એવા બભ્રો વૃષભ ચેકિતાન યથા દેવ ન હૃણીષે ન હંસિ । હવનશ્રુન્નો રુદ્રેહ બોધિ બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ
હે કાંસ્યા રંગના, વાછરડા જેવા અને બુદ્ધિશાળી દેવ, તું ક્યારેય દુઃખ કે હાનિ કરતો નથી. હે રુદ્ર, અમારી પ્રાર્થના સાંભળ અને અહીં જાગૃત થા, જેથી અમે સભામાં શક્તિશાળી બનીને મહાન વચન બોલી શકીએ.
ધારાવરા મરુતો ધૃષ્ણ્વોજસો મૃગા ન ભીમાસ્તવિષીભિરર્ચિનઃ । અગ્નયો ન શુશુચાના ઋજીષિણો ભૃમિં ધમન્તો અપ ગા અવૃણ્વત
મરુતો પોતાની શક્તિથી ધારા વહાવે છે, જેમ ભયાનક જંગલી પ્રાણીઓ તેજથી ચમકે છે. તેઓ અગ્નિ જેવી તેજસ્વી અને ઝડપી છે, અને અંધકારને દૂર કરે છે.
દ્યાવો ન સ્તૃભિશ્ચિતયન્ત ખાદિનો વ્યભ્રિયા ન દ્યુતયન્ત વૃષ્ટયઃ । રુદ્રો યદ્વો મરુતો રુક્મવક્ષસો વૃષાજનિ પૃશ્ન્યાઃ શુક્ર ઊધનિ
તેઓ આકાશની રેખાઓ જેવી પ્રકાશ ફેલાવે છે; વરસાદની ઝપટ જેવી વીજળીથી ચમકે છે. જ્યારે રુદ્ર, હે મરુતો, સોનાની છાતીવાળા, પ્રસ્ની માતાના ચમકતા દુધમાંથી જન્મ્યા હતા.
ઉક્ષન્તે અશ્વાઁ અત્યાઁ ઇવાજિષુ નદસ્ય કર્ણૈસ્તુરયન્ત આશુભિઃ । હિરણ્યશિપ્રા મરુતો દવિધ્વતઃ પૃક્ષં યાથ પૃષતીભિઃ સમન્યવઃ
તેઓ ઘોડા જેવી ઝડપથી દોડે છે, યુદ્ધના ઘોડા જેવી તીવ્રતા ધરાવે છે, અને શંખના અવાજથી આગળ વધે છે. સોનાના શોભાવાળા મરુતો ગર્જના કરે છે અને ચિતરાં ઘોડાઓને એકતા સાથે હાંકે છે.
પૃક્ષે તા વિશ્વા ભુવના વવક્ષિરે મિત્રાય વા સદમા જીરદાનવઃ । પૃષદશ્વાસો અનવભ્રરાધસ ઋજિપ્યાસો ન વયુનેષુ ધૂર્ષદઃ
ચિતરાં ઘોડાઓ સાથે તેઓ સર્વ જગતમાં ફરે છે; તેઓ મિત્રના સાથી અને હંમેશા યુવાન છે. મરુતો, ચિતરાં ઘોડાઓવાળા, અવરોધ વિના ઝડપી અને પોતાના માર્ગે અડગ છે.
ઇન્ધન્વભિર્ધેનુભી રપ્શદૂધભિરધ્વસ્મભિઃ પથિભિર્ભ્રાજદૃષ્ટયઃ । આ હંસાસો ન સ્વસરાણિ ગન્તન મધોર્મદાય મરુતઃ સમન્યવઃ
ઇંધણ, ગાય અને પોષક દુધ સાથે, યાત્રિકો અને માર્ગો સાથે તેમનું તેજ ફેલાય છે. હંસો જેવી એકતા સાથે, હે મરુતો, તમે મધના આનંદ માટે તમારી બહેનો પાસે આવો છો.
આ નો બ્રહ્માણિ મરુતઃ સમન્યવો નરાં ન શંસઃ સવનાનિ ગન્તન । અશ્વામિવ પિપ્યત ધેનુમૂધનિ કર્તા ધિયં જરિત્રે વાજપેશસમ્
હે મરુતો, એકતાથી ભરપૂર, અમારી પ્રાર્થનાને સ્વીકારો, જેમ મનુષ્યો યજ્ઞમાં સ્તુતિ કરવા આવે છે. ઘોડા જેવી ગાયને દુધ આપો અને ભક્તને બુદ્ધિ અને શક્તિ આપો.
