ઇયં તે પૂષન્નાઘૃણે સુષ્ટુતિર્દેવ નવ્યસી । અસ્માભિસ્તુભ્યં શસ્યતે
પોષણ, તેજસ્વી દેવ, અમારી તરફથી તાજી અને સુંદર સ્તુતિ તને અર્પિત છે.
તાં જુષસ્વ ગિરં મમ વાજયન્તીમવા ધિયમ્ । વધૂયુરિવ યોષણામ્
મારી શક્તિદાયી વાણી સ્વીકાર અને મારી પ્રાર્થનાને એ રીતે સંભાળ જેમ વર યુવતીને સંભાળે છે.
યો વિશ્વાભિ વિપશ્યતિ ભુવના સં ચ પશ્યતિ । સ નઃ પૂષાવિતા ભુવત્
જે સર્વ જગતને જુએ છે, એ પૂષા અમારો રક્ષક બને.
તત્ સવિતુર્ વરેણ્યમ્ ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ । ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્
અમે દેવતા સવિતાનું ઉત્તમ તેજ ધ્યાન કરીએ; એ આપણાં મનને પ્રેરણા આપે.
દેવસ્ય સવિતુર્ વયꣳ વાજયન્તઃ પુરꣳધ્યા । ભગસ્ય રાતિમ્ ઈમહે
અમે શક્તિ મેળવવા માટે પ્રયત્ન કરીએ છીએ, અને દેવતા સવિતાની કૃપા તથા ભાગ્યની પ્રસાદી ઈચ્છીએ છીએ.
દેવꣳ નરઃ સવિતારꣳ વિપ્રા યજ્ઞૈઃ સુવૃક્તિભિઃ । નમસ્યન્તિ ધિયેષિતાઃ
જ્ઞાની લોકો ભક્તિથી પ્રેરિત થઈને દેવતા સવિતાને યજ્ઞ અને સુંદર સ્તુતિઓથી વંદન કરે છે.
સોમો જિગાતિ ગાતુવિદ્ દેવાનામ્ એતિ નિષ્કૃતમ્ । ઋતસ્ય યોનિમ્ આસદમ્
સોમ દેવતાઓના માર્ગો જાણીને આગળ વધે છે, તેઓની સભામાં પહોંચે છે અને સત્યના ગર્ભમાં સ્થિર થાય છે.
સોમો અસ્મભ્યꣳ દ્વિપદે ચતુષ્પદે ચ પશવે । અનમીવા ઇષસ્ કરત્
સોમ અમને, બંને પગવાળા અને ચાર પગવાળા પશુઓ માટે, રોગમુક્ત સમૃદ્ધિ આપે.
અસ્માકમ્ આયુર્ વર્ધયન્ન્ અભિમાતીઃ સહમાનઃ । સોમઃ સધસ્થમ્ આસદત્
સોમ અમારા આયુષ્યને વધારતા અને દુશ્મનોને હરાવતા, સભામાં પોતાનું સ્થાન ગ્રહણ કરે છે.
આ નો મિત્રાવરુણા ઘૃતૈર્ ગવ્યૂતિમ્ ઉક્ષતમ્ । મધ્વા રજાꣳસિ સુક્રતૂ
મિત્ર અને વરુણ, હે જ્ઞાની, અમારે પર ઘી વરસાવો, અમને ચારો આપો અને મધુર લોકોથી અમને ભરપૂર કરો.
ઉરુશꣳસા નમોવૃધા મહ્ના દક્ષસ્ય રાજથઃ । દ્રાઘિષ્ઠાભિઃ શુચિવ્રતા
જેનું નામ સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ છે, જે ભક્તિથી વધુ બળવાન બન્યું છે, જે મહાનતા અને કુશળતાથી રાજ કરે છે, અને જે પવિત્ર વ્રત ધરાવે છે, એવી તું લાંબી આયુષ્ય ધરાવનાર છે.
