યસ્ત્વામગ્ન ઇનધતે યતસ્રુક્ત્રિસ્તે અન્નં કૃણવત્સસ્મિન્નહન્ । સ સુ દ્યુમ્નૈરભ્યસ્તુ પ્રસક્ષત્તવ ક્રત્વા જાતવેદશ્ચિકિત્વાન્
જે ભક્તિપૂર્વક તને પ્રજ્વલિત કરે છે અને ત્રણ પ્રકારની આવાહન અર્પે છે, હે અગ્નિ, એ વ્યક્તિ માટે તું એ જ દિવસે અન્નની વ્યવસ્થા કરે છે; હે જાતવેદ, તારી બુદ્ધિ અને શક્તિથી તું તેને ઉત્તમ યશ અને કલ્યાણ આપે છે.
ઇધ્મં યસ્તે જભરચ્છશ્રમાણો મહો અગ્ને અનીકમા સપર્યન્ । સ ઇધાનઃ પ્રતિ દોષામુષાસં પુષ્યન્રયિં સચતે ઘ્નન્નમિત્રાન્
જે શ્રદ્ધાપૂર્વક તને ઇંધણ અર્પે છે અને તારા મહાન તેજને પૂજે છે, હે અગ્નિ, એ વ્યક્તિ તારી આરાધનાથી દરેક પ્રભાતે સુખ-સમૃદ્ધિ મેળવે છે અને દુશ્મનોને જીતે છે.
અગ્નિરીશે બૃહતઃ ક્ષત્રિયસ્યાગ્નિર્વાજસ્ય પરમસ્ય રાયઃ । દધાતિ રત્નં વિધતે યવિષ્ઠો વ્યાનુષઙ્મર્ત્યાય સ્વધાવાન્
અગ્નિ મહાન રાજસત્તાનો સ્વામી છે, અગ્નિ શ્રેષ્ઠ બળ અને ધનની ધરાવનાર છે; હે યુવાન અગ્નિ, તું આરાધકને અને દરેક ઇચ્છુક મનુષ્યને ખજાનો આપે છે.
યચ્ચિદ્ધિ તે પુરુષત્રા યવિષ્ઠાચિત્તિભિશ્ચકૃમા કચ્ચિદાગઃ । કૃધી ષ્વસ્માઁ અદિતેરનાગાન્વ્યેનાંસિ શિશ્રથો વિષ્વગગ્ને
હે યુવાન અગ્નિ, જો અમે વિચારો કે કર્મથી તારી સામે કોઈ દોષ કર્યો હોય, તો અમને અદિતિના સમક્ષ નિર્દોષ બનાવી દે; હે અગ્નિ, સર્વત્ર અમારા બધા પાપો દૂર કરી દે.
મહશ્ચિદગ્ન એનસો અભીક ઊર્વાદ્દેવાનામુત મર્ત્યાનામ્ । મા તે સખાયઃ સદમિદ્રિષામ યચ્છા તોકાય તનયાય શં યોઃ
હે અગ્નિ, તારી કૃપાથી મોટું પાપ પણ દૂર થઈ શકે છે, દેવો અને માનવો બંનેમાં; તારા મિત્રો આવા દુઃખથી હંમેશા બચેલા રહે, અને અમારા સંતાન અને વંશને સુખ-શાંતિ આપ.
યથા હ ત્યદ્વસવો ગૌર્યં ચિત્પદિ ષિતામમુઞ્ચતા યજત્રાઃ । એવો ષ્વસ્મન્મુઞ્ચતા વ્યંહઃ પ્ર તાર્યગ્ને પ્રતરં ન આયુઃ
જેમ તું પૂજનીય દેવોએ બાંધીેલી ગાયને મુક્ત કરી, તેમ અમને પણ બધા દુઃખમાંથી મુક્ત કરી દે; હે અગ્નિ, અમારું બધું દુર્ભાગ્ય દૂર કરી અને અમારું આયુષ્ય વધાર.
