ઉરુશꣳસા નમોવૃધા મહ્ના દક્ષસ્ય રાજથઃ । દ્રાઘિષ્ઠાભિઃ શુચિવ્રતા
જેનું નામ સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ છે, જે ભક્તિથી વધુ બળવાન બન્યું છે, જે મહાનતા અને કુશળતાથી રાજ કરે છે, અને જે પવિત્ર વ્રત ધરાવે છે, એવી તું લાંબી આયુષ્ય ધરાવનાર છે.
ગૃણાના જમદગ્નિના યોનાવ્ ઋતસ્ય સીદતમ્ । પાતꣳ સોમમ્ ઋતાવૃધા
જમદગ્નિ સાથે મળીને, અમે તારી સ્તુતિ કરીએ છીએ; સત્યના આશ્રયમાં બેસો અને સત્ય વધારનાર, એવો સોમરસ પીવો.
ત્વાં હ્યગ્ને સદમિત્સમન્યવો દેવાસો દેવમરતિં ન્યેરિર ઇતિ ક્રત્વા ન્યેરિરે । અમર્ત્યં યજત મર્ત્યેષ્વા દેવમાદેવં જનત પ્રચેતસં વિશ્વમાદેવં જનત પ્રચેતસમ્
અગ્નિ, દેવોએ સદા તને ઈચ્છીને, પોતાના મનથી તને અમર અને સર્વજ્ઞ દેવ તરીકે સ્થાપ્યા છે; તું મરતાંમાં યજ્ઞયોગ્ય, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ અને સર્વજ્ઞ છે.
સ ભ્રાતરં વરુણમગ્ન આ વવૃત્સ્વ દેવાઁ અચ્છા સુમતી યજ્ઞવનસં જ્યેષ્ઠં યજ્ઞવનસમ્ । ઋતાવાનમાદિત્યં ચર્ષણીધૃતં રાજાનં ચર્ષણીધૃતમ્
અગ્નિ, તું તારા ભાઈ વરુણ અને અન્ય દેવો પાસે જા, શ્રેષ્ઠ અને દયાળુ યજ્ઞગ્રાહક પાસે જા; સત્યમાં સ્થિત, આદિત્ય, જનસમૂહના રક્ષક રાજા પાસે જા.
સખે સખાયમભ્યા વવૃત્સ્વાશું ન ચક્રં રથ્યેવ રંહ્યાસ્મભ્યં દસ્મ રંહ્યા । અગ્ને મૃળીકં વરુણે સચા વિદો મરુત્સુ વિશ્વભાનુષુ । તોકાય તુજે શુશુચાન શં કૃધ્યસ્મભ્યં દસ્મ શં કૃધિ
મિત્ર તરીકે, તું અમારે નજીક આવ, રથના ચક્ર જેવી ઝડપથી, અમને આનંદ આપ; અગ્નિ, વરુણ સાથે, મારુતો અને સર્વ પ્રકાશમાં અમારે દયાળુ થા; અમારા સંતાનને સુખ આપ, અમને તેજ આપ, અમારે કલ્યાણ કર.
ત્વં નો અગ્ને વરુણસ્ય વિદ્વાન્દેવસ્ય હેળોઽવ યાસિસીષ્ઠાઃ । યજિષ્ઠો વહ્નિતમઃ શોશુચાનો વિશ્વા દ્વેષાંસિ પ્ર મુમુગ્ધ્યસ્મત્
અગ્નિ, તું વરુણ દેવની ઈચ્છા જાણીને, તેની ક્રોધ અમથી દૂર કર; યજ્ઞમાં શ્રેષ્ઠ, તેજસ્વી, અમને સર્વ દ્વેષથી મુક્ત કર.
સ ત્વં નો અગ્નેઽવમો ભવોતી નેદિષ્ઠો અસ્યા ઉષસો વ્યુષ્ટૌ । અવ યક્ષ્વ નો વરુણં રરાણો વીહિ મૃળીકં સુહવો ન એધિ
અગ્નિ, તું આ ઉષા સમયે અમારો સૌથી નજીકનો રક્ષક બન; વરુણને અમારે લાવ, કૃપા આપ, સહેલાઈથી પધાર અને દયાળુ બન.
અસ્ય શ્રેષ્ઠા સુભગસ્ય સંદૃગ્દેવસ્ય ચિત્રતમા મર્ત્યેષુ । શુચિ ઘૃતં ન તપ્તમઘ્ન્યાયા સ્પાર્હા દેવસ્ય મંહનેવ ધેનોઃ
તેની દૃષ્ટિ મરતાંમાં શ્રેષ્ઠ અને સૌભાગ્યશાળી છે, દેવોમાં સૌથી તેજસ્વી છે; શુદ્ધ ઘી જેવું, નિર્દોષ માટે તપાવેલું, દેવના મહિમા માટે ગાયના દુધ જેવું અમૂલ્ય છે.
