ત ઇન્ન્વસ્ય મધુમદ્વિવિપ્ર ઇન્દ્રસ્ય શર્ધો મરુતો ય આસન્ । યેભિર્વૃત્રસ્યેષિતો વિવેદામર્મણો મન્યમાનસ્ય મર્મ
મધુર અને વિદ્વાન એવા ઇન્દ્રના મારુતો, એ જ તારો દળ છે. જેમના સહારે તું વૃત્રના મુખ્ય સ્થાનને શોધી કાઢ્યું, એ અહંકારીને પરાજિત કર્યો.
મનુષ્વદિન્દ્ર સવનં જુષાણઃ પિબા સોમં શશ્વતે વીર્યાય । સ આ વવૃત્સ્વ હર્યશ્વ યજ્ઞૈઃ સરણ્યુભિરપો અર્ણા સિસર્ષિ
માનવની જેમ, ઇન્દ્ર, તું યજ્ઞ સમયે આનંદથી સોમ પીઓ, સદા નવી તાકાત માટે. હે ઝડપી ઘોડાવાળો, યજ્ઞ અને સહાયકો સાથે અહીં આવ, તું વહેતી નદીઓને રોકે છે.
ત્વમપો યદ્ધ વૃત્રં જઘન્વાઁ અત્યાઁ ઇવ પ્રાસૃજઃ સર્તવાજૌ । શયાનમિન્દ્ર ચરતા વધેન વવ્રિવાંસં પરિ દેવીરદેવમ્
જ્યારે તું વૃત્રને મારો ત્યારે, તું વહેતી નદીઓને દોડતા ઘોડાઓની જેમ મુક્ત કરી. ઇન્દ્ર, તારા શસ્ત્રથી તું ચાલતા અને ઊંઘતા બંનેને માર્યા અને દેવોથી વિમુખને દૂર કર્યા.
યજામ ઇન્નમસા વૃદ્ધમિન્દ્રં બૃહન્તમૃષ્વમજરં યુવાનમ્ । યસ્ય પ્રિયે મમતુર્યજ્ઞિયસ્ય ન રોદસી મહિમાનં મમાતે
અમે શ્રદ્ધાથી મહાન, ઊંચા, અવિનાશી અને યુવાન એવા ઇન્દ્રની પૂજા કરીએ છીએ. જેના પ્રિય અને યજ્ઞયોગ્ય મહિમાને આકાશ અને ધરતી પણ સમાવી શકતા નથી.
ઇન્દ્રસ્ય કર્મ સુકૃતા પુરૂણિ વ્રતાનિ દેવા ન મિનન્તિ વિશ્વે । દાધાર યઃ પૃથિવીં દ્યામુતેમાં જજાન સૂર્યમુષસં સુદંસાઃ
ઇન્દ્રના અનેક ઉત્તમ કાર્યો છે, જે દેવતાઓ પણ કદી ઉલ્લંઘન કરતા નથી. જેણે બુદ્ધિપૂર્વક પૃથ્વી અને આકાશને સંભાળ્યા, અને સૂર્ય તથા ઉષાને સર્જ્યા.
અદ્રોઘ સત્યં તવ તન્મહિત્વં સદ્યો યજ્જાતો અપિબો હ સોમમ્ । ન દ્યાવ ઇન્દ્ર તવસસ્ત ઓજો નાહા ન માસાઃ શરદો વરન્ત
હે ઇન્દ્ર, તારી મહાનતા સત્ય અને નિખાલસ છે; તું જન્મતાની સાથે જ સોમરસ પી ગયો હતો. તારી શક્તિએ આકાશ, દિવસો, મહિનો કે વર્ષો પણ પહોંચી શકતા નથી.
ત્વં સદ્યો અપિબો જાત ઇન્દ્ર મદાય સોમં પરમે વ્યોમન્ । યદ્ધ દ્યાવાપૃથિવી આવિવેશીરથાભવઃ પૂર્વ્યઃ કારુધાયાઃ
હે ઇન્દ્ર, તું જન્મતાની સાથે જ પરમ આકાશમાં આનંદ માટે સોમરસ પીધો. જ્યારે તું આકાશ અને પૃથ્વીના વિસ્તારોમાં પ્રવેશ્યો, ત્યારે તું પ્રાચીન ઋષિ માટે કાર્યરત થયો.
અહન્નહિં પરિશયાનમર્ણ ઓજાયમાનં તુવિજાત તવ્યાન્ । ન તે મહિત્વમનુ ભૂદધ દ્યૌર્યદન્યયા સ્ફિગ્યા ક્ષામવસ્થાઃ
હે શક્તિશાળી ઇન્દ્ર, તું વધતા બળ સાથે જળને ઘેરીને પડેલા અહિ (અજગર)ને મારો. તારી મહાનતાને તો આકાશ પણ સમી ન શકે, જ્યારે તું બીજાની મદદથી પૃથ્વીને સ્થિર રાખી.
