મહિ ત્વાષ્ટ્રમૂર્જયન્તીરજુર્યં સ્તભૂયમાનં વહતો વહન્તિ । વ્યઙ્ગેભિર્દિદ્યુતાનઃ સધસ્થ એકામિવ રોદસી આ વિવેશ
મહાન, પોષક અને સીધા ચાલનારા ત્વષ્ટ્રના સંતાન, આધાર પામી, વહન કરનારને લઈ જાય છે. પોતાના તેજથી પ્રકાશિત થઈ, તેઓ બંને લોકને એક સમજી યજ્ઞસ્થાને પ્રવેશી ગયા છે.
જાનન્તિ વૃષ્ણો અરુષસ્ય શેવમુત બ્રધ્નસ્ય શાસને રણન્તિ । દિવોરુચઃ સુરુચો રોચમાના ઇળા યેષાં ગણ્યા માહિના ગીઃ
તેઓ બળવાન લાલવર્ણના આશીર્વાદને જાણે છે; ચિતરાં વાળાના આદેશે ગર્જના કરે છે. આકાશના તેજસ્વી પ્રકાશ, જેમની સ્તુતિઓ મહાન ગણાય છે, તે ઇળાની છે.
ઉતો પિતૃભ્યાં પ્રવિદાનુ ઘોષં મહો મહદ્ભ્યામનયન્ત શૂષમ્ । ઉક્ષા હ યત્ર પરિ ધાનમક્તોરનુ સ્વં ધામ જરિતુર્વવક્ષ
બંને પિતાઓ સાથે, તેઓ મહાન લોકો પાસેથી પ્રબળ ધ્વનિ લાવે છે. જ્યાં વૃષભ દૂધ આપનારી ગાયની આસપાસ ફરતો હોય છે, ત્યાં ગાયક પોતાનું સ્થાન જાહેર કરે છે.
અધ્વર્યુભિઃ પઞ્ચભિઃ સપ્ત વિપ્રાઃ પ્રિયં રક્ષન્તે નિહિતં પદં વેઃ । પ્રાઞ્ચો મદન્ત્યુક્ષણો અજુર્યા દેવા દેવાનામનુ હિ વ્રતા ગુઃ
પાંચ યજ્ઞકર્તાઓ સાથે સાત વિદ્વાનો વાછરડાના પ્રિય, નિશ્ચિત માર્ગની રક્ષા કરે છે. આગળ જોડાયેલા, અશ્રમિત લોકો આનંદ પામે છે; દેવતાઓ દેવતાઓના વ્રતને અનુસરે છે.
દૈવ્યા હોતારા પ્રથમા ન્યૃઞ્જે સપ્ત પૃક્ષાસઃ સ્વધયા મદન્તિ । ઋતં શંસન્ત ઋતમિત્ત આહુરનુ વ્રતં વ્રતપા દીધ્યાનાઃ
દૈવી યજ્ઞકર્તાઓ, પ્રથમ, બેઠા છે; સાત શુદ્ધ લોકો પોતાની સ્વભાવમાં આનંદ પામે છે. તેઓ સત્યનું ઘોષણ કરે છે, સત્યના મિત્રને બોલાવે છે; વ્રતનું પાલન કરનાર તેજસ્વી લોકો વ્રતને અનુસરે છે.
વૃષાયન્તે મહે અત્યાય પૂર્વીર્વૃષ્ણે ચિત્રાય રશ્મયઃ સુયામાઃ । દેવ હોતર્મન્દ્રતરશ્ચિકિત્વાન્મહો દેવાન્રોદસી એહ વક્ષિ
મહાન યાત્રા માટે બળવાન ઘોડાઓ જોડાયા છે, તેજસ્વી અને સારી રીતે જોડાયેલા કિરણો બળવાન માટે છે. હે દૈવી યજ્ઞકર્તા, સર્વથી આનંદદાયક અને વિદ્વાન, બંને લોકના મહાન દેવતાઓને અહીં લાવ.
