વિ મૃળીકાય તે મનો રથીરશ્વં ન સંદિતમ્ । ગીર્ભિર્વરુણ સીમહિ
હે વરુણ, તમારું દયાળુ મન, જે રથ જેવા ઝડપી અને ઘોડા જેવું જોડાયેલું છે, અમારાં તરફ આવો જેથી અમે આપને અમારી સ્તુતિથી પ્રાપ્ત કરી શકીએ.
પરા હિ મે વિમન્યવઃ પતન્તિ વસ્યઇષ્ટયે । વયો ન વસતીરુપ
મારા રોષ તો સુખ-સમૃદ્ધિ મેળવવા માટે, પંખીઓ જેમ પોતાના ઘર તરફ પાછાં ફરે છે એમ, દૂર થઈ જાય છે.
કદા ક્ષત્રશ્રિયં નરમા વરુણં કરામહે । મૃળીકાયોરુચક્ષસમ્
હે વરુણ, તમે દયાળુ અને દુરદ્રષ્ટિ ધરાવતા છો, તો અમે ક્યારે તમારી માટે એ સેવા કરી શકીશું જે રાજસત્તાની મહિમા આપે છે?
તદિત્સમાનમાશાતે વેનન્તા ન પ્ર યુચ્છતઃ । ધૃતવ્રતાય દાશુષે
જે લોકો પોતાના વ્રત પર અડગ રહે છે અને ભક્તિથી સેવા કરે છે, તેઓ એ ફળ મેળવવા ઈચ્છે છે, જે બધાને મળતું બક્ષિસ છે અને ક્યારેય છીનવાતું નથી.
વેદા યો વીનાં પદમન્તરિક્ષેણ પતતામ્ । વેદ નાવઃ સમુદ્રિયઃ
જે આકાશમાં ઉડતાં પક્ષીઓનો માર્ગ જાણે છે, જે દરિયામાં ચાલતી નાવોની પણ જાણકારી રાખે છે.
વેદ માસો ધૃતવ્રતો દ્વાદશ પ્રજાવતઃ । વેદા ય ઉપજાયતે
જે ધીરજપૂર્વક પોતાના વ્રત પર અડગ રહીને બાર મહિના અને તેમાં જન્મતી સંતુતિઓને જાણે છે, અને જે કંઈ જન્મે છે તેની પણ જાણ રાખે છે.
વેદ વાતસ્ય વર્તનિમુરોરૃષ્વસ્ય બૃહતઃ । વેદા યે અધ્યાસતે
જે વિશાળ અને ઊંચા પવનનો માર્ગ જાણે છે, અને જે ઉપર વસે છે તેમને પણ જાણે છે.
નિ ષસાદ ધૃતવ્રતો વરુણઃ પસ્ત્યાસ્વા । સામ્રાજ્યાય સુક્રતુઃ
વરુણ, જે પોતાના વ્રત પર અડગ છે, તે સારા વિચાર સાથે ઘરઘરમાં રાજસિંહાસન પર બેસી રહ્યો છે.
અતો વિશ્વાન્યદ્ભુતા ચિકિત્વાઁ અભિ પશ્યતિ । કૃતાનિ યા ચ કર્ત્વા
ત્યાંથી જ્ઞાનવાન સર્વ અજાયબી વસ્તુઓને જુએ છે—જે થઈ ગઈ છે અને જે કરવી બાકી છે, એ બધું તેની નજરે પડે છે.
સ નો વિશ્વાહા સુક્રતુરાદિત્યઃ સુપથા કરત્ । પ્ર ણ આયૂંષિ તારિષત્
એ જ્ઞાનવાન આદિત્ય રોજે રોજ અમને સારા માર્ગે લઈ જાય અને અમારું આયુષ્ય સુખથી પાર પાડે એવી પ્રાર્થના કરીએ છીએ.
બિભ્રદ્દ્રાપિં હિરણ્યયં વરુણો વસ્ત નિર્ણિજમ્ । પરિ સ્પશો નિ ષેદિરે
વરુણે સોનાની ચાદર ઓઢી છે, તેજસ્વી વસ્ત્ર પહેરીને બેઠો છે; તેના દૂતો ચારેય બાજુએ ચોખ્ખા નજરે બેઠા છે.
ન યં દિપ્સન્તિ દિપ્સવો ન દ્રુહ્વાણો જનાનામ્ । ન દેવમભિમાતયઃ
જે લોકો દુશ્મનાવટ રાખે છે, કે જે માણસો છેતરપિંડી કરે છે, કે દેવના વિરોધી છે—એવો કોઈ પણ આ દેવને હરાવી શકતો નથી.
ઉત યો માનુષેષ્વા યશશ્ચક્રે અસામ્યા । અસ્માકમુદરેષ્વા
અને જે મનુષ્યોમાં અનન્ય પ્રતિષ્ઠા પામી છે, એ પ્રતિષ્ઠા અમારામાં પણ વસે એવી પ્રાર્થના છે.
પરા મે યન્તિ ધીતયો ગાવો ન ગવ્યૂતીરનુ । ઇચ્છન્તીરુરુચક્ષસમ્
મારી વિચારો એ રીતે આગળ વધે છે, જેમ ગાયો પોતાના ચરાણની પાછળ જાય છે, અને એ સૌ દૂરદ્રષ્ટિ ધરાવનારા પ્રભુને મેળવવા માટે તરસે છે.
