સેમામવિડ્ઢિ પ્રભૃતિં ય ઈશિષેઽયા વિધેમ નવયા મહા ગિરા । યથા નો મીઢ્વાન્સ્તવતે સખા તવ બૃહસ્પતે સીષધઃ સોત નો મતિમ્
હે બૃહસ્પતિ, આપના માટે અમે જે આહુતિ અર્પણ કરીએ છીએ, તેને શરૂઆતથી જ જાણી લો. અમે નવી અને મહાન સ્તુતિથી આપની સેવા કરવા ઇચ્છીએ છીએ. જેમ આપના દયાળુ મિત્ર આપની પ્રશંસા કરે છે, તેમ આપ પણ અમારી ઈચ્છા પૂર્ણ કરો.
યો નન્ત્વાન્યનમન્ન્યોજસોતાદર્દર્મન્યુના શમ્બરાણિ વિ । પ્રાચ્યાવયદચ્યુતા બ્રહ્મણસ્પતિરા ચાવિશદ્વસુમન્તં વિ પર્વતમ્
જે બૃહસ્પતિએ પોતાની અપરંપાર શક્તિથી અડગ કિલ્લાઓ તોડી નાખ્યા અને અહંકારી શમ્બરાના દુર્ગો ધ્વસ્ત કર્યા, એ બૃહસ્પતિએ અડગને પણ હલાવી નાખ્યું અને ધનથી ભરેલા પર્વતમાં પ્રવેશ કર્યો.
તદ્દેવાનાં દેવતમાય કર્ત્વમશ્રથ્નન્દૃળ્હાવ્રદન્ત વીળિતા । ઉદ્ગા આજદભિનદ્બ્રહ્મણા વલમગૂહત્તમો વ્યચક્ષયત્સ્વઃ
દેવતાઓમાં સૌથી દિવ્ય એવા આ કાર્યને બૃહસ્પતિએ પૂર્ણ કર્યું. મજબૂત અને દૃઢ પણ તેને રોકી શક્યા નહીં. તેણે પોતાના મંત્રથી અંધકાર દૂર કર્યો, વલાને ફાડી પ્રકાશ બહાર લાવ્યો.
અશ્માસ્યમવતં બ્રહ્મણસ્પતિર્મધુધારમભિ યમોજસાતૃણત્ । તમેવ વિશ્વે પપિરે સ્વર્દૃશો બહુ સાકં સિસિચુરુત્સમુદ્રિણમ્
બૃહસ્પતિએ પોતાની તાકાતથી મધથી વહેતી ધારા ધરાવતી પથ્થરની દીવાલ તોડી નાખી. બધા પ્રકાશદ્રષ્ટા ઋષિઓએ એ ધારા પીધી અને અનેકએ મળીને એ ભરપૂર સ્ત્રોતમાંથી પાણી લીધું.
સના તા કા ચિદ્ભુવના ભવીત્વા માદ્ભિઃ શરદ્ભિર્દુરો વરન્ત વઃ । અયતન્તા ચરતો અન્યદન્યદિદ્યા ચકાર વયુના બ્રહ્મણસ્પતિઃ
કેટલાક લોકોએ હંમેશા અસ્તિત્વ ધરાવ્યું છે, કેટલાક પછી આવશે; દેવતાઓ, આપના વર્ષો કદી ઓટમથી મર્યાદિત થતા નથી. બૃહસ્પતિએ પોતાની બુદ્ધિથી અનેક માર્ગો બનાવ્યા, દરેકને પોતાની રીતે ફરતા-ચલતા રાખ્યા.
અભિનક્ષન્તો અભિ યે તમાનશુર્નિધિં પણીનાં પરમં ગુહા હિતમ્ । તે વિદ્વાંસઃ પ્રતિચક્ષ્યાનૃતા પુનર્યત ઉ આયન્તદુદીયુરાવિશમ્
જે વિદ્વાનો દુર અને ગુપ્ત સ્થાને છુપાયેલ પણિઓના ખજાને શોધવા ગયા હતા, તેઓ અસત્યમાંથી પાછા ફર્યા અને ફરીથી પ્રકાશમાં પ્રવેશ્યા.
