ઋતેન ઋતં નિયતમીળ આ ગોરામા સચા મધુમત્પક્વમગ્ને । કૃષ્ણા સતી રુશતા ધાસિનૈષા જામર્યેણ પયસા પીપાય
સત્ય દ્વારા સ્થિર થયેલું સત્ય, ગાયો અને મધુર પાક સાથે, હે અગ્નિ, તને આમંત્રણ આપવામાં આવે છે. કાળી હોવા છતાં, તેજસ્વી પતિએ તેને પોષી છે; પતિએ તેને દૂધથી પૂરતી કરી છે.
ઋતેન હિ ષ્મા વૃષભશ્ચિદક્તઃ પુમાઁ અગ્નિઃ પયસા પૃષ્ઠ્યેન । અસ્પન્દમાનો અચરદ્વયોધા વૃષા શુક્રં દુદુહે પૃશ્નિરૂધઃ
ખરેખર, સત્યના બળથી, બાંધેલો ન હોય એવો વાછરડો પણ, હે અગ્નિ, પીઠ પરથી મળતા દૂધથી પોષાય છે. હલનચલન વિના, બે સાથીઓ સાથે ફરતો રહ્યો; વાછરડાએ ચિતરેલી ગાયમાંથી તેજસ્વી દૂધ કાઢ્યું.
ઋતેનાદ્રિં વ્યસન્ભિદન્તઃ સમઙ્ગિરસો નવન્ત ગોભિઃ । શુનં નરઃ પરિ ષદન્નુષાસમાવિઃ સ્વરભવજ્જાતે અગ્નૌ
સત્યના બળથી, અંગિરસોએ પર્વતને ફોડી, ગાયોની સાથે આનંદ કર્યો. પુરુષોએ ઉષાને ઘેરી લીધી; તે પ્રગટ થઈ, અગ્નિમાં પ્રકાશ જન્મ્યો.
ઋતેન દેવીરમૃતા અમૃક્તા અર્ણોભિરાપો મધુમદ્ભિરગ્ને । વાજી ન સર્ગેષુ પ્રસ્તુભાનઃ પ્ર સદમિત્સ્રવિતવે દધન્યુઃ
સત્યના બળથી, અમર અને શુદ્ધ દેવીઓ જેવી નદીઓ, મધુર તરંગો સાથે, હે અગ્નિ, ઘોડા જેવી દોડમાં, બેઠા સ્થાન માટે વહેવા તૈયાર થઈ છે.
મા કસ્ય યક્ષં સદમિદ્ધુરો ગા મા વેશસ્ય પ્રમિનતો માપેઃ । મા ભ્રાતુરગ્ને અનૃજોરૃણં વેર્મા સખ્યુર્દક્ષં રિપોર્ભુજેમ
અપણા માટે બીજાના આશ્ચર્યની ઈર્ષ્યા ન કરીએ, ઘરના ગાયો કે પડોશીના ધન માટે લાલચ ન રાખીએ. હે અગ્નિ, ભાઈના અસત્યના ઋણને, મિત્રની કળાને કે દુશ્મનની તાકાતને અપનાવીએ નહીં.
રક્ષા ણો અગ્ને તવ રક્ષણેભી રારક્ષાણઃ સુમખ પ્રીણાનઃ । પ્રતિ ષ્ફુર વિ રુજ વીડ્વંહો જહિ રક્ષો મહિ ચિદ્વાવૃધાનમ્
હે અગ્નિ, તારી રક્ષા દ્વારા અમને સુરક્ષિત રાખ; આનંદથી અને સજ્જ શસ્ત્રોથી ખુશી આપ. દુશ્મનને પછાડી, તોડી નાખ; મહાન બનેલા દૈત્યને પણ નાશ કરી નાખ.
એભિર્ભવ સુમના અગ્ને અર્કૈરિમાન્સ્પૃશ મન્મભિઃ શૂર વાજાન્ । ઉત બ્રહ્માણ્યઙ્ગિરો જુષસ્વ સં તે શસ્તિર્દેવવાતા જરેત
આ સ્તુતિઓથી, હે અગ્નિ, પ્રસન્ન થા; મારા ગીતો દ્વારા આ યજ્ઞને સ્પર્શ કર. અંગિરસોની પ્રાર્થનાઓ પણ સ્વીકાર; તારી આશીર્વાદ, દેવો જેવી, તારી સાથે લાંબા સમય સુધી રહે.