ત્રિરસ્ય તા પરમા સન્તિ સત્યા સ્પાર્હા દેવસ્ય જનિમાન્યગ્નેઃ । અનન્તે અન્તઃ પરિવીત આગાચ્છુચિઃ શુક્રો અર્યો રોરુચાનઃ
અગ્નિના ત્રણ શ્રેષ્ઠ, સત્ય અને અમૂલ્ય જન્મ છે; અનંતમાં પણ અંતર રહેલો, શુદ્ધ, તેજસ્વી, મહાન અને પ્રકાશમાન છે.
સ દૂતો વિશ્વેદભિ વષ્ટિ સદ્મા હોતા હિરણ્યરથો રંસુજિહ્વઃ । રોહિદશ્વો વપુષ્યો વિભાવા સદા રણ્વઃ પિતુમતીવ સંસત્
એ દૂત તરીકે સર્વને ઘરમાં બોલાવે છે, સોનાની રથવાળો, મીઠી જીભવાળો યજમાન છે; લાલ ઘોડાવાળો, અદ્ભુત, તેજસ્વી, હંમેશા આનંદિત, પિતાજી જેવો કુટુંબમાં છે.
સ ચેતયન્મનુષો યજ્ઞબન્ધુઃ પ્ર તં મહ્યા રશનયા નયન્તિ । સ ક્ષેત્યસ્ય દુર્યાસુ સાધન્દેવો મર્તસ્ય સધનિત્વમાપ
એ જાગૃત થઈ, યજ્ઞમાં માનવનો સહાયક છે, તેને મારી વાટે આગળ લઈ જાય છે; એ મુશ્કેલીઓમાં પણ કાર્યસાધક છે, દેવ મનુષ્યોમાં મિત્રતા પામે છે.
સ તૂ નો અગ્નિર્નયતુ પ્રજાનન્નચ્છા રત્નં દેવભક્તં યદસ્ય । ધિયા યદ્વિશ્વે અમૃતા અકૃણ્વન્દ્યૌષ્પિતા જનિતા સત્યમુક્ષન્
આ અગ્નિ, જાણકાર, અમને દેવપ્રસાદ રૂપે ધન સુધી લઈ જાય; જેમ અમરોએ વિચારથી સર્જન કર્યું, તેમ આકાશ-પૃથ્વીએ સાચું સર્જન કર્યું અને વરસાવ્યું.
સ જાયત પ્રથમઃ પસ્ત્યાસુ મહો બુધ્ને રજસો અસ્ય યોનૌ । અપાદશીર્ષા ગુહમાનો અન્તાયોયુવાનો વૃષભસ્ય નીળે
એ પ્રથમ ઘરોમાં, વિશાળ આકાશના તળિયે, પોતાના ગર્ભમાં જન્મ્યો; પગ વગર, માથા વગર, છુપાયેલો, અંતે, યુવાન વાછરડાં વરદૃશ્યની ગુફામાં છે.
પ્ર શર્ધ આર્ત પ્રથમં વિપન્યઁ ઋતસ્ય યોના વૃષભસ્ય નીળે । સ્પાર્હો યુવા વપુષ્યો વિભાવા સપ્ત પ્રિયાસોઽજનયન્ત વૃષ્ણે
સેના ઊભી રહી, પ્રથમ જાણનારી, સત્યના ગર્ભમાં, વરદૃશ્યની ગુફામાં; અમૂલ્ય, યુવાન, અદ્ભુત, તેજસ્વી, સાત પ્રિય સંતાનો વરદૃશ્ય માટે જન્મ્યા.
અસ્માકમત્ર પિતરો મનુષ્યા અભિ પ્ર સેદુરૃતમાશુષાણાઃ । અશ્મવ્રજાઃ સુદુઘા વવ્રે અન્તરુદુસ્રા આજન્નુષસો હુવાનાઃ
અહીં આપણા માનવ પૂર્વજોએ સત્યની તલાશમાં આગળ વધીને, પથ્થરના અવરોધ તોડી, અંદર છુપાયેલી દુધાળ ખજાનાઓ શોધી કાઢી, તેજસ્વી ઉષાઓને બોલાવી હતી.
