પદે ઇવ નિહિતે દસ્મે અન્તસ્તયોરન્યદ્ગુહ્યમાવિરન્યત્ । સધ્રીચીના પથ્યા સા વિષૂચી મહદ્દેવાનામસુરત્વમેકમ્
જેમ પગ અંદર મૂક્યો હોય તેમ, હે આશ્ચર્યજનક, બંને વચ્ચે એક છુપાયેલું છે, એક સ્પષ્ટ છે. માર્ગ સીધો છે, પણ એક ભટકે છે; એ જ મહાન દેવત્વ સર્વેમાં એક છે.
આ ધેનવો ધુનયન્તામશિશ્વીઃ સબર્દુઘાઃ શશયા અપ્રદુગ્ધાઃ । નવ્યાનવ્યા યુવતયો ભવન્તીર્મહદ્દેવાનામસુરત્વમેકમ્
ગાયો સતત દૂધ આપે, ભરપૂર, કદી ન થાકે અને કદી ન ઓછું પડે. નવી નવી, યુવાન બની રહે છે; એ જ મહાન દેવત્વ સર્વેમાં એક છે.
યદન્યાસુ વૃષભો રોરવીતિ સો અન્યસ્મિન્યૂથે નિ દધાતિ રેતઃ । સ હિ ક્ષપાવાન્સ ભગઃ સ રાજા મહદ્દેવાનામસુરત્વમેકમ્
જ્યારે વાછરડો બીજાઓમાં ગર્જના કરે છે, ત્યારે બીજાં ઝુંડમાં પોતાનું બીજ મૂકે છે. એ જ રાતનો સ્વામી છે, એ જ ભાગ્યદાતા છે, એ જ રાજા છે; એ જ મહાન દેવત્વ સર્વેમાં એક છે.
વીરસ્ય નુ સ્વશ્વ્યં જનાસઃ પ્ર નુ વોચામ વિદુરસ્ય દેવાઃ । ષોળ્હા યુક્તાઃ પઞ્ચપઞ્ચા વહન્તિ મહદ્દેવાનામસુરત્વમેકમ્
ચાલો હવે વીરતા, લોકોની ઘોડાની સંપત્તિ અને દેવતાઓ જાણે છે એવી બુદ્ધિનું વર્ણન કરીએ. તે મહાન દેવતાઓનું એકમાત્ર રાજત્વ છે, જેને સોળ જોડાયેલા, પાંચ-પાંચ કરીને ખેંચે છે.
દેવસ્ત્વષ્ટા સવિતા વિશ્વરૂપઃ પુપોષ પ્રજાઃ પુરુધા જજાન । ઇમા ચ વિશ્વા ભુવનાન્યસ્ય મહદ્દેવાનામસુરત્વમેકમ્
દેવત્વષ્ટા અને સર્વરૂપ ધરાવનારો સવિતા, તેણે પ્રજાઓને અનેક રીતે પોષી અને ઉત્પન્ન કરી છે. આ બધાં જગત પણ એના જ છે; એ મહાન દેવતાઓનું એકમાત્ર રાજત્વ છે.
મહી સમૈરચ્ચમ્વા સમીચી ઉભે તે અસ્ય વસુના ન્યૃષ્ટે । શૃણ્વે વીરો વિન્દમાનો વસૂનિ મહદ્દેવાનામસુરત્વમેકમ્
મોટી ધરતી અને વિશાળ આકાશ બંને એના ધનથી સ્થિર છે. ધન મેળવવા ઇચ્છે તે વીરની પ્રાર્થના સાંભળી જાય છે; એ મહાન દેવતાઓનું એકમાત્ર રાજત્વ છે.
ઇમાં ચ નઃ પૃથિવીં વિશ્વધાયા ઉપ ક્ષેતિ હિતમિત્રો ન રાજા । પુરઃસદઃ શર્મસદો ન વીરા મહદ્દેવાનામસુરત્વમેકમ્
આ ધરતી, જે બધાનું આધાર છે, આપણા માટે રાજા જેવો સર્વમિત્ર બનીને રહે છે. જેમ વીરો આગળ બેસે છે અને આશ્રય મેળવે છે, તેમ; એ મહાન દેવતાઓનું એકમાત્ર રાજત્વ છે.
નિષ્ષિધ્વરીસ્ત ઓષધીરુતાપો રયિં ત ઇન્દ્ર પૃથિવી બિભર્તિ । સખાયસ્તે વામભાજઃ સ્યામ મહદ્દેવાનામસુરત્વમેકમ્
ઓ ઇન્દ્ર, ઔષધિઓ, પાણી અને ધરતી તને ધન આપે છે. અમે તારા મિત્ર બનીએ અને તારા દાનમાં ભાગીદાર બનીએ; એ મહાન દેવતાઓનું એકમાત્ર રાજત્વ છે.
