અસ્ય ઘા વીર ઈવતોઽગ્નેરીશીત મર્ત્યઃ । તિગ્મજમ્ભસ્ય મીળ્હુષઃ
જે મનુષ્ય બળની ઈચ્છા રાખે છે, એ અગ્નિના વશમાં રહે છે; એ અગ્નિ તીખા દાંતવાળો અને દયાળુ છે.
તમર્વન્તં ન સાનસિમરુષં ન દિવઃ શિશુમ્ । મર્મૃજ્યન્તે દિવેદિવે
એ દોડક અગ્નિ, જે રેસના ઘોડા જેવો અને આકાશના લાલ બાળક જેવો છે, રોજ રોજ પૂજાય છે.
બોધદ્યન્મા હરિભ્યાં કુમારઃ સાહદેવ્યઃ । અચ્છા ન હૂત ઉદરમ્
જ્યારે સાહદેવનો પુત્ર, બે ઘોડાઓ સાથે, જાગે છે, ત્યારે તે અમને હવન માટે બોલાવે છે.
ઉત ત્યા યજતા હરી કુમારાત્સાહદેવ્યાત્ । પ્રયતા સદ્ય આ દદે
અને એ બે પૂજનીય ઘોડાઓ, સાહદેવના પુત્ર પાસેથી, તરત જ જોડાઈને આગળ આવે છે.
એષ વાં દેવાવશ્વિના કુમારઃ સાહદેવ્યઃ । દીર્ઘાયુરસ્તુ સોમકઃ
હે દેવતાસ્વરૂપ અશ્વિનીકુમારો, આ સાહદેવનો પુત્ર સોમક છે; તે લાંબું આયુષ્ય પામે.
તં યુવં દેવાવશ્વિના કુમારં સાહદેવ્યમ્ । દીર્ઘાયુષં કૃણોતન
હે દેવતાસ્વરૂપ અશ્વિનીકુમારો, તમે સાહદેવના પુત્રને દીર્ઘાયુ કરો.
આ સત્યો યાતુ મઘવાઁ ઋજીષી દ્રવન્ત્વસ્ય હરય ઉપ નઃ । તસ્મા ઇદન્ધઃ સુષુમા સુદક્ષમિહાભિપિત્વં કરતે ગૃણાનઃ
સત્યવંત મઘવાન ઉત્સુકતાથી આવે, તેના ઘોડાઓ ઝડપથી અમારી પાસે દોડે; હે ઇન્દ્ર, અમે આનંદથી અને કૌશલ્યથી તને આ પાન અર્પણ કરીએ છીએ, અને તારી કૃપા માગીએ છીએ.
અવ સ્ય શૂરાધ્વનો નાન્તેઽસ્મિન્નો અદ્ય સવને મન્દધ્યૈ । શંસાત્યુક્થમુશનેવ વેધાશ્ચિકિતુષે અસુર્યાય મન્મ
માર્ગના અંતે, આજે, આ યજ્ઞમાં, વીર પુરુષો ઉતરી આવે અને આનંદ માણે; બુદ્ધિશાળી, ઉશના જેવો, દેવત્વ માટે અને જ્ઞાનવાન અસુર માટે સ્તુતિ કરે છે.
કવિર્ન નિણ્યં વિદથાનિ સાધન્વૃષા યત્સેકં વિપિપાનો અર્ચાત્ । દિવ ઇત્થા જીજનત્સપ્ત કારૂનહ્ના ચિચ્ચક્રુર્વયુના ગૃણન્તઃ
જેમ કવિ ગુપ્ત વાતો જાણે છે અને વિધિઓ પૂરા કરે છે, તેમ બલવાન તૃષ્ણાથી સ્તુતિ કરે છે; એ રીતે તેણે સાત ગાયક સર્જ્યા, અને રાત્રે પણ તેઓ કૌશલ્યથી સ્તુતિ કરતાં રહ્યા.
સ્વર્યદ્વેદિ સુદૃશીકમર્કૈર્મહિ જ્યોતી રુરુચુર્યદ્ધ વસ્તોઃ । અન્ધા તમાંસિ દુધિતા વિચક્ષે નૃભ્યશ્ચકાર નૃતમો અભિષ્ટૌ
સૂર્ય જેવો તેજસ્વી, સ્તુતિથી સુંદર દેખાતો, જન્મે ત્યારે મહાન પ્રકાશથી ઝગમગતો હતો; તેણે અંધકાર દૂર કર્યું અને સ્પષ્ટ જોયું, અને પુરુષોને મહાન પરાક્રમી બનાવ્યા.