તં નો દાત મરુતો વાજિનં રથ આપાનં બ્રહ્મ ચિતયદ્દિવેદિવે । ઇષં સ્તોતૃભ્યો વૃજનેષુ કારવે સનિં મેધામરિષ્ટં દુષ્ટરં સહઃ
હે મરુતો, અમને વિજયી રથ આપો, જે રોજ અમારી સ્તુતિને પહોંચાડે છે. ગાયકને અન્ન, પ્રજાને બળ, સમૃદ્ધિ, સુરક્ષા અને અજેય શક્તિ આપો.
યદ્યુઞ્જતે મરુતો રુક્મવક્ષસોઽશ્વાન્રથેષુ ભગ આ સુદાનવઃ । ધેનુર્ન શિશ્વે સ્વસરેષુ પિન્વતે જનાય રાતહવિષે મહીમિષમ્
જ્યારે મરુતો સોનાની છાતી પહેરીને પોતાના રથમાં ઘોડા જોતે છે, ત્યારે દયાળુ ભગા, ગાય પોતાના વાછરડા માટે દૂધ આપે તેમ, યજમાન લોકો માટે ભરપૂર આહાર વરસાવે છે.
યો નો મરુતો વૃકતાતિ મર્ત્યો રિપુર્દધે વસવો રક્ષતા રિષઃ । વર્તયત તપુષા ચક્રિયાભિ તમવ રુદ્રા અશસો હન્તના વધઃ
જો કોઈ દુશ્મન આપણાં સામે ઊભો થાય, તો મરુતો, તેજસ્વી દેવો, તમે અમને દુઃખથી બચાવો. તમારી શક્તિ અને કાર્યથી એ દુશ્મનને દૂર હાંકો, હે રુદ્રો, દુઃખ અને શત્રુનો નાશ કરો.
ચિત્રં તદ્વો મરુતો યામ ચેકિતે પૃશ્ન્યા યદૂધરપ્યાપયો દુહુઃ । યદ્વા નિદે નવમાનસ્ય રુદ્રિયાસ્ત્રિતં જરાય જુરતામદાભ્યાઃ
તમારું આવવું ખરેખર અદ્ભુત છે, હે મરુતો, જ્યારે તમે પૃશ્નીના સ્તનમાંથી પોષક ધારો લાવ્યા, અથવા હે રુદ્રસ્વરૂપો, તમે ત્રિવિધ શક્તિથી વૃદ્ધ અને દુર્બળને નવજીવન આપો છો.
તાન્વો મહો મરુત એવયાવ્નો વિષ્ણોરેષસ્ય પ્રભૃથે હવામહે । હિરણ્યવર્ણાન્કકુહાન્યતસ્રુચો બ્રહ્મણ્યન્તઃ શંસ્યં રાધ ઈમહે
એ મહાન મરુતોને, જે હંમેશાં આગળ વધે છે, અમે વિષ્ણુના હવન સમયે બોલાવીએ છીએ. સોનાની જેમ તેજસ્વી, મસ્તક પર કિરીટ ધારણ કરેલા, તેઓ ઊંચા સ્થાને વસે છે અને અમારા સ્તુતિમાં રહેલા તેમના શુભ આશીર્વાદને અમે માગીએ છીએ.
તે દશગ્વાઃ પ્રથમા યજ્ઞમૂહિરે તે નો હિન્વન્તૂષસો વ્યુષ્ટિષુ । ઉષા ન રામીરરુણૈરપોર્ણુતે મહો જ્યોતિષા શુચતા ગોઅર્ણસા
એ દસ શક્તિશાળી દેવોએ સૌપ્રથમ યજ્ઞ જાગૃત કર્યો. તેઓ અમને પ્રભાતે પ્રેરણા આપે. સુંદર ઉષા જેવી, લાલિમાથી શોભાયમાન, એ જગતને ગાયના તેજથી ભરપૂર પ્રકાશ આપે છે.
તે ક્ષોણીભિરરુણેભિર્નાઞ્જિભી રુદ્રા ઋતસ્ય સદનેષુ વાવૃધુઃ । નિમેઘમાના અત્યેન પાજસા સુશ્ચન્દ્રં વર્ણં દધિરે સુપેશસમ્
પૃથ્વી સાથે, લાલ અને તેજસ્વી શોભાથી, હે રુદ્રો, તમે સત્યના નિવાસસ્થાને બળવાન થયા છો. ઝડપથી ચાલીને, તમે સુંદર અને તેજસ્વી રૂપ ધારણ કર્યું છે.
તાઁ ઇયાનો મહિ વરૂથમૂતય ઉપ ઘેદેના નમસા ગૃણીમસિ । ત્રિતો ન યાન્પઞ્ચ હોતૄનભિષ્ટય આવવર્તદવરાઞ્ચક્રિયાવસે
એ મહાન રક્ષકો પાસે, અમે નમ્રતાથી અને સ્તુતિ સાથે આવીએ છીએ. જેમ ત્રિતએ પાંચ યજ્ઞકર્તાઓને મદદ માટે પાછા ફેરવ્યા, તેમ અમે પણ તમારો સહારો માગીએ છીએ.