પૃક્ષપ્રયજો દ્રવિણઃ સુવાચઃ સુકેતવ ઉષસો રેવદૂષુઃ । ઉતો ચિદગ્ને મહિના પૃથિવ્યાઃ કૃતં ચિદેનઃ સં મહે દશસ્ય
શુદ્ધ, મધુર વાણીવાળા અને યોગ્ય માર્ગ દર્શાવનાર સાથે જોડાયેલા લોકોએ તેજસ્વી ઉષાઓને બોલાવી છે. હે અગ્નિ, પૃથ્વીના મહિમાથી જો અમથી કોઈ ત્રુટિ થઈ હોય, તો તે અમારે મહાન કલ્યાણ માટે માફ કર.
ઇળામગ્ને પુરુદંસં સનિં ગોઃ શશ્વત્તમં હવમાનાય સાધ । સ્યાન્નઃ સૂનુસ્તનયો વિજાવાગ્ને સા તે સુમતિર્ભૂત્વસ્મે
હે અગ્નિ, અમને ગૌધનથી ભરપૂર, કાયમ માટે રહેતું શ્રેષ્ઠ ધન આપ, જે તને બોલાવે છે તેના માટે ઉત્તમ છે. અમારો પુત્ર અને તેના સંતાન હંમેશા વિજયી રહે, અને તારી કૃપા અમારે પર રહે.
અઞ્જન્તિ ત્વામધ્વરે દેવયન્તો વનસ્પતે મધુના દૈવ્યેન । યદૂર્ધ્વસ્તિષ્ઠા દ્રવિણેહ ધત્તાદ્યદ્વા ક્ષયો માતુરસ્યા ઉપસ્થે
હે વનસ્પતિ, યજ્ઞ સમયે ભક્તિપૂર્વક લોકો તને દેવતાનું મધ લગાડે છે. તું ઉપર ઊભો છે ત્યારે અહીં અમને ધન આપજે, ભલે તું ઉપર રહે કે તારી માતાના કૂખમાં આરામ કરે.
સમિદ્ધસ્ય શ્રયમાણઃ પુરસ્તાદ્બ્રહ્મ વન્વાનો અજરં સુવીરમ્ । આરે અસ્મદમતિં બાધમાન ઉચ્છ્રયસ્વ મહતે સૌભગાય
પ્રજ્વલિત અગ્નિ પાસે આશરો લઈને, ભક્તિથી સ્તુતિ ગાઈ, અમર અને વિરસૂરને પામવા પ્રયત્ન કરે છે. હે અગ્નિ, અમારાથી દુશ્મનાવટ દૂર કરી, મહાન સુખ માટે ઊભો થા.
ઉચ્છ્રયસ્વ વનસ્પતે વર્ષ્મન્પૃથિવ્યા અધિ । સુમિતી મીયમાનો વર્ચો ધા યજ્ઞવાહસે
હે વનસ્પતિ, પૃથ્વી પર ઊંચો ઊભો થા. સારા વિચારથી તું તારી તેજસ્વિતા સ્થાપિત કર, જેથી યજ્ઞ સફળ થાય.
યુવા સુવાસાઃ પરિવીત આગાત્સ ઉ શ્રેયાન્ભવતિ જાયમાનઃ । તં ધીરાસઃ કવય ઉન્નયન્તિ સ્વાધ્યો મનસા દેવયન્તઃ
યુવાન, સુંદર વસ્ત્ર પહેરીને, લપેટાયેલો, તું આવે છે—જન્મતાં વધુ શ્રેષ્ઠ બને છે. બુદ્ધિશાળી અને કવિઓ તને મનથી પૂજે છે અને ઊંચો કરે છે.
જાતો જાયતે સુદિનત્વે અહ્નાં સમર્ય આ વિદથે વર્ધમાનઃ । પુનન્તિ ધીરા અપસો મનીષા દેવયા વિપ્ર ઉદિયર્તિ વાચમ્
જન્મેલો, દિવસોની ઉજાસમાં ફરી જન્મે છે, સભામાં વધે છે. બુદ્ધિશાળીઓ વિચારથી હવન શુદ્ધ કરે છે અને ભક્તિથી વિદ્વાન યજ્ઞગીત ઊંચું કરે છે.
યાન્વો નરો દેવયન્તો નિમિમ્યુર્વનસ્પતે સ્વધિતિર્વા તતક્ષ । તે દેવાસઃ સ્વરવસ્તસ્થિવાંસઃ પ્રજાવદસ્મે દિધિષન્તુ રત્નમ્
હે વનસ્પતિ, ભક્તિપૂર્વક જે કંઈ મનુષ્યો કે શિલ્પીએ તારા માટે બનાવ્યું છે, એ તમામ દેવતાઓ, પોતાના સ્વર સાથે ઊભા રહી, અમને સંતાનવાળું ધન આપે.
