વૃષણં ત્વા વયં વૃષન્વૃષણઃ સમિધીમહિ । અગ્ને દીદ્યતં બૃહત્
અમે શક્તિશાળી, તને શક્તિશાળી અગ્નિ, શક્તિશાળીઓ સાથે પ્રજ્વલિત કરીએ છીએ; તું વિશાળ તેજથી પ્રકાશિત થા.
અગ્ને જુષસ્વ નો હવિઃ પુરોળાશં જાતવેદઃ । પ્રાતઃસાવે ધિયાવસો
હે અગ્નિ, જન્મ જાણનારા, તું અમારી હવન અને પુરૂષાશને સ્વીકાર; પ્રભાતના સમયે, હે વિદ્વાન, પ્રાર્થનાથી.
પુરોળા અગ્ને પચતસ્તુભ્યં વા ઘા પરિષ્કૃતઃ । તં જુષસ્વ યવિષ્ઠ્ય
હે અગ્નિ, તારી માટે તૈયાર અને શેકાયેલું પુરૂષાદ તિથિ છે; હે યુવાન અગ્નિ, તું તેને પ્રસન્નતાથી સ્વીકાર.
અગ્ને વીહિ પુરોળાશમાહુતં તિરોઅહ્ન્યમ્ । સહસઃ સૂનુરસ્યધ્વરે હિતઃ
હે અગ્નિ, તારી માટે સમર્પિત અને આખો દિવસ છુપાયેલું પુરૂષાદ તિથિ તું આવજે; હે શક્તિશાળી પુત્ર, યજ્ઞમાં સ્થાપિત છે.
માધ્યંદિને સવને જાતવેદઃ પુરોળાશમિહ કવે જુષસ્વ । અગ્ને યહ્વસ્ય તવ ભાગધેયં ન પ્ર મિનન્તિ વિદથેષુ ધીરાઃ
મધ્યાહ્નના સમયના સવને, હે સર્વજ્ઞાની અગ્નિ, હે કવિ, અહીં આ પુરૂષાદ તિથિ તું સ્વીકાર; હે અગ્નિ, વિદ્વાનો સભામાં તારો ભાગ ક્યારેય ઓછો કરતા નથી.
અગ્ને તૃતીયે સવને હિ કાનિષઃ પુરોળાશં સહસઃ સૂનવાહુતમ્ । અથા દેવેષ્વધ્વરં વિપન્યયા ધા રત્નવન્તમમૃતેષુ જાગૃવિમ્
હે અગ્નિ, ત્રીજા સવને તને જ પુરૂષાદ તિથિ માટે બોલાવવામાં આવે છે, જે શક્તિશાળી પુત્રને અર્પિત છે; પછી, બુદ્ધિપૂર્વક, અમર દેવોમાં યજ્ઞને ધન્ય બનાવ.
અગ્ને વૃધાન આહુતિં પુરોળાશં જાતવેદઃ । જુષસ્વ તિરોઅહ્ન્યમ્
હે સતત વધતા અગ્નિ, હે સર્વજ્ઞાની, આખો દિવસ છુપાયેલું પુરૂષાદ તિથિ તું પ્રસન્નતાથી સ્વીકાર.
અસ્તીદમધિમન્થનમસ્તિ પ્રજનનં કૃતમ્ । એતાં વિશ્પત્નીમા ભરાગ્નિં મન્થામ પૂર્વથા
આ રહી મથનદંડ અને આ રહી સર્જનક્રિયા પૂર્ણ થઈ; આ ગૃહલક્ષ્મીને લાવીએ, ચાલો, પૂર્વકાળની જેમ અગ્નિને મથીએ.
અરણ્યોર્નિહિતો જાતવેદા ગર્ભ ઇવ સુધિતો ગર્ભિણીષુ । દિવેદિવ ઈડ્યો જાગૃવદ્ભિર્હવિષ્મદ્ભિર્મનુષ્યેભિરગ્નિઃ
દોઢ કાંઠા વચ્ચે સ્થાપિત થયેલો, હે સર્વજ્ઞાની, એ ગર્ભની જેમ છે જે ગર્ભવતી સ્ત્રીઓમાં પ્રેમથી પોષાય છે; અગ્નિને, જાગૃત અને હવન કરનાર મનુષ્યો રોજ રોજ સ્તુતિ કરે છે.