યયા રધ્રં પારયથાત્યંહો યયા નિદો મુઞ્ચથ વન્દિતારમ્ । અર્વાચી સા મરુતો યા વ ઊતિરો ષુ વાશ્રેવ સુમતિર્જિગાતુ
જે રીતે તમે ગરીબને દુઃખમાંથી પાર પાડો છો, અને ભક્તને દુઃખમાંથી મુક્ત કરો છો, એ જ કૃપા, હે મરુતો, અમારે પાસે આવે. તમારી શુભ ઈચ્છા, ગાય વાછરડાને જેમ નજીક આવે તેમ, અમને આનંદ આપે.
ઉપેમસૃક્ષિ વાજયુર્વચસ્યાં ચનો દધીત નાદ્યો ગિરો મે । અપાં નપાદાશુહેમા કુવિત્સ સુપેશસસ્કરતિ જોષિષદ્ધિ
હું બળ અને મીઠા વચન માટે આતુર બનીને આવ્યો છું. મારી વાણીના પ્રવાહો ફળદાયી થાય. હે જળના સંતાન, તમે સુંદર રૂપમાં આનંદ પામો છો, અમને કૃપા આપો.
ઇમં સ્વસ્મૈ હૃદ આ સુતષ્ટં મન્ત્રં વોચેમ કુવિદસ્ય વેદત્ । અપાં નપાદસુર્યસ્ય મહ્ના વિશ્વાન્યર્યો ભુવના જજાન
આ સુંદર રીતે રચાયેલ મંત્રને આપણે હૃદયથી પોતાનાં માટે બોલીએ, જેથી જ્ઞાની તેને સમજી શકે. જળના દીકરા અને સૂર્યના મહિમાથી એ મહાન દેવે બધાં જગતની રચના કરી છે.
સમન્યા યન્ત્યુપ યન્ત્યન્યાઃ સમાનમૂર્વં નદ્યઃ પૃણન્તિ । તમૂ શુચિં શુચયો દીદિવાંસમપાં નપાતં પરિ તસ્થુરાપઃ
કેટલીક નદીઓ ભેગી થાય છે, બીજી અલગ વહે છે, પણ બધું એક જ માર્ગ ભરે છે. એ શુદ્ધ અને તેજસ્વી નદીઓ જળના દીકરાને ચારે બાજુથી ઘેરી રાખે છે.
તમસ્મેરા યુવતયો યુવાનં મર્મૃજ્યમાનાઃ પરિ યન્ત્યાપઃ । સ શુક્રેભિઃ શિક્વભી રેવદસ્મે દીદાયાનિધ્મો ઘૃતનિર્ણિગપ્સુ
તેજસ્વી યુવતીઓ યુવાન દેવને ઘેરીને, તેને ધોઈને શુદ્ધ કરે છે. એ તેજસ્વી જ્યોત અને શક્તિશાળી પ્રવાહોથી અમારે માટે પ્રકાશ આપે છે, ઘૃતથી ભીની જ્યોતિ જળમાં જલકે છે.
અસ્મૈ તિસ્રો અવ્યથ્યાય નારીર્દેવાય દેવીર્દિધિષન્ત્યન્નમ્ । કૃતા ઇવોપ હિ પ્રસર્સ્રે અપ્સુ સ પીયૂષં ધયતિ પૂર્વસૂનામ્
ત્રણ અવિરત દેવીઓ એ દેવ માટે ભોજન તૈયાર કરે છે. કુશળ હાથ જેવી, એ જળમાં વહે છે, અને એ દેવ પોતાના પૂર્વજ માતાઓનું અમૃત પાન કરે છે.
અશ્વસ્યાત્ર જનિમાસ્ય ચ સ્વર્દ્રુહો રિષઃ સમ્પૃચઃ પાહિ સૂરીન્ । આમાસુ પૂર્ષુ પરો અપ્રમૃષ્યં નારાતયો વિ નશન્નાનૃતાનિ
અહીં ઘોડા અને સૂર્યનો જન્મ છે. અમને દુઃખ અને વૈરથી બચાવો, એકતા આપો. આ કુળોમાં એ અપરાજિત દેવ પ્રકાશે, જેથી અસત્ય અને દુશ્મનાવટ નાશ પામે.