ઋતાવાનઃ પ્રતિચક્ષ્યાનૃતા પુનરાત આ તસ્થુઃ કવયો મહસ્પથઃ । તે બાહુભ્યાં ધમિતમગ્નિમશ્મનિ નકિઃ ષો અસ્ત્યરણો જહુર્હિ તમ્
જેઓ સત્યમાં સ્થિર રહ્યા અને અસત્યમાંથી પાછા વળ્યા, તે વિદ્વાનો મહાન માર્ગ પર ઊભા રહ્યા. તેમણે પોતાના હાથથી પથ્થર પર અગ્નિ પ્રગટાવ્યો. હવે તેમની કોઈ દુશ્મન નથી, કેમ કે તેમણે અંધકાર દૂર કરી નાખ્યો છે.
ઋતજ્યેન ક્ષિપ્રેણ બ્રહ્મણસ્પતિર્યત્ર વષ્ટિ પ્ર તદશ્નોતિ ધન્વના । તસ્ય સાધ્વીરિષવો યાભિરસ્યતિ નૃચક્ષસો દૃશયે કર્ણયોનયઃ
જ્યાં બૃહસ્પતિ પોતાની ઝડપી અને સીધી, સત્યથી બંધાયેલી તીક્ષ્ણ બાણથી પ્રહાર કરવા ઈચ્છે છે, ત્યાં તે ચોક્કસ પહોંચે છે. તેની સારી તીરો, જેના દ્વારા તે ભેદે છે, તે તીક્ષ્ણદ્રષ્ટિ અને શ્રવણથી જન્મેલી છે.
સ સંનયઃ સ વિનયઃ પુરોહિતઃ સ સુષ્ટુતઃ સ યુધિ બ્રહ્મણસ્પતિઃ । ચાક્ષ્મો યદ્વાજં ભરતે મતી ધનાદિત્સૂર્યસ્તપતિ તપ્યતુર્વૃથા
બૃહસ્પતિ સંમતિ કરાવનાર, માર્ગદર્શક, પુજારી, વખાણપાત્ર અને યુદ્ધમાં વિજયી છે. જ્યારે તે પોતાના વિચારે વિજય લાવે છે, દાન આપનાર બને છે, ત્યારે સૂર્ય અનેક માર્ગો પર તેજ પાથરે છે.
વિભુ પ્રભુ પ્રથમં મેહનાવતો બૃહસ્પતેઃ સુવિદત્રાણિ રાધ્યા । ઇમા સાતાનિ વેન્યસ્ય વાજિનો યેન જના ઉભયે ભુઞ્જતે વિશઃ
વિશાળ અને શક્તિશાળી, બૃહસ્પતિના પ્રથમ કાર્યો મહાન છે. આ શક્તિશાળીનું ધન છે, જેના દ્વારા બંને જાતિઓ અને બધા કુળો લાભ મેળવે છે.
યોઽવરે વૃજને વિશ્વથા વિભુર્મહામુ રણ્વઃ શવસા વવક્ષિથ । સ દેવો દેવાન્પ્રતિ પપ્રથે પૃથુ વિશ્વેદુ તા પરિભૂર્બ્રહ્મણસ્પતિઃ
જે બૃહસ્પતિ નીચલા કિલ્લામાં સર્વત્ર વ્યાપક, મહાન અને આશ્ચર્યજનક છે, તે દેવ શક્તિથી વધુ પ્રબળ થયો છે. એ દેવોએ દેવોમાં પોતાનું પ્રભુત્વ સ્થાપ્યું છે; બૃહસ્પતિ બધાને આવરી લે છે.
