ઇન્દ્રાપર્વતા બૃહતા રથેન વામીરિષ આ વહતં સુવીરાઃ । વીતં હવ્યાન્યધ્વરેષુ દેવા વર્ધેથાં ગીર્ભિરિળયા મદન્તા
હે ઇન્દ્ર અને પર્વત, તમારી મહાન રથમાં અમને સુખ-સમૃદ્ધિ લાવો; હે દેવતાઓ, યજ્ઞમાં હવન સ્વીકારો અને અમારી સ્તુતિઓમાં આનંદ પામી વધો.
તિષ્ઠા સુ કં મઘવન્મા પરા ગાઃ સોમસ્ય નુ ત્વા સુષુતસ્ય યક્ષિ । પિતુર્ન પુત્રઃ સિચમા રભે ત ઇન્દ્ર સ્વાદિષ્ઠયા ગિરા શચીવઃ
હે દાનશીલ, સ્થિર રહો, દૂર ન જાઓ; હવે તું સારી રીતે પિછડાયેલો સોમરસ પી; જેમ પુત્ર પિતાને પકડી રાખે છે, તેમ હું તને મીઠી સ્તુતિથી પકડી રાખું છું, હે શક્તિશાળી ઇન્દ્ર.
શંસાવાધ્વર્યો પ્રતિ મે ગૃણીહીન્દ્રાય વાહઃ કૃણવાવ જુષ્ટમ્ । એદં બર્હિર્યજમાનસ્ય સીદાથા ચ ભૂદુક્થમિન્દ્રાય શસ્તમ્
હે અધ્વર્યુ, મારી તરફથી સ્તુતિ બોલ; ચાલો, આપણે ઇન્દ્ર માટે મનગમતું હવન કરીએ; આ યજમાનના કુશાસન પર બેસો અને શ્રેષ્ઠ સ્તુતિ ઇન્દ્રને મળે.
જાયેદસ્તં મઘવન્સેદુ યોનિસ્તદિત્ત્વા યુક્તા હરયો વહન્તુ । યદા કદા ચ સુનવામ સોમમગ્નિષ્ટ્વા દૂતો ધન્વાત્યચ્છ
હે દાનશીલ, સાંજના સમયે તારો જન્મ થાય અને તું તારી જગ્યા પર પહોંચે; ત્યારે તારા જોડાયેલા ઘોડા તને લઈ જાય; જ્યારે પણ અમે સોમરસ પિછડીએ, અગ્નિ દૂત બની તને સીધો અહીં લાવે છે.
પરા યાહિ મઘવન્ના ચ યાહીન્દ્ર ભ્રાતરુભયત્રા તે અર્થમ્ । યત્રા રથસ્ય બૃહતો નિધાનં વિમોચનં વાજિનો રાસભસ્ય
હે દાનશીલ, તું આગળ જા કે પાછો આવ, ઇન્દ્ર, બંને તરફ તારો લાભ છે; જ્યાં મહાન રથનો ખજાનો છે, અને ઝડપી ઘોડા તથા ગધેડાનું મુક્તિ સ્થાન છે.
અપાઃ સોમમસ્તમિન્દ્ર પ્ર યાહિ કલ્યાણીર્જાયા સુરણં ગૃહે તે । યત્રા રથસ્ય બૃહતો નિધાનં વિમોચનં વાજિનો દક્ષિણાવત્
પશ્ચિમ તરફ જા, હે ઇન્દ્ર, સોમરસ પીવા માટે; તારા શ્રેષ્ઠ પત્નીઓ તારા ઘરમાં આનંદ પામે; જ્યાં મહાન રથનો ખજાનો છે અને ઝડપી ઘોડા સાથે દક્ષિણાનું મુક્તિ સ્થાન છે.
ઇમે ભોજા અઙ્ગિરસો વિરૂપા દિવસ્પુત્રાસો અસુરસ્ય વીરાઃ । વિશ્વામિત્રાય દદતો મઘાનિ સહસ્રસાવે પ્ર તિરન્ત આયુઃ
આ દાતા, અંગિરસો, વિવિધ રૂપવાળા, સ્વર્ગના પુત્રો અને અસુરના વીરોએ વિશ્વામિત્રને ધન આપ્યું છે; હજારો યજ્ઞ માટે તેમણે તેનું આયુષ્ય વધાર્યું છે.
