યત્તે સોમ ગવાશિરો યવાશિરો ભજામહે । વાતાપે પીવ ઇદ્ભવ
તમારા સોમ, ગાયના માથા અને જવારના માથા સાથે, અમે ગ્રહણ કરીએ છીએ; હે વાતાપી, અંદરથી પોષક બની જાવ.
કરમ્ભ ઓષધે ભવ પીવો વૃક્ક ઉદારથિઃ । વાતાપે પીવ ઇદ્ભવ
હે ઔષધિ, કરંબ, વૃક્ક અને મજ્જા જેવી પોષક બની જાવ; હે વાતાપી, અંદરથી પોષક બની જાવ.
તં ત્વા વયં પિતો વચોભિર્ગાવો ન હવ્યા સુષૂદિમ । દેવેભ્યસ્ત્વા સધમાદમસ્મભ્યં ત્વા સધમાદમ્
હે પિતા, અમે તમને શબ્દોથી, ગાયે ઇચ્છિત હવનને સ્વીકારે તેમ, આનંદથી સ્વીકારીએ છીએ. દેવોથી અમે તમને સહભાગી તરીકે માંગીએ છીએ, અને પોતે પણ તમને સહભાગી તરીકે માંગીએ છીએ.
સમિદ્ધો અદ્ય રાજસિ દેવો દેવૈઃ સહસ્રજિત્ । દૂતો હવ્યા કવિર્વહ
આજે પ્રજ્વલિત થયેલા દેવ, તું દેવોમાં વિજયી છે; હે વિદ્વાન દૂત, તું અમારી ભેટો પહોંચાડ.
તનૂનપાદૃતં યતે મધ્વા યજ્ઞઃ સમજ્યતે । દધત્સહસ્રિણીરિષઃ
હે તનૂનપાત, જ્યારે તારી કૃપાથી મધુર યજ્ઞ તૈયાર થાય છે, ત્યારે તું અમને અસંખ્ય ધન-સંપત્તિ આપે છે.
આજુહ્વાનો ન ઈડ્યો દેવાઁ આ વક્ષિ યજ્ઞિયાન્ । અગ્ને સહસ્રસા અસિ
જેમ કોઈ બોલાવી લાવે છે, તેમ તું સ્તુતિને યોગ્ય છે; હે અગ્નિ, તું યજ્ઞ માટે યોગ્ય દેવતાઓને અહીં લાવ, તું તો હજારો બળ ધરાવે છે.
પ્રાચીનં બર્હિરોજસા સહસ્રવીરમસ્તૃણન્ । યત્રાદિત્યા વિરાજથ
પ્રાચીન કૂશના આસનને તેજથી વિરાટ અને બહાદુરોએ પાથર્યું છે, જ્યાં આદિત્યો પ્રકાશે છે.
વિરાટ્ સમ્રાડ્વિભ્વીઃ પ્રભ્વીર્બહ્વીશ્ચ ભૂયસીશ્ચ યાઃ । દુરો ઘૃતાન્યક્ષરન્
તે તેજસ્વી, રાજા, શક્તિશાળી અને ભરપૂર નદીઓ—બધી મોટી અને અનેક—ઘીથી વહે છે.
સુરુક્મે હિ સુપેશસાધિ શ્રિયા વિરાજતઃ । ઉષાસાવેહ સીદતામ્
સુંદર અને શોભાયમાન આસન પર, જે સૌંદર્યથી ઝગમગે છે, ઉષાઓ અહીં આવીને બેઠી રહે.
પ્રથમા હિ સુવાચસા હોતારા દૈવ્યા કવી । યજ્ઞં નો યક્ષતામિમમ્
પ્રથમ, મીઠા બોલનાર અને દૈવી યજ્ઞકર્તાઓ—એ વિદ્વાનો—અમારો આ યજ્ઞ સ્વીકાર કરે.
ભારતીળે સરસ્વતિ યા વઃ સર્વા ઉપબ્રુવે । તા નશ્ચોદયત શ્રિયે
હે ભારતી, ઇળા, સરસ્વતી અને તમે બધી દેવીઓ, જેમને હું બોલાવું છું—તમે અમને કીર્તિ માટે પ્રેરણા આપો.
ત્વષ્ટા રૂપાણિ હિ પ્રભુઃ પશૂન્વિશ્વાન્સમાનજે । તેષાં ન સ્ફાતિમા યજ
તવષ્ટા, સર્વશક્તિમાન, બધા રૂપ અને પ્રાણીઓનું સર્જન કરે છે; એ બધાની સમૃદ્ધિ અમારે માટે યજ્ઞમાં અર્પણ કર.
ઉપ ત્મન્યા વનસ્પતે પાથો દેવેભ્યઃ સૃજ । અગ્નિર્હવ્યાનિ સિષ્વદત્
હે વનસ્પતિ, તારો રસ દેવતાઓ માટે વહેવા દે; અગ્નિ અમારી ભેટો પહોંચાડે.