વિશ્વં સત્યં મઘવાના યુવોરિદાપશ્ચન પ્ર મિનન્તિ વ્રતં વામ્ । અચ્છેન્દ્રાબ્રહ્મણસ્પતી હવિર્નોઽન્નં યુજેવ વાજિના જિગાતમ્
હે દયાળુઓ, આપ બંનેનું બધું સત્ય અહીં છે; આપના નિયમને તો જળ પણ ઓછું નથી કરતા. હે ઇન્દ્ર અને બૃહસ્પતિ, અમારા હવન અને ભોજન સ્વીકારો, જેમ બે ઝડપી ઘોડાઓ જોડાયેલા હોય તેમ.
ઉતાશિષ્ઠા અનુ શૃણ્વન્તિ વહ્નયઃ સભેયો વિપ્રો ભરતે મતી ધના । વીળુદ્વેષા અનુ વશ ઋણમાદદિઃ સ હ વાજી સમિથે બ્રહ્મણસ્પતિઃ
સૌથી ઉત્સાહી અગ્નિઓ ક્રમશઃ સાંભળે છે; વિદ્વાન પુજારી વિચાર અને ધન લાવે છે. જે પતિતોને દ્વેષ કરે છે, તે સેવા રૂપ ઋણ સ્વીકારે છે; એમ કરીને બૃહસ્પતિ સભામાં વિજયી બને છે.
બ્રહ્મણસ્પતેરભવદ્યથાવશં સત્યો મન્યુર્મહિ કર્મા કરિષ્યતઃ । યો ગા ઉદાજત્સ દિવે વિ ચાભજન્મહીવ રીતિઃ શવસાસરત્પૃથક્
બૃહસ્પતિની ઈચ્છા જેવી હતી, તેમ તે કાર્યસાધક બની. તેની સાચી મનશા એ મહાન કાર્ય પૂરું કરી. જેણે ગાયો છોડાવી, આકાશ વિભાજિત કર્યું, તે મહાન પ્રવાહની જેમ શક્તિશાળી બની વહેતો ગયો.
બ્રહ્મણસ્પતે સુયમસ્ય વિશ્વહા રાયઃ સ્યામ રથ્યો વયસ્વતઃ । વીરેષુ વીરાઁ ઉપ પૃઙ્ધિ નસ્ત્વં યદીશાનો બ્રહ્મણા વેષિ મે હવમ્
હે બૃહસ્પતિ, અમે સુમાર્ગદર્શિત, ધનવાન, રથસ્વામી અને દીર્ઘાયુ થાઓ. આપ અમને પુરુષોમાં શૂરવીર આપો; જો આપ પ્રાર્થનાથી શાસન કરો છો, તો મારી આહ્વાન સ્વીકારો.
બ્રહ્મણસ્પતે ત્વમસ્ય યન્તા સૂક્તસ્ય બોધિ તનયં ચ જિન્વ । વિશ્વં તદ્ભદ્રં યદવન્તિ દેવા બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ
હે બૃહસ્પતિ, આપ આ સ્તુતિના માર્ગદર્શક છો; તેને જાણો અને તેની સંતુતિ વધાવો. જે બધું શુભ છે અને દેવતાઓ રક્ષે છે, તે અમારું થાય; અમે સભામાં મહાન વાણી બોલીએ અને પુરૂષોમાં શક્તિશાળી રહીએ.
ઇન્ધાનો અગ્નિં વનવદ્વનુષ્યતઃ કૃતબ્રહ્મા શૂશુવદ્રાતહવ્ય ઇત્ । જાતેન જાતમતિ સ પ્ર સર્સૃતે યંયં યુજં કૃણુતે બ્રહ્મણસ્પતિઃ
અગ્નિને પ્રગટાવી, દુશ્મનોને જીતીને, પ્રાર્થનામાં નિપુણ અને હવન સ્વીકારનાર તેજસ્વી બને છે. જન્મેલામાંથી જન્મેલો આગળ વધે છે; જેને બૃહસ્પતિ સાથી તરીકે પસંદ કરે છે, તેને આગળ ધપાવે છે.
