ઇન્દ્રં મિત્રં વરુણમગ્નિમાહુરથો દિવ્યઃ સ સુપર્ણો ગરુત્માન્ । એકં સદ્વિપ્રા બહુધા વદન્ત્યગ્નિં યમં માતરિશ્વાનમાહુઃ
કેટલાક એને ઇન્દ્ર, મિત્ર, વર્ણ, અગ્નિ કહે છે; એ જ દિવ્ય, સુંદર પાંખવાળો ગરુડ છે. જ્ઞાની એ એકને અનેક નામે ઓળખે છે: અગ્નિ, યમ, માતરિશ્વાન કહે છે.
કૃષ્ણં નિયાનં હરયઃ સુપર્ણા અપો વસાના દિવમુત્પતન્તિ । ત આવવૃત્રન્સદનાદૃતસ્યાદિદ્ઘૃતેન પૃથિવી વ્યુદ્યતે
કાળા, પીળા અને સુંદર પાંખવાળા, જળવસ્ત્ર ધારણ કરીને આકાશે ઉડે છે. તેઓ ફર્યા પછી સત્યના સ્થાનને છોડે છે; પછી ધરતી ઘીથી તેજસ્વી બની.
દ્વાદશ પ્રધયશ્ચક્રમેકં ત્રીણિ નભ્યાનિ ક ઉ તચ્ચિકેત । તસ્મિન્સાકં ત્રિશતા ન શઙ્કવોઽર્પિતાઃ ષષ્ટિર્ન ચલાચલાસઃ
બાર કાંડા, એક ચક્કર, ત્રણ કેન્દ્ર—આને કોણ સમજે? તેમાં ત્રણસો સાઠ ખૂંટા ગોઠવાયેલા છે, જે હલતા નથી, જો કે હલતા દેખાય છે.
યસ્તે સ્તનઃ શશયો યો મયોભૂર્યેન વિશ્વા પુષ્યસિ વાર્યાણિ । યો રત્નધા વસુવિદ્યઃ સુદત્રઃ સરસ્વતિ તમિહ ધાતવે કઃ
તે તારો સ્તન જે ભરપૂર છે, આનંદદાયક છે, જેના દ્વારા તું સર્વ ઇચ્છિત વસ્તુઓ પોષે છે—જે રત્નધારી, ધનની જાણકારી અને શુભદાયી છે—હે સરસ્વતી, એ અમારે પોષણ માટે અહીં મૂકી દે.
યજ્ઞેન યજ્ઞમયજન્ત દેવાસ્તાનિ ધર્માણિ પ્રથમાન્યાસન્ । તે હ નાકં મહિમાનઃ સચન્ત યત્ર પૂર્વે સાધ્યાઃ સન્તિ દેવાઃ
યજ્ઞથી દેવોએ યજ્ઞ કર્યો; એ જ પ્રથમ નિયમો હતા. એ મહાનોએ એ સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કર્યું, જ્યાં પૂર્વના સાધ્ય દેવતાઓ છે.
સમાનમેતદુદકમુચ્ચૈત્યવ ચાહભિઃ । ભૂમિં પર્જન્યા જિન્વન્તિ દિવં જિન્વન્ત્યગ્નયઃ
આ જ પાણી, દિવસ સાથે ઊંચે ચઢે છે અને નીચે પડે છે; મેઘોથી ધરતીને તાજગી મળે છે, અને અગ્નિથી આકાશમાં પ્રાણ ફૂંકાય છે.
દિવ્યં સુપર્ણં વાયસં બૃહન્તમપાં ગર્ભં દર્શતમોષધીનામ્ । અભીપતો વૃષ્ટિભિસ્તર્પયન્તં સરસ્વન્તમવસે જોહવીમિ
હું સરસ્વતીનું આહ્વાન કરું છું—દિવ્ય, વિશાળ પાંખો ધરાવનાર, જલમાં રહેલા બીજરૂપ, ઔષધિઓમાં સૌથી સ્પષ્ટ દેખાતા, વરસાદથી તૃપ્તિ લાવનારા—મારી મદદે આવો.
કયા શુભા સવયસઃ સનીળાઃ સમાન્યા મરુતઃ સં મિમિક્ષુઃ । કયા મતી કુત એતાસ એતેઽર્ચન્તિ શુષ્મં વૃષણો વસૂયા
કઈ સુંદરતા, કઈ સગાઈ કે કઈ એકતા વડે તમે, મારુતો, એક થવા ઈચ્છો છો? કઈ વિચારથી, ક્યાંથી આવ્યાં છો, કે તમે સૌ શક્તિશાળી ધન માટે ઉત્સુક બનીને તેજ પામો છો?
