ચિત્રં તદ્વો મરુતો યામ ચેકિતે પૃશ્ન્યા યદૂધરપ્યાપયો દુહુઃ । યદ્વા નિદે નવમાનસ્ય રુદ્રિયાસ્ત્રિતં જરાય જુરતામદાભ્યાઃ
તમારું આવવું ખરેખર અદ્ભુત છે, હે મરુતો, જ્યારે તમે પૃશ્નીના સ્તનમાંથી પોષક ધારો લાવ્યા, અથવા હે રુદ્રસ્વરૂપો, તમે ત્રિવિધ શક્તિથી વૃદ્ધ અને દુર્બળને નવજીવન આપો છો.
તાન્વો મહો મરુત એવયાવ્નો વિષ્ણોરેષસ્ય પ્રભૃથે હવામહે । હિરણ્યવર્ણાન્કકુહાન્યતસ્રુચો બ્રહ્મણ્યન્તઃ શંસ્યં રાધ ઈમહે
એ મહાન મરુતોને, જે હંમેશાં આગળ વધે છે, અમે વિષ્ણુના હવન સમયે બોલાવીએ છીએ. સોનાની જેમ તેજસ્વી, મસ્તક પર કિરીટ ધારણ કરેલા, તેઓ ઊંચા સ્થાને વસે છે અને અમારા સ્તુતિમાં રહેલા તેમના શુભ આશીર્વાદને અમે માગીએ છીએ.
તે દશગ્વાઃ પ્રથમા યજ્ઞમૂહિરે તે નો હિન્વન્તૂષસો વ્યુષ્ટિષુ । ઉષા ન રામીરરુણૈરપોર્ણુતે મહો જ્યોતિષા શુચતા ગોઅર્ણસા
એ દસ શક્તિશાળી દેવોએ સૌપ્રથમ યજ્ઞ જાગૃત કર્યો. તેઓ અમને પ્રભાતે પ્રેરણા આપે. સુંદર ઉષા જેવી, લાલિમાથી શોભાયમાન, એ જગતને ગાયના તેજથી ભરપૂર પ્રકાશ આપે છે.
તે ક્ષોણીભિરરુણેભિર્નાઞ્જિભી રુદ્રા ઋતસ્ય સદનેષુ વાવૃધુઃ । નિમેઘમાના અત્યેન પાજસા સુશ્ચન્દ્રં વર્ણં દધિરે સુપેશસમ્
પૃથ્વી સાથે, લાલ અને તેજસ્વી શોભાથી, હે રુદ્રો, તમે સત્યના નિવાસસ્થાને બળવાન થયા છો. ઝડપથી ચાલીને, તમે સુંદર અને તેજસ્વી રૂપ ધારણ કર્યું છે.
તાઁ ઇયાનો મહિ વરૂથમૂતય ઉપ ઘેદેના નમસા ગૃણીમસિ । ત્રિતો ન યાન્પઞ્ચ હોતૄનભિષ્ટય આવવર્તદવરાઞ્ચક્રિયાવસે
એ મહાન રક્ષકો પાસે, અમે નમ્રતાથી અને સ્તુતિ સાથે આવીએ છીએ. જેમ ત્રિતએ પાંચ યજ્ઞકર્તાઓને મદદ માટે પાછા ફેરવ્યા, તેમ અમે પણ તમારો સહારો માગીએ છીએ.
યયા રધ્રં પારયથાત્યંહો યયા નિદો મુઞ્ચથ વન્દિતારમ્ । અર્વાચી સા મરુતો યા વ ઊતિરો ષુ વાશ્રેવ સુમતિર્જિગાતુ
જે રીતે તમે ગરીબને દુઃખમાંથી પાર પાડો છો, અને ભક્તને દુઃખમાંથી મુક્ત કરો છો, એ જ કૃપા, હે મરુતો, અમારે પાસે આવે. તમારી શુભ ઈચ્છા, ગાય વાછરડાને જેમ નજીક આવે તેમ, અમને આનંદ આપે.
ઉપેમસૃક્ષિ વાજયુર્વચસ્યાં ચનો દધીત નાદ્યો ગિરો મે । અપાં નપાદાશુહેમા કુવિત્સ સુપેશસસ્કરતિ જોષિષદ્ધિ
હું બળ અને મીઠા વચન માટે આતુર બનીને આવ્યો છું. મારી વાણીના પ્રવાહો ફળદાયી થાય. હે જળના સંતાન, તમે સુંદર રૂપમાં આનંદ પામો છો, અમને કૃપા આપો.