તે મર્મૃજત દદૃવાંસો અદ્રિં તદેષામન્યે અભિતો વિ વોચન્ । પશ્વયન્ત્રાસો અભિ કારમર્ચન્વિદન્ત જ્યોતિશ્ચકૃપન્ત ધીભિઃ
તેમણે જોઈને પથ્થર તોડી નાખ્યો; આસપાસના બીજાઓએ પણ આ કાર્યની ચર્ચા કરી. પશુઓને બાંધનારા લોકોએ મહેનત કરીને પ્રકાશ શોધી કાઢ્યો અને પોતાના વિચારો વડે તેને આકાર આપ્યો.
તે ગવ્યતા મનસા દૃધ્રમુબ્ધં ગા યેમાનં પરિ ષન્તમદ્રિમ્ । દૃળ્હં નરો વચસા દૈવ્યેન વ્રજં ગોમન્તમુશિજો વિ વવ્રુઃ
ગાય મેળવવાની ઈચ્છાથી, તેમણે મજબૂત પથ્થર તોડી, અંદર ફરતી ગાયો મુક્ત કરી; દૈવી વાણીથી પુરુષોએ ગાયોથી ભરેલું મજબૂત કિલ્લો તોડી નાખ્યો.
તે મન્વત પ્રથમં નામ ધેનોસ્ત્રિઃ સપ્ત માતુઃ પરમાણિ વિન્દન્ । તજ્જાનતીરભ્યનૂષત વ્રા આવિર્ભુવદરુણીર્યશસા ગોઃ
તેમણે ગાયનું પ્રથમ નામ ઓળખ્યું, માતાની ત્રણ અને સાત શ્રેષ્ઠ ખજાનાઓ શોધી કાઢી; આ જાણીને જૂથો એકઠા થયા અને ગાયના લાલચટ્ટા તેજસ્વી રૂપો પ્રગટ થયા.
નેશત્તમો દુધિતં રોચત દ્યૌરુદ્દેવ્યા ઉષસો ભાનુરર્ત । આ સૂર્યો બૃહતસ્તિષ્ઠદજ્રાઁ ઋજુ મર્તેષુ વૃજિના ચ પશ્યન્
અંધકાર દૂર થયો; દૂધ તેજસ્વી બન્યું; આકાશ ઝળહળ્યું; દિવ્ય ઉષાઓએ સૂર્યના પ્રકાશને ગતિ આપી. મહાન સૂર્ય અયુક્ત જગ્યા પર ઊભો રહ્યો, મનુષ્યોમાં સીધો રહીને, સારા અને ખરાબ બંનેને જોયા.
આદિત્પશ્ચા બુબુધાના વ્યખ્યન્નાદિદ્રત્નં ધારયન્ત દ્યુભક્તમ્ । વિશ્વે વિશ્વાસુ દુર્યાસુ દેવા મિત્ર ધિયે વરુણ સત્યમસ્તુ
આરંભથી અંત સુધી જાગૃત રહી, તેમણે માર્ગો ખુલ્લા કર્યા; શરૂઆતથી જ સ્વર્ગદત્ત ખજાનો ધારણ કર્યો. હે મિત્ર અને વરુણ, બધા દેવતાઓ દરેક ઘરમા સત્ય પ્રદાન કરે.
અચ્છા વોચેય શુશુચાનમગ્નિં હોતારં વિશ્વભરસં યજિષ્ઠમ્ । શુચ્યૂધો અતૃણન્ન ગવામન્ધો ન પૂતં પરિષિક્તમંશોઃ
હું તેજસ્વી અગ્નિને બોલાવું છું, જે સર્વ યજ્ઞોનો વહેનારો અને સર્વથી વધુ પૂજનીય યજમાન છે; જેનું થણ શુદ્ધ છે, તે ક્યારેય યજ્ઞમાં નિષ્ફળ થતો નથી, ઘીથી પવિત્ર અને અભિષેકિત વાછરડાની જેમ.
વિશ્વેષામદિતિર્યજ્ઞિયાનાં વિશ્વેષામતિથિર્માનુષાણામ્ । અગ્નિર્દેવાનામવ આવૃણાનઃ સુમૃળીકો ભવતુ જાતવેદાઃ
અગ્નિ સર્વ યજ્ઞયોગ્ય દેવોમાં શ્રેષ્ઠ છે, સર્વ માનવોના મહેમાન છે; જાતવેદા દેવતાઓને પસંદ કરીને, કૃપાળુ બની અમને સુખ આપે.
યો મર્ત્યેષ્વમૃત ઋતાવા દેવો દેવેષ્વરતિર્નિધાયિ । હોતા યજિષ્ઠો મહ્ના શુચધ્યૈ હવ્યૈરગ્નિર્મનુષ ઈરયધ્યૈ
જે મનુષ્યોમાં અમર અને ઋતનું પાલન કરનાર દેવતાઓમાં સ્થાપિત દેવ છે, એ અગ્નિ મહાનતા અને શુદ્ધતાથી સર્વથી શ્રેષ્ઠ યજમાન છે, તેને મનુષ્યો હવનથી પ્રગટ કરે.