રૂપંરૂપં મઘવા બોભવીતિ માયાઃ કૃણ્વાનસ્તન્વં પરિ સ્વામ્ । ત્રિર્યદ્દિવઃ પરિ મુહૂર્તમાગાત્સ્વૈર્મન્ત્રૈરનૃતુપા ઋતાવા
દરેક રૂપમાં દાનશીલ પ્રગટે છે, અદભુત ક્રિયાઓ કરે છે અને પોતાનું શરીર ઘડે છે; જ્યારે તે દિવસમાં ત્રણ વાર આકાશમાંથી આવ્યો, પોતાના મંત્રોથી, ઋતુનું પાલન કરતા.
મહાઁ ઋષિર્દેવજા દેવજૂતોઽસ્તભ્નાત્સિન્ધુમર્ણવં નૃચક્ષાઃ । વિશ્વામિત્રો યદવહત્સુદાસમપ્રિયાયત કુશિકેભિરિન્દ્રઃ
મહાન ઋષિ, દેવથી જન્મેલા અને દેવોથી પ્રેરિત, માનવ આંખે જોઈને નદી અને સમુદ્રને રોકી દીધા; જ્યારે વિશ્વામિત્રે સુદાસને આગળ વધાર્યો, ત્યારે ઇન્દ્ર કુશિકોને પ્રસન્ન થયા.
હંસા ઇવ કૃણુથ શ્લોકમદ્રિભિર્મદન્તો ગીર્ભિરધ્વરે સુતે સચા । દેવેભિર્વિપ્રા ઋષયો નૃચક્ષસો વિ પિબધ્વં કુશિકાઃ સોમ્યં મધુ
હંસ જેવું પવિત્ર ગીત પથ્થરો વડે ગાવો, આનંદથી ભજન કરો અને યજ્ઞમાં સોમરસ સાથે જોડાઓ. હે વિદ્વાન કુશિકો, માનવદૃષ્ટિ ધરાવતા ઋષિઓ, દેવતાઓ સાથે મળીને આ અમૃતરૂપ સોમ પીવો.
ઉપ પ્રેત કુશિકાશ્ચેતયધ્વમશ્વં રાયે પ્ર મુઞ્ચતા સુદાસઃ । રાજા વૃત્રં જઙ્ઘનત્પ્રાગપાગુદગથા યજાતે વર આ પૃથિવ્યાઃ
કુશિકો, નજીક આવો, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો; ધન માટે ઘોડાને મુક્ત કરો અને સુદાસને આપો. રાજાએ વૃત્રને હરાવ્યો છે; તે પૂર્વ અને પશ્ચિમમાં પૂજા કરે છે, અને સમગ્ર પૃથ્વી પર શ્રેષ્ઠ છે.
ય ઇમે રોદસી ઉભે અહમિન્દ્રમતુષ્ટવમ્ । વિશ્વામિત્રસ્ય રક્ષતિ બ્રહ્મેદં ભારતં જનમ્
જે ઈન્દ્રે આ આકાશ અને ધરતી બંનેને પ્રસન્ન કર્યા છે, તેને મેં સ્તુતિ કરી છે. વિશ્વામિત્રની પ્રાર્થના આ ભારતના લોકોને રક્ષણ આપે છે.
વિશ્વામિત્રા અરાસત બ્રહ્મેન્દ્રાય વજ્રિણે । કરદિન્નઃ સુરાધસઃ
વિશ્વામિત્રોએ વજ્રધારી ઈન્દ્રને પ્રાર્થના અર્પી છે; તે અમને ભરપૂર દાન આપે એવી આશા કરીએ.
કિં તે કૃણ્વન્તિ કીકટેષુ ગાવો નાશિરં દુહ્રે ન તપન્તિ ઘર્મમ્ । આ નો ભર પ્રમગન્દસ્ય વેદો નૈચાશાખં મઘવન્રન્ધયા નઃ
તારી ગાયો કીકટ પ્રદેશમાં શું કરે છે? એ દુધ આપતી નથી, ને ગરમી પણ અનુભતી નથી. હે દયાળુ, અમને પ્રમગંદની બુદ્ધિ આપ અને નીચી ડાળી તોડી અમને આપ.
સસર્પરીરમતિં બાધમાના બૃહન્મિમાય જમદગ્નિદત્તા । આ સૂર્યસ્ય દુહિતા તતાન શ્રવો દેવેષ્વમૃતમજુર્યમ્
સર્પ જેવી વિચારો, અવરોધો સામે લડીને, વિશાળ બની ગઈ, જે જમદગ્નિએ આપી. સૂર્યની દીકરીએ દેવોમાં અમર અને અક્ષય યશ ફેલાવ્યું.