પુરોગા અગ્નિર્દેવાનાં ગાયત્રેણ સમજ્યતે । સ્વાહાકૃતીષુ રોચતે
અગ્નિ દેવતાઓમાં આગવો છે, ગાયત્રી છંદ સાથે જોડાયેલો છે; તે સ્વાહા ઉચ્ચારણમાં તેજ આપે છે.
અગ્ને નય સુપથા રાયે અસ્માન્વિશ્વાનિ દેવ વયુનાનિ વિદ્વાન્ । યુયોધ્યસ્મજ્જુહુરાણમેનો ભૂયિષ્ઠાં તે નમઉક્તિં વિધેમ
હે અગ્નિ, તું અમને સારા માર્ગે લઈ જા, સર્વે માર્ગો જાણનારો દેવ, અમને સુખ-સમૃદ્ધિ આપ અને વાંકા પાપોથી દૂર રાખ. અમે તને શ્રેષ્ઠ વંદના અર્પણ કરીએ છીએ.
અગ્ને ત્વં પારયા નવ્યો અસ્માન્સ્વસ્તિભિરતિ દુર્ગાણિ વિશ્વા । પૂશ્ચ પૃથ્વી બહુલા ન ઉર્વી ભવા તોકાય તનયાય શં યોઃ
હે અગ્નિ, તારી આશીર્વાદથી અમને બધા દુઃખોથી પાર ઉતાર અને સુખ-શાંતિ આપ; પૂષણ અને વિશાળ પૃથ્વી અમારા સંતાનો માટે કલ્યાણકારી બને.
અગ્ને ત્વમસ્મદ્યુયોધ્યમીવા અનગ્નિત્રા અભ્યમન્ત કૃષ્ટીઃ । પુનરસ્મભ્યં સુવિતાય દેવ ક્ષાં વિશ્વેભિરમૃતેભિર્યજત્ર
હે અગ્નિ, અમારાથી દુશ્મનાવટ અને દુશ્મનો દૂર રાખ, ભલે તેઓ અગ્નિ વિનાના હોય કે વિરુદ્ધ જાતિના; હે દેવ, અમને અને અમારાં માટે અમર દેવતાઓ સાથે પુનઃ સુખ-સમૃદ્ધિ અને જમીન આપ.
પાહિ નો અગ્ને પાયુભિરજસ્રૈરુત પ્રિયે સદન આ શુશુક્વાન્ । મા તે ભયં જરિતારં યવિષ્ઠ નૂનં વિદન્માપરં સહસ્વઃ
હે અગ્નિ, અમને અવિરત રક્ષણથી બચાવ; તારા પ્રિય આસન પર પ્રકાશિત થા. હે યુવાન, તારા ભક્તને કદી ભય ન લાગે; હવે અમે તારી વધુ શક્તિ જાણી શકીએ.
મા નો અગ્નેઽવ સૃજો અઘાયાવિષ્યવે રિપવે દુચ્છુનાયૈ । મા દત્વતે દશતે માદતે નો મા રીષતે સહસાવન્પરા દાઃ
હે અગ્નિ, દુષ્ટ, શત્રુ કે દુર્ભાવનાવાળા અમને પરાજિત ન કરે; ચોર, કપટી કે અપમાન કરનાર અમને નુકસાન ન પહોંચાડે. હે શક્તિશાળી, તેમને દૂર દોરી નાખ.
વિ ઘ ત્વાવાઁ ઋતજાત યંસદ્ગૃણાનો અગ્ને તન્વે વરૂથમ્ । વિશ્વાદ્રિરિક્ષોરુત વા નિનિત્સોરભિહ્રુતામસિ હિ દેવ વિષ્પટ્
નિષ્ઠાવાન સ્તુતિ કરનારને, હે અગ્નિ, તું સત્યથી જન્મેલો છે અને તેને રક્ષણ આપે છે; જે અમને નુકસાન પહોંચાડવા ઈચ્છે છે, એ બધાથી તું અમારો બચાવ છે, કેમ કે હે દેવ, તું સર્વત્ર રક્ષક છે.
ત્વં તાઁ અગ્ન ઉભયાન્વિ વિદ્વાન્વેષિ પ્રપિત્વે મનુષો યજત્ર । અભિપિત્વે મનવે શાસ્યો ભૂર્મર્મૃજેન્ય ઉશિગ્ભિર્નાક્રઃ
હે અગ્નિ, તું બંને બાજુ જાણે છે અને મનુષ્ય માટે પ્રાચીન માર્ગ શોધે છે, હે યજ્ઞયોગ્ય; જે આગળ વધવા ઈચ્છે છે, એના માટે તું અનુસરણ કરવો યોગ્ય છે અને તું પ્રેરિત ઋષિઓમાં આગવો છે.
અવોચામ નિવચનાન્યસ્મિન્માનસ્ય સૂનુઃ સહસાને અગ્નૌ । વયં સહસ્રમૃષિભિઃ સનેમ વિદ્યામેષં વૃજનં જીરદાનુમ્
અમે મનના પુત્ર, પ્રખર અગ્નિની હાજરીમાં આ વચનો કહ્યાં છે. અમે હજાર ઋષિઓ સાથે મળીને બલવાન બનીએ અને આ લાંબા સમયથી પોષક પ્રજાને ઓળખી લઈએ.
