અકર્મ તે સ્વપસો અભૂમ ઋતમવસ્રન્નુષસો વિભાતીઃ । અનૂનમગ્નિં પુરુધા સુશ્ચન્દ્રં દેવસ્ય મર્મૃજતશ્ચારુ ચક્ષુઃ
હે સ્વયંપ્રભા, અમે તારા કાર્ય નથી કર્યા; અમે સત્યમાં પ્રવેશ્યા, તેજસ્વી ઉષાઓમાં. શુદ્ધ અગ્નિ, હંમેશા નવો, અનેક રૂપો ધરાવતો, દેવનો મીઠો દ્રષ્ટિ છે.
એતા તે અગ્ન ઉચથાનિ વેધોઽવોચામ કવયે તા જુષસ્વ । ઉચ્છોચસ્વ કૃણુહિ વસ્યસો નો મહો રાયઃ પુરુવાર પ્ર યન્ધિ
હે અગ્નિ, હે વિદ્વાન, આ સ્તુતિઓ અમે તને અર્પણ કરીએ છીએ, તું તેને સ્વીકાર. તેજ પાથર, અમને સુખી કર અને અમને ઘણું ધન આપ, હે અનેક દાન આપનાર.
આ વો રાજાનમધ્વરસ્ય રુદ્રં હોતારં સત્યયજં રોદસ્યોઃ । અગ્નિં પુરા તનયિત્નોરચિત્તાદ્ધિરણ્યરૂપમવસે કૃણુધ્વમ્
આ યજ્ઞના રાજા, રુદ્ર, બંને લોકના સાચા હોતાર, એ અગ્નિને, જે પ્રાચીન અને સોનેરી રૂપવાળો છે અને વીજળીના સહાયક છે, તું અમારો સહારો બનાવ.
અયં યોનિશ્ચકૃમા યં વયં તે જાયેવ પત્ય ઉશતી સુવાસાઃ । અર્વાચીનઃ પરિવીતો નિ ષીદેમા ઉ તે સ્વપાક પ્રતીચીઃ
આ બેઠકો અમે તારા માટે તૈયાર કરી છે, જેમ સજ્જ પત્ની પતિ માટે શય્યા ગોઠવે છે. તું નજીક આવી, આસપાસથી આવરીને બેસ, તારા શુભ અને પ્રસન્ન મન અમારું કલ્યાણ કરે.
આશૃણ્વતે અદૃપિતાય મન્મ નૃચક્ષસે સુમૃળીકાય વેધઃ । દેવાય શસ્તિમમૃતાય શંસ ગ્રાવેવ સોતા મધુષુદ્યમીળે
જાગૃત અને અતૃપ્ત અગ્નિ, તારા માટે હું મારી સ્તુતિ અર્પું છું, હે દયાળુ વિદ્વાન. અમર દેવ માટે હું પ્રશંસા ગાઉં છું, જેમ પથ્થર મધુ પિડે છે, તેમ હું તને બોલાવું છું.
ત્વં ચિન્નઃ શમ્યા અગ્ને અસ્યા ઋતસ્ય બોધ્યૃતચિત્સ્વાધીઃ । કદા ત ઉક્થા સધમાદ્યાનિ કદા ભવન્તિ સખ્યા ગૃહે તે
હે અગ્નિ, તું જ અમારો મધ્યસ્થ છે, સત્યને જાણનાર અને સ્વયં માર્ગદર્શક. ક્યારે તારી સ્તુતિઓ અને મૈત્રી તારા ઘરમાં સ્થાયી થશે?
કથા હ તદ્વરુણાય ત્વમગ્ને કથા દિવે ગર્હસે કન્ન આગઃ । કથા મિત્રાય મીળ્હુષે પૃથિવ્યૈ બ્રવઃ કદર્યમ્ણે કદ્ભગાય
હે અગ્નિ, આપણે કેવી રીતે વરુણને કહીએ, કેવી રીતે આકાશને કહીએ કે અમારો કોઈ અપમાન ન થાય? કેવી રીતે મૈત્રીપૂર્ણ મિત્રને અને પૃથ્વીને કહીએ? કેવી રીતે આર્યમન અને ભાગને કહીએ?
કદ્ધિષ્ણ્યાસુ વૃધસાનો અગ્ને કદ્વાતાય પ્રતવસે શુભંયે । પરિજ્મને નાસત્યાય ક્ષે બ્રવઃ કદગ્ને રુદ્રાય નૃઘ્ને
હે અગ્નિ, કેવી રીતે શક્તિશાળી ધિષ્ણ્યોને કહીએ, કેવી રીતે ઝડપી અને શુભ વાયુને કહીએ? કેવી રીતે દૂર જતા અશ્વિનોને કહીએ? કેવી રીતે, હે અગ્નિ, મનુષ્યહંતારુદ્રને કહીએ?