ઉત્તાનાયામવ ભરા ચિકિત્વાન્સદ્યઃ પ્રવીતા વૃષણં જજાન । અરુષસ્તૂપો રુશદસ્ય પાજ ઇળાયાસ્પુત્રો વયુનેઽજનિષ્ટ
સમજદારીથી સીધો અગ્નિ બહાર લાવો; તરત જ શક્તિશાળી અગ્નિ જન્મે છે; લાલ રંગનો થાંભલો, તેજસ્વી બળ, ઇલા પુત્ર માર્ગમાં પ્રગટે છે.
ઇળાયાસ્ત્વા પદે વયં નાભા પૃથિવ્યા અધિ । જાતવેદો નિ ધીમહ્યગ્ને હવ્યાય વોળ્હવે
અમે તને ઇલાના સ્થાન પર, પૃથ્વીના નાભિ પર, હે સર્વજ્ઞાની અગ્નિ, હવન માટે, પુરૂષાદ તિથિ માટે સ્થાપિત કરીએ છીએ.
મન્થતા નરઃ કવિમદ્વયન્તં પ્રચેતસમમૃતં સુપ્રતીકમ્ । યજ્ઞસ્ય કેતું પ્રથમં પુરસ્તાદગ્નિં નરો જનયતા સુશેવમ્
પુરુષો એ કવિ, સર્વજ્ઞ, અમર અને સુંદર અગ્નિને મथे છે; હે પુરુષો, યજ્ઞનું પ્રતીક, પ્રથમ અને કલ્યાણકારી અગ્નિને આગળ જન્મ આપો.
યદી મન્થન્તિ બાહુભિર્વિ રોચતેઽશ્વો ન વાજ્યરુષો વનેષ્વા । ચિત્રો ન યામન્નશ્વિનોરનિવૃતઃ પરિ વૃણક્ત્યશ્મનસ્તૃણા દહન્
જ્યારે તેઓ પોતાના હાથોથી તેને મथे છે, ત્યારે એ વનમાં દોડતા લાલ ઘોડા જેવો તેજથી ઝળકે છે; અશ્વિનીકુમારોની અવિરત દોડ જેવી, એ ઘાસને ઘેરીને પથ્થરથી બળે છે.
જાતો અગ્ની રોચતે ચેકિતાનો વાજી વિપ્રઃ કવિશસ્તઃ સુદાનુઃ । યં દેવાસ ઈડ્યં વિશ્વવિદં હવ્યવાહમદધુરધ્વરેષુ
જન્મેલો અગ્નિ તેજથી ઝળકે છે, સમજદાર, બળવાન, વિદ્વાન, કવિઓ દ્વારા પ્રશંસિત અને દાનશીલ છે; દેવતાઓએ તેને યજ્ઞમાં સર્વજ્ઞ, હવન લાવનાર અને સ્તુતિયોગ્ય તરીકે સ્થાપિત કર્યો છે.
સીદ હોતઃ સ્વ ઉ લોકે ચિકિત્વાન્સાદયા યજ્ઞં સુકૃતસ્ય યોનૌ । દેવાવીર્દેવાન્હવિષા યજાસ્યગ્ને બૃહદ્યજમાને વયો ધાઃ
હે હોતાર, તું તારી જ જગ્યા પર બેસ, સમજદારીથી; યજ્ઞને શુભ સ્થાનમાં સ્થાપિત કર; હે દેવત્વ ધરાવનાર, હવનથી દેવતાઓની પૂજા કર અને મહાન યજમાનને બળ આપ.
કૃણોત ધૂમં વૃષણં સખાયોઽસ્રેધન્ત ઇતન વાજમચ્છ । અયમગ્નિઃ પૃતનાષાટ્ સુવીરો યેન દેવાસો અસહન્ત દસ્યૂન્
મિત્રો, ધૂમ્રને બળવાન બનાવો, ક્યારેય થાકશો નહીં, વિજય માટે પ્રયત્ન કરો; આ અગ્નિ દુશ્મનોનો વિનાશક અને બળવાન છે, જેના દ્વારા દેવતાઓએ દસ્યુઓને હરાવ્યા હતા.