યજ્ઞો હિ ત ઇન્દ્ર વર્ધનો ભૂદુત પ્રિયઃ સુતસોમો મિયેધઃ । યજ્ઞેન યજ્ઞમવ યજ્ઞિયઃ સન્યજ્ઞસ્તે વજ્રમહિહત્ય આવત્
હે ઇન્દ્ર, યજ્ઞ તારો વિકાસક છે અને તને પ્રિય સોમરસ આનંદ આપે છે. યજ્ઞથી યજ્ઞને સંભાળ, હે યજ્ઞયોગ્ય, યજ્ઞથી જ તું વજ્ર લઈને અહિનો સંહાર કર્યો હતો.
યજ્ઞેનેન્દ્રમવસા ચક્રે અર્વાગૈનં સુમ્નાય નવ્યસે વવૃત્યામ્ । ય સ્તોમેભિર્વાવૃધે પૂર્વ્યેભિર્યો મધ્યમેભિરુત નૂતનેભિઃ
યજ્ઞ અને સહાયથી મનુષ્યોએ ઇન્દ્રને નજીક લાવ્યો છે; હવે અમે તેને નવી કૃપા માટે વાળવા માંગીએ છીએ. જે પ્રાચીન, મધ્ય અને નવી સ્તુતિઓથી વધ્યો છે.
વિવેષ યન્મા ધિષણા જજાન સ્તવૈ પુરા પાર્યાદિન્દ્રમહ્નઃ । અંહસો યત્ર પીપરદ્યથા નો નાવેવ યાન્તમુભયે હવન્તે
જ્યારે મારી પ્રેરણાએ ઇન્દ્રની પ્રાચીન સ્તુતિ માટે આ સ્તોત્ર રચ્યું, ત્યારે તું અમને દુઃખમાંથી બચાવતો, જેમ બે પોકારનારને, નાવમાં બેઠેલા મુસાફરોની જેમ, તું બચાવતો.
આપૂર્ણો અસ્ય કલશઃ સ્વાહા સેક્તેવ કોશં સિસિચે પિબધ્યૈ । સમુ પ્રિયા આવવૃત્રન્મદાય પ્રદક્ષિણિદભિ સોમાસ ઇન્દ્રમ્
તારું પાત્ર સ્વાહા સાથે છલકાઈ ગયું છે, જેમ પીવા માટે કોશમાં રસ રેડાય છે. પ્રિયજનોએ આનંદ માટે એકઠા થયા છે, સોમરસો ઇન્દ્રને દાયાંથી ઘેરી રહ્યા છે.
ન ત્વા ગભીરઃ પુરુહૂત સિન્ધુર્નાદ્રયઃ પરિ ષન્તો વરન્ત । ઇત્થા સખિભ્ય ઇષિતો યદિન્દ્રા દૃળ્હં ચિદરુજો ગવ્યમૂર્વમ્
હે બહુવાર પોકારવામાં આવનારા, ઊંડા નદી કે પહાડો પણ તને ઘેરીને રોકી શકતા નથી. હે ઇન્દ્ર, મિત્રો દ્વારા પ્રેરિત થઈ, તું દૃઢ અવરોધ તોડી, ગાયોથી ભરેલી વિશાળ ભૂમિ મેળવી.
શુનં હુવેમ મઘવાનમિન્દ્રમસ્મિન્ભરે નૃતમં વાજસાતૌ । શૃણ્વન્તમુગ્રમૂતયે સમત્સુ ઘ્નન્તં વૃત્રાણિ સંજિતં ધનાનામ્
આ સ્પર્ધામાં અમે દયાળુ ઇન્દ્રને પોકારીએ, જે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ અને વિજય આપનાર છે. યુદ્ધમાં મદદ સાંભળનાર, દુશ્મનોને મારનાર અને ધનની જીત લાવનાર મહાન છે.
પ્ર પર્વતાનામુશતી ઉપસ્થાદશ્વે ઇવ વિષિતે હાસમાને । ગાવેવ શુભ્રે માતરા રિહાણે વિપાટ્ છુતુદ્રી પયસા જવેતે
પર્વતોની ગોદમાં, ઘોડાઓને છોડ્યા પછી જેવો આનંદ થાય, એ રીતે વહે છે. બે ચમકતી ગાય જેવી માતાઓ, પોતાના વાછરડાને તરસે, એવી વિપાશ અને શતુદ્રી પોષક જળોથી વહે છે.
