હવીમભિર્હવતે યો હવિર્ભિરવ સ્તોમેભી રુદ્રં દિષીય । ઋદૂદરઃ સુહવો મા નો અસ્યૈ બભ્રુઃ સુશિપ્રો રીરધન્મનાયૈ
જે ભક્તિપૂર્વક અર્પણ અને સ્તુતિથી રુદ્રને બોલાવે છે, એ વિશાળ પેટવાળા, સહેલાઈથી પ્રસન્ન થનારા, કાંસ્યા રંગના અને સુંદર ગાલવાળા રુદ્ર અમારે પર કૃપા વરસાવે.
ઉન્મા મમન્દ વૃષભો મરુત્વાન્ત્વક્ષીયસા વયસા નાધમાનમ્ । ઘૃણીવ ચ્છાયામરપા અશીયા વિવાસેયં રુદ્રસ્ય સુમ્નમ્
મરુતો સાથે આવેલા વાછરડા જેવો રુદ્ર અમને આનંદ આપે છે; તેની શક્તિ સતત વધતી જાય છે અને એ ક્યારેય અમને છોડતો નથી. જેમ સૂર્યની છાંયાં હંમેશા રહે છે, એમ હું રુદ્રની કૃપા સતત શોધું છું.
ક્વ સ્ય તે રુદ્ર મૃળયાકુર્હસ્તો યો અસ્તિ ભેષજો જલાષઃ । અપભર્તા રપસો દૈવ્યસ્યાભી નુ મા વૃષભ ચક્ષમીથાઃ
હે રુદ્ર, તારી એ દયાળુ અને ઉપચારક હાથ ક્યાં છે, જે પાણી અને ઔષધિ આપે છે? હે વાછરડા, તું અમારે પરનો દૈવી ક્રોધ દૂર કર અને અમને દયાભાવથી જો.
પ્ર બભ્રવે વૃષભાય શ્વિતીચે મહો મહીં સુષ્ટુતિમીરયામિ । નમસ્યા કલ્મલીકિનં નમોભિર્ગૃણીમસિ ત્વેષં રુદ્રસ્ય નામ
કાંસ્યા રંગના, વાછરડા જેવા તેજસ્વી રુદ્રને હું મહાન સ્તુતિ અર્પણ કરું છું. અમે તારી ભક્તિથી, તારા નામને નમન કરીને, બધા દોષો દૂર કરનારા અને ભયાનક રુદ્રનું સ્મરણ કરીએ છીએ.
સ્થિરેભિરઙ્ગૈઃ પુરુરૂપ ઉગ્રો બભ્રુઃ શુક્રેભિઃ પિપિશે હિરણ્યૈઃ । ઈશાનાદસ્ય ભુવનસ્ય ભૂરેર્ન વા ઉ યોષદ્રુદ્રાદસુર્યમ્
મજબૂત અંગોવાળા, અનેક રૂપ ધરાવતા, ભયાનક અને કાંસ્યા રંગના, ચમકતા સોનાના આભૂષણોથી શોભતા રુદ્ર સમગ્ર જગત અને તેની સમૃદ્ધિના સ્વામી છે; કોઈ પણ રુદ્રના આદેશને પાર કરી શકે નહીં.
અર્હન્બિભર્ષિ સાયકાનિ ધન્વાર્હન્નિષ્કં યજતં વિશ્વરૂપમ્ । અર્હન્નિદં દયસે વિશ્વમભ્વં ન વા ઓજીયો રુદ્ર ત્વદસ્તિ
હે રુદ્ર, તું ધનુષ્ય અને બાણ ધારણ કરવા યોગ્ય છે, તું સોનાનો આભૂષણ પહેરે છે, તું સર્વ સ્વરૂપે પૂજનીય છે. તું સમગ્ર જગત પર દયા કરે છે; તારા કરતાં વધારે શક્તિશાળી બીજું કોઈ નથી.
સ્તુહિ શ્રુતં ગર્તસદં યુવાનં મૃગં ન ભીમમુપહત્નુમુગ્રમ્ । મૃળા જરિત્રે રુદ્ર સ્તવાનોઽન્યં તે અસ્મન્નિ વપન્તુ સેનાઃ
યશસ્વી, યુવાન, ગુહામાં વસતા અને જંગલી પ્રાણી જેવો ભયાનક રુદ્ર, તારી સ્તુતિ કરીએ છીએ. હે રુદ્ર, ભક્ત પર કૃપા કર અને તારા દુષ્કર દળો અમથી દૂર રહે.