અયં તે યોનિરૃત્વિયો યતો જાતો અરોચથાઃ । તં જાનન્નગ્ન આ સીદાથા નો વર્ધયા ગિરઃ
આ તારો આસન છે, હે ઋત્વિક, જ્યાંથી તું જન્મ્યો અને તેજથી ઝળક્યો; એ જાણીને, હે અગ્નિ, અહીં બેસ અને અમારી સ્તુતિઓ વધાર.
તનૂનપાદુચ્યતે ગર્ભ આસુરો નરાશંસો ભવતિ યદ્વિજાયતે । માતરિશ્વા યદમિમીત માતરિ વાતસ્ય સર્ગો અભવત્સરીમણિ
તેને શરીરનું રક્ષણ કરનાર, દૈવી ગર્ભ કહે છે; જ્યારે એ જન્મે છે ત્યારે એ મનુષ્યોની ઇચ્છા બને છે; જ્યારે માતરિશ્વાને તેને માપ્યો, ત્યારે માતામાં પવનનું પ્રવાહ પ્રગટ થયું.
સુનિર્મથા નિર્મથિતઃ સુનિધા નિહિતઃ કવિઃ । અગ્ને સ્વધ્વરા કૃણુ દેવાન્દેવયતે યજ
સારા રીતે મથાયેલ, બહાર લાવવામાં આવેલ, સારી રીતે સ્થપાયેલ, એ કવિ છે; હે અગ્નિ, યોગ્ય યજ્ઞો કર અને દેવતાઓની પૂજા કર.
અજીજનન્નમૃતં મર્ત્યાસોઽસ્રેમાણં તરણિં વીળુજમ્ભમ્ । દશ સ્વસારો અગ્રુવઃ સમીચીઃ પુમાંસં જાતમભિ સં રભન્તે
મરનારાઓએ અમર, અશ્રમ, ઝડપી અને છુપાયેલા મોઢાવાળાને જન્મ આપ્યો છે; દસ બહેનો એકસાથે જન્મેલા પુરુષ, એ શક્તિશાળી અગ્નિને આવકારવા આવે છે.
પ્ર સપ્તહોતા સનકાદરોચત માતુરુપસ્થે યદશોચદૂધનિ । ન નિ મિષતિ સુરણો દિવેદિવે યદસુરસ્ય જઠરાદજાયત
સાત પ્રકારના યજ્ઞકર્તા પ્રાચીન સમયથી પ્રકાશિત થયા, જ્યારે તેઓ માતાના ગર્ભમાં, દુધમાં પ્રજ્વલિત થયા. એ દયાળુ દેવતા રોજ રોજ આંખો બંધ કરતા નથી, કારણ કે તેઓ મહાન શક્તિવાનના પેટમાંથી જન્મ્યા છે.
અમિત્રાયુધો મરુતામિવ પ્રયાઃ પ્રથમજા બ્રહ્મણો વિશ્વમિદ્વિદુઃ । દ્યુમ્નવદ્બ્રહ્મ કુશિકાસ એરિર એકએકો દમે અગ્નિં સમીધિરે
શત્રુઓ સામે શસ્ત્રધારી, જેમ મરુતો આગળ વધે છે, તે યજ્ઞના પ્રથમ જન્મેલા છે, બધાએ તેમને ઓળખ્યા છે. તેજસ્વી સ્તુતિ, કુશિકોએ ગાઈ છે; દરેકે પોતાના ઘરે અગ્નિ પ્રજ્વલિત કર્યો છે.
યદદ્ય ત્વા પ્રયતિ યજ્ઞે અસ્મિન્હોતશ્ચિકિત્વોઽવૃણીમહીહ । ધ્રુવમયા ધ્રુવમુતાશમિષ્ઠાઃ પ્રજાનન્વિદ્વાઁ ઉપ યાહિ સોમમ્
જેમ આજે, આ યજ્ઞમાં, આપણે તને, જ્ઞાનવાન યજ્ઞકર્તા, શ્રદ્ધાથી પસંદ કર્યો છે, તેમ તું અહીં આવ. જે અડગ છે, તે અડગતા અને શ્રેષ્ઠ ભેટો સાથે, જાણીને અને સમજીને, તું સોમને સ્વીકાર.