ઇન્દ્રેષિતે પ્રસવં ભિક્ષમાણે અચ્છા સમુદ્રં રથ્યેવ યાથઃ । સમારાણે ઊર્મિભિઃ પિન્વમાને અન્યા વામન્યામપ્યેતિ શુભ્રે
ઇન્દ્ર દ્વારા પ્રેરિત થઈ, પોતાનો માર્ગ શોધતી, તમે બંને રથ જેવી સમુદ્ર તરફ જાઓ છો. તરંગોથી ફૂલીને, એક બીજાને પછાડવા પ્રયત્ન કરો છો, હે ચમકતી નદીઓ.
અચ્છા સિન્ધું માતૃતમામયાસં વિપાશમુર્વીં સુભગામગન્મ । વત્સમિવ માતરા સંરિહાણે સમાનં યોનિમનુ સંચરન્તી
અમે માતૃત્વથી ભરપૂર સિંધુ અને વિશાળ, શુભ વિપાશ પાસે આવ્યા છીએ. બે માતાઓ પોતાના વાછરડાને લાડ કરે તેમ, તમે બંને એક જ માર્ગે સાથે વહો છો.
એના વયં પયસા પિન્વમાના અનુ યોનિં દેવકૃતં ચરન્તીઃ । ન વર્તવે પ્રસવઃ સર્ગતક્તઃ કિંયુર્વિપ્રો નદ્યો જોહવીતિ
આ જળોથી ભરાઈ, અમે દેવો દ્વારા બનાવેલા માર્ગે વહીએ છીએ. પ્રવાહ, જે શરૂ થયો છે, તે વળતો નથી—પંડિત કવિ તમને નદીઓ, શે માટે પોકારે છે?
રમધ્વં મે વચસે સોમ્યાય ઋતાવરીરુપ મુહૂર્તમેવૈઃ । પ્ર સિન્ધુમચ્છા બૃહતી મનીષાવસ્યુરહ્વે કુશિકસ્ય સૂનુઃ
હે સત્યવંત નદીઓ, મારા સોમરસ માટેના વચનથી આનંદ માણો, થોડો સમય આવો. મહાન સિંધુને હું ઊંચી સ્તુતિથી પોકારું છું—હું કુશિકપુત્ર કૃપા માગું છું.
ઇન્દ્રો અસ્માઁ અરદદ્વજ્રબાહુરપાહન્વૃત્રં પરિધિં નદીનામ્ । દેવોઽનયત્સવિતા સુપાણિસ્તસ્ય વયં પ્રસવે યામ ઉર્વીઃ
ઇન્દ્રે પોતાના વજ્રબળથી અમારો માર્ગ ખોલ્યો છે; તેણે નદીઓના અવરોધ વૃત્રને મારો. દેવ સવિતાએ સુંદર હાથથી અમને આગળ વધાર્યા—એના પ્રેરણાથી અમે વિશાળ ભૂમિએ જઈએ છીએ.
પ્રવાચ્યં શશ્વધા વીર્યં તદિન્દ્રસ્ય કર્મ યદહિં વિવૃશ્ચત્ । વિ વજ્રેણ પરિષદો જઘાનાયન્નાપોઽયનમિચ્છમાનાઃ
ઇન્દ્રનું આ પરાક્રમ હંમેશા ગાવું જોઈએ—જ્યારે તેણે અહિને ફાડી નાખ્યો હતો. વજ્રથી ઘેરી રહેલા અવરોધને તોડી, જળો વહેવા માટે ઉત્સુક બની દોડી નીકળી.
એતદ્વચો જરિતર્માપિ મૃષ્ઠા આ યત્તે ઘોષાનુત્તરા યુગાનિ । ઉક્થેષુ કારો પ્રતિ નો જુષસ્વ મા નો નિ કઃ પુરુષત્રા નમસ્તે
હે ગાયક, તારા માટે આ વચન વ્યર્થ ન જાય, કારણ કે તારી સ્તુતિઓ અનેક પેઢી સુધી પહોંચી છે. હે કવિ, અમારી સ્તુતિ સ્વીકાર, અને કોઈ પુરુષની તાકાત તારી કૃપાથી વંચિત ન થાય.
ઓ ષુ સ્વસારઃ કારવે શૃણોત યયૌ વો દૂરાદ્ અનસા રથેન । નિ ષૂ નમધ્વમ્ ભવતા સુપારા અધોઅક્ષાઃ સિન્ધવઃ સ્રોત્યાભિઃ
હે બહેનો, કારવને સાંભળો, જે દૂરથી પોતાના રથ અને ગાડા સાથે અહીં આવ્યો છે. હવે તમે નમ્ર બની જાવ, હે નદીઓ, તમારો વહેવાર સરળ બનાવો, અને તમારો વહેતો પ્રવાહ રથના પિયાં નીચે જતો રહે, જેથી પસાર થવું સહેલું બને.