એતા વિશ્વા વિદુષે તુભ્યં વેધો નીથાન્યગ્ને નિણ્યા વચાંસિ । નિવચના કવયે કાવ્યાન્યશંસિષં મતિભિર્વિપ્ર ઉક્થૈઃ
આ બધાં માર્ગો, હે અગ્નિ, વિદ્વાન સર્જનહારે તને ગુપ્ત વચનો રૂપે જાણી આપ્યા છે. કવિના વચનો અને કાવ્યને, હું વિચાર અને સ્તુતિથી વખાણું છું.
કૃણુષ્વ પાજઃ પ્રસિતિં ન પૃથ્વીં યાહિ રાજેવામવાઁ ઇભેન । તૃષ્વીમનુ પ્રસિતિં દ્રૂણાનોઽસ્તાસિ વિધ્ય રક્ષસસ્તપિષ્ઠૈઃ
પૃથ્વી જેટલી વિશાળ દોરી બનાવી, રાજા હાથી સાથે આગળ વધે તેમ તું આગળ વધ. તારા મિત્રો સાથે માર્ગે ચાલીને ઊભો રહી, જ્વલંત જ્વાળાથી દુશ્મનોને મારી નાખ.
તવ ભ્રમાસ આશુયા પતન્ત્યનુ સ્પૃશ ધૃષતા શોશુચાનઃ । તપૂંષ્યગ્ને જુહ્વા પતંગાનસંદિતો વિ સૃજ વિષ્વગુલ્કાઃ
તારી ચિંગારીઓ ઝડપથી ઉડીને ચારે બાજુ સ્પર્શ કરે છે, તેજથી ચમકે છે. હે અગ્નિ, તારી ગરમીથી જીવજંતુઓને દાઝી નાખ, ચારે બાજુ ચિંગારીઓ ફેલાવી દે.
પ્રતિ સ્પશો વિ સૃજ તૂર્ણિતમો ભવા પાયુર્વિશો અસ્યા અદબ્ધઃ । યો નો દૂરે અઘશંસો યો અન્ત્યગ્ને માકિષ્ટે વ્યથિરા દધર્ષીત્
તારા દૂતોને મોકલ, સૌથી ઝડપી બની, આ પ્રજાના રક્ષક બની, અજેય રહી. જે દૂર કે નજીકથી અમારો દુશ્મન છે, હે અગ્નિ, એમાંથી કોઈ અમને નુકસાન ન પહોંચાડે.
ઉદગ્ને તિષ્ઠ પ્રત્યા તનુષ્વ ન્યમિત્રાઁ ઓષતાત્તિગ્મહેતે । યો નો અરાતિં સમિધાન ચક્રે નીચા તં ધક્ષ્યતસં ન શુષ્કમ્
હે અગ્નિ, ઊભો રહી, આગળ વધ, તારો રૂપ વિસ્તારે; દુશ્મનો તારી તીવ્રતા સામે ભાગી જાય. જેમણે અમારે વિરુદ્ધ વૈર ઉભું કર્યું છે, તેમને સુકા લાકડાંની જેમ ભસ્મ કરી નાખ.
ઊર્ધ્વો ભવ પ્રતિ વિધ્યાધ્યસ્મદાવિષ્કૃણુષ્વ દૈવ્યાન્યગ્ને । અવ સ્થિરા તનુહિ યાતુજૂનાં જામિમજામિં પ્ર મૃણીહિ શત્રૂન્
સીધો ઊભો રહી, અમારે માટે પાછું પ્રહાર કર, દૈવી શક્તિઓ પ્રગટ કર, હે અગ્નિ. યાતુધાનોની તાકાત ઘટાડ, સંબંધીઓ અને અજાણ્યા શત્રુઓને નાશ કરી નાખ.
સ તે જાનાતિ સુમતિં યવિષ્ઠ ય ઈવતે બ્રહ્મણે ગાતુમૈરત્ । વિશ્વાન્યસ્મૈ સુદિનાનિ રાયો દ્યુમ્નાન્યર્યો વિ દુરો અભિ દ્યૌત્
જે તને શોધે છે, પ્રાર્થનાના માર્ગે આવે છે, એ તારો સ્નેહ જાણે છે, હે યુવાન. તેના માટે બધા શુભ દિવસો અને સંપત્તિ પ્રકાશે છે, સજ્જનો દૂર દૂર સુધી તેજ ફેલાવે છે.
સેદગ્ને અસ્તુ સુભગઃ સુદાનુર્યસ્ત્વા નિત્યેન હવિષા ય ઉક્થૈઃ । પિપ્રીષતિ સ્વ આયુષિ દુરોણે વિશ્વેદસ્મૈ સુદિના સાસદિષ્ટિઃ
જે તને સતત હવન અને સ્તુતિથી પ્રસન્ન કરે છે, હે અગ્નિ, એ સુખી અને દાનશીલ બને. એના જીવન અને ઘરમાં સમૃદ્ધિ રહે; તેના માટે બધા શુભ દિવસો અને કલ્યાણ ભેગા થાય.
