સુવીરસ્તે જનિતા મન્યત દ્યૌરિન્દ્રસ્ય કર્તા સ્વપસ્તમો ભૂત્ । ય ઈં જજાન સ્વર્યં સુવજ્રમનપચ્યુતં સદસો ન ભૂમ
આકાશે વિચાર્યું કે તે તારી વીરતા પેદા કરનાર છે, હે ઇન્દ્ર. સૌથી કુશળે તને સર્જ્યો, જેમણે સૂર્ય અને શક્તિશાળી વીજળી પેદા કરી, જે અડગ છે, જેમ સિંહાસનનું આધાર.
ય એક ઇચ્ચ્યાવયતિ પ્ર ભૂમા રાજા કૃષ્ટીનાં પુરુહૂત ઇન્દ્રઃ । સત્યમેનમનુ વિશ્વે મદન્તિ રાતિં દેવસ્ય ગૃણતો મઘોનઃ
તે એકલો જ પૃથ્વી અને આકાશને વિસ્તારે છે, લોકોનો રાજા, બહુવાર પોકારવામાં આવતો ઇન્દ્ર. બધા દેવો તેની સચ્ચાઈમાં આનંદ પામે છે, અને દયાળુ દેવની દાનશીલતા માણે છે.
સત્રા સોમા અભવન્નસ્ય વિશ્વે સત્રા મદાસો બૃહતો મદિષ્ઠાઃ । સત્રાભવો વસુપતિર્વસૂનાં દત્રે વિશ્વા અધિથા ઇન્દ્ર કૃષ્ટીઃ
બધા સોમ રસો અને મહાન આનંદદાયક પાનીઓ તારા થયા. તું ધન આપનારા માટે ધનનો સ્વામી થયો, હે ઇન્દ્ર, અને બધા લોકોમાં વિતરણ કરનારો થયો.
ત્વમધ પ્રથમં જાયમાનોઽમે વિશ્વા અધિથા ઇન્દ્ર કૃષ્ટીઃ । ત્વં પ્રતિ પ્રવત આશયાનમહિં વજ્રેણ મઘવન્વિ વૃશ્ચઃ
તુ જન્મના આરંભથી જ, હે ઇન્દ્ર, બધા લોકોમાં વિતરણ કરનારો રહ્યો છે. હે દાતા, તું વીજળી વડે માર્ગમાં પડેલા વળાંકડાયેલા દુશ્મનને કાપી નાખ્યો.
સત્રાહણં દાધૃષિં તુમ્રમિન્દ્રં મહામપારં વૃષભં સુવજ્રમ્ । હન્તા યો વૃત્રં સનિતોત વાજં દાતા મઘાનિ મઘવા સુરાધાઃ
હું એ ઇન્દ્રને માને રાખ્યો છે, જે મહાન, અપરંપાર, શક્તિશાળી અને સારા વજ્રધારી વૃષભ છે; જેણે વૃત્રને માર્યો, વિજય મેળવ્યો, દાન આપ્યો, અને સર્વે ધનથી ભરપૂર છે.
અયં વૃતશ્ચાતયતે સમીચીર્ય આજિષુ મઘવા શૃણ્વ એકઃ । અયં વાજં ભરતિ યં સનોત્યસ્ય પ્રિયાસઃ સખ્યે સ્યામ
આ મહાદાની, પસંદ કરાયેલો, સત્ય સાથે ચાલે છે અને યુદ્ધમાં એકલાએ સાંભળે છે; એ વિજય લાવે છે, જે ઇચ્છે તે મેળવે છે—એના મિત્રત્વમાં આપણે એને પ્રિય બનીએ.
અયં શૃણ્વે અધ જયન્નુત ઘ્નન્નયમુત પ્ર કૃણુતે યુધા ગાઃ । યદા સત્યં કૃણુતે મન્યુમિન્દ્રો વિશ્વં દૃળ્હં ભયત એજદસ્માત્
આ ઇન્દ્ર વિજય મેળવતો હોય ત્યારે પણ, શત્રુને મારતો હોય ત્યારે પણ સાંભળાય છે; એ યુદ્ધથી ગાયો મુક્ત કરે છે. જ્યારે ઇન્દ્રનો ક્રોધ સાચો થાય છે, ત્યારે બધું જ મજબૂત પણ તેના ભયથી ધ્રુજી ઊઠે છે અને દૂર થઈ જાય છે.