ગૃણાના જમદગ્નિના યોનાવ્ ઋતસ્ય સીદતમ્ । પાતꣳ સોમમ્ ઋતાવૃધા
જમદગ્નિ સાથે મળીને, અમે તારી સ્તુતિ કરીએ છીએ; સત્યના આશ્રયમાં બેસો અને સત્ય વધારનાર, એવો સોમરસ પીવો.
ત્વાં હ્યગ્ને સદમિત્સમન્યવો દેવાસો દેવમરતિં ન્યેરિર ઇતિ ક્રત્વા ન્યેરિરે । અમર્ત્યં યજત મર્ત્યેષ્વા દેવમાદેવં જનત પ્રચેતસં વિશ્વમાદેવં જનત પ્રચેતસમ્
અગ્નિ, દેવોએ સદા તને ઈચ્છીને, પોતાના મનથી તને અમર અને સર્વજ્ઞ દેવ તરીકે સ્થાપ્યા છે; તું મરતાંમાં યજ્ઞયોગ્ય, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ અને સર્વજ્ઞ છે.
સ ભ્રાતરં વરુણમગ્ન આ વવૃત્સ્વ દેવાઁ અચ્છા સુમતી યજ્ઞવનસં જ્યેષ્ઠં યજ્ઞવનસમ્ । ઋતાવાનમાદિત્યં ચર્ષણીધૃતં રાજાનં ચર્ષણીધૃતમ્
અગ્નિ, તું તારા ભાઈ વરુણ અને અન્ય દેવો પાસે જા, શ્રેષ્ઠ અને દયાળુ યજ્ઞગ્રાહક પાસે જા; સત્યમાં સ્થિત, આદિત્ય, જનસમૂહના રક્ષક રાજા પાસે જા.
સખે સખાયમભ્યા વવૃત્સ્વાશું ન ચક્રં રથ્યેવ રંહ્યાસ્મભ્યં દસ્મ રંહ્યા । અગ્ને મૃળીકં વરુણે સચા વિદો મરુત્સુ વિશ્વભાનુષુ । તોકાય તુજે શુશુચાન શં કૃધ્યસ્મભ્યં દસ્મ શં કૃધિ
મિત્ર તરીકે, તું અમારે નજીક આવ, રથના ચક્ર જેવી ઝડપથી, અમને આનંદ આપ; અગ્નિ, વરુણ સાથે, મારુતો અને સર્વ પ્રકાશમાં અમારે દયાળુ થા; અમારા સંતાનને સુખ આપ, અમને તેજ આપ, અમારે કલ્યાણ કર.
ત્વં નો અગ્ને વરુણસ્ય વિદ્વાન્દેવસ્ય હેળોઽવ યાસિસીષ્ઠાઃ । યજિષ્ઠો વહ્નિતમઃ શોશુચાનો વિશ્વા દ્વેષાંસિ પ્ર મુમુગ્ધ્યસ્મત્
અગ્નિ, તું વરુણ દેવની ઈચ્છા જાણીને, તેની ક્રોધ અમથી દૂર કર; યજ્ઞમાં શ્રેષ્ઠ, તેજસ્વી, અમને સર્વ દ્વેષથી મુક્ત કર.
સ ત્વં નો અગ્નેઽવમો ભવોતી નેદિષ્ઠો અસ્યા ઉષસો વ્યુષ્ટૌ । અવ યક્ષ્વ નો વરુણં રરાણો વીહિ મૃળીકં સુહવો ન એધિ
અગ્નિ, તું આ ઉષા સમયે અમારો સૌથી નજીકનો રક્ષક બન; વરુણને અમારે લાવ, કૃપા આપ, સહેલાઈથી પધાર અને દયાળુ બન.
