ઉચ્છ્રયસ્વ વનસ્પતે વર્ષ્મન્પૃથિવ્યા અધિ । સુમિતી મીયમાનો વર્ચો ધા યજ્ઞવાહસે
હે વનસ્પતિ, પૃથ્વી પર ઊંચો ઊભો થા. સારા વિચારથી તું તારી તેજસ્વિતા સ્થાપિત કર, જેથી યજ્ઞ સફળ થાય.
યુવા સુવાસાઃ પરિવીત આગાત્સ ઉ શ્રેયાન્ભવતિ જાયમાનઃ । તં ધીરાસઃ કવય ઉન્નયન્તિ સ્વાધ્યો મનસા દેવયન્તઃ
યુવાન, સુંદર વસ્ત્ર પહેરીને, લપેટાયેલો, તું આવે છે—જન્મતાં વધુ શ્રેષ્ઠ બને છે. બુદ્ધિશાળી અને કવિઓ તને મનથી પૂજે છે અને ઊંચો કરે છે.
જાતો જાયતે સુદિનત્વે અહ્નાં સમર્ય આ વિદથે વર્ધમાનઃ । પુનન્તિ ધીરા અપસો મનીષા દેવયા વિપ્ર ઉદિયર્તિ વાચમ્
જન્મેલો, દિવસોની ઉજાસમાં ફરી જન્મે છે, સભામાં વધે છે. બુદ્ધિશાળીઓ વિચારથી હવન શુદ્ધ કરે છે અને ભક્તિથી વિદ્વાન યજ્ઞગીત ઊંચું કરે છે.
યાન્વો નરો દેવયન્તો નિમિમ્યુર્વનસ્પતે સ્વધિતિર્વા તતક્ષ । તે દેવાસઃ સ્વરવસ્તસ્થિવાંસઃ પ્રજાવદસ્મે દિધિષન્તુ રત્નમ્
હે વનસ્પતિ, ભક્તિપૂર્વક જે કંઈ મનુષ્યો કે શિલ્પીએ તારા માટે બનાવ્યું છે, એ તમામ દેવતાઓ, પોતાના સ્વર સાથે ઊભા રહી, અમને સંતાનવાળું ધન આપે.
યે વૃક્ણાસો અધિ ક્ષમિ નિમિતાસો યતસ્રુચઃ । તે નો વ્યન્તુ વાર્યં દેવત્રા ક્ષેત્રસાધસઃ
જે લાકડાં કાપીને ધરતી પર ગોઠવાયા છે, જે બનાવવામાં આવ્યા છે, કે સીધા ધારવાળા છે—એ બધા અમને યશ અને ખેતરમાં સફળતા આપતા દેવતાસ્વરૂપ દાન આપે.
આદિત્યા રુદ્રા વસવઃ સુનીથા દ્યાવાક્ષામા પૃથિવી અન્તરિક્ષમ્ । સજોષસો યજ્ઞમવન્તુ દેવા ઊર્ધ્વં કૃણ્વન્ત્વધ્વરસ્ય કેતુમ્
આદિત્ય, રુદ્ર, વસુ, સારા માર્ગના માર્ગદર્શક, આકાશ અને પૃથ્વી—બધા દેવતાઓ મળીને યજ્ઞની રક્ષા કરે અને યજ્ઞનું ધ્વજ ઊંચું કરે.
હંસા ઇવ શ્રેણિશો યતાનાઃ શુક્રા વસાનાઃ સ્વરવો ન આગુઃ । ઉન્નીયમાનાઃ કવિભિઃ પુરસ્તાદ્દેવા દેવાનામપિ યન્તિ પાથઃ
હંસની જેમ પંક્તિમાં, ચમકતા અને સફેદ વસ્ત્ર પહેરી, ગાયકોએ આગમન કર્યું છે. કવિઓએ આગળથી તેમને ઊંચા કર્યા છે, દેવતાઓ દેવતાઓના માર્ગે જાય છે.
શૃઙ્ગાણીવેચ્છૃઙ્ગિણાં સં દદૃશ્રે ચષાલવન્તઃ સ્વરવઃ પૃથિવ્યામ્ । વાઘદ્ભિર્વા વિહવે શ્રોષમાણા અસ્માઁ અવન્તુ પૃતનાજ્યેષુ
શૃંગવાળાઓના શૃંગ જેવી, પ્યાલાવાળા ગાયક પૃથ્વી પર દેખાય છે. શબ્દથી કે બોલાવવાથી, સાંભળીને, તેઓ અમને વિજયની લડાઈઓમાં રક્ષા કરે.
વનસ્પતે શતવલ્શો વિ રોહ સહસ્રવલ્શા વિ વયં રુહેમ । યં ત્વામયં સ્વધિતિસ્તેજમાનઃ પ્રણિનાય મહતે સૌભગાય
હે વનસ્પતિ, સો ડાળીઓવાળો, તું ફાટી નીકળ. હજાર ડાળીઓવાળા, અમે પણ ફળીયે. તને શિલ્પીએ તેજથી ઘડીને મહાન સુખ માટે આગળ લાવ્યો છે.
