યસ્તુભ્યમગ્ને અમૃતાય દાશદ્દુવસ્ત્વે કૃણવતે યતસ્રુક્ । ન સ રાયા શશમાનો વિ યોષન્નૈનમંહઃ પરિ વરદઘાયોઃ
જે તને અમર સમજી સેવા આપે છે, અથવા હવનથી તને મિત્ર બનાવે છે, તેની સંપત્તિ કદી ઘટે નહીં; પાપ અને દુઃખ તેની આસપાસ પણ ન આવે.
યસ્ય ત્વમગ્ને અધ્વરં જુજોષો દેવો મર્તસ્ય સુધિતં રરાણઃ । પ્રીતેદસદ્ધોત્રા સા યવિષ્ઠાસામ યસ્ય વિધતો વૃધાસઃ
જેના માટે, હે અગ્નિ, તું દેવ બની, મનુષ્ય દ્વારા સુવ્યવસ્થિત યજ્ઞ સ્વીકાર કરે છે, તેની અર્પણો પ્રિય થાય; વિદ્વાનોના સ્તોત્રો તેને વૃદ્ધિ આપે.
ચિત્તિમચિત્તિં ચિનવદ્વિ વિદ્વાન્પૃષ્ઠેવ વીતા વૃજિના ચ મર્તાન્ । રાયે ચ નઃ સ્વપત્યાય દેવ દિતિં ચ રાસ્વાદિતિમુરુષ્ય
જાણકાર મનુષ્ય એક વિચાર પછી બીજો વિચાર ભેગા કરે છે, જેમ કે કોઈ પીઠ પાછળ વસ્તુઓ ગોઠવે છે અને લોકોમાં સારા-ખરાબને અલગ પાડે છે. હે દેવ, અમને ધન અને સત્તા આપો, અમારે માટે સીમિત અને અસીમ બંને દયાથી ભરી દેન આપો.
કવિં શશાસુઃ કવયોઽદબ્ધા નિધારયન્તો દુર્યાસ્વાયોઃ । અતસ્ત્વં દૃશ્યાઁ અગ્ન એતાન્પડ્ભિઃ પશ્યેરદ્ભુતાઁ અર્ય એવૈઃ
નિર્દોષ કવિઓએ કવિને માર્ગ બતાવ્યો છે, બંને કઠિન રસ્તાઓને સંભાળી રાખ્યા છે. તેથી, હે અગ્નિ, તું આ અદ્ભુત વસ્તુઓને તારી આંખે જોઈ શકે છે, જેમ ભલા માણસ પોતે જોઈ શકે છે.
ત્વમગ્ને વાઘતે સુપ્રણીતિઃ સુતસોમાય વિધતે યવિષ્ઠ । રત્નં ભર શશમાનાય ઘૃષ્વે પૃથુ શ્ચન્દ્રમવસે ચર્ષણિપ્રાઃ
હે અગ્નિ, તું ભક્ત માટે શ્રેષ્ઠ માર્ગદર્શક છે, જે સોમ પિધાય છે તેના માટે પણ. ઉત્સાહી અને મહેનતીને તું ધન આપ, લોકોના રક્ષક, વિશાળ અને તેજસ્વી સહાય આપ.
અધા હ યદ્વયમગ્ને ત્વાયા પડ્ભિર્હસ્તેભિશ્ચકૃમા તનૂભિઃ । રથં ન ક્રન્તો અપસા ભુરિજોરૃતં યેમુઃ સુધ્ય આશુષાણાઃ
હે અગ્નિ, અમે તારા માટે જે કંઈ પગથી, હાથથી અને શરીરે કર્યું છે, તે બધું એ રીતે છે જેમ કોઈ રથ પર ચડે અને અવરોધો ટાળી જાય. જે ઝડપથી પ્રયત્ન કરે છે, તેઓ સાચા માર્ગે પહોંચી જાય છે.
અધા માતુરુષસઃ સપ્ત વિપ્રા જાયેમહિ પ્રથમા વેધસો નૄન્ । દિવસ્પુત્રા અઙ્ગિરસો ભવેમાદ્રિં રુજેમ ધનિનં શુચન્તઃ
પછી અમે સાત જ્ઞાની, ઉષા માતાના પુત્ર, પ્રથમ વિદ્વાન બનીએ. અમે દિવ્ય પુત્ર અંગિરસ બનીએ, તેજસ્વી રહીને ધનથી ભરેલા પર્વતને તોડી નાખીએ.