સસર્પરીરભરત્તૂયમેભ્યોઽધિ શ્રવઃ પાઞ્ચજન્યાસુ કૃષ્ટિષુ । સા પક્ષ્યા નવ્યમાયુર્દધાના યાં મે પલસ્તિજમદગ્નયો દદુઃ
સર્પ જેવી ખ્યાતિ અહીં પાંજરણ લોકોમાં ફેલાઈ છે. એ પંખી જેવી, નવી આયુષ્ય લાવનારી, જે પલસ્ત્ય અને જમદગ્નિએ મને આપી.
સ્થિરૌ ગાવૌ ભવતાં વીળુરક્ષો મેષા વિ વર્હિ મા યુગં વિ શારિ । ઇન્દ્રઃ પાતલ્યે દદતાં શરીતોરરિષ્ટનેમે અભિ નઃ સચસ્વ
તમારી બે ગાયો મજબૂત રહે, ભેંસો સલામત રહે; ઘાસ કે હળમાં જૂથ ન બાંધો. પાતલ્યમાં ઈન્દ્ર અમને રક્ષા આપે, દુઃખ દૂર કરે અને અમારો સાથ આપે.
બલં ધેહિ તનૂષુ નો બલમિન્દ્રાનળુત્સુ નઃ । બલં તોકાય તનયાય જીવસે ત્વં હિ બલદા અસિ
હે ઈન્દ્ર, અમારા શરીરમાં શક્તિ ભરો, અમારા કાર્યોમાં શક્તિ આપો. અમારા સંતાનો અને જીવન માટે પણ તું શક્તિ આપ, કેમ કે તું શક્તિ આપનાર છે.
અભિ વ્યયસ્વ ખદિરસ્ય સારમોજો ધેહિ સ્પન્દને શિંશપાયામ્ । અક્ષ વીળો વીળિત વીળયસ્વ મા યામાદસ્માદવ જીહિપો નઃ
ખદિર વૃક્ષનું સાર ફેલાવો, અને શિંશપા વૃક્ષમાં ચેતનાશક્તિ ભરો. હે ધૂરી, મજબૂત રહો, સ્થિર રહો, અમને છોડશો નહીં અને દુઃખ દૂર કરો.
અયમસ્માન્વનસ્પતિર્મા ચ હા મા ચ રીરિષત્ । સ્વસ્ત્યા ગૃહેભ્ય આવસા આ વિમોચનાત્
આ વનસ્પતિ અમારો છે; એ અમને કોઈ નુકસાન કે દુઃખ ન આપે. સુખ-શાંતિથી એ આપણા ઘરમાં રહે અને વિદાય સમયે પણ કલ્યાણ આપે.
ઇન્દ્રોતિભિર્બહુલાભિર્નો અદ્ય યાચ્છ્રેષ્ઠાભિર્મઘવઞ્છૂર જિન્વ । યો નો દ્વેષ્ટ્યધરઃ સસ્પદીષ્ટ યમુ દ્વિષ્મસ્તમુ પ્રાણો જહાતુ
હે ઈન્દ્ર, આજે અમને શ્રેષ્ઠ અને અનેક સાથીઓ સાથે શ્રેષ્ઠ દાન આપ. જે અમારો દ્વેષ કરે, તે હાર ખાય; જેને આપણે ઘૃણા કરીએ, તેને જીવદયા છોડે.
પરશું ચિદ્વિ તપતિ શિમ્બલં ચિદ્વિ વૃશ્ચતિ । ઉખા ચિદિન્દ્ર યેષન્તી પ્રયસ્તા ફેનમસ્યતિ
કુહાડી પણ બળે છે, છરી પણ કાપે છે; ઉખાળ પણ, જ્યારે પ્રજ્વલિત થાય છે, તો ફેન ફેંકે છે, હે ઈન્દ્ર.
ન સાયકસ્ય ચિકિતે જનાસો લોધં નયન્તિ પશુ મન્યમાનાઃ । નાવાજિનં વાજિના હાસયન્તિ ન ગર્દભં પુરો અશ્વાન્નયન્તિ
લોકો તીણને ધ્યાનમાં લેતા નથી; પોતાને બુદ્ધિશાળી માને છે અને પશુઓને ભટકાવે છે. ઝડપી ઘોડાને ઝડપી ઘોડા સાથે નહીં દોડાવે અને ગધેડાને ઘોડાઓની આગળ ન લાવે.
