મા ત્વા શ્યેન ઉદ્વધીન્મા સુપર્ણો મા ત્વા વિદદિષુમાન્વીરો અસ્તા । પિત્ર્યામનુ પ્રદિશં કનિક્રદત્સુમઙ્ગલો ભદ્રવાદી વદેહ
કોઈ શ્યેન તને ન મારશે, કોઈ વિશાળ પાંખવાળું પંખી તને ન પકડે, કોઈ ધનુષ્યધારી તને ન શોધે; પિતૃઓના માર્ગે ચાલતી, હે કાનકરદ, શુભ બોલ અને કલ્યાણની વાત કર.
અવ ક્રન્દ દક્ષિણતો ગૃહાણાં સુમઙ્ગલો ભદ્રવાદી શકુન્તે । મા ન સ્તેન ઈશત માઘશંસો બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ
ઘરની દક્ષિણ બાજુથી અવાજ કર, હે શુભ પંખી, કલ્યાણની વાત કર; ચોર કે દુશ્મન અમ પર ક્યારેય શાસન ન કરે; સભામાં અમે ઉંચા અવાજે બોલીએ અને સૌમાં શ્રેષ્ઠ બનીએ.
પ્રદક્ષિણિદભિ ગૃણન્તિ કારવો વયો વદન્ત ઋતુથા શકુન્તયઃ । ઉભે વાચૌ વદતિ સામગા ઇવ ગાયત્રં ચ ત્રૈષ્ટુભં ચાનુ રાજતિ
જેમ જમણી બાજુ ફરતા ગાયક સ્તુતિ કરે છે, તેમ પંખીઓ પણ યોગ્ય સમયે બોલે છે; તે બંને પ્રકારની વાણી બોલે છે, જેમ સામગાન ગાયક ગાયત્રી અને ત્રિષ્ટુપ્ છંદ અનુસરે છે.
ઉદ્ગાતેવ શકુને સામ ગાયસિ બ્રહ્મપુત્ર ઇવ સવનેષુ શંસસિ । વૃષેવ વાજી શિશુમતીરપીત્યા સર્વતો નઃ શકુને ભદ્રમા વદ વિશ્વતો નઃ શકુને પુણ્યમા વદ
હે પંખી, તું ગાયકની જેમ સામગાન ગાય છે, પુજારીના પુત્રની જેમ યજ્ઞમાં સ્તુતિ કરે છે, અને વાઝી ઘોડાની જેમ પાળિયાની સાથે આનંદ કરે છે; દરેક દિશામાંથી અમને શુભ બોલ, દરેક તરફથી અમને પવિત્ર વાત કહો.
આવદઁસ્ત્વં શકુને ભદ્રમા વદ તૂષ્ણીમાસીનઃ સુમતિં ચિકિદ્ધિ નઃ । યદુત્પતન્વદસિ કર્કરિર્યથા બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ
હે પંખી, અમને શુભ બોલ; તું શાંતિથી બેઠો હોય ત્યારે અમને કૃપા આપ; જ્યારે તું ઉડીને કડક અવાજે બોલે, ત્યારે અમે સભામાં ઉંચા અવાજે બોલી શકીએ અને સૌમાં શ્રેષ્ઠ બનીએ.
સોમસ્ય મા તવસં વક્ષ્યગ્ને વહ્નિં ચકર્થ વિદથે યજધ્યૈ । દેવાઁ અચ્છા દીદ્યદ્યુઞ્જે અદ્રિં શમાયે અગ્ને તન્વં જુષસ્વ
હે અગ્નિ, તું સોમના યજ્ઞ માટે પોતાને શક્તિશાળી અગ્નિ બનાવ્યો છે; તેજથી દેવતાઓને પર્વત તરફ દોરી જાય છે, શાંતિ માટે; હે અગ્નિ, અમારી આહુતિ સ્વીકાર.
પ્રાઞ્ચં યજ્ઞં ચકૃમ વર્ધતાં ગીઃ સમિદ્ભિરગ્નિં નમસા દુવસ્યન્ । દિવઃ શશાસુર્વિદથા કવીનાં ગૃત્સાય ચિત્તવસે ગાતુમીષુઃ
અમે યજ્ઞ આગળ-facing તૈયાર કર્યો છે; સ્તુતિ વધે; અગ્નિને સમિધ અને નમનથી પૂજીએ છીએ; આકાશમાંથી જ્ઞાની લોકો માર્ગ બતાવે છે, ગૃત્સમદની ભક્તિ માટે માર્ગ શોધે છે.