સમિન્દ્રો ગા અજયત્સં હિરણ્યા સમશ્વિયા મઘવા યો હ પૂર્વીઃ । એભિર્નૃભિર્નૃતમો અસ્ય શાકૈ રાયો વિભક્તા સમ્ભરશ્ચ વસ્વઃ
ઇન્દ્રે ગાયો, સોનુ અને ઘોડા—all એકસાથે જીત્યા; એ મહાદાની છે, અનેક દાન આપનાર છે. આવા પુરુષોથી, એ સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ, ધન વહેંચે છે અને સંપત્તિ એકત્ર કરે છે.
કિયત્સ્વિદિન્દ્રો અધ્યેતિ માતુઃ કિયત્પિતુર્જનિતુર્યો જજાન । યો અસ્ય શુષ્મં મુહુકૈરિયર્તિ વાતો ન જૂત સ્તનયદ્ભિરભ્રૈઃ
ઇન્દ્ર પોતાની માતા કરતાં કેટલો આગળ છે? પિતા કરતાં કેટલો વધારે છે, જેમણે એને જન્મ આપ્યો? એ વારંવાર પોતાની શક્તિ જગાડે છે, જેમ વાદળના ગર્જનાથી પવન ફરીથી ઉડે છે.
ક્ષિયન્તં ત્વમક્ષિયન્તં કૃણોતીયર્તિ રેણું મઘવા સમોહમ્ । વિભઞ્જનુરશનિમાઁ ઇવ દ્યૌરુત સ્તોતારં મઘવા વસૌ ધાત્
મહાદાની, તું નાશવાનને અવિનાશી બનાવી દે છે; તું ધૂળ ઉડાડી ગોથમાળ કરે છે. જેમ આકાશ વીજળીથી ફાટી જાય છે, એમ તું ભક્તને ધન આપ.
અયં ચક્રમિષણત્સૂર્યસ્ય ન્યેતશં રીરમત્સસૃમાણમ્ । આ કૃષ્ણ ઈં જુહુરાણો જિઘર્તિ ત્વચો બુધ્ને રજસો અસ્ય યોનૌ
આ ઇન્દ્રે સૂર્યનું ચક્ર ફેરવ્યું છે; વહેતી નદીનો માર્ગ પણ એ જલાવ્યું છે. એ કાળાંપણને ખેંચી લે છે અને પોતાના ક્ષેત્રની મૂળમાં ચામડી ભક્ષે છે.
અસિક્ન્યાં યજમાનો ન હોતા
અસિક્ની નદીમાં યજમાન હોમકુંડમાં હોતાર જેવો છે.
ગવ્યન્ત ઇન્દ્રં સખ્યાય વિપ્રા અશ્વાયન્તો વૃષણં વાજયન્તઃ । જનીયન્તો જનિદામક્ષિતોતિમા ચ્યાવયામોઽવતે ન કોશમ્
ગાયો માટે જ્ઞાની લોકો મિત્રત્વ માટે ઇન્દ્રને શોધે છે, ઘોડા માટે, શક્તિ માટે એ વંદન કરે છે; સંતાનની ઇચ્છા રાખીને, સંતાનદાતા, અવિનાશી ઇન્દ્રને, આપણે મદદ માટે ખજાનાની જેમ જગાડીએ.
ત્રાતા નો બોધિ દદૃશાન આપિરભિખ્યાતા મર્ડિતા સોમ્યાનામ્ । સખા પિતા પિતૃતમઃ પિતૄણાં કર્તેમુ લોકમુશતે વયોધાઃ
તુજને જોતા, રક્ષક, પ્રસિદ્ધ અને શત્રુનો નાશક, સોમપાન કરનાર, તું અમારો મિત્ર, પિતા અને સર્વ શ્રેષ્ઠ પિતા બન; લાંબી આયુષ્ય ઇચ્છનાર માટે આપણે જગત રચીએ.
સખીયતામવિતા બોધિ સખા ગૃણાન ઇન્દ્ર સ્તુવતે વયો ધાઃ । વયં હ્યા તે ચકૃમા સબાધ આભિઃ શમીભિર્મહયન્ત ઇન્દ્ર
મિત્ર અને સહાયક બનીને, ઇન્દ્ર, જ્યારે અમે તારી સ્તુતિ કરીએ, ત્યારે ગાયકને આયુષ્ય આપ; કારણ કે અમે આ સ્તુતિઓથી તને મહાન બનાવ્યો છે, એ સ્તુતિઓથી તું વધુ મહાન થા.