કથા મહે પુષ્ટિમ્ભરાય પૂષ્ણે કદ્રુદ્રાય સુમખાય હવિર્દે । કદ્વિષ્ણવ ઉરુગાયાય રેતો બ્રવઃ કદગ્ને શરવે બૃહત્યૈ
કેવી રીતે પુષણ, જે પોષણ આપનાર છે, તેને કહીએ? કેવી રીતે દયાળુ રુદ્રને હવનથી પ્રસન્ન કરીએ? કેવી રીતે વિશાળ પગલાંવાળા વિષ્ણુને તેની કૃપા માટે કહીએ? કેવી રીતે, હે અગ્નિ, મહાન શર્વને કહીએ?
કથા શર્ધાય મરુતામૃતાય કથા સૂરે બૃહતે પૃચ્છ્યમાનઃ । પ્રતિ બ્રવોઽદિતયે તુરાય સાધા દિવો જાતવેદશ્ચિકિત્વાન્
કેવી રીતે અમર મારુતોના સમૂહને કહીએ? કેવી રીતે મહાન સૂર્યને પૂછીએ? હે જન્મ જાણનાર, વિદ્વાન, કૃત્ય માટે શક્તિશાળી અદિતિને જવાબ આપ.
ઋતેન ઋતં નિયતમીળ આ ગોરામા સચા મધુમત્પક્વમગ્ને । કૃષ્ણા સતી રુશતા ધાસિનૈષા જામર્યેણ પયસા પીપાય
સત્ય દ્વારા સ્થિર થયેલું સત્ય, ગાયો અને મધુર પાક સાથે, હે અગ્નિ, તને આમંત્રણ આપવામાં આવે છે. કાળી હોવા છતાં, તેજસ્વી પતિએ તેને પોષી છે; પતિએ તેને દૂધથી પૂરતી કરી છે.
ઋતેન હિ ષ્મા વૃષભશ્ચિદક્તઃ પુમાઁ અગ્નિઃ પયસા પૃષ્ઠ્યેન । અસ્પન્દમાનો અચરદ્વયોધા વૃષા શુક્રં દુદુહે પૃશ્નિરૂધઃ
ખરેખર, સત્યના બળથી, બાંધેલો ન હોય એવો વાછરડો પણ, હે અગ્નિ, પીઠ પરથી મળતા દૂધથી પોષાય છે. હલનચલન વિના, બે સાથીઓ સાથે ફરતો રહ્યો; વાછરડાએ ચિતરેલી ગાયમાંથી તેજસ્વી દૂધ કાઢ્યું.
ઋતેનાદ્રિં વ્યસન્ભિદન્તઃ સમઙ્ગિરસો નવન્ત ગોભિઃ । શુનં નરઃ પરિ ષદન્નુષાસમાવિઃ સ્વરભવજ્જાતે અગ્નૌ
સત્યના બળથી, અંગિરસોએ પર્વતને ફોડી, ગાયોની સાથે આનંદ કર્યો. પુરુષોએ ઉષાને ઘેરી લીધી; તે પ્રગટ થઈ, અગ્નિમાં પ્રકાશ જન્મ્યો.
ઋતેન દેવીરમૃતા અમૃક્તા અર્ણોભિરાપો મધુમદ્ભિરગ્ને । વાજી ન સર્ગેષુ પ્રસ્તુભાનઃ પ્ર સદમિત્સ્રવિતવે દધન્યુઃ
સત્યના બળથી, અમર અને શુદ્ધ દેવીઓ જેવી નદીઓ, મધુર તરંગો સાથે, હે અગ્નિ, ઘોડા જેવી દોડમાં, બેઠા સ્થાન માટે વહેવા તૈયાર થઈ છે.
મા કસ્ય યક્ષં સદમિદ્ધુરો ગા મા વેશસ્ય પ્રમિનતો માપેઃ । મા ભ્રાતુરગ્ને અનૃજોરૃણં વેર્મા સખ્યુર્દક્ષં રિપોર્ભુજેમ
અપણા માટે બીજાના આશ્ચર્યની ઈર્ષ્યા ન કરીએ, ઘરના ગાયો કે પડોશીના ધન માટે લાલચ ન રાખીએ. હે અગ્નિ, ભાઈના અસત્યના ઋણને, મિત્રની કળાને કે દુશ્મનની તાકાતને અપનાવીએ નહીં.