વવક્ષ ઇન્દ્રો અમિતમૃજીષ્યુભે આ પપ્રૌ રોદસી મહિત્વા । અતશ્ચિદસ્ય મહિમા વિ રેચ્યભિ યો વિશ્વા ભુવના બભૂવ
ઇન્દ્ર બલવાન અને ઉત્સુક છે, તેણે પોતાનું મહત્ત્વ વધાર્યું છે, અને આકાશ-પૃથ્વી બંનેને વ્યાપી લીધાં છે; એના મહિમા અહીંથી ફેલાય છે, કારણ કે એ સર્વ જગત બની ગયો છે.
વિશ્વાનિ શક્રો નર્યાણિ વિદ્વાનપો રિરેચ સખિભિર્નિકામૈઃ । અશ્માનં ચિદ્યે બિભિદુર્વચોભિર્વ્રજં ગોમન્તમુશિજો વિ વવ્રુઃ
શક્ર, જે સર્વ વીરતા જાણે છે, તેણે પોતાના મિત્રો સાથે ઇચ્છાથી જળ વહેંચી છે; પથ્થરો પણ તેમણે વાણીથી તોડી નાખ્યા, ઉશિજોએ દૂધથી ભરેલા ગાયો મુક્ત કરી.
અપો વૃત્રં વવ્રિવાંસં પરાહન્પ્રાવત્તે વજ્રં પૃથિવી સચેતાઃ । પ્રાર્ણાંસિ સમુદ્રિયાણ્યૈનોઃ પતિર્ભવઞ્છવસા શૂર ધૃષ્ણો
જ્યારે તેણે જળ રોકનાર વૃત્રને હરાવ્યો, ત્યારે વીજળી ચલાવી, પૃથ્વી જાગૃત થઈ; તેણે નદીઓ અને સમુદ્રો વહાવ્યા, હે બલવાન વીર, તું પોતાની શક્તિથી સ્વામી થયો.
અપો યદદ્રિં પુરુહૂત દર્દરાવિર્ભુવત્સરમા પૂર્વ્યં તે । સ નો નેતા વાજમા દર્ષિ ભૂરિં ગોત્રા રુજન્નઙ્ગિરોભિર્ગૃણાનઃ
હે અનેકવાર સ્મરણ કરાયેલા, જ્યારે તું પર્વત તોડી નાખે છે, ત્યારે પ્રાચીન સારમા તારા માટે પ્રગટ થાય છે; તું અમારો માર્ગદર્શક બન, તું બહુ ધન જોઈ શકે છે, અંગિરસો સાથે બાંધણ તોડે છે, જ્યારે અમે સ્તુતિ કરીએ છીએ.
અચ્છા કવિં નૃમણો ગા અભિષ્ટૌ સ્વર્ષાતા મઘવન્નાધમાનમ્ । ઊતિભિસ્તમિષણો દ્યુમ્નહૂતૌ નિ માયાવાનબ્રહ્મા દસ્યુરર્ત
હે મઘવાન, પુરુષો સાથે, મહાન પરાક્રમમાં, તેજસ્વી અને ઉન્નત કવિ પાસે જા; તારી સહાયથી તેને બળ આપ, અને માયાવાળું અધર્મી દાસ્યુ અમને નુકસાન ન પહોંચાડે.
આ દસ્યુઘ્ના મનસા યાહ્યસ્તં ભુવત્તે કુત્સઃ સખ્યે નિકામઃ । સ્વે યોનૌ નિ ષદતં સરૂપા વિ વાં ચિકિત્સદૃતચિદ્ધ નારી
દાસ્યુઓના વિનાશક, તું મનથી ત્યાં આવ, કૂત્સા તારો મિત્ર બની રહે; તું પોતાના સ્થાનમાં, સાચા સ્વરૂપે બેસ, અને બુદ્ધિશાળી સ્ત્રી તારો સ્વભાવ ઓળખે.
યાસિ કુત્સેન સરથમવસ્યુસ્તોદો વાતસ્ય હર્યોરીશાનઃ । ઋજ્રા વાજં ન ગધ્યં યુયૂષન્કવિર્યદહન્પાર્યાય ભૂષાત્
કુત્સા સાથે રથમાં બેસીને, પવનના બે વાઘાં ઘોડાઓના સ્વામી તરીકે, હે સહાયક, તું જાય છે. તું વિજય મેળવવા માટે, વિચારો જેટલો ઝડપી, તેજસ્વી અને વિદ્વાન બનીને, વિશાળ જગ્યા શોભાયમાન કરી છે.