ન તા મિનન્તિ માયિનો ન ધીરા વ્રતા દેવાનાં પ્રથમા ધ્રુવાણિ । ન રોદસી અદ્રુહા વેદ્યાભિર્ન પર્વતા નિનમે તસ્થિવાંસઃ
કોઈ પણ ચાલાક કે વિદ્વાન દેવતાઓના પ્રથમ અને અડગ નિયમોને ઓછી કરી શકતા નથી. આકાશ અને ધરતી, જે વિશ્વાસુ છે અને જાણીતી સીમાઓ ધરાવે છે, અને પર્વતો પણ, ક્યારેય ઘટ્યા નથી.
ષડ્ભારાઁ એકો અચરન્બિભર્ત્યૃતં વર્ષિષ્ઠમુપ ગાવ આગુઃ । તિસ્રો મહીરુપરાસ્તસ્થુરત્યા ગુહા દ્વે નિહિતે દર્શ્યેકા
છ જણે ભાર વહન કરે છે, એક પોતે ચાલે છે અને સર્વોચ્ચ ઋતને ધારણ કરે છે; ગાયો નજીક આવી છે. ત્રણ મહાન ઉપર સ્થિર છે, બે ગુપ્ત છે અને એક દેખાય છે.
ત્રિપાજસ્યો વૃષભો વિશ્વરૂપ ઉત ત્ર્યુધા પુરુધ પ્રજાવાન્ । ત્ર્યનીકઃ પત્યતે માહિનાવાન્સ રેતોધા વૃષભઃ શશ્વતીનામ્
ત્રણ જન્મ ધરાવતો, અનેક રૂપો ધરાવતો અને ત્રણ પ્રકારનો વંશ ધરાવતો વૃષભ છે. તે ત્રણ મુખવાળો, શક્તિશાળી શાસક છે; તે સદાય બીજ ધરાવતો વૃષભ છે.
અભીક આસાં પદવીરબોધ્યાદિત્યાનામહ્વે ચારુ નામ । આપશ્ચિદસ્મા અરમન્ત દેવીઃ પૃથગ્વ્રજન્તીઃ પરિ ષીમવૃઞ્જન્
આના માર્ગો માટે જાગો, હું આદિત્યોનું સુંદર નામ ઉચ્ચારું છું. દેવત્વ ધરાવતી નદીઓ પણ તેમાં આનંદ પામે છે, અલગ-અલગ વહેતી, બધીએ તેને ઘેરી રાખ્યો છે.
ત્રી ષધસ્થા સિન્ધવસ્ત્રિઃ કવીનામુત ત્રિમાતા વિદથેષુ સમ્રાટ્ । ઋતાવરીર્યોષણાસ્તિસ્રો અપ્યાસ્ત્રિરા દિવો વિદથે પત્યમાનાઃ
ત્રણ નિવાસસ્થાન, ત્રણ નદીઓ, ત્રણ જ્ઞાની અને ત્રણ માતાઓ સભામાં સ્વામી છે. ત્રણ સત્યવંતી કન્યાઓ અને ત્રણ સ્વર્ગમાંથી, સભામાં શાસન કરે છે.
ત્રિરા દિવઃ સવિતર્વાર્યાણિ દિવેદિવ આ સુવ ત્રિર્નો અહ્નઃ । ત્રિધાતુ રાય આ સુવા વસૂનિ ભગ ત્રાતર્ધિષણે સાતયે ધાઃ
સવિતા, તું અમને સ્વર્ગમાંથી ત્રણ વખત શુભાશિષ આપ, રોજ રોજ ત્રિવિધ પ્રકાશ આપ. ભગ, રક્ષક અને ધીષણા, અમને ત્રિવિધ ધન આપો જેથી અમે સિદ્ધિ મેળવી શકીએ.
ત્રિરા દિવઃ સવિતા સોષવીતિ રાજાના મિત્રાવરુણા સુપાણી । આપશ્ચિદસ્ય રોદસી ચિદુર્વી રત્નં ભિક્ષન્ત સવિતુઃ સવાય
સવિતા, તું સ્વર્ગમાંથી ત્રણ વખત તારી શક્તિથી અમને આશીર્વાદ આપ. રાજા મિત્ર અને વરુણ સુંદર હાથે છે. નદીઓ અને બંને જગત પણ સવિતાના પ્રેરણા માટે ધન શોધે છે.