રક્ષા ણો અગ્ને તવ રક્ષણેભી રારક્ષાણઃ સુમખ પ્રીણાનઃ । પ્રતિ ષ્ફુર વિ રુજ વીડ્વંહો જહિ રક્ષો મહિ ચિદ્વાવૃધાનમ્
હે અગ્નિ, તારી રક્ષા દ્વારા અમને સુરક્ષિત રાખ; આનંદથી અને સજ્જ શસ્ત્રોથી ખુશી આપ. દુશ્મનને પછાડી, તોડી નાખ; મહાન બનેલા દૈત્યને પણ નાશ કરી નાખ.
એભિર્ભવ સુમના અગ્ને અર્કૈરિમાન્સ્પૃશ મન્મભિઃ શૂર વાજાન્ । ઉત બ્રહ્માણ્યઙ્ગિરો જુષસ્વ સં તે શસ્તિર્દેવવાતા જરેત
આ સ્તુતિઓથી, હે અગ્નિ, પ્રસન્ન થા; મારા ગીતો દ્વારા આ યજ્ઞને સ્પર્શ કર. અંગિરસોની પ્રાર્થનાઓ પણ સ્વીકાર; તારી આશીર્વાદ, દેવો જેવી, તારી સાથે લાંબા સમય સુધી રહે.
એતા વિશ્વા વિદુષે તુભ્યં વેધો નીથાન્યગ્ને નિણ્યા વચાંસિ । નિવચના કવયે કાવ્યાન્યશંસિષં મતિભિર્વિપ્ર ઉક્થૈઃ
આ બધાં માર્ગો, હે અગ્નિ, વિદ્વાન સર્જનહારે તને ગુપ્ત વચનો રૂપે જાણી આપ્યા છે. કવિના વચનો અને કાવ્યને, હું વિચાર અને સ્તુતિથી વખાણું છું.
કૃણુષ્વ પાજઃ પ્રસિતિં ન પૃથ્વીં યાહિ રાજેવામવાઁ ઇભેન । તૃષ્વીમનુ પ્રસિતિં દ્રૂણાનોઽસ્તાસિ વિધ્ય રક્ષસસ્તપિષ્ઠૈઃ
પૃથ્વી જેટલી વિશાળ દોરી બનાવી, રાજા હાથી સાથે આગળ વધે તેમ તું આગળ વધ. તારા મિત્રો સાથે માર્ગે ચાલીને ઊભો રહી, જ્વલંત જ્વાળાથી દુશ્મનોને મારી નાખ.
તવ ભ્રમાસ આશુયા પતન્ત્યનુ સ્પૃશ ધૃષતા શોશુચાનઃ । તપૂંષ્યગ્ને જુહ્વા પતંગાનસંદિતો વિ સૃજ વિષ્વગુલ્કાઃ
તારી ચિંગારીઓ ઝડપથી ઉડીને ચારે બાજુ સ્પર્શ કરે છે, તેજથી ચમકે છે. હે અગ્નિ, તારી ગરમીથી જીવજંતુઓને દાઝી નાખ, ચારે બાજુ ચિંગારીઓ ફેલાવી દે.
પ્રતિ સ્પશો વિ સૃજ તૂર્ણિતમો ભવા પાયુર્વિશો અસ્યા અદબ્ધઃ । યો નો દૂરે અઘશંસો યો અન્ત્યગ્ને માકિષ્ટે વ્યથિરા દધર્ષીત્
તારા દૂતોને મોકલ, સૌથી ઝડપી બની, આ પ્રજાના રક્ષક બની, અજેય રહી. જે દૂર કે નજીકથી અમારો દુશ્મન છે, હે અગ્નિ, એમાંથી કોઈ અમને નુકસાન ન પહોંચાડે.
ઉદગ્ને તિષ્ઠ પ્રત્યા તનુષ્વ ન્યમિત્રાઁ ઓષતાત્તિગ્મહેતે । યો નો અરાતિં સમિધાન ચક્રે નીચા તં ધક્ષ્યતસં ન શુષ્કમ્
હે અગ્નિ, ઊભો રહી, આગળ વધ, તારો રૂપ વિસ્તારે; દુશ્મનો તારી તીવ્રતા સામે ભાગી જાય. જેમણે અમારે વિરુદ્ધ વૈર ઉભું કર્યું છે, તેમને સુકા લાકડાંની જેમ ભસ્મ કરી નાખ.
ઊર્ધ્વો ભવ પ્રતિ વિધ્યાધ્યસ્મદાવિષ્કૃણુષ્વ દૈવ્યાન્યગ્ને । અવ સ્થિરા તનુહિ યાતુજૂનાં જામિમજામિં પ્ર મૃણીહિ શત્રૂન્
સીધો ઊભો રહી, અમારે માટે પાછું પ્રહાર કર, દૈવી શક્તિઓ પ્રગટ કર, હે અગ્નિ. યાતુધાનોની તાકાત ઘટાડ, સંબંધીઓ અને અજાણ્યા શત્રુઓને નાશ કરી નાખ.
