પ્રતિ સ્પશો વિ સૃજ તૂર્ણિતમો ભવા પાયુર્વિશો અસ્યા અદબ્ધઃ । યો નો દૂરે અઘશંસો યો અન્ત્યગ્ને માકિષ્ટે વ્યથિરા દધર્ષીત્
તારા દૂતોને મોકલ, સૌથી ઝડપી બની, આ પ્રજાના રક્ષક બની, અજેય રહી. જે દૂર કે નજીકથી અમારો દુશ્મન છે, હે અગ્નિ, એમાંથી કોઈ અમને નુકસાન ન પહોંચાડે.
ઉદગ્ને તિષ્ઠ પ્રત્યા તનુષ્વ ન્યમિત્રાઁ ઓષતાત્તિગ્મહેતે । યો નો અરાતિં સમિધાન ચક્રે નીચા તં ધક્ષ્યતસં ન શુષ્કમ્
હે અગ્નિ, ઊભો રહી, આગળ વધ, તારો રૂપ વિસ્તારે; દુશ્મનો તારી તીવ્રતા સામે ભાગી જાય. જેમણે અમારે વિરુદ્ધ વૈર ઉભું કર્યું છે, તેમને સુકા લાકડાંની જેમ ભસ્મ કરી નાખ.
ઊર્ધ્વો ભવ પ્રતિ વિધ્યાધ્યસ્મદાવિષ્કૃણુષ્વ દૈવ્યાન્યગ્ને । અવ સ્થિરા તનુહિ યાતુજૂનાં જામિમજામિં પ્ર મૃણીહિ શત્રૂન્
સીધો ઊભો રહી, અમારે માટે પાછું પ્રહાર કર, દૈવી શક્તિઓ પ્રગટ કર, હે અગ્નિ. યાતુધાનોની તાકાત ઘટાડ, સંબંધીઓ અને અજાણ્યા શત્રુઓને નાશ કરી નાખ.
સ તે જાનાતિ સુમતિં યવિષ્ઠ ય ઈવતે બ્રહ્મણે ગાતુમૈરત્ । વિશ્વાન્યસ્મૈ સુદિનાનિ રાયો દ્યુમ્નાન્યર્યો વિ દુરો અભિ દ્યૌત્
જે તને શોધે છે, પ્રાર્થનાના માર્ગે આવે છે, એ તારો સ્નેહ જાણે છે, હે યુવાન. તેના માટે બધા શુભ દિવસો અને સંપત્તિ પ્રકાશે છે, સજ્જનો દૂર દૂર સુધી તેજ ફેલાવે છે.
સેદગ્ને અસ્તુ સુભગઃ સુદાનુર્યસ્ત્વા નિત્યેન હવિષા ય ઉક્થૈઃ । પિપ્રીષતિ સ્વ આયુષિ દુરોણે વિશ્વેદસ્મૈ સુદિના સાસદિષ્ટિઃ
જે તને સતત હવન અને સ્તુતિથી પ્રસન્ન કરે છે, હે અગ્નિ, એ સુખી અને દાનશીલ બને. એના જીવન અને ઘરમાં સમૃદ્ધિ રહે; તેના માટે બધા શુભ દિવસો અને કલ્યાણ ભેગા થાય.
અર્ચામિ તે સુમતિં ઘોષ્યર્વાક્સં તે વાવાતા જરતામિયં ગીઃ । સ્વશ્વાસ્ત્વા સુરથા મર્જયેમાસ્મે ક્ષત્રાણિ ધારયેરનુ દ્યૂન્
હું તારી કૃપાને ઊંચા સ્વરે વખાણું છું; આ ગીત તારી સાથે વૃદ્ધ થાય. અમે તને ઉત્તમ ઘોડા અને સુંદર રથથી સન્માન કરીએ; અમારા માટે દિન પ્રતિદિન સત્તા ટકી રહે.
ઇહ ત્વા ભૂર્યા ચરેદુપ ત્મન્દોષાવસ્તર્દીદિવાંસમનુ દ્યૂન્ । ક્રીળન્તસ્ત્વા સુમનસઃ સપેમાભિ દ્યુમ્ના તસ્થિવાંસો જનાનામ્
અહીં તું ભરપૂર રીતે વસે, નજીક આવ, પ્રભાત અને સાંજે, દિન પ્રતિદિન તેજ ફેલાવ. રમતાં રમતાં, આનંદી હૃદયથી, અમે તારી સેવા કરીએ; તારા તેજથી લોકોમાં સ્થિર રહીએ.