અનર્વાણં વૃષભં મન્દ્રજિહ્વં બૃહસ્પતિં વર્ધયા નવ્યમર્કૈઃ । ગાથાન્યઃ સુરુચો યસ્ય દેવા આશૃણ્વન્તિ નવમાનસ્ય મર્તાઃ
મૃદુ ભાષાવાળો, વાછરડો જેવો બૃહસ્પતિને તાજા સ્તુતિઓથી વધાવો. જેના ગીતો તેજસ્વી છે, જેને દેવતાઓ સાંભળે છે અને મનને નવી તાજગી મળેલા મનુષ્યો પણ સાંભળે છે.
તમૃત્વિયા ઉપ વાચઃ સચન્તે સર્ગો ન યો દેવયતામસર્જિ । બૃહસ્પતિઃ સ હ્યઞ્જો વરાંસિ વિભ્વાભવત્સમૃતે માતરિશ્વા
યજ્ઞકર્મ કરનાર પુજારીઓ પોતાની વાણી તેને અર્પે છે, જેમ ભગવાન માટે કરાયેલ પ્રવાહ વહે છે. બૃહસ્પતિ, જલદી પહોંચનાર અને શક્તિશાળી, અનેકરૂપે પ્રગટ થયા છે, અને માતરિશ્વાને યાદ આવે છે.
ઉપસ્તુતિં નમસ ઉદ્યતિં ચ શ્લોકં યંસત્સવિતેવ પ્ર બાહૂ । અસ્ય ક્રત્વાહન્યો યો અસ્તિ મૃગો ન ભીમો અરક્ષસસ્તુવિષ્માન્
જેની સ્તુતિ સવિતાના હાથની જેમ ઊંચે ઉઠે છે, તેને વંદન અને પ્રશંસા અર્પો. તેની ઇચ્છાથી તે અનન્ય છે, જંગલી પ્રાણી જેવો ભયાનક છે, શક્તિશાળી છે અને દુઃખથી રક્ષક છે.
અસ્ય શ્લોકો દિવીયતે પૃથિવ્યામત્યો ન યંસદ્યક્ષભૃદ્વિચેતાઃ । મૃગાણાં ન હેતયો યન્તિ ચેમા બૃહસ્પતેરહિમાયાઁ અભિ દ્યૂન્
તેની સ્તુતિ આકાશ અને ધરતી પર ગુંજે છે, જેમ રથચાલકનું ગીત અજાણ્યા ભારને વહેંચે છે. જેમ જંગલી પ્રાણીઓના પગલાં અહીં જાય છે, તેમ બૃહસ્પતિની શક્તિ વાદળોને પણ જીતી લે છે.
યે ત્વા દેવોસ્રિકં મન્યમાનાઃ પાપા ભદ્રમુપજીવન્તિ પજ્રાઃ । ન દૂઢ્યે અનુ દદાસિ વામં બૃહસ્પતે ચયસ ઇત્પિયારુમ્
જે લોકો તને નબળો માને છે, હે બૃહસ્પતિ, અને શુભ માટે તારી પાસે આવે છે, તેઓ સુખી થાય છે. તું યોગ્યને કદી દાનથી વંચિત કરતો નથી, નમ્રને પણ કૃપા આપે છે.
સુપ્રૈતુઃ સૂયવસો ન પન્થા દુર્નિયન્તુઃ પરિપ્રીતો ન મિત્રઃ । અનર્વાણો અભિ યે ચક્ષતે નોઽપીવૃતા અપોર્ણુવન્તો અસ્થુઃ
ઉદારના માર્ગે સૌ સુખથી ચાલે, જેમ સહેલાઈથી પ્રસન્ન થતો મિત્ર હોય. જે નબળા નથી અને અમને સ્નેહથી જુએ છે, તેઓ સમૃદ્ધિ પામીને સંતોષ પામે છે.
સં યં સ્તુભોઽવનયો ન યન્તિ સમુદ્રં ન સ્રવતો રોધચક્રાઃ । સ વિદ્વાઁ ઉભયં ચષ્ટે અન્તર્બૃહસ્પતિસ્તર આપશ્ચ ગૃધ્રઃ
જે સ્તુતિ ગવાય છે તે કદી ખોવાય નહીં, જેમ પાણી અવરોધ વિના સમુદ્ર સુધી પહોંચે છે. બૃહસ્પતિ, બંને પક્ષ જાણે છે, અંદર સુધી જુએ છે અને ગૃધ્ર જેવો પાણી પાર કરે છે.
એવા મહસ્તુવિજાતસ્તુવિષ્માન્બૃહસ્પતિર્વૃષભો ધાયિ દેવઃ । સ ન સ્તુતો વીરવદ્ધાતુ ગોમદ્વિદ્યામેષં વૃજનં જીરદાનુમ્
મહાનતામાં જન્મેલો, શક્તિશાળી, વાછરડો જેવો દેવ બૃહસ્પતિ સ્થિર છે. તે અમારા દ્વારા પ્રશંસિત થઈને અમને વીરતા અને ધન આપે અને અમે આ પોષક પ્રજાને ઓળખી લઈએ.