યે વૃક્ણાસો અધિ ક્ષમિ નિમિતાસો યતસ્રુચઃ । તે નો વ્યન્તુ વાર્યં દેવત્રા ક્ષેત્રસાધસઃ
જે લાકડાં કાપીને ધરતી પર ગોઠવાયા છે, જે બનાવવામાં આવ્યા છે, કે સીધા ધારવાળા છે—એ બધા અમને યશ અને ખેતરમાં સફળતા આપતા દેવતાસ્વરૂપ દાન આપે.
આદિત્યા રુદ્રા વસવઃ સુનીથા દ્યાવાક્ષામા પૃથિવી અન્તરિક્ષમ્ । સજોષસો યજ્ઞમવન્તુ દેવા ઊર્ધ્વં કૃણ્વન્ત્વધ્વરસ્ય કેતુમ્
આદિત્ય, રુદ્ર, વસુ, સારા માર્ગના માર્ગદર્શક, આકાશ અને પૃથ્વી—બધા દેવતાઓ મળીને યજ્ઞની રક્ષા કરે અને યજ્ઞનું ધ્વજ ઊંચું કરે.
હંસા ઇવ શ્રેણિશો યતાનાઃ શુક્રા વસાનાઃ સ્વરવો ન આગુઃ । ઉન્નીયમાનાઃ કવિભિઃ પુરસ્તાદ્દેવા દેવાનામપિ યન્તિ પાથઃ
હંસની જેમ પંક્તિમાં, ચમકતા અને સફેદ વસ્ત્ર પહેરી, ગાયકોએ આગમન કર્યું છે. કવિઓએ આગળથી તેમને ઊંચા કર્યા છે, દેવતાઓ દેવતાઓના માર્ગે જાય છે.
શૃઙ્ગાણીવેચ્છૃઙ્ગિણાં સં દદૃશ્રે ચષાલવન્તઃ સ્વરવઃ પૃથિવ્યામ્ । વાઘદ્ભિર્વા વિહવે શ્રોષમાણા અસ્માઁ અવન્તુ પૃતનાજ્યેષુ
શૃંગવાળાઓના શૃંગ જેવી, પ્યાલાવાળા ગાયક પૃથ્વી પર દેખાય છે. શબ્દથી કે બોલાવવાથી, સાંભળીને, તેઓ અમને વિજયની લડાઈઓમાં રક્ષા કરે.
વનસ્પતે શતવલ્શો વિ રોહ સહસ્રવલ્શા વિ વયં રુહેમ । યં ત્વામયં સ્વધિતિસ્તેજમાનઃ પ્રણિનાય મહતે સૌભગાય
હે વનસ્પતિ, સો ડાળીઓવાળો, તું ફાટી નીકળ. હજાર ડાળીઓવાળા, અમે પણ ફળીયે. તને શિલ્પીએ તેજથી ઘડીને મહાન સુખ માટે આગળ લાવ્યો છે.
સખાયસ્ત્વા વવૃમહે દેવં મર્તાસ ઊતયે । અપાં નપાતં સુભગં સુદીદિતિં સુપ્રતૂર્તિમનેહસમ્
હે દેવ, અમે તને મિત્ર તરીકે પસંદ કર્યો છે, મદદ માટે. તું પાણીનો પુત્ર, ભાગ્યશાળી, તેજસ્વી, સારા માર્ગદર્શક અને નિર્દોષ છે.
કાયમાનો વના ત્વં યન્માતૄરજગન્નપઃ । ન તત્તે અગ્ને પ્રમૃષે નિવર્તનં યદ્દૂરે સન્નિહાભવઃ
હે અગ્નિ, જ્યારે તું વનમાં, તારી માતાઓ અને પાણીમાં ફરે છે, ત્યારે તારો રસ્તો ક્યારેય પાછો ફરતો નથી, તું દૂર હોય કે નજીક.
અતિ તૃષ્ટં વવક્ષિથાથૈવ સુમના અસિ । પ્રપ્રાન્યે યન્તિ પર્યન્ય આસતે યેષાં સખ્યે અસિ શ્રિતઃ
તમે તરસેલા લોકોને પાર કરી ગયા, તેથી તું પ્રસન્ન છે. કેટલાક આગળ જાય છે, કેટલાક આસપાસ બેસે છે—જેની મિત્રતા તું સ્વીકારી છે.