અધા યથા નઃ પિતરઃ પરાસઃ પ્રત્નાસો અગ્ન ઋતમાશુષાણાઃ । શુચીદયન્દીધિતિમુક્થશાસઃ ક્ષામા ભિન્દન્તો અરુણીરપ વ્રન્
પછી, જેમ અમારા પૂર્વજોએ, હે અગ્નિ, સત્યની શોધમાં, પવિત્ર તેજથી, સ્તુતિઓ ગાઈ, અંધકારમય ધરતી તોડી, દુષ્ટોને દૂર કર્યા, તેમ અમે પણ કરીએ.
સુકર્માણઃ સુરુચો દેવયન્તોઽયો ન દેવા જનિમા ધમન્તઃ । શુચન્તો અગ્નિં વવૃધન્ત ઇન્દ્રમૂર્વં ગવ્યં પરિષદન્તો અગ્મન્
સારા કર્મવાળા, તેજસ્વી અને દેવતુલ્ય લોકોએ જન્મ સમયે જ યજ્ઞ કર્યા. શુદ્ધ રહીને તેમણે અગ્નિ અને ઇન્દ્રને વધાર્યા, વિશાળ ગૌધન મેળવવા એકઠા થયા.
આ યૂથેવ ક્ષુમતિ પશ્વો અખ્યદ્દેવાનાં યજ્જનિમાન્ત્યુગ્ર । મર્તાનાં ચિદુર્વશીરકૃપ્રન્વૃધે ચિદર્ય ઉપરસ્યાયોઃ
જેમ ગાયોના ઝુંડમાં, તેટલું જ શક્તિશાળી એ દેવોએ પોતાના વંશને જાહેર કર્યો, જ્યારે તેમનો જન્મ મહાન હતો. મનુષ્યોમાં પણ, વિશાળ શાસકએ કૃપા કરી, અને ભલા એ ઉપર-નીચા બધામાં વૃદ્ધિ લાવી.
અકર્મ તે સ્વપસો અભૂમ ઋતમવસ્રન્નુષસો વિભાતીઃ । અનૂનમગ્નિં પુરુધા સુશ્ચન્દ્રં દેવસ્ય મર્મૃજતશ્ચારુ ચક્ષુઃ
હે સ્વયંપ્રભા, અમે તારા કાર્ય નથી કર્યા; અમે સત્યમાં પ્રવેશ્યા, તેજસ્વી ઉષાઓમાં. શુદ્ધ અગ્નિ, હંમેશા નવો, અનેક રૂપો ધરાવતો, દેવનો મીઠો દ્રષ્ટિ છે.
એતા તે અગ્ન ઉચથાનિ વેધોઽવોચામ કવયે તા જુષસ્વ । ઉચ્છોચસ્વ કૃણુહિ વસ્યસો નો મહો રાયઃ પુરુવાર પ્ર યન્ધિ
હે અગ્નિ, હે વિદ્વાન, આ સ્તુતિઓ અમે તને અર્પણ કરીએ છીએ, તું તેને સ્વીકાર. તેજ પાથર, અમને સુખી કર અને અમને ઘણું ધન આપ, હે અનેક દાન આપનાર.
આ વો રાજાનમધ્વરસ્ય રુદ્રં હોતારં સત્યયજં રોદસ્યોઃ । અગ્નિં પુરા તનયિત્નોરચિત્તાદ્ધિરણ્યરૂપમવસે કૃણુધ્વમ્
આ યજ્ઞના રાજા, રુદ્ર, બંને લોકના સાચા હોતાર, એ અગ્નિને, જે પ્રાચીન અને સોનેરી રૂપવાળો છે અને વીજળીના સહાયક છે, તું અમારો સહારો બનાવ.
અયં યોનિશ્ચકૃમા યં વયં તે જાયેવ પત્ય ઉશતી સુવાસાઃ । અર્વાચીનઃ પરિવીતો નિ ષીદેમા ઉ તે સ્વપાક પ્રતીચીઃ
આ બેઠકો અમે તારા માટે તૈયાર કરી છે, જેમ સજ્જ પત્ની પતિ માટે શય્યા ગોઠવે છે. તું નજીક આવી, આસપાસથી આવરીને બેસ, તારા શુભ અને પ્રસન્ન મન અમારું કલ્યાણ કરે.
આશૃણ્વતે અદૃપિતાય મન્મ નૃચક્ષસે સુમૃળીકાય વેધઃ । દેવાય શસ્તિમમૃતાય શંસ ગ્રાવેવ સોતા મધુષુદ્યમીળે
જાગૃત અને અતૃપ્ત અગ્નિ, તારા માટે હું મારી સ્તુતિ અર્પું છું, હે દયાળુ વિદ્વાન. અમર દેવ માટે હું પ્રશંસા ગાઉં છું, જેમ પથ્થર મધુ પિડે છે, તેમ હું તને બોલાવું છું.