સં નુ વોચાવહૈ પુનર્યતો મે મધ્વાભૃતમ્ । હોતેવ ક્ષદસે પ્રિયમ્
ચાલો, ફરીથી એકસાથે વાત કરીએ, જ્યાંથી મારી મધુર વાણી ઉદ્ભવે છે, જેમ યજમાન માટે પુજારી પ્રિય વચન કહે છે.
દર્શં નુ વિશ્વદર્શતં દર્શં રથમધિ ક્ષમિ । એતા જુષત મે ગિરઃ
હું સર્વેને જોવા વાળો ભગવાનને જોઈ શકું, રથ પર ઉભેલા તેમને જોઈ શકું—મારી આ સ્તુતિઓ કૃપા કરીને સ્વીકારો.
ઇમં મે વરુણ શ્રુધી હવમદ્યા ચ મૃળય । ત્વામવસ્યુરા ચકે
હે વરુણ, મારી આ પ્રાર્થના સાંભળો અને આજે કૃપા કરો; મદદ માંગનાર તમારી પાસે આશ્રય લેવા આવ્યો છે.
ત્વં વિશ્વસ્ય મેધિર દિવશ્ચ ગ્મશ્ચ રાજસિ । સ યામનિ પ્રતિ શ્રુધિ
હે જ્ઞાની, તમે આકાશ અને ધરતી બંનેના રાજા છો; અમારી આ યાત્રામાં અમારું કહેવું સાંભળો.
ઉદુત્તમં મુમુગ્ધિ નો વિ પાશં મધ્યમં ચૃત । અવાધમાનિ જીવસે
હે ચૃત, અમારે માટે સર્વોચ્ચ બંધન છોડી દો, અને મધ્યમ બંધન પણ દૂર કરો; નીચું બંધન જીવન માટે રહેવા દો.
વસિષ્વા હિ મિયેધ્ય વસ્ત્રાણ્યૂર્જાં પતે । સેમં નો અધ્વરં યજ
હે ઊર્જાના સ્વામી, તારી માટે સુંદર વસ્ત્રો તૈયાર છે; હે પોષક, અમારો આ યજ્ઞ સ્વીકારો.
નિ નો હોતા વરેણ્યઃ સદા યવિષ્ઠ મન્મભિઃ । અગ્ને દિવિત્મતા વચઃ
અમારા સ્તુતિગીતો સાથે હંમેશા યુવાન અને શ્રેષ્ઠ હોતા અમારે માટે બેસે; હે અગ્નિ, સ્વર્ગમય વાણી સાથે.
આ હિ ષ્મા સૂનવે પિતાપિર્યજત્યાપયે । સખા સખ્યે વરેણ્યઃ
પિતા પોતાના પુત્રની રક્ષા માટે હંમેશા યજ્ઞ કરે છે; મિત્ર પણ મિત્રતા માટે શ્રેષ્ઠ છે.
આ નો બર્હી રિશાદસો વરુણો મિત્રો અર્યમા । સીદન્તુ મનુષો યથા
હે ધર્મપ્રિયો, વરુણ, મિત્ર અને અર્યમાન અમારા બર્હિ પર એ જ રીતે બેસે જેમ મનુષ્યો બેસે છે.
પૂર્વ્ય હોતરસ્ય નો મન્દસ્વ સખ્યસ્ય ચ । ઇમા ઉ ષુ શ્રુધી ગિરઃ
અમારા પ્રાચીન હોતા અને મિત્રતા માટે આનંદ માણો; હવે આ અમારા ગીતો સાંભળો.
યચ્ચિદ્ધિ શશ્વતા તના દેવંદેવં યજામહે । ત્વે ઇદ્ધૂયતે હવિઃ
અમે સતત સંતાન સાથે દરેક દેવતાની પૂજા કરીએ છીએ; તારી અંદર હવન પ્રજ્વલિત થાય છે.
પ્રિયો નો અસ્તુ વિશ્પતિર્હોતા મન્દ્રો વરેણ્યઃ । પ્રિયાઃ સ્વગ્નયો વયમ્
જનસામૂહિક સ્વામી, આનંદદાયક અને શ્રેષ્ઠ હોતા અમને પ્રિય રહે; અમે અમારા પોતાના અગ્નિઓને પ્રિય છીએ.
સ્વગ્નયો હિ વાર્યં દેવાસો દધિરે ચ નઃ । સ્વગ્નયો મનામહે
અમારા પોતાના અગ્નિઓ માટે દેવોએ શ્રેષ્ઠ ફળ આપ્યું છે; અમે અમારા અગ્નિઓનું સન્માન કરીએ છીએ.
અથા ન ઉભયેષામમૃત મર્ત્યાનામ્ । મિથઃ સન્તુ પ્રશસ્તયઃ
પછી, અમર અને નશ્વર બંનેમાં પરસ્પર પ્રશંસા થતી રહે.
વિશ્વેભિરગ્ને અગ્નિભિરિમં યજ્ઞમિદં વચઃ । ચનો ધાઃ સહસો યહો
હે અગ્નિ, બધા અગ્નિઓ અને બધા દેવતાઓ સાથે આ યજ્ઞ અને આ વાણી સ્વીકાર; અમને શક્તિ અને યશ આપ.
અશ્વં ન ત્વા વારવન્તં વન્દધ્યા અગ્નિં નમોભિઃ । સમ્રાજન્તમધ્વરાણામ્
અમે તને, હે અગ્નિ, ઘોડા જેવી મહાન તાકાતવાળા, વિનમ્રતાથી વંદન કરીએ છીએ; તું યજ્ઞોમાં રાજા છે.