સ તે જાનાતિ સુમતિં યવિષ્ઠ ય ઈવતે બ્રહ્મણે ગાતુમૈરત્ । વિશ્વાન્યસ્મૈ સુદિનાનિ રાયો દ્યુમ્નાન્યર્યો વિ દુરો અભિ દ્યૌત્
જે તને શોધે છે, પ્રાર્થનાના માર્ગે આવે છે, એ તારો સ્નેહ જાણે છે, હે યુવાન. તેના માટે બધા શુભ દિવસો અને સંપત્તિ પ્રકાશે છે, સજ્જનો દૂર દૂર સુધી તેજ ફેલાવે છે.
સેદગ્ને અસ્તુ સુભગઃ સુદાનુર્યસ્ત્વા નિત્યેન હવિષા ય ઉક્થૈઃ । પિપ્રીષતિ સ્વ આયુષિ દુરોણે વિશ્વેદસ્મૈ સુદિના સાસદિષ્ટિઃ
જે તને સતત હવન અને સ્તુતિથી પ્રસન્ન કરે છે, હે અગ્નિ, એ સુખી અને દાનશીલ બને. એના જીવન અને ઘરમાં સમૃદ્ધિ રહે; તેના માટે બધા શુભ દિવસો અને કલ્યાણ ભેગા થાય.
અર્ચામિ તે સુમતિં ઘોષ્યર્વાક્સં તે વાવાતા જરતામિયં ગીઃ । સ્વશ્વાસ્ત્વા સુરથા મર્જયેમાસ્મે ક્ષત્રાણિ ધારયેરનુ દ્યૂન્
હું તારી કૃપાને ઊંચા સ્વરે વખાણું છું; આ ગીત તારી સાથે વૃદ્ધ થાય. અમે તને ઉત્તમ ઘોડા અને સુંદર રથથી સન્માન કરીએ; અમારા માટે દિન પ્રતિદિન સત્તા ટકી રહે.
ઇહ ત્વા ભૂર્યા ચરેદુપ ત્મન્દોષાવસ્તર્દીદિવાંસમનુ દ્યૂન્ । ક્રીળન્તસ્ત્વા સુમનસઃ સપેમાભિ દ્યુમ્ના તસ્થિવાંસો જનાનામ્
અહીં તું ભરપૂર રીતે વસે, નજીક આવ, પ્રભાત અને સાંજે, દિન પ્રતિદિન તેજ ફેલાવ. રમતાં રમતાં, આનંદી હૃદયથી, અમે તારી સેવા કરીએ; તારા તેજથી લોકોમાં સ્થિર રહીએ.
યસ્ત્વા સ્વશ્વઃ સુહિરણ્યો અગ્ન ઉપયાતિ વસુમતા રથેન । તસ્ય ત્રાતા ભવસિ તસ્ય સખા યસ્ત આતિથ્યમાનુષગ્જુજોષત્
જે તને ઉત્તમ ઘોડા, સુંદર સોનાં અને ધનથી ભરેલા રથ સાથે મળે છે, હે અગ્નિ, તું તેનું રક્ષણ કરે છે, તેનો મિત્ર બને છે, જે માનવાતિથ્યમાં આનંદ મેળવે છે.
મહો રુજામિ બન્ધુતા વચોભિસ્તન્મા પિતુર્ગોતમાદન્વિયાય । ત્વં નો અસ્ય વચસશ્ચિકિદ્ધિ હોતર્યવિષ્ઠ સુક્રતો દમૂનાઃ
મહાનતાની બંધનો હું સંબંધના મીઠા શબ્દોથી ખોલું છું; એ રીતે હું મારા પિતા ગૌતમના વંશને અનુસરો છું. હે યજ્ઞકર્તા, યુવાન, સારા મનના, ઘરનાં સ્વામી, તું અમારે માટે આ વચનનો અર્થ જાણે છે.
અસ્વપ્નજસ્તરણયઃ સુશેવા અતન્દ્રાસોઽવૃકા અશ્રમિષ્ઠાઃ । તે પાયવઃ સધ્ર્યઞ્ચો નિષદ્યાગ્ને તવ નઃ પાન્ત્વમૂર
સદા જાગતા, ઝડપી, સારા, થાક્યા વગર, દુર્ભાવના વગર, મહેનતુ એવા રક્ષકો, હે અગ્નિ, એકસાથે બેઠા, અમને દુઃખથી બચાવે.