વીરેભિર્વીરાન્વનવદ્વનુષ્યતો ગોભી રયિં પપ્રથદ્બોધતિ ત્મના । તોકં ચ તસ્ય તનયં ચ વર્ધતે યંયં યુજં કૃણુતે બ્રહ્મણસ્પતિઃ
શૂરવીરો સાથે શૂરવીરોને જીતે છે, દુશ્મનોને હરાવે છે; ગાયો દ્વારા ધન ફેલાવે છે અને પોતાની શક્તિથી જાગે છે. જેને બૃહસ્પતિ સાથી બનાવે છે, તેના સંતાન અને વંશ વધે છે.
સિન્ધુર્ન ક્ષોદઃ શિમીવાઁ ઋઘાયતો વૃષેવ વધ્રીઁરભિ વષ્ટ્યોજસા । અગ્નેરિવ પ્રસિતિર્નાહ વર્તવે યંયં યુજં કૃણુતે બ્રહ્મણસ્પતિઃ
નદીના પ્રવાહ જેવો ગર્જતો, તેજથી ભરેલો, બળવાન વાછરડા જેવો બળથી ધ્વનિ કરે છે; અગ્નિની જેમ, જેને રોકી શકાય તેમ નથી, બ્રહ્મણસ્પતિ જે પણ જોડી જોડે છે, તેને વિજયી બનાવે છે.
તસ્મા અર્ષન્તિ દિવ્યા અસશ્ચતઃ સ સત્વભિઃ પ્રથમો ગોષુ ગચ્છતિ । અનિભૃષ્ટતવિષિર્હન્ત્યોજસા યંયં યુજં કૃણુતે બ્રહ્મણસ્પતિઃ
દેવતાઓ તેને પોતાના અર્પણ વહાવે છે; તે પોતાની શક્તિથી ગાયોમાં પ્રથમ પહોંચે છે; અખૂટ બળથી, તે દુશ્મનને પરાસ્ત કરે છે; બ્રહ્મણસ્પતિ જે પણ જોડી જોડે છે, તેને વિજયી બનાવે છે.
તસ્મા ઇદ્વિશ્વે ધુનયન્ત સિન્ધવોઽચ્છિદ્રા શર્મ દધિરે પુરૂણિ । દેવાનાં સુમ્ને સુભગઃ સ એધતે યંયં યુજં કૃણુતે બ્રહ્મણસ્પતિઃ
તે માટે સર્વે નદીઓ એકસાથે વહે છે; અખંડિત રીતે, ઘણી શરણ આપે છે; દેવોના આશીર્વાદથી ધન્ય, તે ફલે છે; બ્રહ્મણસ્પતિ જે પણ જોડી જોડે છે, તેને વિજયી બનાવે છે.
ઋજુરિચ્છંસો વનવદ્વનુષ્યતો દેવયન્નિદદેવયન્તમભ્યસત્ । સુપ્રાવીરિદ્વનવત્પૃત્સુ દુષ્ટરં યજ્વેદયજ્યોર્વિ ભજાતિ ભોજનમ્
સીધી સ્તુતિથી, વન તરફ આતુર, અજેયને જીતતો, હે દેવ, તું અધર્મીઓને પણ પહોંચી જાય છે; ઉદારતાથી, તું ધર્મી અને અધર્મી બંનેમાં દુર્લભ ફળ વહેંચે છે.
યજસ્વ વીર પ્ર વિહિ મનાયતો ભદ્રં મનઃ કૃણુષ્વ વૃત્રતૂર્યે । હવિષ્કૃણુષ્વ સુભગો યથાસસિ બ્રહ્મણસ્પતેરવ આ વૃણીમહે
હે વીર, યજ્ઞ કર અને તારો મન યોગ આપ; વૃત્રના વિનાશમાં તારો મન શુભ બનાવ; હે સુભાગ્યશાળી, તારી ઈચ્છા પ્રમાણે હવન તૈયાર કર; અમે બ્રહ્મણસ્પતિની કૃપા પસંદ કરીએ છીએ.