કુમારશ્ચિત્પિતરં વન્દમાનં પ્રતિ નાનામ રુદ્રોપયન્તમ્ । ભૂરેર્દાતારં સત્પતિં ગૃણીષે સ્તુતસ્ત્વં ભેષજા રાસ્યસ્મે
જ્યારે રુદ્ર આવે છે ત્યારે બાળક પણ પિતાને વંદન કરે છે. તું સમૃદ્ધિ આપનારો અને સચ્ચો સ્વામી છે; તારી સ્તુતિથી તું અમને ઔષધિ અને આરોગ્ય આપે છે.
યા વો ભેષજા મરુતઃ શુચીનિ યા શંતમા વૃષણો યા મયોભુ । યાનિ મનુરવૃણીતા પિતા નસ્તા શં ચ યોશ્ચ રુદ્રસ્ય વશ્મિ
હે મરુતો, તારી શુદ્ધ ઔષધિઓ, શુભ અને આનંદદાયી, જે મનુ અને અમારા પિતાએ પસંદ કરી, એ બધું અને રુદ્રની કૃપા અને આનંદ હું ઇચ્છું છું.
પરિ ણો હેતી રુદ્રસ્ય વૃજ્યાઃ પરિ ત્વેષસ્ય દુર્મતિર્મહી ગાત્ । અવ સ્થિરા મઘવદ્ભ્યસ્તનુષ્વ મીઢ્વસ્તોકાય તનયાય મૃળ
રુદ્રના શસ્ત્રો અમને સ્પર્શ ન કરે; ભયાનક અને ક્રોધાળ રુદ્રનો મહા ક્રોધ અમને વળગી ન રહે. દયાળુ અને દાતા લોકોની રક્ષા કર, અને અમારા સંતાન અને વંશ પર કૃપા કર.
એવા બભ્રો વૃષભ ચેકિતાન યથા દેવ ન હૃણીષે ન હંસિ । હવનશ્રુન્નો રુદ્રેહ બોધિ બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ
હે કાંસ્યા રંગના, વાછરડા જેવા અને બુદ્ધિશાળી દેવ, તું ક્યારેય દુઃખ કે હાનિ કરતો નથી. હે રુદ્ર, અમારી પ્રાર્થના સાંભળ અને અહીં જાગૃત થા, જેથી અમે સભામાં શક્તિશાળી બનીને મહાન વચન બોલી શકીએ.
ધારાવરા મરુતો ધૃષ્ણ્વોજસો મૃગા ન ભીમાસ્તવિષીભિરર્ચિનઃ । અગ્નયો ન શુશુચાના ઋજીષિણો ભૃમિં ધમન્તો અપ ગા અવૃણ્વત
મરુતો પોતાની શક્તિથી ધારા વહાવે છે, જેમ ભયાનક જંગલી પ્રાણીઓ તેજથી ચમકે છે. તેઓ અગ્નિ જેવી તેજસ્વી અને ઝડપી છે, અને અંધકારને દૂર કરે છે.
દ્યાવો ન સ્તૃભિશ્ચિતયન્ત ખાદિનો વ્યભ્રિયા ન દ્યુતયન્ત વૃષ્ટયઃ । રુદ્રો યદ્વો મરુતો રુક્મવક્ષસો વૃષાજનિ પૃશ્ન્યાઃ શુક્ર ઊધનિ
તેઓ આકાશની રેખાઓ જેવી પ્રકાશ ફેલાવે છે; વરસાદની ઝપટ જેવી વીજળીથી ચમકે છે. જ્યારે રુદ્ર, હે મરુતો, સોનાની છાતીવાળા, પ્રસ્ની માતાના ચમકતા દુધમાંથી જન્મ્યા હતા.
ઉક્ષન્તે અશ્વાઁ અત્યાઁ ઇવાજિષુ નદસ્ય કર્ણૈસ્તુરયન્ત આશુભિઃ । હિરણ્યશિપ્રા મરુતો દવિધ્વતઃ પૃક્ષં યાથ પૃષતીભિઃ સમન્યવઃ
તેઓ ઘોડા જેવી ઝડપથી દોડે છે, યુદ્ધના ઘોડા જેવી તીવ્રતા ધરાવે છે, અને શંખના અવાજથી આગળ વધે છે. સોનાના શોભાવાળા મરુતો ગર્જના કરે છે અને ચિતરાં ઘોડાઓને એકતા સાથે હાંકે છે.
પૃક્ષે તા વિશ્વા ભુવના વવક્ષિરે મિત્રાય વા સદમા જીરદાનવઃ । પૃષદશ્વાસો અનવભ્રરાધસ ઋજિપ્યાસો ન વયુનેષુ ધૂર્ષદઃ
ચિતરાં ઘોડાઓ સાથે તેઓ સર્વ જગતમાં ફરે છે; તેઓ મિત્રના સાથી અને હંમેશા યુવાન છે. મરુતો, ચિતરાં ઘોડાઓવાળા, અવરોધ વિના ઝડપી અને પોતાના માર્ગે અડગ છે.