સ્તુત ઇન્દ્રો મઘવા યદ્ધ વૃત્રા ભૂરીણ્યેકો અપ્રતીનિ હન્તિ । અસ્ય પ્રિયો જરિતા યસ્ય શર્મન્નકિર્દેવા વારયન્તે ન મર્તાઃ
મહાદાની ઇન્દ્રની પ્રશંસા થાય છે—જ્યારે એ એકલાએ અનેક વૃત્રોને મારે છે, અપરાજિત રહે છે; એના ગાયક એના માટે પ્રિય છે, જેના આશ્રયમાં દેવો કે મનુષ્યો કોઈ અવરોધ કરી શકે નહીં.
એવા ન ઇન્દ્રો મઘવા વિરપ્શી કરત્સત્યા ચર્ષણીધૃદનર્વા । ત્વં રાજા જનુષાં ધેહ્યસ્મે અધિ શ્રવો માહિનં યજ્જરિત્રે
આ રીતે મહાદાની, સર્વેને જોનાર ઇન્દ્ર અમારા માટે સત્ય કર્મો કરે, લોકોના રક્ષક, અચૂક; તું સર્વ જીવનો રાજા, અમારે પર કીર્તિ અને મહાન યશ સ્થાપ.
નૂ ષ્ટુત ઇન્દ્ર નૂ ગૃણાન ઇષં જરિત્રે નદ્યો ન પીપેઃ । અકારિ તે હરિવો બ્રહ્મ નવ્યં ધિયા સ્યામ રથ્યઃ સદાસાઃ
હવે, પ્રશંસિત ઇન્દ્ર, હવે, ગવાયેલ, તું ગાયક માટે નદીઓ જેવી સંપત્તિ વહાવ; હરીવંત, તારા માટે નવી સ્તુતિ રચાઈ છે—અમે બુદ્ધિથી હંમેશા રથના સાથી બનીએ.
અયં પન્થા અનુવિત્તઃ પુરાણો યતો દેવા ઉદજાયન્ત વિશ્વે । અતશ્ચિદા જનિષીષ્ટ પ્રવૃદ્ધો મા માતરમમુયા પત્તવે કઃ
આ માર્ગ પ્રાચીન અને ચાલેલો છે, જેના દ્વારા બધા દેવો જન્મ્યા; અહીંથી જ મહાન જન્મે—કોઈ પણ માતાને તેના માર્ગથી વિમુખ ન કરે.
નાહમતો નિરયા દુર્ગહૈતત્તિરશ્ચતા પાર્શ્વાન્નિર્ગમાણિ । બહૂનિ મે અકૃતા કર્ત્વાનિ યુધ્યૈ ત્વેન સં ત્વેન પૃચ્છૈ
હું એ રસ્તે નહીં જાઉં—એ મુશ્કેલ અને અઘરો છે; હું બાજુથી પસાર થઈશ, વચ્ચેથી નહીં. ઘણા કામ મેં કર્યા છે અને કરવાના છે; હું તારી સાથે લડીશ, તને પૂછીશ.
પરાયતીં માતરમન્વચષ્ટ ન નાનુ ગાન્યનુ નૂ ગમાનિ । ત્વષ્ટુર્ગૃહે અપિબત્સોમમિન્દ્રઃ શતધન્યં ચમ્વોઃ સુતસ્ય
એ પોતાની જતા માતાને જોયા, પણ ગાયો પાછળ ગયો નહીં, ન તો એના પાછળ ગયો. ત્વષ્ટ્રના ઘરમાં, ઇન્દ્રે ચમ્વા દ્વારા પિરસાયેલ, શતધારા સોમ પીધો.
કિં સ ઋધક્કૃણવદ્યં સહસ્રં માસો જભાર શરદશ્ચ પૂર્વીઃ । નહી ન્વસ્ય પ્રતિમાનમસ્ત્યન્તર્જાતેષૂત યે જનિત્વાઃ
એ શક્તિથી શું હાંસલ કર્યું? એણે હજારો પકડી લીધા, અને અનેક શરદો પહેલાં. કારણ કે એના સમાન કોઈ નથી—ન તો જન્મેલા, ન તો જન્મનારાઓમાં.
અવદ્યમિવ મન્યમાના ગુહાકરિન્દ્રં માતા વીર્યેણા ન્યૃષ્ટમ્ । અથોદસ્થાત્સ્વયમત્કં વસાન આ રોદસી અપૃણાજ્જાયમાનઃ
માતા એ તેને ગુપ્ત રાખ્યો, જાણે કંઈ અયોગ્ય હોય તેમ, પણ એ મહાન પુરુષ પોતાની શક્તિથી, પોતે જ ઊભો થયો અને જન્મતાં જ આખા આકાશ અને ધરતીને ભરાઈ ગયો.