યસ્ત્વા સ્વશ્વઃ સુહિરણ્યો અગ્ન ઉપયાતિ વસુમતા રથેન । તસ્ય ત્રાતા ભવસિ તસ્ય સખા યસ્ત આતિથ્યમાનુષગ્જુજોષત્
જે તને ઉત્તમ ઘોડા, સુંદર સોનાં અને ધનથી ભરેલા રથ સાથે મળે છે, હે અગ્નિ, તું તેનું રક્ષણ કરે છે, તેનો મિત્ર બને છે, જે માનવાતિથ્યમાં આનંદ મેળવે છે.
મહો રુજામિ બન્ધુતા વચોભિસ્તન્મા પિતુર્ગોતમાદન્વિયાય । ત્વં નો અસ્ય વચસશ્ચિકિદ્ધિ હોતર્યવિષ્ઠ સુક્રતો દમૂનાઃ
મહાનતાની બંધનો હું સંબંધના મીઠા શબ્દોથી ખોલું છું; એ રીતે હું મારા પિતા ગૌતમના વંશને અનુસરો છું. હે યજ્ઞકર્તા, યુવાન, સારા મનના, ઘરનાં સ્વામી, તું અમારે માટે આ વચનનો અર્થ જાણે છે.
અસ્વપ્નજસ્તરણયઃ સુશેવા અતન્દ્રાસોઽવૃકા અશ્રમિષ્ઠાઃ । તે પાયવઃ સધ્ર્યઞ્ચો નિષદ્યાગ્ને તવ નઃ પાન્ત્વમૂર
સદા જાગતા, ઝડપી, સારા, થાક્યા વગર, દુર્ભાવના વગર, મહેનતુ એવા રક્ષકો, હે અગ્નિ, એકસાથે બેઠા, અમને દુઃખથી બચાવે.
યે પાયવો મામતેયં તે અગ્ને પશ્યન્તો અન્ધં દુરિતાદરક્ષન્ । રરક્ષ તાન્સુકૃતો વિશ્વવેદા દિપ્સન્ત ઇદ્રિપવો નાહ દેભુઃ
જે રક્ષકો સ્વાર્થ વગર, હે અગ્નિ, અંધકાર જોઈ દુઃખથી બચાવે છે; તું સર્વજ્ઞ, સારા કર્મ કરનારા લોકોને બચાવ છે, અને દુશ્મન, લોભી લોકો એમને હરાવી શક્યા નથી.
ત્વયા વયં સધન્યસ્ત્વોતાસ્તવ પ્રણીત્યશ્યામ વાજાન્ । ઉભા શંસા સૂદય સત્યતાતેઽનુષ્ઠુયા કૃણુહ્યહ્રયાણ
હું તારી સાથે મિત્રતા અને રક્ષા લઈ, તારી દયાથી ધન મેળવીએ. સાચા કે ખોટા બંને શાપ દૂર કર, તારા સહારે નિર્ભય બનીને કાર્ય કર.
અયા તે અગ્ને સમિધા વિધેમ પ્રતિ સ્તોમં શસ્યમાનં ગૃભાય । દહાશસો રક્ષસઃ પાહ્યસ્માન્દ્રુહો નિદો મિત્રમહો અવદ્યાત્
આ સમિધાથી, હે અગ્નિ, અમે તને પૂજીએ છીએ; આ સ્તુતિ સ્વીકાર. ઈર્ષ્યા કરનારા, દુર્ભાવનાવાળા, દુશ્મન અને દોષથી અમને બચાવ, હે મહાન મિત્ર.
વૈશ્વાનરાય મીળ્હુષે સજોષાઃ કથા દાશેમાગ્નયે બૃહદ્ભાઃ । અનૂનેન બૃહતા વક્ષથેનોપ સ્તભાયદુપમિન્ન રોધઃ
એકતા અને ભક્તિથી, આપણે દયાળુ વૈશ્વાનર અગ્નિની મહિમાથી પૂજા કરીએ. અખૂટ અને શક્તિશાળી શબ્દોથી, એ બંને લોકને ધારણ કરનારને આધાર આપીએ.
મા નિન્દત ય ઇમાં મહ્યં રાતિં દેવો દદૌ મર્ત્યાય સ્વધાવાન્ । પાકાય ગૃત્સો અમૃતો વિચેતા વૈશ્વાનરો નૃતમો યહ્વો અગ્નિઃ
જે દેવે, સ્વયં-પોષક, મને નરને આપેલી ભેટ છે, એની નિંદા ન કરો. રસોઈ માટે અમૃત, બુદ્ધિશાળી, વૈશ્વાનર, પરાક્રમી અને શક્તિશાળી અગ્નિ છે.