ઇમં સ્વસ્મૈ હૃદ આ સુતષ્ટં મન્ત્રં વોચેમ કુવિદસ્ય વેદત્ । અપાં નપાદસુર્યસ્ય મહ્ના વિશ્વાન્યર્યો ભુવના જજાન
આ સુંદર રીતે રચાયેલ મંત્રને આપણે હૃદયથી પોતાનાં માટે બોલીએ, જેથી જ્ઞાની તેને સમજી શકે. જળના દીકરા અને સૂર્યના મહિમાથી એ મહાન દેવે બધાં જગતની રચના કરી છે.
સમન્યા યન્ત્યુપ યન્ત્યન્યાઃ સમાનમૂર્વં નદ્યઃ પૃણન્તિ । તમૂ શુચિં શુચયો દીદિવાંસમપાં નપાતં પરિ તસ્થુરાપઃ
કેટલીક નદીઓ ભેગી થાય છે, બીજી અલગ વહે છે, પણ બધું એક જ માર્ગ ભરે છે. એ શુદ્ધ અને તેજસ્વી નદીઓ જળના દીકરાને ચારે બાજુથી ઘેરી રાખે છે.
તમસ્મેરા યુવતયો યુવાનં મર્મૃજ્યમાનાઃ પરિ યન્ત્યાપઃ । સ શુક્રેભિઃ શિક્વભી રેવદસ્મે દીદાયાનિધ્મો ઘૃતનિર્ણિગપ્સુ
તેજસ્વી યુવતીઓ યુવાન દેવને ઘેરીને, તેને ધોઈને શુદ્ધ કરે છે. એ તેજસ્વી જ્યોત અને શક્તિશાળી પ્રવાહોથી અમારે માટે પ્રકાશ આપે છે, ઘૃતથી ભીની જ્યોતિ જળમાં જલકે છે.
અસ્મૈ તિસ્રો અવ્યથ્યાય નારીર્દેવાય દેવીર્દિધિષન્ત્યન્નમ્ । કૃતા ઇવોપ હિ પ્રસર્સ્રે અપ્સુ સ પીયૂષં ધયતિ પૂર્વસૂનામ્
ત્રણ અવિરત દેવીઓ એ દેવ માટે ભોજન તૈયાર કરે છે. કુશળ હાથ જેવી, એ જળમાં વહે છે, અને એ દેવ પોતાના પૂર્વજ માતાઓનું અમૃત પાન કરે છે.
અશ્વસ્યાત્ર જનિમાસ્ય ચ સ્વર્દ્રુહો રિષઃ સમ્પૃચઃ પાહિ સૂરીન્ । આમાસુ પૂર્ષુ પરો અપ્રમૃષ્યં નારાતયો વિ નશન્નાનૃતાનિ
અહીં ઘોડા અને સૂર્યનો જન્મ છે. અમને દુઃખ અને વૈરથી બચાવો, એકતા આપો. આ કુળોમાં એ અપરાજિત દેવ પ્રકાશે, જેથી અસત્ય અને દુશ્મનાવટ નાશ પામે.
સ્વ આ દમે સુદુઘા યસ્ય ધેનુઃ સ્વધાં પીપાય સુભ્વન્નમત્તિ । સો અપાં નપાદૂર્જયન્નપ્સ્વન્તર્વસુદેયાય વિધતે વિ ભાતિ
જેના ઘરે ગાયે ભરપૂર દૂધ આપે છે, એ પોતાનું સુખ અને સારું ભોજન ભોગવે છે. એ જ રીતે, જળના દીકરા જળમાં તેજથી ઉજાગર થાય છે અને દાતા માટે પ્રકાશે છે.
યો અપ્સ્વા શુચિના દૈવ્યેન ઋતાવાજસ્ર ઉર્વિયા વિભાતિ । વયા ઇદન્યા ભુવનાન્યસ્ય પ્ર જાયન્તે વીરુધશ્ચ પ્રજાભિઃ
જે જળમાં શુદ્ધ અને દિવ્ય છે, એ સતત અને વિશાળ રીતે પ્રકાશે છે. એમાંથી બીજા બધા જીવ જન્મે છે અને વનસ્પતિઓ પણ સંતાન સાથે વધે છે.
અપાં નપાદા હ્યસ્થાદુપસ્થં જિહ્માનામૂર્ધ્વો વિદ્યુતં વસાનઃ । તસ્ય જ્યેષ્ઠં મહિમાનં વહન્તીર્હિરણ્યવર્ણાઃ પરિ યન્તિ યહ્વીઃ
જળના દીકરા નદીઓની ગોદમાં ઊભા છે, વીજળી જેવા તેજથી આવરાયેલા છે. તેમના મહાન વૈભવને સોનાની જેમ તેજસ્વી અને ઝડપી નદીઓ ચારે બાજુથી ઘેરી રાખે છે.