અસ્ય શ્રેષ્ઠા સુભગસ્ય સંદૃગ્દેવસ્ય ચિત્રતમા મર્ત્યેષુ । શુચિ ઘૃતં ન તપ્તમઘ્ન્યાયા સ્પાર્હા દેવસ્ય મંહનેવ ધેનોઃ
તેની દૃષ્ટિ મરતાંમાં શ્રેષ્ઠ અને સૌભાગ્યશાળી છે, દેવોમાં સૌથી તેજસ્વી છે; શુદ્ધ ઘી જેવું, નિર્દોષ માટે તપાવેલું, દેવના મહિમા માટે ગાયના દુધ જેવું અમૂલ્ય છે.
ત્રિરસ્ય તા પરમા સન્તિ સત્યા સ્પાર્હા દેવસ્ય જનિમાન્યગ્નેઃ । અનન્તે અન્તઃ પરિવીત આગાચ્છુચિઃ શુક્રો અર્યો રોરુચાનઃ
અગ્નિના ત્રણ શ્રેષ્ઠ, સત્ય અને અમૂલ્ય જન્મ છે; અનંતમાં પણ અંતર રહેલો, શુદ્ધ, તેજસ્વી, મહાન અને પ્રકાશમાન છે.
સ દૂતો વિશ્વેદભિ વષ્ટિ સદ્મા હોતા હિરણ્યરથો રંસુજિહ્વઃ । રોહિદશ્વો વપુષ્યો વિભાવા સદા રણ્વઃ પિતુમતીવ સંસત્
એ દૂત તરીકે સર્વને ઘરમાં બોલાવે છે, સોનાની રથવાળો, મીઠી જીભવાળો યજમાન છે; લાલ ઘોડાવાળો, અદ્ભુત, તેજસ્વી, હંમેશા આનંદિત, પિતાજી જેવો કુટુંબમાં છે.
સ ચેતયન્મનુષો યજ્ઞબન્ધુઃ પ્ર તં મહ્યા રશનયા નયન્તિ । સ ક્ષેત્યસ્ય દુર્યાસુ સાધન્દેવો મર્તસ્ય સધનિત્વમાપ
એ જાગૃત થઈ, યજ્ઞમાં માનવનો સહાયક છે, તેને મારી વાટે આગળ લઈ જાય છે; એ મુશ્કેલીઓમાં પણ કાર્યસાધક છે, દેવ મનુષ્યોમાં મિત્રતા પામે છે.
સ તૂ નો અગ્નિર્નયતુ પ્રજાનન્નચ્છા રત્નં દેવભક્તં યદસ્ય । ધિયા યદ્વિશ્વે અમૃતા અકૃણ્વન્દ્યૌષ્પિતા જનિતા સત્યમુક્ષન્
આ અગ્નિ, જાણકાર, અમને દેવપ્રસાદ રૂપે ધન સુધી લઈ જાય; જેમ અમરોએ વિચારથી સર્જન કર્યું, તેમ આકાશ-પૃથ્વીએ સાચું સર્જન કર્યું અને વરસાવ્યું.
સ જાયત પ્રથમઃ પસ્ત્યાસુ મહો બુધ્ને રજસો અસ્ય યોનૌ । અપાદશીર્ષા ગુહમાનો અન્તાયોયુવાનો વૃષભસ્ય નીળે
એ પ્રથમ ઘરોમાં, વિશાળ આકાશના તળિયે, પોતાના ગર્ભમાં જન્મ્યો; પગ વગર, માથા વગર, છુપાયેલો, અંતે, યુવાન વાછરડાં વરદૃશ્યની ગુફામાં છે.
પ્ર શર્ધ આર્ત પ્રથમં વિપન્યઁ ઋતસ્ય યોના વૃષભસ્ય નીળે । સ્પાર્હો યુવા વપુષ્યો વિભાવા સપ્ત પ્રિયાસોઽજનયન્ત વૃષ્ણે
સેના ઊભી રહી, પ્રથમ જાણનારી, સત્યના ગર્ભમાં, વરદૃશ્યની ગુફામાં; અમૂલ્ય, યુવાન, અદ્ભુત, તેજસ્વી, સાત પ્રિય સંતાનો વરદૃશ્ય માટે જન્મ્યા.