ત્વં ચિન્નઃ શમ્યા અગ્ને અસ્યા ઋતસ્ય બોધ્યૃતચિત્સ્વાધીઃ । કદા ત ઉક્થા સધમાદ્યાનિ કદા ભવન્તિ સખ્યા ગૃહે તે
હે અગ્નિ, તું જ અમારો મધ્યસ્થ છે, સત્યને જાણનાર અને સ્વયં માર્ગદર્શક. ક્યારે તારી સ્તુતિઓ અને મૈત્રી તારા ઘરમાં સ્થાયી થશે?
કથા હ તદ્વરુણાય ત્વમગ્ને કથા દિવે ગર્હસે કન્ન આગઃ । કથા મિત્રાય મીળ્હુષે પૃથિવ્યૈ બ્રવઃ કદર્યમ્ણે કદ્ભગાય
હે અગ્નિ, આપણે કેવી રીતે વરુણને કહીએ, કેવી રીતે આકાશને કહીએ કે અમારો કોઈ અપમાન ન થાય? કેવી રીતે મૈત્રીપૂર્ણ મિત્રને અને પૃથ્વીને કહીએ? કેવી રીતે આર્યમન અને ભાગને કહીએ?
કદ્ધિષ્ણ્યાસુ વૃધસાનો અગ્ને કદ્વાતાય પ્રતવસે શુભંયે । પરિજ્મને નાસત્યાય ક્ષે બ્રવઃ કદગ્ને રુદ્રાય નૃઘ્ને
હે અગ્નિ, કેવી રીતે શક્તિશાળી ધિષ્ણ્યોને કહીએ, કેવી રીતે ઝડપી અને શુભ વાયુને કહીએ? કેવી રીતે દૂર જતા અશ્વિનોને કહીએ? કેવી રીતે, હે અગ્નિ, મનુષ્યહંતારુદ્રને કહીએ?
કથા મહે પુષ્ટિમ્ભરાય પૂષ્ણે કદ્રુદ્રાય સુમખાય હવિર્દે । કદ્વિષ્ણવ ઉરુગાયાય રેતો બ્રવઃ કદગ્ને શરવે બૃહત્યૈ
કેવી રીતે પુષણ, જે પોષણ આપનાર છે, તેને કહીએ? કેવી રીતે દયાળુ રુદ્રને હવનથી પ્રસન્ન કરીએ? કેવી રીતે વિશાળ પગલાંવાળા વિષ્ણુને તેની કૃપા માટે કહીએ? કેવી રીતે, હે અગ્નિ, મહાન શર્વને કહીએ?
કથા શર્ધાય મરુતામૃતાય કથા સૂરે બૃહતે પૃચ્છ્યમાનઃ । પ્રતિ બ્રવોઽદિતયે તુરાય સાધા દિવો જાતવેદશ્ચિકિત્વાન્
કેવી રીતે અમર મારુતોના સમૂહને કહીએ? કેવી રીતે મહાન સૂર્યને પૂછીએ? હે જન્મ જાણનાર, વિદ્વાન, કૃત્ય માટે શક્તિશાળી અદિતિને જવાબ આપ.
ઋતેન ઋતં નિયતમીળ આ ગોરામા સચા મધુમત્પક્વમગ્ને । કૃષ્ણા સતી રુશતા ધાસિનૈષા જામર્યેણ પયસા પીપાય
સત્ય દ્વારા સ્થિર થયેલું સત્ય, ગાયો અને મધુર પાક સાથે, હે અગ્નિ, તને આમંત્રણ આપવામાં આવે છે. કાળી હોવા છતાં, તેજસ્વી પતિએ તેને પોષી છે; પતિએ તેને દૂધથી પૂરતી કરી છે.
ઋતેન હિ ષ્મા વૃષભશ્ચિદક્તઃ પુમાઁ અગ્નિઃ પયસા પૃષ્ઠ્યેન । અસ્પન્દમાનો અચરદ્વયોધા વૃષા શુક્રં દુદુહે પૃશ્નિરૂધઃ
ખરેખર, સત્યના બળથી, બાંધેલો ન હોય એવો વાછરડો પણ, હે અગ્નિ, પીઠ પરથી મળતા દૂધથી પોષાય છે. હલનચલન વિના, બે સાથીઓ સાથે ફરતો રહ્યો; વાછરડાએ ચિતરેલી ગાયમાંથી તેજસ્વી દૂધ કાઢ્યું.