કુત્સાય શુષ્ણમશુષં નિ બર્હીઃ પ્રપિત્વે અહ્નઃ કુયવં સહસ્રા । સદ્યો દસ્યૂન્પ્ર મૃણ કુત્સ્યેન પ્ર સૂરશ્ચક્રં વૃહતાદભીકે
કુત્સા માટે, તું શુષ્ણ નામના દુશ્મનને, તેના પીઠ પરથી, હજારો કુયવ સાથે, નીચે ફેંકી દીધો. તું તરત જ કુત્સા સાથે દસ્યુઓને નાશ કરી નાખ્યા અને સૂર્યે દૂરથી વિશાળ ચક્ર દેખાડ્યું.
ત્વં પિપ્રું મૃગયં શૂશુવાંસમૃજિશ્વને વૈદથિનાય રન્ધીઃ । પઞ્ચાશત્કૃષ્ણા નિ વપઃ સહસ્રાત્કં ન પુરો જરિમા વિ દર્દઃ
તુએ ઋજિશ્વન અને વૈદથિન માટે ગર્જનારા પિપ્રુ નામના દાનવને હરાવ્યો. હજારોમાંથી પચાસ કાળી કિલ્લાઓને તું ધરાશાયી કર્યા, જેમ વૃદ્ધાવસ્થા શહેરોને તોડી નાખે છે.
સૂર ઉપાકે તન્વં દધાનો વિ યત્તે ચેત્યમૃતસ્ય વર્પઃ । મૃગો ન હસ્તી તવિષીમુષાણઃ સિંહો ન ભીમ આયુધાનિ બિભ્રત્
સૂર્યની જેમ સવારે પ્રકાશિત થઈ, તું અમરત્વનું દેખાતું રૂપ ધારણ કરે છે. તું જંગલી પ્રાણી, દાઝતો હાથી, શક્તિ પકડતો, અને ભયાનક સિંહ જેવો શસ્ત્રધારી છે.
ઇન્દ્રં કામા વસૂયન્તો અગ્મન્સ્વર્મીળ્હે ન સવને ચકાનાઃ । શ્રવસ્યવઃ શશમાનાસ ઉક્થૈરોકો ન રણ્વા સુદૃશીવ પુષ્ટિઃ
ધનની ઇચ્છાથી, લોકો ઇન્દ્ર પાસે આવ્યા, જેમ સોમયજ્ઞમાં આનંદ મેળવે છે. તેઓ કીર્તિ માટે તરસ્યા, સ્તુતિઓમાં આનંદ પામ્યા, અને સમૃદ્ધિથી ભરપૂર, સૌમ્ય અને સુંદર જીવનની જેમ ખુશ થયા.
તમિદ્વ ઇન્દ્રં સુહવં હુવેમ યસ્તા ચકાર નર્યા પુરૂણિ । યો માવતે જરિત્રે ગધ્યં ચિન્મક્ષૂ વાજં ભરતિ સ્પાર્હરાધાઃ
એ સહેલાઈથી બોલાવાય તેવા ઇન્દ્રને અમે પોકારીએ છીએ, જેમણે અનેક વીરતા દર્શાવી છે. જે ભક્ત માટે તરત જ ઇચ્છિત વિજય અને અદભૂત સહાય લાવે છે.
તિગ્મા યદન્તરશનિઃ પતાતિ કસ્મિઞ્ચિચ્છૂર મુહુકે જનાનામ્ । ઘોરા યદર્ય સમૃતિર્ભવાત્યધ સ્મા નસ્તન્વો બોધિ ગોપાઃ
હે વીર, જ્યારે તારો તીખો વીજળીનો પ્રહાર કોઈ સભામાં લોકો પર પડે છે, અને દુશ્મન સામે તારો ભયાનક ક્રોધ જાગે છે, ત્યારે હે રક્ષક, અમારી દેહની તું કાળજી રાખજે.