હિરણ્યરૂપઃ સ હિરણ્યસંદૃગપાં નપાત્સેદુ હિરણ્યવર્ણઃ । હિરણ્યયાત્પરિ યોનેર્નિષદ્યા હિરણ્યદા દદત્યન્નમસ્મૈ
સોનાની જેમ રૂપાળું, સોનાની જેમ તેજસ્વી, એ જળનો દીકરો સોનાની કાંતિથી પ્રકાશે છે. સોનાની ગોદમાં બેઠો, એ તેની પાસે આવનારને સોનાની જેમ અમૂલ્ય ભોજન આપે છે.
તદસ્યાનીકમુત ચારુ નામાપીચ્યં વર્ધતે નપ્તુરપામ્ । યમિન્ધતે યુવતયઃ સમિત્થા હિરણ્યવર્ણં ઘૃતમન્નમસ્ય
પાણીના પૌત્રનું સુંદર ચહેરું અને મનમોહક નામ સતત વધે છે, જે વખાણવા યોગ્ય છે. સુંદર રીતે સજાયેલી યુવતીઓ તેને પ્રગટાવે છે—તે સોનેરી રંગવાળું, ઘીથી ભરપૂર અન્ન સમાન છે.
અસ્મૈ બહૂનામવમાય સખ્યે યજ્ઞૈર્વિધેમ નમસા હવિર્ભિઃ । સં સાનુ માર્જ્મિ દિધિષામિ બિલ્મૈર્દધામ્યન્નૈઃ પરિ વન્દ ઋગ્ભિઃ
જે અનેકનો આધાર અને મિત્ર છે, તેને આપણે યજ્ઞ, નમ્રતા અને હવનથી અર્પણ કરીએ. હું શિખરને શુદ્ધ કરું છું, ભોજન ધરાવું છું અને ઋચાઓથી તેની પૂજા કરું છું.
સ ઈં વૃષાજનયત્તાસુ ગર્ભં સ ઈં શિશુર્ધયતિ તં રિહન્તિ । સો અપાં નપાદનભિમ્લાતવર્ણોઽન્યસ્યેવેહ તન્વા વિવેષ
એ વૃષભે તેમાં ગર્ભ ઉત્પન્ન કર્યો; એ બાળક બની તેને પોષે છે અને તેઓ તેને પ્રેમથી પાળે છે. એ પાણીનો પુત્ર નિર્મળ રૂપે અહીં બીજા શરીરથી પ્રવેશ્યો છે.
અસ્મિન્પદે પરમે તસ્થિવાંસમધ્વસ્મભિર્વિશ્વહા દીદિવાંસમ્ । આપો નપ્ત્રે ઘૃતમન્નં વહન્તીઃ સ્વયમત્કૈઃ પરિ દીયન્તિ યહ્વીઃ
આ સર્વોચ્ચ સ્થાનમાં, જ્યાં તે હંમેશાં તેજથી ઉજવાય છે, પાણી ઘીરૂપ અન્ન લઈને પોતાના કર્મથી એ મહાનને ચારે બાજુ વહે છે.
અયાંસમગ્ને સુક્ષિતિં જનાયાયાંસમુ મઘવદ્ભ્યઃ સુવૃક્તિમ્ । વિશ્વં તદ્ભદ્રં યદવન્તિ દેવા બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ
અગ્નિ, અમે તને લોકો માટે સુખી નિવાસમાં લાવીએ; દાતાઓ માટે સુંદર સ્તુતિમાં લાવીએ. જે બધું શુભ છે અને દેવતાઓ રક્ષે છે, તે અમને પ્રાપ્ત થાય; સભામાં અમે મહાન વચન બોલીએ અને પરાક્રમી રહીએ.
તુભ્યં હિન્વાનો વસિષ્ટ ગા અપોઽધુક્ષન્સીમવિભિરદ્રિભિર્નરઃ । પિબેન્દ્ર સ્વાહા પ્રહુતં વષટ્કૃતં હોત્રાદા સોમં પ્રથમો ય ઈશિષે
વશિષ્ઠ, તારા માટે પુરુષોએ નદીઓમાંથી પાણી દોહ્યું છે, નાળીઓ અને પથ્થરો વડે. ઇન્દ્ર, સ્વાહા સાથે, સારી રીતે અર્પિત અને વષટ્ ઉચ્ચાર સાથેનો સોમ પી, જે તું પ્રથમ હોતૃથી પામે છે.
યજ્ઞૈઃ સમ્મિશ્લાઃ પૃષતીભિરૃષ્ટિભિર્યામઞ્છુભ્રાસો અઞ્જિષુ પ્રિયા ઉત । આસદ્યા બર્હિર્ભરતસ્ય સૂનવઃ પોત્રાદા સોમં પિબતા દિવો નરઃ
યજ્ઞ સાથે મિશ્રિત, ચિતરાયેલા ઘોડા અને ભાલાથી શોભિત, પ્રિય અને સુગંધિત, ભરતપુત્રો, પવિત્ર કૂશ પર બેઠા, પોતૃ પાસેથી સોમ પીઓ, સ્વર્ગના પુરૂષો.