અસ્માકમત્ર પિતરો મનુષ્યા અભિ પ્ર સેદુરૃતમાશુષાણાઃ । અશ્મવ્રજાઃ સુદુઘા વવ્રે અન્તરુદુસ્રા આજન્નુષસો હુવાનાઃ
અહીં આપણા માનવ પૂર્વજોએ સત્યની તલાશમાં આગળ વધીને, પથ્થરના અવરોધ તોડી, અંદર છુપાયેલી દુધાળ ખજાનાઓ શોધી કાઢી, તેજસ્વી ઉષાઓને બોલાવી હતી.
તે મર્મૃજત દદૃવાંસો અદ્રિં તદેષામન્યે અભિતો વિ વોચન્ । પશ્વયન્ત્રાસો અભિ કારમર્ચન્વિદન્ત જ્યોતિશ્ચકૃપન્ત ધીભિઃ
તેમણે જોઈને પથ્થર તોડી નાખ્યો; આસપાસના બીજાઓએ પણ આ કાર્યની ચર્ચા કરી. પશુઓને બાંધનારા લોકોએ મહેનત કરીને પ્રકાશ શોધી કાઢ્યો અને પોતાના વિચારો વડે તેને આકાર આપ્યો.
તે ગવ્યતા મનસા દૃધ્રમુબ્ધં ગા યેમાનં પરિ ષન્તમદ્રિમ્ । દૃળ્હં નરો વચસા દૈવ્યેન વ્રજં ગોમન્તમુશિજો વિ વવ્રુઃ
ગાય મેળવવાની ઈચ્છાથી, તેમણે મજબૂત પથ્થર તોડી, અંદર ફરતી ગાયો મુક્ત કરી; દૈવી વાણીથી પુરુષોએ ગાયોથી ભરેલું મજબૂત કિલ્લો તોડી નાખ્યો.
તે મન્વત પ્રથમં નામ ધેનોસ્ત્રિઃ સપ્ત માતુઃ પરમાણિ વિન્દન્ । તજ્જાનતીરભ્યનૂષત વ્રા આવિર્ભુવદરુણીર્યશસા ગોઃ
તેમણે ગાયનું પ્રથમ નામ ઓળખ્યું, માતાની ત્રણ અને સાત શ્રેષ્ઠ ખજાનાઓ શોધી કાઢી; આ જાણીને જૂથો એકઠા થયા અને ગાયના લાલચટ્ટા તેજસ્વી રૂપો પ્રગટ થયા.
નેશત્તમો દુધિતં રોચત દ્યૌરુદ્દેવ્યા ઉષસો ભાનુરર્ત । આ સૂર્યો બૃહતસ્તિષ્ઠદજ્રાઁ ઋજુ મર્તેષુ વૃજિના ચ પશ્યન્
અંધકાર દૂર થયો; દૂધ તેજસ્વી બન્યું; આકાશ ઝળહળ્યું; દિવ્ય ઉષાઓએ સૂર્યના પ્રકાશને ગતિ આપી. મહાન સૂર્ય અયુક્ત જગ્યા પર ઊભો રહ્યો, મનુષ્યોમાં સીધો રહીને, સારા અને ખરાબ બંનેને જોયા.
આદિત્પશ્ચા બુબુધાના વ્યખ્યન્નાદિદ્રત્નં ધારયન્ત દ્યુભક્તમ્ । વિશ્વે વિશ્વાસુ દુર્યાસુ દેવા મિત્ર ધિયે વરુણ સત્યમસ્તુ
આરંભથી અંત સુધી જાગૃત રહી, તેમણે માર્ગો ખુલ્લા કર્યા; શરૂઆતથી જ સ્વર્ગદત્ત ખજાનો ધારણ કર્યો. હે મિત્ર અને વરુણ, બધા દેવતાઓ દરેક ઘરમા સત્ય પ્રદાન કરે.