સામ દ્વિબર્હા મહિ તિગ્મભૃષ્ટિઃ સહસ્રરેતા વૃષભસ્તુવિષ્માન્ । પદં ન ગોરપગૂળ્હં વિવિદ્વાનગ્નિર્મહ્યં પ્રેદુ વોચન્મનીષામ્
દુગ્ણ ઊંચાઈ ધરાવતો, મહાન, તીવ્ર જ્વાળાવાળો, હજારો ધારોવાળો, બલવાન એ અગ્નિ, ગાયના ગુપ્ત માર્ગને જાણે છે અને એ જ મને આ પ્રેરક વિચાર જણાવે છે.
પ્ર તાઁ અગ્નિર્બભસત્તિગ્મજમ્ભસ્તપિષ્ઠેન શોચિષા યઃ સુરાધાઃ । પ્ર યે મિનન્તિ વરુણસ્ય ધામ પ્રિયા મિત્રસ્ય ચેતતો ધ્રુવાણિ
અગ્નિ તીવ્ર દાઢ અને દહનશીલ જ્વાળાથી તેજપુર્વક પ્રગટે છે, જે દયાળુ છે. જે લોકો વરુણના રાજ્યને અથવા મિત્રના પ્રિય અને અડગ નિયમને ઓછું કરે છે, એને એ નષ્ટ કરે છે.
અભ્રાતરો ન યોષણો વ્યન્તઃ પતિરિપો ન જનયો દુરેવાઃ । પાપાસઃ સન્તો અનૃતા અસત્યા ઇદં પદમજનતા ગભીરમ્
ભાઈ વગરની બહેનો જેમ વિભાજિત, દુશ્મન પત્નીઓ અથવા વિખૂટા માતાઓ જેમ, દુષ્ટ, ખોટા અને અસત્ય લોકો એ આ ઊંડો માર્ગ બનાવ્યો છે.
ઇદં મે અગ્ને કિયતે પાવકામિનતે ગુરું ભારં ન મન્મ । બૃહદ્દધાથ ધૃષતા ગભીરં યહ્વં પૃષ્ઠં પ્રયસા સપ્તધાતુ
હે અગ્નિ, આ મારી નાની, તેજસ્વી સ્તુતિ છે—એ તને ભારે ન લાગે, જેમ મોટો ભાર હોય એમ. તું તારી સાત પ્રકારની શક્તિથી વિશાળ, મજબૂત, ઊંડું અને બલવાન આધાર સ્થાપ્યો છે.
તમિન્ન્વેવ સમના સમાનમભિ ક્રત્વા પુનતી ધીતિરશ્યાઃ । સસસ્ય ચર્મન્નધિ ચારુ પૃશ્નેરગ્રે રુપ આરુપિતં જબારુ
આ પર, એક જ વિચાર અને ઈચ્છાથી, નિશ્ચયપૂર્વક સ્તુતિ શુદ્ધ થવા દે. ચિતરેલી ગાયની સુંદર ચામડી પર, આગળ, રૂપ પ્રકાશિત થાય છે અને પ્રસિદ્ધ થાય છે.
પ્રવાચ્યં વચસઃ કિં મે અસ્ય ગુહા હિતમુપ નિણિગ્વદન્તિ । યદુસ્રિયાણામપ વારિવ વ્રન્પાતિ પ્રિયં રુપો અગ્રં પદં વેઃ
મારા આ વચન વિશે શું કહેવું, જે ગુપ્ત રાખવામાં આવ્યું છે? જ્ઞાની એને છુપાયેલું કહે છે. જેમ ગાયમાંથી પાણી દૂર વહે છે, તેમ પ્રિય રૂપ, શ્રેષ્ઠ પગલુ, દૂર જાય છે.
ઇદમુ ત્યન્મહિ મહામનીકં યદુસ્રિયા સચત પૂર્વ્યં ગૌઃ । ઋતસ્ય પદે અધિ દીદ્યાનં ગુહા રઘુષ્યદ્રઘુયદ્વિવેદ
આ ખરેખર મહાન અને વિશાળ છે, જેને ગાય, ઉષા સાથે જોડાઈ, પ્રાચીન રીતે અનુસરે છે. સત્યના માર્ગ પર તેજસ્વી, છુપાયેલું, ઝડપી એ ઝડપથી જાણે છે.