ઇમ ઇન્દ્ર ભરતસ્ય પુત્રા અપપિત્વં ચિકિતુર્ન પ્રપિત્વમ્ । હિન્વન્ત્યશ્વમરણં ન નિત્યં જ્યાવાજં પરિ ણયન્ત્યાજૌ
હે ઈન્દ્ર, આ ભારતના પુત્રો પિતૃત્વ કે પિતામહત્વ જાણતા નથી. એ ઘોડાને મૃત્યુ માટે જોડી, સ્થાયી માટે નહીં; યુદ્ધમાં ધનુષ્યવાળા ઘોડાને ફરાવે છે.
ઇમં મહે વિદથ્યાય શૂષં શશ્વત્કૃત્વ ઈડ્યાય પ્ર જભ્રુઃ । શૃણોતુ નો દમ્યેભિરનીકૈઃ શૃણોત્વગ્નિર્દિવ્યૈરજસ્રઃ
આ સ્તુતિ મહાન માટે, જ્ઞાન માટે, હંમેશા સ્તુતિ માટે રચાઈ છે, જેને સૌએ સ્વીકારી છે. દયાળુ દેવતાઓ અમને સાંભળે અને સ્વર્ગસ્થ અવિનાશી અગ્નિ પણ સાંભળે.
મહિ મહે દિવે અર્ચા પૃથિવ્યૈ કામો મ ઇચ્છઞ્ચરતિ પ્રજાનન્ । યયોર્હ સ્તોમે વિદથેષુ દેવાઃ સપર્યવો માદયન્તે સચાયોઃ
મહાન માટે, આકાશ માટે ઊંચી સ્તુતિ ગાવો; ધરતી માટે પણ, કારણ કે મારી અંદર ઈચ્છા જાગે છે. જેમની સ્તુતિમાં યજ્ઞ સમયે દેવતાઓ અને તેમના સાથીઓ આનંદ પામે છે.
યુવોરૃતં રોદસી સત્યમસ્તુ મહે ષુ ણઃ સુવિતાય પ્ર ભૂતમ્ । ઇદં દિવે નમો અગ્ને પૃથિવ્યૈ સપર્યામિ પ્રયસા યામિ રત્નમ્
તમારા આકાશ અને ધરતીનું સત્ય અડગ રહે અને અમને મહાન સુખ આપે. આ મારી વંદના છે, હે અગ્નિ, આકાશ અને ધરતીને; હું પૂજા કરું છું અને ધન મેળવવા પ્રયત્ન કરું છું.
ઉતો હિ વાં પૂર્વ્યા આવિવિદ્ર ઋતાવરી રોદસી સત્યવાચઃ । નરશ્ચિદ્વાં સમિથે શૂરસાતૌ વવન્દિરે પૃથિવિ વેવિદાનાઃ
હા, તમારું પ્રાચીન અને સત્યને પાળનારું આકાશ વિસ્તૃત થયું છે, તમે સત્ય બોલનાર છો; સભામાં અને વિજય માટેની સ્પર્ધામાં પણ મનુષ્યો, પૃથ્વી, અનેક પ્રકારના જ્ઞાનથી તમારું સન્માન કરે છે.
કો અદ્ધા વેદ ક ઇહ પ્ર વોચદ્દેવાઁ અચ્છા પથ્યા કા સમેતિ । દદૃશ્ર એષામવમા સદાંસિ પરેષુ યા ગુહ્યેષુ વ્રતેષુ
કોણ સાચે જાણે છે, અહીં કોણ કહી શકે છે કે દેવતાઓમાં સાચો માર્ગ કયા સુધી જાય છે? એમના વચ્ચે, નીચા સ્થાન દેખાય છે અને દૂર રહેલા, ગુપ્ત વિધિ અને છુપાયેલા વ્રતોમાં છે.
કવિર્નૃચક્ષા અભિ ષીમચષ્ટ ઋતસ્ય યોના વિઘૃતે મદન્તી । નાના ચક્રાતે સદનં યથા વેઃ સમાનેન ક્રતુના સંવિદાને
માનવ દ્રષ્ટિવાળા કવિએ તેને જોયું છે, જે સત્યના ગર્ભમાં આનંદ માણે છે અને વિસ્તરેલી છે; તેઓએ વિવિધ નિવાસ બનાવ્યા છે, જેમ વણકર કરે, એક મન અને સમજણથી.