કસ્ય બ્રહ્માણિ જુજુષુર્યુવાનઃ કો અધ્વરે મરુત આ વવર્ત । શ્યેનાઁ ઇવ ધ્રજતો અન્તરિક્ષે કેન મહા મનસા રીરમામ
યુવાનોએ કયા સ્તુતિઓમાં આનંદ અનુભવ્યો? યજ્ઞમાં કોણે મારુતોને ફેરવ્યા? શ્યેનની જેમ આકાશમાં દોડતા, કયા મહાન મનથી આપણે આનંદ માણીએ છીએ?
કુતસ્ત્વમિન્દ્ર માહિનઃ સન્નેકો યાસિ સત્પતે કિં ત ઇત્થા । સં પૃચ્છસે સમરાણઃ શુભાનૈર્વોચેસ્તન્નો હરિવો યત્તે અસ્મે
ઇન્દ્ર, મહાન શક્તિ ધરાવનાર, તું એકલો ક્યાંથી આવ્યો, સત્યના સ્વામી? આવું કેમ છે? તું સૌ સુંદર લોકો સાથે પૂછે છે; હે રથચાલક, અમારે માટે તારે શું છે, એ અમને કહો.
બ્રહ્માણિ મે મતયઃ શં સુતાસઃ શુષ્મ ઇયર્તિ પ્રભૃતો મે અદ્રિઃ । આ શાસતે પ્રતિ હર્યન્ત્યુક્થેમા હરી વહતસ્તા નો અચ્છ
મારી સ્તુતિઓ, મારા વિચારો સારી રીતે ઘૂંટાયેલા છે; મારી શક્તિ જાગી છે, પથ્થર તૈયાર છે. તેઓ આજ્ઞા આપે છે, સ્તુતિ માટે ઉત્સુક છે; એ બે ઘોડા તને લાવે છે—એ અમારે ત્યાં તને લાવે.
અતો વયમન્તમેભિર્યુજાનાઃ સ્વક્ષત્રેભિસ્તન્વઃ શુમ્ભમાનાઃ । મહોભિરેતાઁ ઉપ યુજ્મહે ન્વિન્દ્ર સ્વધામનુ હિ નો બભૂથ
અત્યારે, અમે આ સાથે જોડાઈને, અમારી પોતાની શક્તિમાં તેજ પામી, શરીરને શોભાવીએ છીએ. આ મહાન લોકો સાથે અમે તારી પાસે આવીએ છીએ, ઇન્દ્ર; કેમ કે તું તારી સ્વભાવથી અમારો થયો છે.
ક્વ સ્યા વો મરુતઃ સ્વધાસીદ્યન્મામેકં સમધત્તાહિહત્યે । અહં હ્યુગ્રસ્તવિષસ્તુવિષ્માન્વિશ્વસ્ય શત્રોરનમં વધસ્નૈઃ
મારુતો, જ્યારે તમે મને એકલો સાપના સંહાર માટે મૂક્યો, ત્યારે તમારી પોતાની શક્તિ ક્યાં હતી? હું તો ભયાનક, બલવાન, મહાન છું, દુશ્મનથી અપરાજિત, બધા શસ્ત્રોથી અખંડિત છું.
ભૂરિ ચકર્થ યુજ્યેભિરસ્મે સમાનેભિર્વૃષભ પૌંસ્યેભિઃ । ભૂરીણિ હિ કૃણવામા શવિષ્ઠેન્દ્ર ક્રત્વા મરુતો યદ્વશામ
તમે અમારે માટે જોડાયેલા, એકતા અને બલથી ઘણું કર્યું છે. ખરેખર, હે મહાશક્તિશાળી ઇન્દ્ર, જ્યારે અમે મારુતોની આજ્ઞામાં હોઈએ, ત્યારે બુદ્ધિથી અનેક મહાન કાર્યો કરીએ.
વધીં વૃત્રં મરુત ઇન્દ્રિયેણ સ્વેન ભામેન તવિષો બભૂવાન્ । અહમેતા મનવે વિશ્વશ્ચન્દ્રાઃ સુગા અપશ્ચકર વજ્રબાહુઃ
મારુતો, તમે તમારી પોતાની શક્તિથી, તમારા તેજથી વૃત્રને મારો. હું, વજ્રધારી, બધા માટે પ્રકાશિત થઈ, મનુ માટે બધા માર્ગો સરળ કર્યા.