સખાયસ્ત્વા વવૃમહે દેવં મર્તાસ ઊતયે । અપાં નપાતં સુભગં સુદીદિતિં સુપ્રતૂર્તિમનેહસમ્
હે દેવ, અમે તને મિત્ર તરીકે પસંદ કર્યો છે, મદદ માટે. તું પાણીનો પુત્ર, ભાગ્યશાળી, તેજસ્વી, સારા માર્ગદર્શક અને નિર્દોષ છે.
કાયમાનો વના ત્વં યન્માતૄરજગન્નપઃ । ન તત્તે અગ્ને પ્રમૃષે નિવર્તનં યદ્દૂરે સન્નિહાભવઃ
હે અગ્નિ, જ્યારે તું વનમાં, તારી માતાઓ અને પાણીમાં ફરે છે, ત્યારે તારો રસ્તો ક્યારેય પાછો ફરતો નથી, તું દૂર હોય કે નજીક.
અતિ તૃષ્ટં વવક્ષિથાથૈવ સુમના અસિ । પ્રપ્રાન્યે યન્તિ પર્યન્ય આસતે યેષાં સખ્યે અસિ શ્રિતઃ
તમે તરસેલા લોકોને પાર કરી ગયા, તેથી તું પ્રસન્ન છે. કેટલાક આગળ જાય છે, કેટલાક આસપાસ બેસે છે—જેની મિત્રતા તું સ્વીકારી છે.
ઈયિવાંસમતિ સ્રિધઃ શશ્વતીરતિ સશ્ચતઃ । અન્વીમવિન્દન્નિચિરાસો અદ્રુહોઽપ્સુ સિંહમિવ શ્રિતમ્
જે ઝડપથી ચાલે છે, ક્યારેય ન થાકે, હંમેશા સાથે રહે—એ લાંબા સમય સુધી સહન કરનારા, નિર્દોષ લોકો તેને પાણીમાં વસતા સિંહની જેમ શોધે છે.
સસૃવાંસમિવ ત્મનાગ્નિમિત્થા તિરોહિતમ્ । ઐનં નયન્માતરિશ્વા પરાવતો દેવેભ્યો મથિતં પરિ
જેમ કોઈ પોતે આગળ વધે છે, તેમ અગ્નિ, તું છુપાયેલો હતો. માતરિશ્વાને તને દૂરથી લાવ્યો, દેવતાઓ પાસેથી ઘસી કાઢ્યો.
તં ત્વા મર્તા અગૃભ્ણત દેવેભ્યો હવ્યવાહન । વિશ્વાન્યદ્યજ્ઞાઁ અભિપાસિ માનુષ તવ ક્રત્વા યવિષ્ઠ્ય
માણસોએ તને પકડી લીધો, હે અગ્નિ, દેવતાઓ માટે હવન લાવનાર તરીકે. તું તારી ઈચ્છાથી બધા માનવ યજ્ઞોનું ધ્યાન રાખે છે, હે યુવાન.
તદ્ભદ્રં તવ દંસના પાકાય ચિચ્છદયતિ । ત્વાં યદગ્ને પશવઃ સમાસતે સમિદ્ધમપિશર્વરે
તારી શુભ જીભ—even પકાવા માટે—ઢાંકી લે છે. હે અગ્નિ, જ્યારે પશુઓ—even અંધકારમાં—પ્રજ્વલિત તારી આસપાસ ભેગા થાય છે.
આ જુહોતા સ્વધ્વરં શીરં પાવકશોચિષમ્ । આશું દૂતમજિરં પ્રત્નમીડ્યં શ્રુષ્ટી દેવં સપર્યત
પવિત્ર અને સુંદર રીતે પ્રજ્વલિત, તેજસ્વી અગ્નિને અર્પણ કરો; જે ઝડપી દૂત છે, કદી થાકતો નથી, પ્રાચીન અને વખાણવા યોગ્ય છે; જે દેવ છે અને બધું સાંભળે છે, તેની પૂજા કરો.
ત્રીણિ શતા ત્રી સહસ્રાણ્યગ્નિં ત્રિંશચ્ચ દેવા નવ ચાસપર્યન્ । ઔક્ષન્ઘૃતૈરસ્તૃણન્બર્હિરસ્મા આદિદ્ધોતારં ન્યસાદયન્ત
ત્રણસો, ત્રણ હજાર અને ઓગણત્રીસ દેવતાઓએ અગ્નિની પૂજા કરી હતી; તેમણે ઘીથી અગ્નિને અભિષેક કર્યો, તેના માટે કુશના આસન વિછાવ્યા અને તેને યજ્ઞના મુખ્ય પુરોહિત તરીકે બેસાડ્યો.