અમેવ નઃ સુહવા આ હિ ગન્તન નિ બર્હિષિ સદતના રણિષ્ટન । અથા મન્દસ્વ જુજુષાણો અન્ધસસ્ત્વષ્ટર્દેવેભિર્જનિભિઃ સુમદ્ગણઃ
હે દયાળુઓ, અમારે આવો, બારખી પર બેસો અને વિજય મેળવો. પછી આનંદથી સોમ પીઓ, ત્વષ્ટાર, દેવતાઓની સંતતિ સાથે, આનંદમય સમૂહ.
આ વક્ષિ દેવાઁ ઇહ વિપ્ર યક્ષિ ચોશન્હોતર્નિ ષદા યોનિષુ ત્રિષુ । પ્રતિ વીહિ પ્રસ્થિતં સોમ્યં મધુ પિબાગ્નીધ્રાત્તવ ભાગસ્ય તૃપ્ણુહિ
દેવતાઓ, અહીં આવો, પ્રેરિત, આનંદ માણો, હોતૃ, ત્રણે સ્થાનમાં હંમેશાં બેસો. પાવેલું સોમ સ્વીકારો, અગ્નીધના ભાગમાંથી મધુર પીઓ અને તૃપ્ત થાઓ.
એષ સ્ય તે તન્વો નૃમ્ણવર્ધનઃ સહ ઓજઃ પ્રદિવિ બાહ્વોર્હિતઃ । તુભ્યં સુતો મઘવન્તુભ્યમાભૃતસ્ત્વમસ્ય બ્રાહ્મણાદા તૃપત્પિબ
આ તારી દેહની શક્તિ છે, પુરુષાર્થ વધારનાર, બળ અને તાકાત તારા બાહુઓમાં છે. તારા માટે પિછાયેલું સોમ છે, તારા માટે અર્પણ છે; તું બ્રાહ્મણ પાસેથી લઈ તૃપ્ત થઈ પી.
જુષેથાં યજ્ઞં બોધતં હવસ્ય મે સત્તો હોતા નિવિદઃ પૂર્વ્યા અનુ । અચ્છા રાજાના નમ એત્યાવૃતં પ્રશાસ્ત્રાદા પિબતં સોમ્યં મધુ
તમે બંને યજ્ઞ સ્વીકારો, મારી પ્રાર્થના સાંભળો, હોતૃ તરીકે બેઠા, પ્રાચીન સંદેશને અનુસરો. રાજાઓ, તમને નમન છે, આવો, પ્રસંશક પાસેથી મધુર સોમ પીઓ.
મન્દસ્વ હોત્રાદનુ જોષમન્ધસોઽધ્વર્યવઃ સ પૂર્ણાં વષ્ટ્યાસિચમ્ । તસ્મા એતં ભરત તદ્વશો દદિર્હોત્રાત્સોમં દ્રવિણોદઃ પિબ ઋતુભિઃ
હોતૃ, તું જેમ સોમની ઇચ્છા કરે છે તેમ હવનમાં આનંદ માણ. અધ્વર્યુઓ એ માટે પૂરી અર્પણ કરે છે. તેથી, ભરત, તેની ઇચ્છા મુજબ તેને આપ, હોતૃ પાસેથી સોમ પીઓ, ધન આપનાર, યોગ્ય ક્રમથી.
યમુ પૂર્વમહુવે તમિદં હુવે સેદુ હવ્યો દદિર્યો નામ પત્યતે । અધ્વર્યુભિઃ પ્રસ્થિતં સોમ્યં મધુ પોત્રાત્સોમં દ્રવિણોદઃ પિબ ઋતુભિઃ
જેને મેં પહેલાં બોલાવ્યો હતો, તેને હવે બોલાવું છું—તે જ બોલાવવાનો છે, દાતા જેનું નામ છે. અધ્વર્યુઓ દ્વારા પાવેલું મધુર સોમ પીઓ, પોતૃ પાસેથી, ધન આપનાર, યોગ્ય ક્રમથી.
મેદ્યન્તુ તે વહ્નયો યેભિરીયસેઽરિષણ્યન્વીળયસ્વા વનસ્પતે । આયૂયા ધૃષ્ણો અભિગૂર્યા ત્વં નેષ્ટ્રાત્સોમં દ્રવિણોદઃ પિબ ઋતુભિઃ
તારી અગ્નિઓ પ્રજ્વલિત થાય, જેના દ્વારા તું નિર્ભયતાથી આગળ વધે છે, વનસ્પતિના સ્વામી, કૃપા કર. દીર્ઘ આયુષ્ય માટે, બલવાન, તારી રક્ષા સાથે, નેષ્ઠૃ પાસેથી સોમ પીઓ, ધન આપનાર, યોગ્ય ક્રમથી.