અર્ચામિ તે સુમતિં ઘોષ્યર્વાક્સં તે વાવાતા જરતામિયં ગીઃ । સ્વશ્વાસ્ત્વા સુરથા મર્જયેમાસ્મે ક્ષત્રાણિ ધારયેરનુ દ્યૂન્
હું તારી કૃપાને ઊંચા સ્વરે વખાણું છું; આ ગીત તારી સાથે વૃદ્ધ થાય. અમે તને ઉત્તમ ઘોડા અને સુંદર રથથી સન્માન કરીએ; અમારા માટે દિન પ્રતિદિન સત્તા ટકી રહે.
ઇહ ત્વા ભૂર્યા ચરેદુપ ત્મન્દોષાવસ્તર્દીદિવાંસમનુ દ્યૂન્ । ક્રીળન્તસ્ત્વા સુમનસઃ સપેમાભિ દ્યુમ્ના તસ્થિવાંસો જનાનામ્
અહીં તું ભરપૂર રીતે વસે, નજીક આવ, પ્રભાત અને સાંજે, દિન પ્રતિદિન તેજ ફેલાવ. રમતાં રમતાં, આનંદી હૃદયથી, અમે તારી સેવા કરીએ; તારા તેજથી લોકોમાં સ્થિર રહીએ.
યસ્ત્વા સ્વશ્વઃ સુહિરણ્યો અગ્ન ઉપયાતિ વસુમતા રથેન । તસ્ય ત્રાતા ભવસિ તસ્ય સખા યસ્ત આતિથ્યમાનુષગ્જુજોષત્
જે તને ઉત્તમ ઘોડા, સુંદર સોનાં અને ધનથી ભરેલા રથ સાથે મળે છે, હે અગ્નિ, તું તેનું રક્ષણ કરે છે, તેનો મિત્ર બને છે, જે માનવાતિથ્યમાં આનંદ મેળવે છે.
મહો રુજામિ બન્ધુતા વચોભિસ્તન્મા પિતુર્ગોતમાદન્વિયાય । ત્વં નો અસ્ય વચસશ્ચિકિદ્ધિ હોતર્યવિષ્ઠ સુક્રતો દમૂનાઃ
મહાનતાની બંધનો હું સંબંધના મીઠા શબ્દોથી ખોલું છું; એ રીતે હું મારા પિતા ગૌતમના વંશને અનુસરો છું. હે યજ્ઞકર્તા, યુવાન, સારા મનના, ઘરનાં સ્વામી, તું અમારે માટે આ વચનનો અર્થ જાણે છે.
અસ્વપ્નજસ્તરણયઃ સુશેવા અતન્દ્રાસોઽવૃકા અશ્રમિષ્ઠાઃ । તે પાયવઃ સધ્ર્યઞ્ચો નિષદ્યાગ્ને તવ નઃ પાન્ત્વમૂર
સદા જાગતા, ઝડપી, સારા, થાક્યા વગર, દુર્ભાવના વગર, મહેનતુ એવા રક્ષકો, હે અગ્નિ, એકસાથે બેઠા, અમને દુઃખથી બચાવે.
યે પાયવો મામતેયં તે અગ્ને પશ્યન્તો અન્ધં દુરિતાદરક્ષન્ । રરક્ષ તાન્સુકૃતો વિશ્વવેદા દિપ્સન્ત ઇદ્રિપવો નાહ દેભુઃ
જે રક્ષકો સ્વાર્થ વગર, હે અગ્નિ, અંધકાર જોઈ દુઃખથી બચાવે છે; તું સર્વજ્ઞ, સારા કર્મ કરનારા લોકોને બચાવ છે, અને દુશ્મન, લોભી લોકો એમને હરાવી શક્યા નથી.
ત્વયા વયં સધન્યસ્ત્વોતાસ્તવ પ્રણીત્યશ્યામ વાજાન્ । ઉભા શંસા સૂદય સત્યતાતેઽનુષ્ઠુયા કૃણુહ્યહ્રયાણ
હું તારી સાથે મિત્રતા અને રક્ષા લઈ, તારી દયાથી ધન મેળવીએ. સાચા કે ખોટા બંને શાપ દૂર કર, તારા સહારે નિર્ભય બનીને કાર્ય કર.