પ્રત્યગ્નિરુષસામગ્રમખ્યદ્વિભાતીનાં સુમના રત્નધેયમ્ । યાતમશ્વિના સુકૃતો દુરોણમુત્સૂર્યો જ્યોતિષા દેવ એતિ
હે અગ્નિ, તું સૌ પ્રભાતોને સામેથી જોઈને તેજસ્વી દેવતાઓના એકત્ર થવાનો સંદેશ આપે છે, તું સૌને ખજાનો આપનાર છે; હે અશ્વિનીકુમારો, સારા કર્મ કરનારના ઘરમાં આવો; દેવ સૂર્ય પ્રકાશથી આગળ વધે છે.
ઊર્ધ્વં ભાનું સવિતા દેવો અશ્રેદ્દ્રપ્સં દવિધ્વદ્ગવિષો ન સત્વા । અનુ વ્રતં વરુણો યન્તિ મિત્રો યત્સૂર્યં દિવ્યારોહયન્તિ
દેવ સવિતા પોતાનું તેજ ઊંચે ઉઠાવે છે, એનું તેજ ઝરણાની જેમ ચમકે છે, એનું બળ ઘોડા જેવું છે; જ્યારે સૂર્ય આકાશમાં ચડે છે, ત્યારે વરુણ અને મિત્ર એ નિયમનું પાલન કરે છે.
યં સીમકૃણ્વન્તમસે વિપૃચે ધ્રુવક્ષેમા અનવસ્યન્તો અર્થમ્ । તં સૂર્યં હરિતઃ સપ્ત યહ્વી સ્પશં વિશ્વસ્ય જગતો વહન્તિ
જે લોકો લાભની શોધમાં અંધકાર અને અનિશ્ચિતતામાં ભટકે છે, તેમના માટે સાત તેજસ્વી ઘોડાઓ સૂર્યને, જગતની આંખને, સ્થિરપણે લઈ જાય છે.
વહિષ્ઠેભિર્વિહરન્યાસિ તન્તુમવવ્યયન્નસિતં દેવ વસ્મ । દવિધ્વતો રશ્મયઃ સૂર્યસ્ય ચર્મેવાવાધુસ્તમો અપ્સ્વન્તઃ
હે દેવ, તું સર્વોચ્ચ માર્ગે ચાલે છે અને જીવનની ડોરી વણી છે; તું અંધકારનું આવરણ ફેલાવે છે; સૂર્યની કિરણો ચાલતી વખતે પાણીમાં પડેલા ચામડી જેવું અંધકાર ભેદી નાખે છે.
અનાયતો અનિબદ્ધઃ કથાયં ન્યઙ્ઙુત્તાનોઽવ પદ્યતે ન । કયા યાતિ સ્વધયા કો દદર્શ દિવઃ સ્કમ્ભઃ સમૃતઃ પાતિ નાકમ્
આ અજોડ અને બંધનરહિત છે, તે કેવી રીતે સૂઈ જાય છે અને કેવી રીતે ઊભો થાય છે? તે પોતાની શક્તિથી ક્યાં જાય છે, કોણે તેને જોયો છે? આકાશનો આધારસ્તંભ સ્થિર રહીને સમગ્ર આકાશને ધારણ કરે છે.
પ્રત્યગ્નિરુષસો જાતવેદા અખ્યદ્દેવો રોચમાના મહોભિઃ । આ નાસત્યોરુગાયા રથેનેમં યજ્ઞમુપ નો યાતમચ્છ
હે અગ્નિ, હે જાતવેદ, તું પ્રભાતને સામેથી જોઈને મહાન તેજથી પ્રકાશિત થતો દેવ છે; હે નાસત્ય, તમારા વિશાળ રથથી આ યજ્ઞમાં આવો, અમારી પાસે પધારો.
ઊર્ધ્વં કેતું સવિતા દેવો અશ્રેજ્જ્યોતિર્વિશ્વસ્મૈ ભુવનાય કૃણ્વન્ । આપ્રા દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષં વિ સૂર્યો રશ્મિભિશ્ચેકિતાનઃ
દેવ સવિતાએ પોતાનો ધ્વજ ઊંચો કર્યો છે, સર્વ જગત માટે પ્રકાશ ફેલાવ્યો છે; આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષ વિસ્તૃત થયા છે, સૂર્ય પોતાની કિરણોથી બધે પ્રકાશ ફેલાવે છે.