ઋતેનાદ્રિં વ્યસન્ભિદન્તઃ સમઙ્ગિરસો નવન્ત ગોભિઃ । શુનં નરઃ પરિ ષદન્નુષાસમાવિઃ સ્વરભવજ્જાતે અગ્નૌ
સત્યના બળથી, અંગિરસોએ પર્વતને ફોડી, ગાયોની સાથે આનંદ કર્યો. પુરુષોએ ઉષાને ઘેરી લીધી; તે પ્રગટ થઈ, અગ્નિમાં પ્રકાશ જન્મ્યો.
ઋતેન દેવીરમૃતા અમૃક્તા અર્ણોભિરાપો મધુમદ્ભિરગ્ને । વાજી ન સર્ગેષુ પ્રસ્તુભાનઃ પ્ર સદમિત્સ્રવિતવે દધન્યુઃ
સત્યના બળથી, અમર અને શુદ્ધ દેવીઓ જેવી નદીઓ, મધુર તરંગો સાથે, હે અગ્નિ, ઘોડા જેવી દોડમાં, બેઠા સ્થાન માટે વહેવા તૈયાર થઈ છે.
મા કસ્ય યક્ષં સદમિદ્ધુરો ગા મા વેશસ્ય પ્રમિનતો માપેઃ । મા ભ્રાતુરગ્ને અનૃજોરૃણં વેર્મા સખ્યુર્દક્ષં રિપોર્ભુજેમ
અપણા માટે બીજાના આશ્ચર્યની ઈર્ષ્યા ન કરીએ, ઘરના ગાયો કે પડોશીના ધન માટે લાલચ ન રાખીએ. હે અગ્નિ, ભાઈના અસત્યના ઋણને, મિત્રની કળાને કે દુશ્મનની તાકાતને અપનાવીએ નહીં.
રક્ષા ણો અગ્ને તવ રક્ષણેભી રારક્ષાણઃ સુમખ પ્રીણાનઃ । પ્રતિ ષ્ફુર વિ રુજ વીડ્વંહો જહિ રક્ષો મહિ ચિદ્વાવૃધાનમ્
હે અગ્નિ, તારી રક્ષા દ્વારા અમને સુરક્ષિત રાખ; આનંદથી અને સજ્જ શસ્ત્રોથી ખુશી આપ. દુશ્મનને પછાડી, તોડી નાખ; મહાન બનેલા દૈત્યને પણ નાશ કરી નાખ.
એભિર્ભવ સુમના અગ્ને અર્કૈરિમાન્સ્પૃશ મન્મભિઃ શૂર વાજાન્ । ઉત બ્રહ્માણ્યઙ્ગિરો જુષસ્વ સં તે શસ્તિર્દેવવાતા જરેત
આ સ્તુતિઓથી, હે અગ્નિ, પ્રસન્ન થા; મારા ગીતો દ્વારા આ યજ્ઞને સ્પર્શ કર. અંગિરસોની પ્રાર્થનાઓ પણ સ્વીકાર; તારી આશીર્વાદ, દેવો જેવી, તારી સાથે લાંબા સમય સુધી રહે.
એતા વિશ્વા વિદુષે તુભ્યં વેધો નીથાન્યગ્ને નિણ્યા વચાંસિ । નિવચના કવયે કાવ્યાન્યશંસિષં મતિભિર્વિપ્ર ઉક્થૈઃ
આ બધાં માર્ગો, હે અગ્નિ, વિદ્વાન સર્જનહારે તને ગુપ્ત વચનો રૂપે જાણી આપ્યા છે. કવિના વચનો અને કાવ્યને, હું વિચાર અને સ્તુતિથી વખાણું છું.
કૃણુષ્વ પાજઃ પ્રસિતિં ન પૃથ્વીં યાહિ રાજેવામવાઁ ઇભેન । તૃષ્વીમનુ પ્રસિતિં દ્રૂણાનોઽસ્તાસિ વિધ્ય રક્ષસસ્તપિષ્ઠૈઃ
પૃથ્વી જેટલી વિશાળ દોરી બનાવી, રાજા હાથી સાથે આગળ વધે તેમ તું આગળ વધ. તારા મિત્રો સાથે માર્ગે ચાલીને ઊભો રહી, જ્વલંત જ્વાળાથી દુશ્મનોને મારી નાખ.
તવ ભ્રમાસ આશુયા પતન્ત્યનુ સ્પૃશ ધૃષતા શોશુચાનઃ । તપૂંષ્યગ્ને જુહ્વા પતંગાનસંદિતો વિ સૃજ વિષ્વગુલ્કાઃ
તારી ચિંગારીઓ ઝડપથી ઉડીને ચારે બાજુ સ્પર્શ કરે છે, તેજથી ચમકે છે. હે અગ્નિ, તારી ગરમીથી જીવજંતુઓને દાઝી નાખ, ચારે બાજુ ચિંગારીઓ ફેલાવી દે.