અનુત્તમા તે મઘવન્નકિર્નુ ન ત્વાવાઁ અસ્તિ દેવતા વિદાનઃ । ન જાયમાનો નશતે ન જાતો યાનિ કરિષ્યા કૃણુહિ પ્રવૃદ્ધ
હે દયાળુ, તારી સમકક્ષ કોઈ નથી; તારી જેમ જાણનાર બીજો દેવ નથી. જન્મતો કે પુનર્જન્મતો કોઈ નષ્ટ થતો નથી; હે સતત વધતા, તું જે ઈચ્છે તે કર.
એકસ્ય ચિન્મે વિભ્વસ્ત્વોજો યા નુ દધૃષ્વાન્કૃણવૈ મનીષા । અહં હ્યુગ્રો મરુતો વિદાનો યાનિ ચ્યવમિન્દ્ર ઇદીશ એષામ્
એકની શક્તિથી પણ, જો હું ધૈર્ય રાખું તો, જે મનમાં લઉં તે કરી શકું. હું તો ભયાનક છું, મારુતોને જાણું છું, અને ઇન્દ્ર જે ઈચ્છે તે બધું કરી શકું.
અમન્દન્મા મરુત સ્તોમો અત્ર યન્મે નરઃ શ્રુત્યં બ્રહ્મ ચક્ર । ઇન્દ્રાય વૃષ્ણે સુમખાય મહ્યં સખ્યે સખાયસ્તન્વે તનૂભિઃ
અહીં મારી સ્તુતિએ મારુતોને આનંદ આપ્યો, જ્યારે પુરુષોએ મારા માટે શ્રેષ્ઠ ભજન રચ્યું. ઇન્દ્ર માટે, બલવાન અને દયાળુ માટે, મારા માટે, મિત્રો, મિત્રો સાથે શરીર અને આત્માથી.
એવેદેતે પ્રતિ મા રોચમાના અનેદ્યઃ શ્રવ એષો દધાનાઃ । સંચક્ષ્યા મરુતશ્ચન્દ્રવર્ણા અચ્છાન્ત મે છદયાથા ચ નૂનમ્
આ બધા મારા સામે તેજ પામે છે, અખંડિત યશ ધરાવે છે. ચંદ્રવર્ણી મારુતો એકત્ર થશે; હવે તમે મને ઢાંકી લો અને રક્ષા કરો.
કો ન્વત્ર મરુતો મામહે વઃ પ્ર યાતન સખીઁરચ્છા સખાયઃ । મન્માનિ ચિત્રા અપિવાતયન્ત એષાં ભૂત નવેદા મ ઋતાનામ્
મારુતો, અહીં તમામાંથી કોણ મારી મદદ કરશે? મિત્રો, મિત્રને જેમ, આગળ આવો. તમારી અજોડ વિચારો વહેવા દો; સત્ય જાણનારા લોકોમાં રહો.
આ યદ્દુવસ્યાદ્દુવસે ન કારુરસ્માઞ્ચક્રે માન્યસ્ય મેધા । ઓ ષુ વર્ત્ત મરુતો વિપ્રમચ્છેમા બ્રહ્માણિ જરિતા વો અર્ચત્
જ્યારે કવિ દિવસે માટે, દિવસ માટે સ્તુતિ કરે છે, ત્યારે તેણે પોતાની બુદ્ધિથી અમને માન્ય બનાવ્યા. હવે, મારુતો, પ્રેરિત વ્યક્તિ આવે; ગાયક આ ભજનો વડે તમારી સ્તુતિ કરે.
એષ વ સ્તોમો મરુત ઇયં ગીર્માન્દાર્યસ્ય માન્યસ્ય કારોઃ । એષા યાસીષ્ટ તન્વે વયાં વિદ્યામેષં વૃજનં જીરદાનુમ્
આ તમારી સ્તુતિ છે, મારુતો, આ કવિનું ગાન, માન્ય ગાયકનું. આ પોતાને માટે આગળ વધે; આપણે આ લાંબા આયુષ્ય ધરાવતી પ્રજાને જાણી લઈએ.
તન્નુ વોચામ રભસાય જન્મને પૂર્વં મહિત્વં વૃષભસ્ય કેતવે । ઐધેવ યામન્મરુતસ્તુવિષ્વણો યુધેવ શક્રાસ્તવિષાણિ કર્તન
ચાલો હવે આપણે એ પ્રાચીન મહિમાની વાત કરીએ, ઉત્સુક માટે, વૃષભના જન્મ અને સંકેત માટે. અગ્નિ જેમ પ્રગટે, મારુતો જેવી શક્તિથી, યુદ્ધમાં વીર જેમ, હે શક્તિશાળી, મહાન કાર્યો કરો.