ત્રિરુત્તમા દૂણશા રોચનાનિ ત્રયો રાજન્ત્યસુરસ્ય વીરાઃ । ઋતાવાન ઇષિરા દૂળભાસસ્ત્રિરા દિવો વિદથે સન્તુ દેવાઃ
ત્રણ સર્વોચ્ચ તેજસ્વી લોક છે, ત્રણ વીર એ મહાન દેવનું રાજ્ય કરે છે. સત્યવંતી, શક્તિશાળી અને દુર્લભ છે; સ્વર્ગમાંથી ત્રણ વખત, દેવતાઓ સભામાં હાજર રહે.
પ્ર મે વિવિક્વાઁ અવિદન્મનીષાં ધેનું ચરન્તીં પ્રયુતામગોપામ્ । સદ્યશ્ચિદ્યા દુદુહે ભૂરિ ધાસેરિન્દ્રસ્તદગ્નિઃ પનિતારો અસ્યાઃ
વિદ્વાનો મારી માટે સમજ્યા છે, જે ગાય અવિહિત રીતે ફરતી હતી. એ તરત જ ઘણું દૂધ આપે છે; ઇન્દ્ર, અગ્નિ અને શોધનારોએ એમાંથી તે મેળવ્યું છે.
ઇન્દ્રઃ સુ પૂષા વૃષણા સુહસ્તા દિવો ન પ્રીતાઃ શશયં દુદુહ્રે । વિશ્વે યદસ્યાં રણયન્ત દેવાઃ પ્ર વોઽત્ર વસવઃ સુમ્નમશ્યામ્
ઇન્દ્ર અને પૂષણ, બંને શક્તિશાળી અને સુમેળવાળા, જેમ આકાશમાં આનંદ માણે છે તેમ, એ ગાયને દૂધી છે. જ્યારે બધા દેવતાઓ તેમાં પ્રયત્ન કરે છે, હે વસુઓ, અમે અહીં તમારો આશીર્વાદ મેળવીએ.
યા જામયો વૃષ્ણ ઇચ્છન્તિ શક્તિં નમસ્યન્તીર્જાનતે ગર્ભમસ્મિન્ । અચ્છા પુત્રં ધેનવો વાવશાના મહશ્ચરન્તિ બિભ્રતં વપૂંષિ
વૃષભની પત્નીઓ તેની શક્તિ ઈચ્છે છે, તેની પૂજા કરે છે અને તેમાં રહેલા ગર્ભને ઓળખે છે. ગાયો પોતાના વાછરડા માટે તરસે છે અને અદભુત રૂપ ધારણ કરીને ફરે છે.
અચ્છા વિવક્મિ રોદસી સુમેકે ગ્રાવ્ણો યુજાનો અધ્વરે મનીષા । ઇમા ઉ તે મનવે ભૂરિવારા ઊર્ધ્વા ભવન્તિ દર્શતા યજત્રાઃ
હું બંને જગતને સંબોધું છું, જે સારી રીતે જોડાયેલા છે, યજ્ઞમાં પથ્થર જોડીને અને બુદ્ધિથી. હે અનેક દાન આપનારા, આ તારી માટે મનુ માટે ઊભા થાય છે, તેજસ્વી અને પૂજનીય છે.
યા તે જિહ્વા મધુમતી સુમેધા અગ્ને દેવેષૂચ્યત ઉરૂચી । તયેહ વિશ્વાઁ અવસે યજત્રાના સાદય પાયયા ચા મધૂનિ
હે અગ્નિ, તારી જીભ મધુર અને બુદ્ધિશાળી છે, દેવોમાં તેનું વખાણ થાય છે અને તે દૂર સુધી પહોંચે છે. એથી, અહીં બધા પૂજનીયોને મદદ માટે બોલાવ અને તેમને મધુર પાન કરાવ.
યા તે અગ્ને પર્વતસ્યેવ ધારાસશ્ચન્તી પીપયદ્દેવ ચિત્રા । તામસ્મભ્યં પ્રમતિં જાતવેદો વસો રાસ્વ સુમતિં વિશ્વજન્યામ્
હે અગ્નિ, તારી ધારા પર્વત જેવી વહે છે અને બધાને પોષે છે, હે અદભુત દેવ! હે જાતવેદ, હે દયાળુ, અમને તારો આશીર્વાદ અને સર્વનું કલ્યાણ આપ.
ધેનુઃ પ્રત્નસ્ય કામ્યં દુહાનાન્તઃ પુત્રશ્ચરતિ દક્ષિણાયાઃ । આ દ્યોતનિં વહતિ શુભ્રયામોષસ સ્તોમો અશ્વિનાવજીગઃ
પ્રાચીન ઇચ્છાની ગાય દુધ આપે છે અને અંદર પુત્ર દક્ષિણ તરફ ચાલે છે. એ તેજસ્વી માટે પ્રકાશ લાવે છે; અશ્વિનીદેવોની સ્તુતિ ઉષા સમયે ગવાઈ છે.