આવહન્ત્યરુણીર્જ્યોતિષાગાન્મહી ચિત્રા રશ્મિભિશ્ચેકિતાના । પ્રબોધયન્તી સુવિતાય દેવ્યુષા ઈયતે સુયુજા રથેન
લાલિમાયુક્ત પ્રભાતો પ્રકાશ સાથે આવે છે, વિશાળ અને તેજસ્વી છે, પોતાની કિરણો ફેલાવે છે; સર્વને શુભ માટે જાગૃત કરે છે, દેવપ્રભાત સુસજ્જ રથથી આગળ વધે છે.
આ વાં વહિષ્ઠા ઇહ તે વહન્તુ રથા અશ્વાસ ઉષસો વ્યુષ્ટૌ । ઇમે હિ વાં મધુપેયાય સોમા અસ્મિન્યજ્ઞે વૃષણા માદયેથામ્
તમારા સર્વોત્તમ ઘોડાઓ અને રથ પ્રભાતના સમયે અહીં લાવો; અહીં તમારા માટે મધુર સોમ છે, હે શક્તિશાળી, આ યજ્ઞમાં આનંદ માણો.
અનાયતો અનિબદ્ધઃ કથાયં ન્યઙ્ઙુત્તાનોઽવ પદ્યતે ન । કયા યાતિ સ્વધયા કો દદર્શ દિવ સ્કમ્ભઃ સમૃતઃ પાતિ નાકમ્
આ અજોડ અને બંધનરહિત છે, તે કેવી રીતે સૂઈ જાય છે અને કેવી રીતે ઊભો થાય છે? તે પોતાની શક્તિથી ક્યાં જાય છે, કોણે તેને જોયો છે? આકાશનો આધારસ્તંભ સ્થિર રહીને સમગ્ર આકાશને ધારણ કરે છે.
અગ્નિર્હોતા નો અધ્વરે વાજી સન્પરિ ણીયતે । દેવો દેવેષુ યજ્ઞિયઃ
હે અગ્નિ, તું અમારા યજ્ઞમાં મુખ્ય યજમાન છે, તું શક્તિ આપનાર છે અને દેવોમાં પૂજનીય છે.
પરિ ત્રિવિષ્ટ્યધ્વરં યાત્યગ્ની રથીરિવ । આ દેવેષુ પ્રયો દધત્
અગ્નિ ત્રણ સ્થાન ધરાવતાં યજ્ઞને રથચાલકની જેમ ફરતો જાય છે અને દેવોને અર્પણ પહોંચાડે છે.
પરિ વાજપતિઃ કવિરગ્નિર્હવ્યાન્યક્રમીત્ । દધદ્રત્નાનિ દાશુષે
વૈભવના માલિક, બુદ્ધિશાળી અગ્નિએ સર્વ હવન સ્વીકારી લીધાં છે; તેણે ભક્તને અનેક ખજાના આપ્યા છે.
અયં યઃ સૃઞ્જયે પુરો દૈવવાતે સમિધ્યતે । દ્યુમાઁ અમિત્રદમ્ભનઃ
આ અગ્નિ, જે શ્રઞ્જય માટે દેવવાયુની સામે પ્રગટે છે, દુશ્મનોને દમન કરીને તેજપૂર્વક પ્રકાશે છે.
અસ્ય ઘા વીર ઈવતોઽગ્નેરીશીત મર્ત્યઃ । તિગ્મજમ્ભસ્ય મીળ્હુષઃ
જે મનુષ્ય બળની ઈચ્છા રાખે છે, એ અગ્નિના વશમાં રહે છે; એ અગ્નિ તીખા દાંતવાળો અને દયાળુ છે.