ત્વામગ્ને મનીષિણઃ સમ્રાજં ચર્ષણીનામ્ । દેવં મર્તાસ ઇન્ધતે સમધ્વરે
હે અગ્નિ, જ્ઞાની લોકો તને બધાની રાજા તરીકે સ્થાપે છે; મનુષ્યો યજ્ઞમાં તને દેવરૂપે બોલાવે છે.
ત્વાં યજ્ઞેષ્વૃત્વિજમગ્ને હોતારમીળતે । ગોપા ઋતસ્ય દીદિહિ સ્વે દમે
યજ્ઞોમાં, હે અગ્નિ, તને પુરોહિત અને યજ્ઞકર્તા તરીકે બોલાવવામાં આવે છે; તું સત્યનો રક્ષક બનીને પોતાના ઘર માં તેજથી પ્રકાશિત થા.
સ ઘા યસ્તે દદાશતિ સમિધા જાતવેદસે । સો અગ્ને ધત્તે સુવીર્યં સ પુષ્યતિ
જે તને, હે જાતવેદસ, સમિધથી સેવા આપે છે, એ વ્યક્તિને બહાદુરી અને સમૃદ્ધિ મળે છે.
સ કેતુરધ્વરાણામગ્નિર્દેવેભિરા ગમત્ । અઞ્જાનઃ સપ્ત હોતૃભિર્હવિષ્મતે
યજ્ઞનો સંકેતરૂપ અગ્નિ દેવતાઓ સાથે, સાત પુરોહિતો સાથે, હવન કરનાર પાસે શોભાયમાન બનીને આવે છે.
પ્ર હોત્રે પૂર્વ્યં વચોઽગ્નયે ભરતા બૃહત્ । વિપાં જ્યોતીંષિ બિભ્રતે ન વેધસે
પૂર્વજોની મહાન વાણી અગ્નિને, જે વિદ્વાનો માટે પ્રકાશ આપે છે અને યજ્ઞકર્મમાં પુરોહિત છે, તેને અર્પણ કરો.
અગ્નિં વર્ધન્તુ નો ગિરો યતો જાયત ઉક્થ્યઃ । મહે વાજાય દ્રવિણાય દર્શતઃ
અમારી સ્તુતિઓથી અગ્નિનું વર્ધન થાય, જેના પાસેથી સ્તુતિઓ જન્મે છે; મહાન વિજય, ધન અને દ્રષ્ટિ માટે.
અગ્ને યજિષ્ઠો અધ્વરે દેવાન્દેવયતે યજ । હોતા મન્દ્રો વિ રાજસ્યતિ સ્રિધઃ
હે અગ્નિ, તું શ્રેષ્ઠ યજ્ઞકર્તા છે, ભક્ત માટે દેવતાઓની પૂજા કર; આનંદદાયક પુરોહિત બનીને તું બધા અવરોધો દૂર કરી પ્રકાશિત થા.
સ નઃ પાવક દીદિહિ દ્યુમદસ્મે સુવીર્યમ્ । ભવા સ્તોતૃભ્યો અન્તમઃ સ્વસ્તયે
હે પવિત્ર અગ્નિ, અમારે માટે તેજથી પ્રકાશિત થા; અમને તેજસ્વી પરાક્રમ આપ; ભક્તો માટે હંમેશાં સુખદાયક અને નજીક રહે.
તં ત્વા વિપ્રા વિપન્યવો જાગૃવાંસઃ સમિન્ધતે । હવ્યવાહમમર્ત્યં સહોવૃધમ્
જેઓ જાગૃત અને વિદ્વાન છે, એવા પુરોહિતો તને, અમર અને શક્તિશાળી, હવન લેનાર તરીકે પ્રજ્વલિત કરે છે.
અગ્નિર્હોતા પુરોહિતોઽધ્વરસ્ય વિચર્ષણિઃ । સ વેદ યજ્ઞમાનુષક્
અગ્નિ યજ્ઞનો મુખ્ય પુરોહિત, ઘરનો સંભાળનાર અને વિદ્વાન છે; એ મનુષ્યો માટે યજ્ઞવિધિ જાણે છે.
સ હવ્યવાળમર્ત્ય ઉશિગ્દૂતશ્ચનોહિતઃ । અગ્નિર્ધિયા સમૃણ્વતિ
એ અમર, હવન લેનારો, ઝડપી દૂત અને સ્થાપિત છે; અગ્નિ બુદ્ધિથી બધું પૂર્ણ કરે છે.
અગ્નિર્ધિયા સ ચેતતિ કેતુર્યજ્ઞસ્ય પૂર્વ્યઃ । અર્થં હ્યસ્ય તરણિ
અગ્નિ બુદ્ધિથી જાણે છે; એ યજ્ઞનો પ્રાચીન સંકેત છે; એ તેના અર્થને સારી રીતે સમજે છે.