ઇચ્છન્તિ ત્વા સોમ્યાસઃ સખાયઃ સુન્વન્તિ સોમં દધતિ પ્રયાંસિ । તિતિક્ષન્તે અભિશસ્તિં જનાનામિન્દ્ર ત્વદા કશ્ચન હિ પ્રકેતઃ
હે સોમપ્રેમી, તારા મિત્રો તને ઇચ્છે છે; તેઓ સોમ દબાવે છે અને ભેટો તૈયાર કરે છે. તેઓ લોકોના અપશબ્દો સહન કરે છે; હે ઇન્દ્ર, તારા સિવાય બીજું કોઈ સાચું જ્ઞાનવાન નથી.
ન તે દૂરે પરમા ચિદ્રજાંસ્યા તુ પ્ર યાહિ હરિવો હરિભ્યામ્ । સ્થિરાય વૃષ્ણે સવના કૃતેમા યુક્તા ગ્રાવાણઃ સમિધાને અગ્નૌ
તું જ્યાં સુધી દૂર હોય, ત્યાં સુધી પણ તારા માટે કશુંય દૂર નથી; હે હરિયાળાં ઘોડાવાળા, તું તારા ઘોડાઓ સાથે આવ. મજબૂત વૃષભ માટે આ હોમ તૈયાર છે, પથ્થરો જોડાયા છે, અગ્નિ પ્રજ્વલિત થયો છે.
ઇન્દ્રઃ સુશિપ્રો મઘવા તરુત્રો મહાવ્રાતસ્તુવિકૂર્મિરૃઘાવાન્ । યદુગ્રો ધા બાધિતો મર્ત્યેષુ ક્વ ત્યા તે વૃષભ વીર્યાણિ
સુંદર દાઢીવાળા, દયાળુ, શક્તિશાળી, મહાન સેના વડા, પરાક્રમી ઇન્દ્ર, જ્યારે તું, ભયંકર, માનવોમાં રોકાઈ જાય છે, ત્યારે, હે વૃષભ, તારી વીરતા ક્યાં જાય છે?
ત્વં હિ ષ્મા ચ્યાવયન્નચ્યુતાન્યેકો વૃત્રા ચરસિ જિઘ્નમાનઃ । તવ દ્યાવાપૃથિવી પર્વતાસોઽનુ વ્રતાય નિમિતેવ તસ્થુઃ
તું એકલો જ અડગને હલાવી શકે છે; તું વિત્રોને મારવા માટે ફરતો છે. આકાશ-પૃથ્વી અને પર્વતો તારા નિયમથી, માપદંડની જેમ, સ્થિર ઊભા છે.
ઉતાભયે પુરુહૂત શ્રવોભિરેકો દૃળ્હમવદો વૃત્રહા સન્ । ઇમે ચિદિન્દ્ર રોદસી અપારે યત્સંગૃભ્ણા મઘવન્કાશિરિત્તે
હે બહુવાર બોલાવાયેલા, તારી ખ્યાતિથી જ તું મજબૂત કિલ્લા તોડી નાખે છે, વિત્રહન બનીને. આ બે વિશાળ જગત પણ, હે ઇન્દ્ર, તું તારા સ્વરૂપે પકડી લીધા છે, જાણે તારા પોતાના છે.
પ્ર સૂ ત ઇન્દ્ર પ્રવતા હરિભ્યાં પ્ર તે વજ્રઃ પ્રમૃણન્નેતુ શત્રૂન્ । જહિ પ્રતીચો અનૂચઃ પરાચો વિશ્વં સત્યં કૃણુહિ વિષ્ટમસ્તુ
હે ઇન્દ્ર, તારા ઘોડાઓને ઢોળાણ પરથી છોડ; તારો વજ્ર શત્રુઓને તોડી નાખે. જે પણ ચારે બાજુથી આવે છે, તેમને માર, સાચું જ પ્રગટ થાઓ દે, ખોટું નાશ પામે.
યસ્મૈ ધાયુરદધા મર્ત્યાયાભક્તં ચિદ્ભજતે ગેહ્યં સઃ । ભદ્રા ત ઇન્દ્ર સુમતિર્ઘૃતાચી સહસ્રદાના પુરુહૂત રાતિઃ
જેને તું, હે ઇન્દ્ર, જીવન આપે છે, તેને તો અર્પણ ન કરેલું પણ ઘરનું ભાગ બની જાય છે. તારી કૃપા શુભ છે, ઘીથી ભરપૂર છે; હે બહુવાર બોલાવેલા, તારી દયા હજારો ગણ છે.