મયો દધે મેધિરઃ પૂતદક્ષો દિવઃ સુબન્ધુર્જનુષા પૃથિવ્યાઃ । અવિન્દન્નુ દર્શતમપ્સ્વન્તર્દેવાસો અગ્નિમપસિ સ્વસૄણામ્
ધર્મનિષ્ઠ, શુદ્ધ મનવાળો, સ્વર્ગનો મિત્ર, જન્મથી પૃથ્વી પર આનંદ સ્થાપે છે; દેવોએ પાણીમાં છુપાયેલ તેજસ્વી અગ્નિને, તેની બહેનો વચ્ચે શોધી કાઢ્યો.
અવર્ધયન્સુભગં સપ્ત યહ્વીઃ શ્વેતં જજ્ઞાનમરુષં મહિત્વા । શિશું ન જાતમભ્યારુરશ્વા દેવાસો અગ્નિં જનિમન્વપુષ્યન્
દેવોએ મહાનતાથી જન્મેલા, તેજસ્વી અને નિર્મળ અગ્નિને, નવજાત બાળકની જેમ, પોતાની ઉપર આરોહણ કરીને, તેની ઉત્પત્તિને પોષણ આપ્યો અને સાત વહેતી નદીઓનું વિસ્તરણ કર્યું.
શુક્રેભિરઙ્ગૈ રજ આતતન્વાન્ક્રતું પુનાનઃ કવિભિઃ પવિત્રૈઃ । શોચિર્વસાનઃ પર્યાયુરપાં શ્રિયો મિમીતે બૃહતીરનૂનાઃ
પ્રભાસ્વરૂપ અંગોથી, વિશાળ જગતને વિસ્તૃત કરીને, કવિઓના શુદ્ધ હવનથી જ્ઞાનને શુદ્ધ કરતો, તેજ ધારણ કરીને, અગ્નિ જળોમાં ફરતો રહ્યો અને અવિનાશી મહિમાને માપતો રહ્યો.
વવ્રાજા સીમનદતીરદબ્ધા દિવો યહ્વીરવસાના અનગ્નાઃ । સના અત્ર યુવતયઃ સયોનીરેકં ગર્ભં દધિરે સપ્ત વાણીઃ
તે અજોડ અને અવરોધરહિત સીમાઓ પાર કરીને, સ્વર્ગના યુવાન, તેજથી ભરેલા, અગ્નિ વિના, અહીં પ્રાચીન કન્યાઓએ એક જ ગર્ભમાં સાત સ્વરોને સ્થાપ્યા.
સ્તીર્ણા અસ્ય સંહતો વિશ્વરૂપા ઘૃતસ્ય યોનૌ સ્રવથે મધૂનામ્ । અસ્થુરત્ર ધેનવઃ પિન્વમાના મહી દસ્મસ્ય માતરા સમીચી
તેના માટે વિવિધ સ્વરૂપે, ઘૃતના ગર્ભમાં, મધની ધારો વહે છે; અહીં પોષણ આપતી ગાયો ઊભી રહી, મહાન અને સુમેળવાળી, આશ્ચર્યજનક અગ્નિના માતાઓ બની.
બભ્રાણઃ સૂનો સહસો વ્યદ્યૌદ્દધાનઃ શુક્રા રભસા વપૂંષિ । શ્ચોતન્તિ ધારા મધુનો ઘૃતસ્ય વૃષા યત્ર વાવૃધે કાવ્યેન
શક્તિશાળી પુત્ર, કાંસ્યવર્ણ અગ્નિ, તેજસ્વી અને જોરદાર સ્વરૂપો ધારણ કરીને પ્રકાશિત થયો; જ્યાં વૃષભ જ્ઞાનથી વૃદ્ધિ પામ્યો, ત્યાં મધ અને ઘૃતની ધારો વહે છે.
પિતુશ્ચિદૂધર્જનુષા વિવેદ વ્યસ્ય ધારા અસૃજદ્વિ ધેનાઃ । ગુહા ચરન્તં સખિભિઃ શિવેભિર્દિવો યહ્વીભિર્ન ગુહા બભૂવ
જન્મથી જ, તેણે પિતાના સ્તનને ઓળખી લીધા અને ધારો વહાવી, બે ગાયોને મુક્ત કરી; શુભ અને મિત્રરૂપ સાથે ગુપ્ત રીતે ફરતો, સ્વર્ગના યુવાનો સાથે, તે છુપાયો નહોતો.
પિતુશ્ચ ગર્ભં જનિતુશ્ચ બભ્રે પૂર્વીરેકો અધયત્પીપ્યાનાઃ । વૃષ્ણે સપત્ની શુચયે સબન્ધૂ ઉભે અસ્મૈ મનુષ્યે નિ પાહિ
તે પિતા અને સર્જકના ગર્ભને ધારણ કરે છે, એક પ્રાચીનએ પીધું અને પૂર્ણ થયો; શક્તિશાળી માટે, તેની પત્ની શુદ્ધ અને સંબંધીઓ સાથે, બંનેનું રક્ષણ કર, મનુષ્ય.