ઇહ ત્વં સૂનો સહસો નો અદ્ય જાતો જાતાઁ ઉભયાઁ અન્તરગ્ને । દૂત ઈયસે યુયુજાન ઋષ્વ ઋજુમુષ્કાન્વૃષણઃ શુક્રાઁશ્ચ
આજે અહીં, હે બળના પુત્ર, તું અમારામાં જન્મે છે, બંને જાતમાં જન્મે છે, હે અગ્નિ; તું દૂત બની, ઝડપી, સીધા અને તેજસ્વી ઘોડાઓ સાથે યુક્ત થઈ આગળ જાય છે.
અત્યા વૃધસ્નૂ રોહિતા ઘૃતસ્નૂ ઋતસ્ય મન્યે મનસા જવિષ્ઠા । અન્તરીયસે અરુષા યુજાનો યુષ્માઁશ્ચ દેવાન્વિશ આ ચ મર્તાન્
લાલ રંગના, ઘીથી પોષાયેલા ઘોડાઓ, હું માનું છું કે, ઋત માટે વિચારે સૌથી ઝડપી છે; તું એ લાલ ઘોડાઓ સાથે જોડાઈ, દેવો અને મનુષ્યોને જોડે છે.
અર્યમણં વરુણં મિત્રમેષામિન્દ્રાવિષ્ણૂ મરુતો અશ્વિનોત । સ્વશ્વો અગ્ને સુરથઃ સુરાધા એદુ વહ સુહવિષે જનાય
હે અગ્નિ, આર્યમન, વરુણ, મિત્ર, ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ, મારુત અને અશ્વિનીકુમારોને લાવ; સારા ઘોડા, સારા રથ અને સારા દાન ધરાવનારા, શ્રેષ્ઠ યજમાન માટે તેમને અહીં લાવ.
ગોમાઁ અગ્નેઽવિમાઁ અશ્વી યજ્ઞો નૃવત્સખા સદમિદપ્રમૃષ્યઃ । ઇળાવાઁ એષો અસુર પ્રજાવાન્દીર્ઘો રયિઃ પૃથુબુધ્નઃ સભાવાન્
હે અગ્નિ, આ યજ્ઞ ગાયો, ઘેટાં અને ઘોડાઓથી સમૃદ્ધ છે, પુરુષોનો મિત્ર છે, ક્યારેય હરાવતો નથી; હે સ્વામી, આ અન્ન, સંતાન અને લાંબા સમય સુધી રહેતી, વિશાળ અને ભરપૂર સંપત્તિથી ભરપૂર છે.
યસ્ત ઇધ્મં જભરત્સિષ્વિદાનો મૂર્ધાનં વા તતપતે ત્વાયા । ભુવસ્તસ્ય સ્વતવાઁઃ પાયુરગ્ને વિશ્વસ્માત્સીમઘાયત ઉરુષ્ય
જે તને ભક્તિપૂર્વક ઇંધણ અર્પે છે, અથવા તારા શિર્ષ પર લાકડું ધરાવે છે, હે ધનવાન, તું તેનો રક્ષક બનજે; તેને સર્વ દુઃખોથી દૂર રાખજે અને તેને વિશાળતા આપજે.
યસ્તે ભરાદન્નિયતે ચિદન્નં નિશિષન્મન્દ્રમતિથિમુદીરત્ । આ દેવયુરિનધતે દુરોણે તસ્મિન્રયિર્ધ્રુવો અસ્તુ દાસ્વાન્
જે તને થોડું પણ અન્ન અર્પે છે અને તને આનંદદાયક મહેમાન તરીકે સ્તુતિ કરે છે, હે દેવ, દેવતાઓ તેના ઘરમાં વસે, અને દાનશીલને સ્થિર સંપત્તિ મળે.
યસ્ત્વા દોષા ય ઉષસિ પ્રશંસાત્પ્રિયં વા ત્વા કૃણવતે હવિષ્માન્ । અશ્વો ન સ્વે દમ આ હેમ્યાવાન્તમંહસઃ પીપરો દાશ્વાંસમ્
જે સાંજ કે સવારે તારી સ્તુતિ કરે છે, અથવા તને હવનથી પ્રિય બનાવે છે, એ રીતે, જેમ ઘોડો પોતાના ઘરે પરત ફરે છે, તું ભક્તને સર્વ પાપોથી સુરક્ષિતપણે પાર ઉતારજે, હે અગ્નિ.