આ તે કારો શૃણવામા વચાꣳસિ યયાથ દૂરાદ્ અનસા રથેન । નિ તે નꣳસૈ પીપ્યાનેવ યોષા મર્યાયેવ કન્યા શશ્વચૈ તે
હે કારવ, અમે તારા શબ્દો સાંભળીએ છીએ, કેમ કે તું દૂરથી રથ અને ગાડા લઈને આવ્યો છે. અમે તને નમન કરીએ છીએ, જેમ સ્ત્રી પોતાના પ્રિયજન માટે ફૂલી ઉઠે છે, કે જેમ કન્યા યુવાન માટે હંમેશા પ્રેમથી નમ્ર બને છે, એમ અમે તારા માટે હંમેશા નમ્ર છીએ.
યદ્ અઙ્ગ ત્વા ભરતાઃ સꣳતરેયુર્ ગવ્યન્ ગ્રામ ઇષિત ઇન્દ્રજૂતઃ । અર્ષાદ્ અહ પ્રસવઃ સર્ગતક્ત આ વો વૃણે સુમતિꣳ યજ્ઞિયાનામ્
જો, હે ઇન્દ્રના માર્ગદર્શનવાળા, ભરતો પોતાના પશુઓ સાથે પાર જવા માંગે, અને આખો સમૂહ આગળ વધે, તો તારો પ્રવાહ સરળતાથી વહેવા દો; હું તારી માટે યજ્ઞયોગ્ય લોકોની શુભકામના પસંદ કરું છું.
અતારિષુર્ ભરતા ગવ્યવઃ સમ્ અભક્ત વિપ્રઃ સુમતિꣳ નદીનામ્ । પ્ર પિન્વધ્વમ્ ઇષયન્તીઃ સુરાધા આ વક્ષણાઃ પૃણધ્વꣳ યાત શીભમ્
ભરતો પોતાના પશુઓ સાથે પાર થઈ ગયા છે; જ્ઞાની પુરુષે નદીઓની શુભકામના વહેંચી છે. હવે, હે દયાળુ નદીઓ, તમે વધુ વહો, સૌને કલ્યાણ આપો; તમારા તટભૂમિ ભરી દો અને સુખ-સમૃદ્ધિથી આગળ વધો.
ઉદ્ વ ઊર્મિઃ શમ્યા હન્ત્વ્ આપો યોક્ત્રાણિ મુઞ્ચત । માદુષ્કૃતૌ વ્યેનસાઘ્ન્યૌ શૂનમ્ આરતામ્
તમારા માટે તરંગ હળવાશથી ઊભો થાય, પાણી બાંધણાં છોડો. તમારી તાકાતથી કોઈને દુઃખ કે નુકસાન ન પહોંચાડશો; દુર્ભાગ્ય કે મુશ્કેલી ન આવે.
ઇન્દ્રઃ પૂર્ભિદાતિરદ્દાસમર્કૈર્વિદદ્વસુર્દયમાનો વિ શત્રૂન્ । બ્રહ્મજૂતસ્તન્વા વાવૃધાનો ભૂરિદાત્ર આપૃણદ્રોદસી ઉભે
ઇન્દ્રે દુશ્મનોના કિલ્લા તોડી નાખ્યા, પોતાની શક્તિથી દુષ્મનોને વિખેરી દીધા અને દયાળુ બનીને અમને ધન આપ્યું. પ્રાર્થનાથી પ્રેરિત અને પોતાની તાકાતમાં વધતો generous ઇન્દ્રે આકાશ અને ધરતી બંનેને ધનથી પૂરાઈ દીધા.
મખસ્ય તે તવિષસ્ય પ્ર જૂતિમિયર્મિ વાચમમૃતાય ભૂષન્ । ઇન્દ્ર ક્ષિતીનામસિ માનુષીણાં વિશાં દૈવીનામુત પૂર્વયાવા
હું તારી મહાન યજ્ઞશક્તિ માટે અમરતા લાયક સ્તુતિ અર્પું છું. ઇન્દ્ર, તું માનવોમાં પણ રાજા છે, દેવોમાં પણ, અને પૂર્વજોમાં પણ તું સર્વોપરી છે.
ઇન્દ્રો વૃત્રમવૃણોચ્છર્ધનીતિઃ પ્ર માયિનામમિનાદ્વર્પણીતિઃ । અહન્વ્યંસમુશધગ્વનેષ્વાવિર્ધેના અકૃણોદ્રામ્યાણામ્
ઇન્દ્રે વૃત્રને હરાવી નાખ્યો, છેતરપિંડી કરનાર અને અભિમાની દુશ્મનોને પણ દબાવી દીધા. જંગલમાં અવરોધ ઉભા કરનારને માર્યા અને ગૌઓ શોધનાર માટે પ્રગટ કરી.