ઉરૌ મહાઁ અનિબાધે વવર્ધાપો અગ્નિં યશસઃ સં હિ પૂર્વીઃ । ઋતસ્ય યોનાવશયદ્દમૂના જામીનામગ્નિરપસિ સ્વસૄણામ્
વિશાળ અને અવરોધરહિત જગતમાં, જળોએ અગ્નિને અનેક રીતે પોષણ આપ્યો; સત્યના ગર્ભમાં, આશ્ચર્યજનક અગ્નિએ આરામ લીધો, બહેનોમાં માતાના સંતાન તરીકે.
અક્રો ન બભ્રિઃ સમિથે મહીનાં દિદૃક્ષેયઃ સૂનવે ભાઋજીકઃ । ઉદુસ્રિયા જનિતા યો જજાનાપાં ગર્ભો નૃતમો યહ્વો અગ્નિઃ
કાંસ્યવર્ણ વૃષભ, મહાનોના સભામાં, દીકરાને દેખાવાની ઇચ્છા સાથે તેજસ્વી, જે જન્મ્યો અને સર્જક બન્યો, અગ્નિ જળનો ગર્ભ, યુવાન અને સર્વશક્તિમાન.
અપાં ગર્ભં દર્શતમોષધીનાં વના જજાન સુભગા વિરૂપમ્ । દેવાસશ્ચિન્મનસા સં હિ જગ્મુઃ પનિષ્ઠં જાતં તવસં દુવસ્યન્
જળનો ગર્ભ, ઔષધિઓમાં સૌથી સ્પષ્ટ, વનોમાંથી ઉત્પન્ન, સૌભાગ્યશાળી અને અનેક સ્વરૂપો ધરાવતો; દેવતાઓએ પણ મનથી એક થઈ, શક્તિશાળી નવજાતનું સન્માન કર્યું.
બૃહન્ત ઇદ્ભાનવો ભાઋજીકમગ્નિં સચન્ત વિદ્યુતો ન શુક્રાઃ । ગુહેવ વૃદ્ધં સદસિ સ્વે અન્તરપાર ઊર્વે અમૃતં દુહાનાઃ
મહાન તેજસ્વીઓ, વીજળી જેવી તેજવંત અગ્નિ સાથે જોડાયા; પોતાનાં સ્થાનમાં, અંતરાળના ગર્ભમાં, ગુપ્ત રીતે વૃદ્ધિ પામેલો અમૃત દૂધ કાઢી લીધો.
ઈળે ચ ત્વા યજમાનો હવિર્ભિરીળે સખિત્વં સુમતિં નિકામઃ । દેવૈરવો મિમીહિ સં જરિત્રે રક્ષા ચ નો દમ્યેભિરનીકૈઃ
યજમાન તને હવનથી બોલાવે છે, મિત્રતા અને કૃપા માટે પણ આહ્વાન કરે છે; દેવતાઓ સાથે પૂજક માટે સહાયતા આપ અને અમને મહાન વંશજોની સેના વડે રક્ષા કર.
ઉપક્ષેતારસ્તવ સુપ્રણીતેઽગ્ને વિશ્વાનિ ધન્યા દધાનાઃ । સુરેતસા શ્રવસા તુઞ્જમાના અભિ ષ્યામ પૃતનાયૂઁરદેવાન્
અગ્નિ, તારી શુભ માર્ગદર્શન હેઠળ રહેનારા, સર્વ સુખ-સમૃદ્ધિ ધરાવે છે; ઉત્તમ વંશ અને યશથી, પ્રયત્નપૂર્વક, આપણે યુદ્ધના નેતાઓ એવા દેવતાઓને પ્રાપ્ત કરીએ.
આ દેવાનામભવઃ કેતુરગ્ને મન્દ્રો વિશ્વાનિ કાવ્યાનિ વિદ્વાન્ । પ્રતિ મર્તાઁ અવાસયો દમૂના અનુ દેવાન્રથિરો યાસિ સાધન્
અગ્નિ, તું દેવતાઓનો પ્રતીક બન્યો, આનંદદાયક અને સર્વ જ્ઞાનને જાણનારો; તું મનુષ્યોને જાગૃત કરે છે, આશ્ચર્યજનક, અને દેવતાઓ સાથે રથચાલક બની કાર્યો પૂર્ણ કરે છે.