એતા અર્ષન્ત્યલલાભવન્તીરૃતાવરીરિવ સંક્રોશમાનાઃ । એતા વિ પૃચ્છ કિમિદં ભનન્તિ કમાપો અદ્રિં પરિધિં રુજન્તિ
આ સ્ત્રીઓ, જેમણે પતિ મળ્યો નથી એવી, રડતી અને હાકલ કરતી હોય તેમ, ધર્મમાં સ્થિર રહીને પણ દુઃખ વ્યક્ત કરે છે. એ શું કહે છે, એ શું અર્થ છે, પૂછો; પાણીમાંથી કોણ છે જે પથ્થરની દીવાલ તોડે છે?
કિમુ ષ્વિદસ્મૈ નિવિદો ભનન્તેન્દ્રસ્યાવદ્યં દિધિષન્ત આપઃ । મમૈતાન્પુત્રો મહતા વધેન વૃત્રં જઘન્વાઁ અસૃજદ્વિ સિન્ધૂન્
આ પાણી એના માટે કયું રહસ્ય બોલે છે? એ ઇન્દ્રનું કોઈ દોષ બતાવવું માંગે છે. મારો પુત્ર, મહાન પ્રહારથી, વૃત્રને માર્યો અને નદીઓને મુક્ત કરી.
મમચ્ચન ત્વા યુવતિઃ પરાસ મમચ્ચન ત્વા કુષવા જગાર । મમચ્ચિદાપઃ શિશવે મમૃડ્યુર્મમચ્ચિદિન્દ્રઃ સહસોદતિષ્ઠત્
હું પણ તને છોડી દીધો, યુવાન સ્ત્રીની જેમ, હું પણ તને કિનારે સુતો હતો ત્યારે છોડી દીધો; પાણીયોએ પણ બાળક માટે શુભેચ્છા રાખી છોડી દીધો, અને ઇન્દ્ર પણ પોતાની શક્તિથી ઊભો થયો.
મમચ્ચન તે મઘવન્વ્યંસો નિવિવિધ્વાઁ અપ હનૂ જઘાન । અધા નિવિદ્ધ ઉત્તરો બભૂવાઞ્છિરો દાસસ્ય સં પિણગ્વધેન
મહાદાનવી, તારા જડબાં પણ ફાટ્યા, તારો નીચો જડબો પણ તોડી નાખ્યો; પછી ઉપરનો ભાગ પણ પ્રહારથી દાસના માથું બનીને પીસાઈ ગયો.
ગૃષ્ટિઃ સસૂવ સ્થવિરં તવાગામનાધૃષ્યં વૃષભં તુમ્રમિન્દ્રમ્ । અરીળ્હં વત્સં ચરથાય માતા સ્વયં ગાતું તન્વ ઇચ્છમાનમ્
ગાયે તારા ઘરમાં એક મજબૂત, અપરાજેય અને શક્તિશાળી વાછરડો એટલે ઇન્દ્રને જન્મ આપ્યો; માતાએ પોતાનો વાછરડો સ્વતંત્રપણે ફરવા દેવાની ઈચ્છા કરી.
ઉત માતા મહિષમન્વવેનદમી ત્વા જહતિ પુત્ર દેવાઃ । અથાબ્રવીદ્વૃત્રમિન્દ્રો હનિષ્યન્સખે વિષ્ણો વિતરં વિ ક્રમસ્વ
પછી માતા પણ મહિષને અનુસરી, અને દેવતાઓએ તને, પુત્ર, છોડી દીધો; ત્યારે ઇન્દ્ર, વૃત્રને મારવા તૈયાર થઈ, કહ્યું: 'મિત્ર વિષ્ણુ, આગળ વધ અને માર્ગ વિસ્તૃત કર.'
કસ્તે માતરં વિધવામચક્રચ્છયું કસ્ત્વામજિઘાંસચ્ચરન્તમ્ । કસ્તે દેવો અધિ માર્ડીક આસીદ્યત્પ્રાક્ષિણાઃ પિતરં પાદગૃહ્ય
કોણે તારી માતાને વિધવા બનાવી? કોણે તને, ચાલતો હતો ત્યારે, મારવાની ઈચ્છા કરી? કયો દેવ, મારુત, તારા સાથે હતો જ્યારે તું પિતાને પગથી પકડીને નીચે ફેંક્યો?