ઇન્ધન્વભિર્ધેનુભી રપ્શદૂધભિરધ્વસ્મભિઃ પથિભિર્ભ્રાજદૃષ્ટયઃ । આ હંસાસો ન સ્વસરાણિ ગન્તન મધોર્મદાય મરુતઃ સમન્યવઃ
ઇંધણ, ગાય અને પોષક દુધ સાથે, યાત્રિકો અને માર્ગો સાથે તેમનું તેજ ફેલાય છે. હંસો જેવી એકતા સાથે, હે મરુતો, તમે મધના આનંદ માટે તમારી બહેનો પાસે આવો છો.
આ નો બ્રહ્માણિ મરુતઃ સમન્યવો નરાં ન શંસઃ સવનાનિ ગન્તન । અશ્વામિવ પિપ્યત ધેનુમૂધનિ કર્તા ધિયં જરિત્રે વાજપેશસમ્
હે મરુતો, એકતાથી ભરપૂર, અમારી પ્રાર્થનાને સ્વીકારો, જેમ મનુષ્યો યજ્ઞમાં સ્તુતિ કરવા આવે છે. ઘોડા જેવી ગાયને દુધ આપો અને ભક્તને બુદ્ધિ અને શક્તિ આપો.
તં નો દાત મરુતો વાજિનં રથ આપાનં બ્રહ્મ ચિતયદ્દિવેદિવે । ઇષં સ્તોતૃભ્યો વૃજનેષુ કારવે સનિં મેધામરિષ્ટં દુષ્ટરં સહઃ
હે મરુતો, અમને વિજયી રથ આપો, જે રોજ અમારી સ્તુતિને પહોંચાડે છે. ગાયકને અન્ન, પ્રજાને બળ, સમૃદ્ધિ, સુરક્ષા અને અજેય શક્તિ આપો.
યદ્યુઞ્જતે મરુતો રુક્મવક્ષસોઽશ્વાન્રથેષુ ભગ આ સુદાનવઃ । ધેનુર્ન શિશ્વે સ્વસરેષુ પિન્વતે જનાય રાતહવિષે મહીમિષમ્
જ્યારે મરુતો સોનાની છાતી પહેરીને પોતાના રથમાં ઘોડા જોતે છે, ત્યારે દયાળુ ભગા, ગાય પોતાના વાછરડા માટે દૂધ આપે તેમ, યજમાન લોકો માટે ભરપૂર આહાર વરસાવે છે.
યો નો મરુતો વૃકતાતિ મર્ત્યો રિપુર્દધે વસવો રક્ષતા રિષઃ । વર્તયત તપુષા ચક્રિયાભિ તમવ રુદ્રા અશસો હન્તના વધઃ
જો કોઈ દુશ્મન આપણાં સામે ઊભો થાય, તો મરુતો, તેજસ્વી દેવો, તમે અમને દુઃખથી બચાવો. તમારી શક્તિ અને કાર્યથી એ દુશ્મનને દૂર હાંકો, હે રુદ્રો, દુઃખ અને શત્રુનો નાશ કરો.
ચિત્રં તદ્વો મરુતો યામ ચેકિતે પૃશ્ન્યા યદૂધરપ્યાપયો દુહુઃ । યદ્વા નિદે નવમાનસ્ય રુદ્રિયાસ્ત્રિતં જરાય જુરતામદાભ્યાઃ
તમારું આવવું ખરેખર અદ્ભુત છે, હે મરુતો, જ્યારે તમે પૃશ્નીના સ્તનમાંથી પોષક ધારો લાવ્યા, અથવા હે રુદ્રસ્વરૂપો, તમે ત્રિવિધ શક્તિથી વૃદ્ધ અને દુર્બળને નવજીવન આપો છો.
તાન્વો મહો મરુત એવયાવ્નો વિષ્ણોરેષસ્ય પ્રભૃથે હવામહે । હિરણ્યવર્ણાન્કકુહાન્યતસ્રુચો બ્રહ્મણ્યન્તઃ શંસ્યં રાધ ઈમહે
એ મહાન મરુતોને, જે હંમેશાં આગળ વધે છે, અમે વિષ્ણુના હવન સમયે બોલાવીએ છીએ. સોનાની જેમ તેજસ્વી, મસ્તક પર કિરીટ ધારણ કરેલા, તેઓ ઊંચા સ્થાને વસે છે અને અમારા સ્તુતિમાં રહેલા તેમના શુભ આશીર્વાદને અમે માગીએ છીએ.