નિ દુરોણે અમૃતો મર્ત્યાનાં રાજા સસાદ વિદથાનિ સાધન્ । ઘૃતપ્રતીક ઉર્વિયા વ્યદ્યૌદગ્નિર્વિશ્વાનિ કાવ્યાનિ વિદ્વાન્
મૃત્યુલોકમાં, અમૃત રાજાએ બેઠા, સભાઓના કાર્યો પૂર્ણ કર્યા; ઘૃતથી અલંકૃત ચહેરા સાથે, વિશાળ પ્રકાશથી, અગ્નિ સર્વ જ્ઞાન જાણીને પ્રકાશિત થયો.
આ નો ગહિ સખ્યેભિઃ શિવેભિર્મહાન્મહીભિરૂતિભિઃ સરણ્યન્ । અસ્મે રયિં બહુલં સંતરુત્રં સુવાચં ભાગં યશસં કૃધી નઃ
મિત્ર અને શુભ સહાયકો સાથે, મહાન અને શક્તિશાળી રક્ષકો સાથે, હે માર્ગદર્શક, અમારી પાસે આવો; અમને વિપુલ, પાર ઉતારનાર ધન, મીઠા વચન અને યશ આપો.
એતા તે અગ્ને જનિમા સનાનિ પ્ર પૂર્વ્યાય નૂતનાનિ વોચમ્ । મહાન્તિ વૃષ્ણે સવના કૃતેમા જન્મઞ્જન્મન્નિહિતો જાતવેદાઃ
હે અગ્નિ, આ તારા પ્રાચીન જન્મો છે; હવે હું તારા માટે નવા અને પહેલાના જન્મો બોલું છું; મહાન અને શક્તિશાળી યજ્ઞો તારા માટે રચાયા છે, જે દરેક જન્મે સ્થાપિત છે.
જન્મઞ્જન્મન્નિહિતો જાતવેદા વિશ્વામિત્રેભિરિધ્યતે અજસ્રઃ । તસ્ય વયં સુમતૌ યજ્ઞિયસ્યાપિ ભદ્રે સૌમનસે સ્યામ
દરેક જન્મે સ્થાપિત જાતવેદા, તું વિશ્વામિત્રો દ્વારા સતત પ્રજ્વલિત થાય છે; એ પૂજનીય અગ્નિના સ્નેહમાં, આપણે શુભ ચિત્ત અને આનંદમાં રહીએ.
ઇમં યજ્ઞં સહસાવન્ત્વં નો દેવત્રા ધેહિ સુક્રતો રરાણઃ । પ્ર યંસિ હોતર્બૃહતીરિષો નોઽગ્ને મહિ દ્રવિણમા યજસ્વ
હે શક્તિશાળી અગ્નિ, અમારા આ યજ્ઞને દેવતાઓમાં સ્થાન આપો, હે કુશળ, આનંદથી સ્વીકારો. હોતાર તરીકે અમારા માટે ઉચ્ચ સ્તુતિઓથી આ હવનને દિશા આપો. હે અગ્નિ, પૂજા દ્વારા અમારે માટે મહાન ધન મેળવો.
ઇળામગ્ને પુરુદંસં સનિં ગોઃ શશ્વત્તમં હવમાનાય સાધ । સ્યાન્નઃ સૂનુસ્તનયો વિજાવાગ્ને સા તે સુમતિર્ભૂત્વસ્મે
હે અગ્નિ, અમને ગૌના સમૃદ્ધિ અને કાયમી સુખ આપો, જે હવન કરે છે તેને શ્રેષ્ઠ ફળ મળે. અમારો દીકરો વિજયી અને બુદ્ધિશાળી બને, અને તારી કૃપા હંમેશા અમારે પર રહે.
વૈશ્વાનરાય ધિષણામૃતાવૃધે ઘૃતં ન પૂતમગ્નયે જનામસિ । દ્વિતા હોતારં મનુષશ્ચ વાઘતો ધિયા રથં ન કુલિશઃ સમૃણ્વતિ
હે વૈશ્વાનર, જ્ઞાનને પોષક, અમે શુદ્ધ ઘી સમાન તારી માટે ઘૃત તૈયાર કરીએ છીએ. માણસો તરીકે, અમે તને હોતાર તરીકે બિરદાવીએ છીએ, જેમ કુશળ હાથે તૈયાર કરેલો રથ હોય એમ.
સ રોચયજ્જનુષા રોદસી ઉભે સ માત્રોરભવત્પુત્ર ઈડ્યઃ । હવ્યવાળગ્નિરજરશ્ચનોહિતો દૂળભો વિશામતિથિર્વિભાવસુઃ
તેણે જન્મથી જ આકાશ અને પૃથ્વી બંનેને પ્રકાશિત કર્યા. તે પોતાની માતાઓનો પ્રશંસનીય પુત્ર બન્યો. અમર, પસંદ કરાયેલ, લોકોનો અતિથિ અને તેજસ્વી અગ્નિ હવન સ્વીકારે છે.