તમર્વન્તં ન સાનસિમરુષં ન દિવઃ શિશુમ્ । મર્મૃજ્યન્તે દિવેદિવે
એ દોડક અગ્નિ, જે રેસના ઘોડા જેવો અને આકાશના લાલ બાળક જેવો છે, રોજ રોજ પૂજાય છે.
બોધદ્યન્મા હરિભ્યાં કુમારઃ સાહદેવ્યઃ । અચ્છા ન હૂત ઉદરમ્
જ્યારે સાહદેવનો પુત્ર, બે ઘોડાઓ સાથે, જાગે છે, ત્યારે તે અમને હવન માટે બોલાવે છે.
ઉત ત્યા યજતા હરી કુમારાત્સાહદેવ્યાત્ । પ્રયતા સદ્ય આ દદે
અને એ બે પૂજનીય ઘોડાઓ, સાહદેવના પુત્ર પાસેથી, તરત જ જોડાઈને આગળ આવે છે.
એષ વાં દેવાવશ્વિના કુમારઃ સાહદેવ્યઃ । દીર્ઘાયુરસ્તુ સોમકઃ
હે દેવતાસ્વરૂપ અશ્વિનીકુમારો, આ સાહદેવનો પુત્ર સોમક છે; તે લાંબું આયુષ્ય પામે.
તં યુવં દેવાવશ્વિના કુમારં સાહદેવ્યમ્ । દીર્ઘાયુષં કૃણોતન
હે દેવતાસ્વરૂપ અશ્વિનીકુમારો, તમે સાહદેવના પુત્રને દીર્ઘાયુ કરો.
આ સત્યો યાતુ મઘવાઁ ઋજીષી દ્રવન્ત્વસ્ય હરય ઉપ નઃ । તસ્મા ઇદન્ધઃ સુષુમા સુદક્ષમિહાભિપિત્વં કરતે ગૃણાનઃ
સત્યવંત મઘવાન ઉત્સુકતાથી આવે, તેના ઘોડાઓ ઝડપથી અમારી પાસે દોડે; હે ઇન્દ્ર, અમે આનંદથી અને કૌશલ્યથી તને આ પાન અર્પણ કરીએ છીએ, અને તારી કૃપા માગીએ છીએ.
અવ સ્ય શૂરાધ્વનો નાન્તેઽસ્મિન્નો અદ્ય સવને મન્દધ્યૈ । શંસાત્યુક્થમુશનેવ વેધાશ્ચિકિતુષે અસુર્યાય મન્મ
માર્ગના અંતે, આજે, આ યજ્ઞમાં, વીર પુરુષો ઉતરી આવે અને આનંદ માણે; બુદ્ધિશાળી, ઉશના જેવો, દેવત્વ માટે અને જ્ઞાનવાન અસુર માટે સ્તુતિ કરે છે.
કવિર્ન નિણ્યં વિદથાનિ સાધન્વૃષા યત્સેકં વિપિપાનો અર્ચાત્ । દિવ ઇત્થા જીજનત્સપ્ત કારૂનહ્ના ચિચ્ચક્રુર્વયુના ગૃણન્તઃ
જેમ કવિ ગુપ્ત વાતો જાણે છે અને વિધિઓ પૂરા કરે છે, તેમ બલવાન તૃષ્ણાથી સ્તુતિ કરે છે; એ રીતે તેણે સાત ગાયક સર્જ્યા, અને રાત્રે પણ તેઓ કૌશલ્યથી સ્તુતિ કરતાં રહ્યા.
સ્વર્યદ્વેદિ સુદૃશીકમર્કૈર્મહિ જ્યોતી રુરુચુર્યદ્ધ વસ્તોઃ । અન્ધા તમાંસિ દુધિતા વિચક્ષે નૃભ્યશ્ચકાર નૃતમો અભિષ્ટૌ
સૂર્ય જેવો તેજસ્વી, સ્તુતિથી સુંદર દેખાતો, જન્મે ત્યારે મહાન પ્રકાશથી ઝગમગતો હતો; તેણે અંધકાર દૂર કર્યું અને સ્પષ્ટ જોયું, અને પુરુષોને મહાન પરાક્રમી બનાવ્યા.