નિત્યં ન સૂનું મધુ બિભ્રત ઉપ ક્રીળન્તિ ક્રીળા વિદથેષુ ઘૃષ્વયઃ । નક્ષન્તિ રુદ્રા અવસા નમસ્વિનં ન મર્ધન્તિ સ્વતવસો હવિષ્કૃતમ્
સદાય પોતાના પુત્ર માટે મધુરતા ધરાવતા, તે તેજસ્વી લોકો સભાઓમાં આનંદથી રમે છે. રુદ્રો, જે ભક્તિપૂર્વક નમન કરે છે, તેમને પોતાની કૃપાથી ક્યારેય નુકસાન પહોંચાડતા નથી, અને સ્વયં શક્તિશાળી લોકો યજ્ઞ અર્પણ કરનારને હાનિ કરતા નથી.
યસ્મા ઊમાસો અમૃતા અરાસત રાયસ્પોષં ચ હવિષા દદાશુષે । ઉક્ષન્ત્યસ્મૈ મરુતો હિતા ઇવ પુરૂ રજાંસિ પયસા મયોભુવઃ
જેનાં માટે અમર દેવીઓએ ધન અને પોષણ આપ્યું છે અને જે શ્રદ્ધાથી હવન કરે છે, તેના માટે મરુતો મિત્રો જેવું વર્તન કરીને અનેક પ્રદેશોમાં પ્રસન્નતા અને આશીર્વાદરૂપે જળ વરસાવે છે.
આ યે રજાંસિ તવિષીભિરવ્યત પ્ર વ એવાસઃ સ્વયતાસો અધ્રજન્ । ભયન્તે વિશ્વા ભુવનાનિ હર્મ્યા ચિત્રો વો યામઃ પ્રયતાસ્વૃષ્ટિષુ
તેમણે પોતાની મહાન શક્તિથી આકાશના વિસ્તારો ફેલાવી દીધા છે; તેમની સ્વયં શક્તિ અવરોધ વિના આગળ વધે છે. બધા જીવ અને ઘર-મકાનો તેમના ભયથી કાંપી ઉઠે છે; વરસાદની ધારા સાથે તમારું આગમન અદ્ભુત લાગે છે.
યત્ત્વેષયામા નદયન્ત પર્વતાન્દિવો વા પૃષ્ઠં નર્યા અચુચ્યવુઃ । વિશ્વો વો અજ્મન્ભયતે વનસ્પતી રથીયન્તીવ પ્ર જિહીત ઓષધિઃ
જ્યારે તેઓ પોતાની તીવ્રતા વડે પર્વતોને ગુંજાવે છે અથવા મહાન આકાશને ધ્રુજાવે છે, ત્યારે તમારા બધા કાર્યો વૃક્ષોને કંપાવી નાખે છે અને ઔષધિઓ રથની જેમ દોડતી ભાગી જાય છે.
યૂયં ન ઉગ્રા મરુતઃ સુચેતુનારિષ્ટગ્રામાઃ સુમતિં પિપર્તન । યત્રા વો દિદ્યુદ્રદતિ ક્રિવિર્દતી રિણાતિ પશ્વઃ સુધિતેવ બર્હણા
હે શક્તિશાળી મરુતો, તમે સુજ્ઞાનથી અખંડિત સમૂહોની રક્ષા કરો છો અને શુભ દયા આપો છો. જ્યાં તમારી વીજળી ચમકે છે, વાવાઝોડું ગર્જે છે અને પશુઓ સારી રીતે બનાવેલા આશ્રય જેવી રીતે વિખેરી જાય છે.
પ્ર સ્કમ્ભદેષ્ણા અનવભ્રરાધસોઽલાતૃણાસો વિદથેષુ સુષ્ટુતાઃ । અર્ચન્ત્યર્કં મદિરસ્ય પીતયે વિદુર્વીરસ્ય પ્રથમાનિ પૌંસ્યા
મજબૂત શક્તિ ધરાવતા, ક્યારેય થાકતા નહીં, સભાઓમાં વખાણ પામતા, તેઓ આનંદદાયક પાન માટે સૂર્યની સ્તુતિ કરે છે. તેઓ વીર પુરુષના શ્રેષ્ઠ કાર્યો જાણે છે.
શતભુજિભિસ્તમભિહ્રુતેરઘાત્પૂર્ભી રક્ષતા મરુતો યમાવત । જનં યમુગ્રાસ્તવસો વિરપ્શિનઃ પાથના શંસાત્તનયસ્ય પુષ્ટિષુ
શતબાહુઓ સાથે, તેઓ દુઃખથી રક્ષા કરે છે; મરુતો જેમને પસંદ કરે છે, તેમની સુરક્ષા કરે છે. ભયાનક, શક્તિશાળી, તેજસ્વી લોકો પ્રજાની રક્ષા કરે છે અને સંતાનને સુખ અને સમૃદ્ધિ આપે છે.