સુયુગ્વહન્તિ પ્રતિ વામૃતેનોર્ધ્વા ભવન્તિ પિતરેવ મેધાઃ । જરેથામસ્મદ્વિ પણેર્મનીષાં યુવોરવશ્ચકૃમા યાતમર્વાક્
સારા જોડાયેલા ઘોડાઓથી એ તમારે અમૃત લાવે છે; યજ્ઞ ચઢાવો પિતાને જ્ઞાન પહોંચે તેમ ઉપર જાય છે. તમે અમારો દુર્ભાગ્ય દૂર કરો, અમે અમારી પ્રાર્થના તમારું સ્મરણ કરીને કરી છે.
સુયુગ્ભિરશ્વૈઃ સુવૃતા રથેન દસ્રાવિમં શૃણુતં શ્લોકમદ્રેઃ । કિમઙ્ગ વાં પ્રત્યવર્તિં ગમિષ્ઠાહુર્વિપ્રાસો અશ્વિના પુરાજાઃ
સારા જોડાયેલા ઘોડાઓ અને મજબૂત રથ સાથે, હે અશ્વિનીકુમારો, આ પથ્થરમાંથી નીકળેલી સ્તુતિ સાંભળો. પૂર્વજ ઋષિઓએ જે તમારો પરત આવવાનો માર્ગ કહ્યું છે, એ કયો છે?
આ મન્યેથામા ગતં કચ્ચિદેવૈર્વિશ્વે જનાસો અશ્વિના હવન્તે । ઇમા હિ વાં ગોઋજીકા મધૂનિ પ્ર મિત્રાસો ન દદુરુસ્રો અગ્રે
તમારે વિચારવું જોઈએ, તમારે આવવું જોઈએ, કદાચ બધા લોકો તમારે પોકારે છે, હે અશ્વિનીદેવો. આ મીઠા દાન તો મિત્રોએ શરૂઆતમાં આપ્યા છે, એ જ તમારે માટે છે.
તિરઃ પુરૂ ચિદશ્વિના રજાંસ્યાઙ્ગૂષો વાં મઘવાના જનેષુ । એહ યાતં પથિભિર્દેવયાનૈર્દસ્રાવિમે વાં નિધયો મધૂનામ્
હે અશ્વિનીદેવો, અનેક લોકોમાં તમારો સંદેશ ગુંજે છે; દયાળુ લોકોમાં તમારું યશ ફેલાય છે. દેવમાર્ગે અહીં આવો, અદભુત દેવો, અહીં તમારું મધ ભરેલું ખજાનો છે.
પુરાણમોકઃ સખ્યં શિવં વાં યુવોર્નરા દ્રવિણં જહ્નાવ્યામ્ । પુનઃ કૃણ્વાનાઃ સખ્યા શિવાનિ મધ્વા મદેમ સહ નૂ સમાનાઃ
તમારું પ્રાચીન નિવાસ, શુભ મિત્રતા, હે યુવાન દેવો, જહ્નુની નદીઓમાં તમારું ધન છે. ફરીથી શુભ મિત્રતા સ્થાપી, આપણે સૌ સાથે મધમાં આનંદ કરીએ.
અશ્વિના વાયુના યુવં સુદક્ષા નિયુદ્ભિશ્ચ સજોષસા યુવાના । નાસત્યા તિરોઅહ્ન્યં જુષાણા સોમં પિબતમસ્રિધા સુદાનૂ
હે અશ્વિનીદેવો, પવન સાથે, તમે યુવાન અને કુશળ છો, તમારી સહાયકો સાથે એકતામાં છો. હે નાસત્ય, દિવસના યજ્ઞને સ્વીકારી, અડગ અને ઉદાર બનીને સોમપાન કરો.
અશ્વિના પરિ વામિષઃ પુરૂચીરીયુર્ગીર્ભિર્યતમાના અમૃધ્રાઃ । રથો હ વામૃતજા અદ્રિજૂતઃ પરિ દ્યાવાપૃથિવી યાતિ સદ્યઃ
હે અશ્વિનીદેવો, તમારી ઘણી ભેટો, શબ્દોથી ઘેરાયેલી, પ્રયત્નશીલ અને નિષ્ફળ ન થતી, આગળ વધે છે. તમારો અમૃતથી જન્મેલો અને પથ્થરથી ચલાવતો રથ તરત જ આકાશ અને ધરતી પર ફરે છે.