ઈયિવાંસમતિ સ્રિધઃ શશ્વતીરતિ સશ્ચતઃ । અન્વીમવિન્દન્નિચિરાસો અદ્રુહોઽપ્સુ સિંહમિવ શ્રિતમ્
જે ઝડપથી ચાલે છે, ક્યારેય ન થાકે, હંમેશા સાથે રહે—એ લાંબા સમય સુધી સહન કરનારા, નિર્દોષ લોકો તેને પાણીમાં વસતા સિંહની જેમ શોધે છે.
સસૃવાંસમિવ ત્મનાગ્નિમિત્થા તિરોહિતમ્ । ઐનં નયન્માતરિશ્વા પરાવતો દેવેભ્યો મથિતં પરિ
જેમ કોઈ પોતે આગળ વધે છે, તેમ અગ્નિ, તું છુપાયેલો હતો. માતરિશ્વાને તને દૂરથી લાવ્યો, દેવતાઓ પાસેથી ઘસી કાઢ્યો.
તં ત્વા મર્તા અગૃભ્ણત દેવેભ્યો હવ્યવાહન । વિશ્વાન્યદ્યજ્ઞાઁ અભિપાસિ માનુષ તવ ક્રત્વા યવિષ્ઠ્ય
માણસોએ તને પકડી લીધો, હે અગ્નિ, દેવતાઓ માટે હવન લાવનાર તરીકે. તું તારી ઈચ્છાથી બધા માનવ યજ્ઞોનું ધ્યાન રાખે છે, હે યુવાન.
તદ્ભદ્રં તવ દંસના પાકાય ચિચ્છદયતિ । ત્વાં યદગ્ને પશવઃ સમાસતે સમિદ્ધમપિશર્વરે
તારી શુભ જીભ—even પકાવા માટે—ઢાંકી લે છે. હે અગ્નિ, જ્યારે પશુઓ—even અંધકારમાં—પ્રજ્વલિત તારી આસપાસ ભેગા થાય છે.
આ જુહોતા સ્વધ્વરં શીરં પાવકશોચિષમ્ । આશું દૂતમજિરં પ્રત્નમીડ્યં શ્રુષ્ટી દેવં સપર્યત
પવિત્ર અને સુંદર રીતે પ્રજ્વલિત, તેજસ્વી અગ્નિને અર્પણ કરો; જે ઝડપી દૂત છે, કદી થાકતો નથી, પ્રાચીન અને વખાણવા યોગ્ય છે; જે દેવ છે અને બધું સાંભળે છે, તેની પૂજા કરો.
ત્રીણિ શતા ત્રી સહસ્રાણ્યગ્નિં ત્રિંશચ્ચ દેવા નવ ચાસપર્યન્ । ઔક્ષન્ઘૃતૈરસ્તૃણન્બર્હિરસ્મા આદિદ્ધોતારં ન્યસાદયન્ત
ત્રણસો, ત્રણ હજાર અને ઓગણત્રીસ દેવતાઓએ અગ્નિની પૂજા કરી હતી; તેમણે ઘીથી અગ્નિને અભિષેક કર્યો, તેના માટે કુશના આસન વિછાવ્યા અને તેને યજ્ઞના મુખ્ય પુરોહિત તરીકે બેસાડ્યો.
ત્વામગ્ને મનીષિણઃ સમ્રાજં ચર્ષણીનામ્ । દેવં મર્તાસ ઇન્ધતે સમધ્વરે
હે અગ્નિ, જ્ઞાની લોકો તને બધાની રાજા તરીકે સ્થાપે છે; મનુષ્યો યજ્ઞમાં તને દેવરૂપે બોલાવે છે.
ત્વાં યજ્ઞેષ્વૃત્વિજમગ્ને હોતારમીળતે । ગોપા ઋતસ્ય દીદિહિ સ્વે દમે
યજ્ઞોમાં, હે અગ્નિ, તને પુરોહિત અને યજ્ઞકર્તા તરીકે બોલાવવામાં આવે છે; તું સત્યનો રક્ષક બનીને પોતાના ઘર માં તેજથી પ્રકાશિત થા.