સ ઇજ્જનેન સ વિશા સ જન્મના સ પુત્રૈર્વાજં ભરતે ધના નૃભિઃ । દેવાનાં યઃ પિતરમાવિવાસતિ શ્રદ્ધામના હવિષા બ્રહ્મણસ્પતિમ્
જે વ્યક્તિ શ્રદ્ધા અને હવનથી દેવોના પિતા બ્રહ્મણસ્પતિને બોલાવે છે, તે પોતાના કુટુંબ, વંશ, સંતાન અને લોકો સાથે ધન અને સમૃદ્ધિ મેળવે છે.
યો અસ્મૈ હવ્યૈર્ઘૃતવદ્ભિરવિધત્પ્ર તં પ્રાચા નયતિ બ્રહ્મણસ્પતિઃ । ઉરુષ્યતીમંહસો રક્ષતી રિષોઽંહોશ્ચિદસ્મા ઉરુચક્રિરદ્ભુતઃ
જે બ્રહ્મણસ્પતિને ઘીથી ભરેલા હવનથી પૂજે છે, તેને બ્રહ્મણસ્પતિ સારા માર્ગે લઈ જાય છે; તે અદભુત દેવ spacious સ્થાન આપે છે, દુઃખ અને પાપથી બચાવે છે.
ઇમા ગિર આદિત્યેભ્યો ઘૃતસ્નૂઃ સનાદ્રાજભ્યો જુહ્વા જુહોમિ । શૃણોતુ મિત્રો અર્યમા ભગો નસ્તુવિજાતો વરુણો દક્ષો અંશઃ
આ ઘૃતથી પવિત્ર થયેલી સ્તુતિઓ હું મારી જીભથી આદિત્યોને, પ્રાચીન રાજાઓને અર્પણ કરું છું; મિત્ર, અર્યમા, ભગ, વરુણ, દક્ષ અને અમ્શ, સત્યથી જન્મેલા, અમને સાંભળે.
ઇમં સ્તોમં સક્રતવો મે અદ્ય મિત્રો અર્યમા વરુણો જુષન્ત । આદિત્યાસઃ શુચયો ધારપૂતા અવૃજિના અનવદ્યા અરિષ્ટાઃ
મિત્ર, અર્યમા અને વરુણ, હે શક્તિશાળી, આજની મારી આ સ્તુતિ સ્વીકારો; પવિત્ર, પ્રવાહથી શુદ્ધ, પાપરહિત, નિર્દોષ અને અખંડિત આદિત્યો.
ત આદિત્યાસ ઉરવો ગભીરા અદબ્ધાસો દિપ્સન્તો ભૂર્યક્ષાઃ । અન્તઃ પશ્યન્તિ વૃજિનોત સાધુ સર્વં રાજભ્યઃ પરમા ચિદન્તિ
આદિત્યો વિશાળ અને ઊંડા છે, અવિરત, દાનમાં ઉત્સુક, બધું જોનાર; તેઓ અંતરમાં દોષી અને સારા બંનેને જુએ છે, અને રાજાઓ પાસેથી પણ કંઈ છુપાયેલું નથી.
ધારયન્ત આદિત્યાસો જગત્સ્થા દેવા વિશ્વસ્ય ભુવનસ્ય ગોપાઃ । દીર્ઘાધિયો રક્ષમાણા અસુર્યમૃતાવાનશ્ચયમાના ઋણાનિ
આદિત્યો સમગ્ર જગતને ધારણ કરે છે, દેવતાઓ, સર્વ સૃષ્ટિના રક્ષક છે; દૂરદ્રષ્ટિ ધરાવતા, પોતાના અધિકારની રક્ષા કરતા, ઋતનું પાલન કરતા, ઋણ માપતા.
વિદ્યામાદિત્યા અવસો વો અસ્ય યદર્યમન્ભય આ ચિન્મયોભુ । યુષ્માકં મિત્રાવરુણા પ્રણીતૌ પરિ શ્વભ્રેવ દુરિતાનિ વૃજ્યામ્
હે આદિત્યો, અમે તમારો સહારો જાણીએ, જેથી મુશ્કેલીમાં પણ અર્યમા નજીક રહે; હે મિત્ર અને વરુણ, તમારી દિશામાં અમે દુઃખ ટાળી શકીએ, જેમ ખાડું ટાળીએ.