ઉરું હિ રાજા વરુણશ્ચકાર સૂર્યાય પન્થામન્વેતવા ઉ । અપદે પાદા પ્રતિધાતવેઽકરુતાપવક્તા હૃદયાવિધશ્ચિત્
રાજા વરુણે સૂર્ય માટે વિશાળ માર્ગ બનાવ્યો છે, પગ વગરના પગલાં માર્ગદર્શન માટે રાખ્યા છે, અને એ પોતાના વચનથી હૃદયને ઓળખે છે.
શતં તે રાજન્ભિષજઃ સહસ્રમુર્વી ગભીરા સુમતિષ્ટે અસ્તુ । બાધસ્વ દૂરે નિરૃતિં પરાચૈઃ કૃતં ચિદેનઃ પ્ર મુમુગ્ધ્યસ્મત્
હે રાજા, તારા સો, હજાર વૈદ્યો છે; તારી વિશાળ, ઊંડી કૃપા અમારે રહે. દુઃખને અમથી દૂર હાંકી દે અને જે પાપ થયું હોય તેમાંથી અમને મુક્ત કર.
અમી ય ઋક્ષા નિહિતાસ ઉચ્ચા નક્તં દદૃશ્રે કુહ ચિદ્દિવેયુઃ । અદબ્ધાનિ વરુણસ્ય વ્રતાનિ વિચાકશચ્ચન્દ્રમા નક્તમેતિ
આ તારાઓ ઊંચા સ્થાને સ્થિર છે, રાત્રે દેખાય છે, પણ દિવસે ક્યાં જાય છે? વરુણના નિયમો ક્યારેય તૂટતા નથી; ચાંદ્રમા રાત્રે તેજ આપે છે અને ફરે છે.
તત્ત્વા યામિ બ્રહ્મણા વન્દમાનસ્તદા શાસ્તે યજમાનો હવિર્ભિઃ । અહેળમાનો વરુણેહ બોધ્યુરુશંસ મા ન આયુઃ પ્ર મોષીઃ
હું તારી પ્રાર્થના સાથે તને વંદન કરવા આવું છું; યજમાન પણ હવનથી તને આદર આપે છે. હે વરુણ, ક્રોધ વિના અહીં જાગૃત રહેજે; હે પ્રસિદ્ધ, અમારું આયુષ્ય ન લઈ જજે.
તદિન્નક્તં તદ્દિવા મહ્યમાહુસ્તદયં કેતો હૃદ આ વિ ચષ્ટે । શુનઃશેપો યમહ્વદ્ગૃભીતઃ સો અસ્માન્રાજા વરુણો મુમોક્તુ
રાત્રે અને દિવસે, લોકો કહે છે કે આ મારું છે; આ સંકેત હૃદયમાં દેખાય છે. જેને બાંધવામાં આવ્યો હતો એ શુનઃશેપા, રાજા વરુણ એના માટે અમને મુક્ત કરે.
શુનઃશેપો હ્યહ્વદ્ગૃભીતસ્ત્રિષ્વાદિત્યં દ્રુપદેષુ બદ્ધઃ । અવૈનં રાજા વરુણઃ સસૃજ્યાદ્વિદ્વાઁ અદબ્ધો વિ મુમોક્તુ પાશાન્
શુનઃશેપા ખરેખર ત્રણ થાંભલાં પર બાંધવામાં આવ્યો હતો, અદિતિના પુત્ર માટે. રાજા વરુણ, જાણનારો અને નિર્દોષ, એના બંધન ખોલી મુક્ત કરે.
અવ તે હેળો વરુણ નમોભિરવ યજ્ઞેભિરીમહે હવિર્ભિઃ । ક્ષયન્નસ્મભ્યમસુર પ્રચેતા રાજન્નેનાંસિ શિશ્રથઃ કૃતાનિ
હે વરુણ, તારા ક્રોધને અમારી નમ્રતા, યજ્ઞ અને હવનથી દૂર કર. હે અસુર, વિદ્વાન રાજા, અમે જે પાપ કર્યા છે, તે માફ કર.