અયા તે અગ્ને સમિધા વિધેમ પ્રતિ સ્તોમં શસ્યમાનં ગૃભાય । દહાશસો રક્ષસઃ પાહ્યસ્માન્દ્રુહો નિદો મિત્રમહો અવદ્યાત્
આ સમિધાથી, હે અગ્નિ, અમે તને પૂજીએ છીએ; આ સ્તુતિ સ્વીકાર. ઈર્ષ્યા કરનારા, દુર્ભાવનાવાળા, દુશ્મન અને દોષથી અમને બચાવ, હે મહાન મિત્ર.
વૈશ્વાનરાય મીળ્હુષે સજોષાઃ કથા દાશેમાગ્નયે બૃહદ્ભાઃ । અનૂનેન બૃહતા વક્ષથેનોપ સ્તભાયદુપમિન્ન રોધઃ
એકતા અને ભક્તિથી, આપણે દયાળુ વૈશ્વાનર અગ્નિની મહિમાથી પૂજા કરીએ. અખૂટ અને શક્તિશાળી શબ્દોથી, એ બંને લોકને ધારણ કરનારને આધાર આપીએ.
મા નિન્દત ય ઇમાં મહ્યં રાતિં દેવો દદૌ મર્ત્યાય સ્વધાવાન્ । પાકાય ગૃત્સો અમૃતો વિચેતા વૈશ્વાનરો નૃતમો યહ્વો અગ્નિઃ
જે દેવે, સ્વયં-પોષક, મને નરને આપેલી ભેટ છે, એની નિંદા ન કરો. રસોઈ માટે અમૃત, બુદ્ધિશાળી, વૈશ્વાનર, પરાક્રમી અને શક્તિશાળી અગ્નિ છે.
સામ દ્વિબર્હા મહિ તિગ્મભૃષ્ટિઃ સહસ્રરેતા વૃષભસ્તુવિષ્માન્ । પદં ન ગોરપગૂળ્હં વિવિદ્વાનગ્નિર્મહ્યં પ્રેદુ વોચન્મનીષામ્
દુગ્ણ ઊંચાઈ ધરાવતો, મહાન, તીવ્ર જ્વાળાવાળો, હજારો ધારોવાળો, બલવાન એ અગ્નિ, ગાયના ગુપ્ત માર્ગને જાણે છે અને એ જ મને આ પ્રેરક વિચાર જણાવે છે.
પ્ર તાઁ અગ્નિર્બભસત્તિગ્મજમ્ભસ્તપિષ્ઠેન શોચિષા યઃ સુરાધાઃ । પ્ર યે મિનન્તિ વરુણસ્ય ધામ પ્રિયા મિત્રસ્ય ચેતતો ધ્રુવાણિ
અગ્નિ તીવ્ર દાઢ અને દહનશીલ જ્વાળાથી તેજપુર્વક પ્રગટે છે, જે દયાળુ છે. જે લોકો વરુણના રાજ્યને અથવા મિત્રના પ્રિય અને અડગ નિયમને ઓછું કરે છે, એને એ નષ્ટ કરે છે.
અભ્રાતરો ન યોષણો વ્યન્તઃ પતિરિપો ન જનયો દુરેવાઃ । પાપાસઃ સન્તો અનૃતા અસત્યા ઇદં પદમજનતા ગભીરમ્
ભાઈ વગરની બહેનો જેમ વિભાજિત, દુશ્મન પત્નીઓ અથવા વિખૂટા માતાઓ જેમ, દુષ્ટ, ખોટા અને અસત્ય લોકો એ આ ઊંડો માર્ગ બનાવ્યો છે.
ઇદં મે અગ્ને કિયતે પાવકામિનતે ગુરું ભારં ન મન્મ । બૃહદ્દધાથ ધૃષતા ગભીરં યહ્વં પૃષ્ઠં પ્રયસા સપ્તધાતુ
હે અગ્નિ, આ મારી નાની, તેજસ્વી સ્તુતિ છે—એ તને ભારે ન લાગે, જેમ મોટો ભાર હોય એમ. તું તારી સાત પ્રકારની શક્તિથી વિશાળ, મજબૂત, ઊંડું અને બલવાન આધાર સ્થાપ્યો છે.
તમિન્ન્વેવ સમના સમાનમભિ ક્રત્વા પુનતી ધીતિરશ્યાઃ । સસસ્ય ચર્મન્નધિ ચારુ પૃશ્નેરગ્રે રુપ આરુપિતં જબારુ
આ પર, એક જ વિચાર અને ઈચ્છાથી, નિશ્ચયપૂર્વક સ્તુતિ શુદ્ધ થવા દે. ચિતરેલી ગાયની સુંદર ચામડી પર, આગળ, રૂપ પ્રકાશિત થાય છે અને પ્રસિદ્ધ થાય છે.