ભુવોઽવિતા વામદેવસ્ય ધીનાં ભુવઃ સખાવૃકો વાજસાતૌ । ત્વામનુ પ્રમતિમા જગન્મોરુશંસો જરિત્રે વિશ્વધ સ્યાઃ
તુ વામદેવની પ્રાર્થનાનો રક્ષક થયો છે, અને વિજય માટે મિત્ર અને વાઘ બનીને ઉભો છે. હે સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ, અમારી બધી ભાવનાઓ તારી પાછળ ચાલે છે, તું ભક્ત માટે સર્વત્ર સહાયરૂપ થા.
એભિર્નૃભિરિન્દ્ર ત્વાયુભિષ્ટ્વા મઘવદ્ભિર્મઘવન્વિશ્વ આજૌ । દ્યાવો ન દ્યુમ્નૈરભિ સન્તો અર્યઃ ક્ષપો મદેમ શરદશ્ચ પૂર્વીઃ
હે ઇન્દ્ર, આ સાથીઓ સાથે, હે દાતા, દરેક સ્પર્ધામાં અમે જીતીએ. જેમ આકાશ તેની તેજસ્વિતાથી ભરે છે, તેમ સજ્જન લોકો અમારો આધાર બને, અને અમે રાત-દિવસ તથા અનેક શરદઋતુઓમાં આનંદ માણીએ.
એવેદિન્દ્રાય વૃષભાય વૃષ્ણે બ્રહ્માકર્મ ભૃગવો ન રથમ્ । નૂ ચિદ્યથા નઃ સખ્યા વિયોષદસન્ન ઉગ્રોઽવિતા તનૂપાઃ
આ વાઘ જેવા, શક્તિશાળી ઇન્દ્રને, ભૃગુઓએ જેમ રથને અર્પણ કર્યું તેમ, અમે સ્તુતિ અર્પણ કરીએ છીએ. હે દઢ, દેહના રક્ષક, હવે પણ, પહેલાં જેવું, અમારી મિત્રતા તું ન તોડીશ.
નૂ ષ્ટુત ઇન્દ્ર નૂ ગૃણાન ઇષં જરિત્રે નદ્યો ન પીપેઃ । અકારિ તે હરિવો બ્રહ્મ નવ્યં ધિયા સ્યામ રથ્યઃ સદાસાઃ
હવે, હે ઇન્દ્ર, સ્તુતિ અને ગાનથી, તું ભક્તને જીવનરક્ષક સંપત્તિ વહાવે, જેમ નદીઓ વહે છે. તારા માટે નવી સ્તુતિ રચાઈ છે, હે હરિયાણાં વાળ, અમે બુદ્ધિથી સદા તારા રથચાલક બનીએ.
ત્વં મહાઁ ઇન્દ્ર તુભ્યં હ ક્ષા અનુ ક્ષત્રં મંહના મન્યત દ્યૌઃ । ત્વં વૃત્રં શવસા જઘન્વાન્ત્સૃજઃ સિન્ધૂઁરહિના જગ્રસાનાન્
હે મહાન ઇન્દ્ર, તારી મહિમા માટે પૃથ્વી અને આકાશ તારી શક્તિને સર્વોપરી માને છે. તું તારી શક્તિથી વૃત્રને હરાવ્યો, નદીઓને મુક્ત કરી, અને વળાંકડાયેલા દુશ્મનોને નાશ કર્યો.
તવ ત્વિષો જનિમન્રેજત દ્યૌ રેજદ્ભૂમિર્ભિયસા સ્વસ્ય મન્યોઃ । ઋઘાયન્ત સુભ્વઃ પર્વતાસ આર્દન્ધન્વાનિ સરયન્ત આપઃ
તારી જન્મ સમયે, તારી તીવ્ર શક્તિથી આકાશ કંપી ઉઠ્યું, અને પૃથ્વી પણ ડરી ગઈ. પર્વતો, સુંદર ટેકરીઓ, ખીણો ધ્રુજી ઉઠી અને નદીઓ વહેવા લાગી.
ભિનદ્ગિરિં શવસા વજ્રમિષ્ણન્નાવિષ્કૃણ્વાનઃ સહસાન ઓજઃ । વધીદ્વૃત્રં વજ્રેણ મન્દસાનઃ સરન્નાપો જવસા હતવૃષ્ણીઃ
તુએ તારી શક્તિથી, વીજળી વડે પર્વતને ફાડી નાખ્યો, છુપાયેલું બહાર લાવ્યું. વીજળીથી તું વૃત્રને હરાવ્યો, આનંદથી, અને નદીઓ ઝડપથી વહેવા લાગી, તેમનું બળ તું તોડી નાખ્યું.