ઉદુત્તમં વરુણ પાશમસ્મદવાધમં વિ મધ્યમં શ્રથાય । અથા વયમાદિત્ય વ્રતે તવાનાગસો અદિતયે સ્યામ
હે વરુણ, અમારું સર્વોચ્ચ બંધન ખોલી દે; નીચું અને મધ્યમ પણ ઢીલું કરી દે. પછી, હે આદિત્ય, તારા નિયમમાં, અમે નિર્દોષ બનીને અદિતિના હોઈએ.
યચ્ચિદ્ધિ તે વિશો યથા પ્ર દેવ વરુણ વ્રતમ્ । મિનીમસિ દ્યવિદ્યવિ
હે દેવ વરુણ, તારો જે નિયમ છે, એ લોકો અને દેવતા જેમ, અમે રોજ રોજ તપાસીએ છીએ.
મા નો વધાય હત્નવે જિહીળાનસ્ય રીરધઃ । મા હૃણાનસ્ય મન્યવે
અમને કોઈ ગુનાહિત કે પાપ માટે દંડ ન આપશો, ન તો પસ્તાવાવાળાને ગુસ્સાથી દુઃખ આપશો.
વિ મૃળીકાય તે મનો રથીરશ્વં ન સંદિતમ્ । ગીર્ભિર્વરુણ સીમહિ
હે વરુણ, તમારું દયાળુ મન, જે રથ જેવા ઝડપી અને ઘોડા જેવું જોડાયેલું છે, અમારાં તરફ આવો જેથી અમે આપને અમારી સ્તુતિથી પ્રાપ્ત કરી શકીએ.
પરા હિ મે વિમન્યવઃ પતન્તિ વસ્યઇષ્ટયે । વયો ન વસતીરુપ
મારા રોષ તો સુખ-સમૃદ્ધિ મેળવવા માટે, પંખીઓ જેમ પોતાના ઘર તરફ પાછાં ફરે છે એમ, દૂર થઈ જાય છે.
કદા ક્ષત્રશ્રિયં નરમા વરુણં કરામહે । મૃળીકાયોરુચક્ષસમ્
હે વરુણ, તમે દયાળુ અને દુરદ્રષ્ટિ ધરાવતા છો, તો અમે ક્યારે તમારી માટે એ સેવા કરી શકીશું જે રાજસત્તાની મહિમા આપે છે?
તદિત્સમાનમાશાતે વેનન્તા ન પ્ર યુચ્છતઃ । ધૃતવ્રતાય દાશુષે
જે લોકો પોતાના વ્રત પર અડગ રહે છે અને ભક્તિથી સેવા કરે છે, તેઓ એ ફળ મેળવવા ઈચ્છે છે, જે બધાને મળતું બક્ષિસ છે અને ક્યારેય છીનવાતું નથી.
વેદા યો વીનાં પદમન્તરિક્ષેણ પતતામ્ । વેદ નાવઃ સમુદ્રિયઃ
જે આકાશમાં ઉડતાં પક્ષીઓનો માર્ગ જાણે છે, જે દરિયામાં ચાલતી નાવોની પણ જાણકારી રાખે છે.
વેદ માસો ધૃતવ્રતો દ્વાદશ પ્રજાવતઃ । વેદા ય ઉપજાયતે
જે ધીરજપૂર્વક પોતાના વ્રત પર અડગ રહીને બાર મહિના અને તેમાં જન્મતી સંતુતિઓને જાણે છે, અને જે કંઈ જન્મે છે તેની પણ જાણ રાખે છે.
વેદ વાતસ્ય વર્તનિમુરોરૃષ્વસ્ય બૃહતઃ । વેદા યે અધ્યાસતે
જે વિશાળ અને ઊંચા પવનનો માર્ગ જાણે છે, અને જે ઉપર વસે છે તેમને પણ જાણે છે.
નિ ષસાદ ધૃતવ્રતો વરુણઃ પસ્ત્યાસ્વા । સામ્રાજ્યાય સુક્રતુઃ
વરુણ, જે પોતાના વ્રત પર અડગ છે, તે સારા વિચાર સાથે ઘરઘરમાં રાજસિંહાસન પર બેસી રહ્યો છે.
અતો વિશ્વાન્યદ્ભુતા ચિકિત્વાઁ અભિ પશ્યતિ । કૃતાનિ યા ચ કર્ત્વા
ત્યાંથી જ્ઞાનવાન સર્વ અજાયબી વસ્તુઓને જુએ છે—જે થઈ ગઈ છે અને જે કરવી બાકી છે, એ બધું તેની નજરે પડે છે.