અધ દ્યુતાનઃ પિત્રોઃ સચાસામનુત ગુહ્યં ચારુ પૃશ્નેઃ । માતુષ્પદે પરમે અન્તિ ષદ્ગોર્વૃષ્ણઃ શોચિષઃ પ્રયતસ્ય જિહ્વા
પછી તેજસ્વી એ પોતાના માતા-પિતાને જોડાયો અને ચિતરેલી ગાયના ગુપ્ત, સુંદર રૂપને અનુસરે છે. માતાના સ્થાનમાં, સર્વોચ્ચ અવસ્થામાં, બલવાન, તેજસ્વી અને ભક્તિપૂર્ણની જીભ સ્થિર છે.
ઋતં વોચે નમસા પૃચ્છ્યમાનસ્તવાશસા જાતવેદો યદીદમ્ । ત્વમસ્ય ક્ષયસિ યદ્ધ વિશ્વં દિવિ યદુ દ્રવિણં યત્પૃથિવ્યામ્
હું સત્ય બોલું છું, વિનમ્રતા અને સ્તુતિથી પૂછું છું, હે જાતવેદા, આ શું છે? તું અહીંનું બધું જાણે છે, સ્વર્ગમાં જે ધન છે કે પૃથ્વી પર જે છે.
કિં નો અસ્ય દ્રવિણં કદ્ધ રત્નં વિ નો વોચો જાતવેદશ્ચિકિત્વાન્ । ગુહાધ્વનઃ પરમં યન્નો અસ્ય રેકુ પદં ન નિદાના અગન્મ
અમારે માટે શું ધન છે, શું રત્ન છે? હે જાતવેદા, જ્ઞાની, તું અમને કહેજે. એનું સર્વોચ્ચ, ગુપ્ત માર્ગ શું છે, જે પગલું અમે હજી સુધી પહોંચ્યા નથી?
કા મર્યાદા વયુના કદ્ધ વામમચ્છા ગમેમ રઘવો ન વાજમ્ । કદા નો દેવીરમૃતસ્ય પત્નીઃ સૂરો વર્ણેન તતનન્નુષાસઃ
કઈ છે સીમા, શું કાર્ય, શું કૃપા, જેથી અમે દોડવીરોની જેમ ઝડપથી પુરસ્કાર સુધી પહોંચી શકીએ? ક્યારે અમૃતના પત્ની દેવીઓ, તેજસ્વી ઉષાઓ, અમને પોતાનો રંગ આપશે?
અનિરેણ વચસા ફલ્ગ્વેન પ્રતીત્યેન કૃધુનાતૃપાસઃ । અધા તે અગ્ને કિમિહા વદન્ત્યનાયુધાસ આસતા સચન્તામ્
અસત્ય અને નિર્બળ શબ્દોથી, જે ભેટથી તૃપ્ત નથી, એ લોકો અહીં શું બોલે છે, હે અગ્નિ? શસ્ત્ર વિના બેઠેલા એ બધા મળીને ચર્ચા કરે છે.
અસ્ય શ્રિયે સમિધાનસ્ય વૃષ્ણો વસોરનીકં દમ આ રુરોચ । રુશદ્વસાનઃ સુદૃશીકરૂપઃ ક્ષિતિર્ન રાયા પુરુવારો અદ્યૌત્
આ પ્રજ્વલિત, શક્તિશાળી અને ઉદાર અગ્નિના તેજથી ઘરનું મુખ ચમકે છે; તેજસ્વી વસ્ત્રો પહેરીને, સુંદર રૂપ ધરાવી, એ ધનવાનની જેમ તેજ આપે છે અને અનેક દાન આપે છે.
ઊર્ધ્વ ઊ ષુ ણો અધ્વરસ્ય હોતરગ્ને તિષ્ઠ દેવતાતા યજીયાન્ । ત્વં હિ વિશ્વમભ્યસિ મન્મ પ્ર વેધસશ્ચિત્તિરસિ મનીષામ્
હે અગ્નિ, અમારા યજ્ઞના પુજારી, ઊભા રહો, યજ્ઞ માટે શ્રેષ્ઠ સ્થાન લો; કેમ કે તું અમારા બધા સ્તુતિઓ જાણે છે, હે વિદ્વાન, તું અમારા વિચારોને પ્રેરણા આપે છે.
અમૂરો હોતા ન્યસાદિ વિક્ષ્વગ્નિર્મન્દ્રો વિદથેષુ પ્રચેતાઃ । ઊર્ધ્વં ભાનું સવિતેવાશ્રેન્મેતેવ ધૂમં સ્તભાયદુપ દ્યામ્
ભૂલ ન કરતો પુજારી અગ્નિ જાતિમાં બેઠો છે, સભામાં મૃદુ અને બુદ્ધિશાળી છે; એ પોતાનું તેજ સૂર્યની જેમ ઉપર ઉઠાવે છે, ધૂમાડા જેવો આકાશ સુધી વિસ્તરે છે.