સ્વ આ દમે સુદુઘા યસ્ય ધેનુઃ સ્વધાં પીપાય સુભ્વન્નમત્તિ । સો અપાં નપાદૂર્જયન્નપ્સ્વન્તર્વસુદેયાય વિધતે વિ ભાતિ
જેના ઘરે ગાયે ભરપૂર દૂધ આપે છે, એ પોતાનું સુખ અને સારું ભોજન ભોગવે છે. એ જ રીતે, જળના દીકરા જળમાં તેજથી ઉજાગર થાય છે અને દાતા માટે પ્રકાશે છે.
યો અપ્સ્વા શુચિના દૈવ્યેન ઋતાવાજસ્ર ઉર્વિયા વિભાતિ । વયા ઇદન્યા ભુવનાન્યસ્ય પ્ર જાયન્તે વીરુધશ્ચ પ્રજાભિઃ
જે જળમાં શુદ્ધ અને દિવ્ય છે, એ સતત અને વિશાળ રીતે પ્રકાશે છે. એમાંથી બીજા બધા જીવ જન્મે છે અને વનસ્પતિઓ પણ સંતાન સાથે વધે છે.
અપાં નપાદા હ્યસ્થાદુપસ્થં જિહ્માનામૂર્ધ્વો વિદ્યુતં વસાનઃ । તસ્ય જ્યેષ્ઠં મહિમાનં વહન્તીર્હિરણ્યવર્ણાઃ પરિ યન્તિ યહ્વીઃ
જળના દીકરા નદીઓની ગોદમાં ઊભા છે, વીજળી જેવા તેજથી આવરાયેલા છે. તેમના મહાન વૈભવને સોનાની જેમ તેજસ્વી અને ઝડપી નદીઓ ચારે બાજુથી ઘેરી રાખે છે.
હિરણ્યરૂપઃ સ હિરણ્યસંદૃગપાં નપાત્સેદુ હિરણ્યવર્ણઃ । હિરણ્યયાત્પરિ યોનેર્નિષદ્યા હિરણ્યદા દદત્યન્નમસ્મૈ
સોનાની જેમ રૂપાળું, સોનાની જેમ તેજસ્વી, એ જળનો દીકરો સોનાની કાંતિથી પ્રકાશે છે. સોનાની ગોદમાં બેઠો, એ તેની પાસે આવનારને સોનાની જેમ અમૂલ્ય ભોજન આપે છે.
તદસ્યાનીકમુત ચારુ નામાપીચ્યં વર્ધતે નપ્તુરપામ્ । યમિન્ધતે યુવતયઃ સમિત્થા હિરણ્યવર્ણં ઘૃતમન્નમસ્ય
પાણીના પૌત્રનું સુંદર ચહેરું અને મનમોહક નામ સતત વધે છે, જે વખાણવા યોગ્ય છે. સુંદર રીતે સજાયેલી યુવતીઓ તેને પ્રગટાવે છે—તે સોનેરી રંગવાળું, ઘીથી ભરપૂર અન્ન સમાન છે.
અસ્મૈ બહૂનામવમાય સખ્યે યજ્ઞૈર્વિધેમ નમસા હવિર્ભિઃ । સં સાનુ માર્જ્મિ દિધિષામિ બિલ્મૈર્દધામ્યન્નૈઃ પરિ વન્દ ઋગ્ભિઃ
જે અનેકનો આધાર અને મિત્ર છે, તેને આપણે યજ્ઞ, નમ્રતા અને હવનથી અર્પણ કરીએ. હું શિખરને શુદ્ધ કરું છું, ભોજન ધરાવું છું અને ઋચાઓથી તેની પૂજા કરું છું.
સ ઈં વૃષાજનયત્તાસુ ગર્ભં સ ઈં શિશુર્ધયતિ તં રિહન્તિ । સો અપાં નપાદનભિમ્લાતવર્ણોઽન્યસ્યેવેહ તન્વા વિવેષ
એ વૃષભે તેમાં ગર્ભ ઉત્પન્ન કર્યો; એ બાળક બની તેને પોષે છે અને તેઓ તેને પ્રેમથી પાળે છે. એ પાણીનો પુત્ર નિર્મળ રૂપે અહીં બીજા શરીરથી પ્રવેશ્યો છે.
અસ્મિન્પદે પરમે તસ્થિવાંસમધ્વસ્મભિર્વિશ્વહા દીદિવાંસમ્ । આપો નપ્ત્રે ઘૃતમન્નં વહન્તીઃ સ્વયમત્કૈઃ પરિ દીયન્તિ યહ્વીઃ
આ સર્વોચ્ચ સ્થાનમાં, જ્યાં તે હંમેશાં તેજથી ઉજવાય છે, પાણી ઘીરૂપ અન્ન લઈને પોતાના કર્મથી એ મહાનને ચારે બાજુ વહે છે.