સ નો વિશ્વાહા સુક્રતુરાદિત્યઃ સુપથા કરત્ । પ્ર ણ આયૂંષિ તારિષત્
એ જ્ઞાનવાન આદિત્ય રોજે રોજ અમને સારા માર્ગે લઈ જાય અને અમારું આયુષ્ય સુખથી પાર પાડે એવી પ્રાર્થના કરીએ છીએ.
બિભ્રદ્દ્રાપિં હિરણ્યયં વરુણો વસ્ત નિર્ણિજમ્ । પરિ સ્પશો નિ ષેદિરે
વરુણે સોનાની ચાદર ઓઢી છે, તેજસ્વી વસ્ત્ર પહેરીને બેઠો છે; તેના દૂતો ચારેય બાજુએ ચોખ્ખા નજરે બેઠા છે.
ન યં દિપ્સન્તિ દિપ્સવો ન દ્રુહ્વાણો જનાનામ્ । ન દેવમભિમાતયઃ
જે લોકો દુશ્મનાવટ રાખે છે, કે જે માણસો છેતરપિંડી કરે છે, કે દેવના વિરોધી છે—એવો કોઈ પણ આ દેવને હરાવી શકતો નથી.
ઉત યો માનુષેષ્વા યશશ્ચક્રે અસામ્યા । અસ્માકમુદરેષ્વા
અને જે મનુષ્યોમાં અનન્ય પ્રતિષ્ઠા પામી છે, એ પ્રતિષ્ઠા અમારામાં પણ વસે એવી પ્રાર્થના છે.
પરા મે યન્તિ ધીતયો ગાવો ન ગવ્યૂતીરનુ । ઇચ્છન્તીરુરુચક્ષસમ્
મારી વિચારો એ રીતે આગળ વધે છે, જેમ ગાયો પોતાના ચરાણની પાછળ જાય છે, અને એ સૌ દૂરદ્રષ્ટિ ધરાવનારા પ્રભુને મેળવવા માટે તરસે છે.
સં નુ વોચાવહૈ પુનર્યતો મે મધ્વાભૃતમ્ । હોતેવ ક્ષદસે પ્રિયમ્
ચાલો, ફરીથી એકસાથે વાત કરીએ, જ્યાંથી મારી મધુર વાણી ઉદ્ભવે છે, જેમ યજમાન માટે પુજારી પ્રિય વચન કહે છે.
દર્શં નુ વિશ્વદર્શતં દર્શં રથમધિ ક્ષમિ । એતા જુષત મે ગિરઃ
હું સર્વેને જોવા વાળો ભગવાનને જોઈ શકું, રથ પર ઉભેલા તેમને જોઈ શકું—મારી આ સ્તુતિઓ કૃપા કરીને સ્વીકારો.
ઇમં મે વરુણ શ્રુધી હવમદ્યા ચ મૃળય । ત્વામવસ્યુરા ચકે
હે વરુણ, મારી આ પ્રાર્થના સાંભળો અને આજે કૃપા કરો; મદદ માંગનાર તમારી પાસે આશ્રય લેવા આવ્યો છે.
ત્વં વિશ્વસ્ય મેધિર દિવશ્ચ ગ્મશ્ચ રાજસિ । સ યામનિ પ્રતિ શ્રુધિ
હે જ્ઞાની, તમે આકાશ અને ધરતી બંનેના રાજા છો; અમારી આ યાત્રામાં અમારું કહેવું સાંભળો.
ઉદુત્તમં મુમુગ્ધિ નો વિ પાશં મધ્યમં ચૃત । અવાધમાનિ જીવસે
હે ચૃત, અમારે માટે સર્વોચ્ચ બંધન છોડી દો, અને મધ્યમ બંધન પણ દૂર કરો; નીચું બંધન જીવન માટે રહેવા દો.
વસિષ્વા હિ મિયેધ્ય વસ્ત્રાણ્યૂર્જાં પતે । સેમં નો અધ્વરં યજ
હે ઊર્જાના સ્વામી, તારી માટે સુંદર વસ્ત્રો તૈયાર છે; હે પોષક, અમારો આ યજ્ઞ સ્વીકારો.