તે દશગ્વાઃ પ્રથમા યજ્ઞમૂહિરે તે નો હિન્વન્તૂષસો વ્યુષ્ટિષુ । ઉષા ન રામીરરુણૈરપોર્ણુતે મહો જ્યોતિષા શુચતા ગોઅર્ણસા
એ દસ શક્તિશાળી દેવોએ સૌપ્રથમ યજ્ઞ જાગૃત કર્યો. તેઓ અમને પ્રભાતે પ્રેરણા આપે. સુંદર ઉષા જેવી, લાલિમાથી શોભાયમાન, એ જગતને ગાયના તેજથી ભરપૂર પ્રકાશ આપે છે.
તે ક્ષોણીભિરરુણેભિર્નાઞ્જિભી રુદ્રા ઋતસ્ય સદનેષુ વાવૃધુઃ । નિમેઘમાના અત્યેન પાજસા સુશ્ચન્દ્રં વર્ણં દધિરે સુપેશસમ્
પૃથ્વી સાથે, લાલ અને તેજસ્વી શોભાથી, હે રુદ્રો, તમે સત્યના નિવાસસ્થાને બળવાન થયા છો. ઝડપથી ચાલીને, તમે સુંદર અને તેજસ્વી રૂપ ધારણ કર્યું છે.
તાઁ ઇયાનો મહિ વરૂથમૂતય ઉપ ઘેદેના નમસા ગૃણીમસિ । ત્રિતો ન યાન્પઞ્ચ હોતૄનભિષ્ટય આવવર્તદવરાઞ્ચક્રિયાવસે
એ મહાન રક્ષકો પાસે, અમે નમ્રતાથી અને સ્તુતિ સાથે આવીએ છીએ. જેમ ત્રિતએ પાંચ યજ્ઞકર્તાઓને મદદ માટે પાછા ફેરવ્યા, તેમ અમે પણ તમારો સહારો માગીએ છીએ.
યયા રધ્રં પારયથાત્યંહો યયા નિદો મુઞ્ચથ વન્દિતારમ્ । અર્વાચી સા મરુતો યા વ ઊતિરો ષુ વાશ્રેવ સુમતિર્જિગાતુ
જે રીતે તમે ગરીબને દુઃખમાંથી પાર પાડો છો, અને ભક્તને દુઃખમાંથી મુક્ત કરો છો, એ જ કૃપા, હે મરુતો, અમારે પાસે આવે. તમારી શુભ ઈચ્છા, ગાય વાછરડાને જેમ નજીક આવે તેમ, અમને આનંદ આપે.
ઉપેમસૃક્ષિ વાજયુર્વચસ્યાં ચનો દધીત નાદ્યો ગિરો મે । અપાં નપાદાશુહેમા કુવિત્સ સુપેશસસ્કરતિ જોષિષદ્ધિ
હું બળ અને મીઠા વચન માટે આતુર બનીને આવ્યો છું. મારી વાણીના પ્રવાહો ફળદાયી થાય. હે જળના સંતાન, તમે સુંદર રૂપમાં આનંદ પામો છો, અમને કૃપા આપો.
ઇમં સ્વસ્મૈ હૃદ આ સુતષ્ટં મન્ત્રં વોચેમ કુવિદસ્ય વેદત્ । અપાં નપાદસુર્યસ્ય મહ્ના વિશ્વાન્યર્યો ભુવના જજાન
આ સુંદર રીતે રચાયેલ મંત્રને આપણે હૃદયથી પોતાનાં માટે બોલીએ, જેથી જ્ઞાની તેને સમજી શકે. જળના દીકરા અને સૂર્યના મહિમાથી એ મહાન દેવે બધાં જગતની રચના કરી છે.
સમન્યા યન્ત્યુપ યન્ત્યન્યાઃ સમાનમૂર્વં નદ્યઃ પૃણન્તિ । તમૂ શુચિં શુચયો દીદિવાંસમપાં નપાતં પરિ તસ્થુરાપઃ
કેટલીક નદીઓ ભેગી થાય છે, બીજી અલગ વહે છે, પણ બધું એક જ માર્ગ ભરે છે. એ શુદ્ધ અને તેજસ્વી નદીઓ જળના દીકરાને ચારે બાજુથી ઘેરી રાખે છે.
તમસ્મેરા યુવતયો યુવાનં મર્મૃજ્યમાનાઃ પરિ યન્ત્યાપઃ । સ શુક્રેભિઃ શિક્વભી રેવદસ્મે દીદાયાનિધ્મો ઘૃતનિર્ણિગપ્સુ
તેજસ્વી યુવતીઓ યુવાન દેવને ઘેરીને, તેને ધોઈને શુદ્ધ કરે છે. એ તેજસ્વી જ્યોત અને શક્તિશાળી પ્રવાહોથી અમારે માટે પ્રકાશ આપે છે, ઘૃતથી ભીની જ્યોતિ જળમાં જલકે છે.