિત્ર વિષ્ણુ, આગળ વધ અને માર્ગ વિસ્તૃત કર.'
કસ્તે માતરં વિધવામચક્રચ્છયું કસ્ત્વામજિઘાંસચ્ચરન્તમ્ । કસ્તે દેવો અધિ માર્ડીક આસીદ્યત્પ્રાક્ષિણાઃ પિતરં પાદગૃહ્ય
કોણે તારી માતાને વિધવા બનાવી? કોણે તને, ચાલતો હતો ત્યારે, મારવાની ઈચ્છા કરી? કયો દેવ, મારુત, તારા સાથે હતો જ્યારે તું પિતાને પગથી પકડીને નીચે ફેંક્યો?
અવર્ત્યા શુન આન્ત્રાણિ પેચે ન દેવેષુ વિવિદે મર્ડિતારમ્ । અપશ્યં જાયામમહીયમાનામધા મે શ્યેનો મધ્વા જભાર
હું શિયાળની જેમ આંતરડાં ફાડી નાખ્યાં, દેવોમાંથી કોઈ પણ મને શાંતિ આપનાર મળ્યો નહીં. મેં જોયું કે મારી પત્ની દૂર લઈ જવામાં આવી રહી છે, ત્યારે શ્યેન પક્ષીએ મારા માટે મધ લઈ ગયું.
એવા ત્વામિન્દ્ર વજ્રિન્નત્ર વિશ્વે દેવાસઃ સુહવાસ ઊમાઃ । મહામુભે રોદસી વૃદ્ધમૃષ્વં નિરેકમિદ્વૃણતે વૃત્રહત્યે
હે ઇન્દ્ર, વજ્રધારી, બધા દેવતાઓ અહીં તને સરળતાથી બોલાવે છે; આ વિશાળ આકાશ અને ધરતી, વૃત્રના વિનાશ માટે માત્ર તને પસંદ કરે છે.
અવાસૃજન્ત જિવ્રયો ન દેવા ભુવઃ સમ્રાળિન્દ્ર સત્યયોનિઃ । અહન્નહિં પરિશયાનમર્ણઃ પ્ર વર્તનીરરદો વિશ્વધેનાઃ
દેવતાઓએ જીવંત નદીઓને મુક્ત કરી, હે ઇન્દ્ર, સાચા રાજા; તું એ અડગ સાપને મારી નાખ્યો અને બધા પ્રવાહો માટે માર્ગ ખોલી દીધો.
અતૃપ્ણુવન્તં વિયતમબુધ્યમબુધ્યમાનં સુષુપાણમિન્દ્ર । સપ્ત પ્રતિ પ્રવત આશયાનમહિં વજ્રેણ વિ રિણા અપર્વન્
તને એ તૃપ્ત ન થતા, બેભાન, ઊંઘતા મળ્યો, હે ઇન્દ્ર; તું વજ્રથી સાત નદીઓમાં પડેલા સાપને ફાડી નાખ્યો.
અક્ષોદયચ્છવસા ક્ષામ બુધ્નં વાર્ણ વાતસ્તવિષીભિરિન્દ્રઃ । દૃળ્હાન્યૌભ્નાદુશમાન ઓજોઽવાભિનત્કકુભઃ પર્વતાનામ્
હે ઇન્દ્ર, તારી શક્તિથી તું સુકાઈ ગયેલી નદીના તળને હલાવી દીધો; તારી તાકાતથી મજબૂત અવરોધ તોડી નાખ્યા અને પર્વતોની કાંઠાઓને પણ તું તોડી નાખી.
અભિ પ્ર દદ્રુર્જનયો ન ગર્ભં રથા ઇવ પ્ર યયુઃ સાકમદ્રયઃ । અતર્પયો વિસૃત ઉબ્જ ઊર્મીન્ત્વં વૃતાઁ અરિણા ઇન્દ્ર સિન્ધૂન્
લોકો સંતાનની જેમ દોડી નીકળ્યા, નદીઓ રથોની જેમ સાથે વહેવા લાગી; તું, ઇન્દ્ર, તારી શક્તિથી નદીઓને મુક્ત કરી, તરંગોને વહાવ્યા.
ત્વં મહીમવનિં વિશ્વધેનાં તુર્વીતયે વય્યાય ક્ષરન્તીમ્ । અરમયો નમસૈજદર્ણઃ સુતરણાઁ અકૃણોરિન્દ્ર સિન્ધૂન્
તુએ મહાન, સર્વને પોષતી, સતત વહેતી ધરતીને તુર્વીતિ અને વૈય માટે વહાવવી કરી; તારી શક્તિથી, ઇન્દ્ર, તું ભક્તો માટે નદીઓને સરળપણે પાર કરવી બનાવી.
પ્રાગ્રુવો નભન્વો ન વક્વા ધ્વસ્રા અપિન્વદ્યુવતીરૃતજ્ઞાઃ । ધન્વાન્યજ્રાઁ અપૃણક્તૃષાણાઁ અધોગિન્દ્ર સ્તર્યો દંસુપત્નીઃ
તુએ જૂની, યુવાન અને નિયમમાં સ્થિર નદીઓને આકાશમાં વાદળની જેમ ખોલી દીધી; તુએ તરસેલા રણને ભર્યા અને દાસની પત્નીઓ પર વિજય મેળવ્યો.
પૂર્વીરુષસઃ શરદશ્ચ ગૂર્તા વૃત્રં જઘન્વાઁ અસૃજદ્વિ સિન્ધૂન્ । પરિષ્ઠિતા અતૃણદ્બદ્બધાનાઃ સીરા ઇન્દ્રઃ સ્રવિતવે પૃથિવ્યા
ઘણી ઉષાઓ અને શરદો છુપાઈ ગઈ હતી; તુએ વૃત્રને મારીને નદીઓને મુક્ત કરી; ઇન્દ્રે બંધનો તોડી ધરતી માટે નદીઓ વહાવવી કરી.
વમ્રીભિઃ પુત્રમગ્રુવો અદાનં નિવેશનાદ્ધરિવ આ જભર્થ । વ્યન્ધો અખ્યદહિમાદદાનો નિર્ભૂદુખચ્છિત્સમરન્ત પર્વ
વિનમ્ર લોકો સાથે તું એ પુત્રને, જે અર્પણ ન થયો હતો, તેના ઘરેથી લઈ આવ્યો, હે ઇન્દ્ર; અંધએ સાપને ગળી લીધો અને અઘરા પર્વતો પણ જીતાઈ ગયા.