યત્તે ગાત્રાદગ્નિના પચ્યમાનાદભિ શૂલં નિહતસ્યાવધાવતિ । મા તદ્ભૂમ્યામા શ્રિષન્મા તૃણેષુ દેવેભ્યસ્તદુશદ્ભ્યો રાતમસ્તુ
તારા શરીરમાંથી અગ્નિમાં રાંધાતા જે શૂલ પરથી ટપકે છે, તે જમીન કે ઘાસ પર ન પડે; તે દેવતાઓ અને યોગ્યને અર્પણ થવું જોઈએ.
યે વાજિનં પરિપશ્યન્તિ પક્વં ય ઈમાહુઃ સુરભિર્નિર્હરેતિ । યે ચાર્વતો માંસભિક્ષામુપાસત ઉતો તેષામભિગૂર્તિર્ન ઇન્વતુ
જે પકાવેલા ઘોડાને જુએ છે, જે કહે છે 'સુગંધિતને બહાર લાવો', અને જે ઘોડાના માંસનો ભાગ માંગે છે—તેમની પ્રશંસા અમને મળે.
યન્નીક્ષણં માઁસ્પચન્યા ઉખાયા યા પાત્રાણિ યૂષ્ણ આસેચનાનિ । ઊષ્મણ્યાપિધાના ચરૂણામઙ્કાઃ સૂનાઃ પરિ ભૂષન્ત્યશ્વમ્
રસોઈની પાતીમાંથી જે ટપકે છે, જે વાસણો, રસ છાનવાની ચાળણીઓ, વાસણના ઢાંકણા, કાંટા, કાપનાર—all ઘોડાને ઘેરી લેશે.
નિક્રમણં નિષદનં વિવર્તનં યચ્ચ પડ્બીશમર્વતઃ । યચ્ચ પપૌ યચ્ચ ઘાસિં જઘાસ સર્વા તા તે અપિ દેવેષ્વસ્તુ
ઘોડાની ચાલ, બેઠકો, વળાંક અને તેના ચાર પગે જે કર્યું, જે તે પીધું, જે ખાધું—આ બધું દેવતાઓમાં તને સમર્પિત થાય.
મા ત્વાગ્નિર્ધ્વનયીદ્ધૂમગન્ધિર્મોખા ભ્રાજન્ત્યભિ વિક્ત જઘ્રિઃ । ઇષ્ટં વીતમભિગૂર્તં વષટ્કૃતં તં દેવાસઃ પ્રતિ ગૃભ્ણન્ત્યશ્વમ્
તને આગ ધૂમ્ર સુગંધથી દહાવું નહીં, તેજસ્વી છરી તને ન સ્પર્શે. જે યજ્ઞ માટે તૈયાર કરાયું છે, શુદ્ધ છે અને 'વષટ્' ઉચ્ચાર સાથે અર્પણ થયું છે, તે દેવતાઓ ઘોડા રૂપે સ્વીકારે છે.
યદશ્વાય વાસ ઉપસ્તૃણન્ત્યધીવાસં યા હિરણ્યાન્યસ્મૈ । સંદાનમર્વન્તં પડ્બીશં પ્રિયા દેવેષ્વા યામયન્તિ
જ્યારે ઘોડા માટે ઓઢણ પાથરાય છે, કપડાં અને સોનાં ધરાય છે, ત્યારે પ્રિય, ઝડપી, ચાર પગવાળો ઘોડો દેવતાઓને અર્પણ થાય છે.
યત્તે સાદે મહસા શૂકૃતસ્ય પાર્ષ્ણ્યા વા કશયા વા તુતોદ । સ્રુચેવ તા હવિષો અધ્વરેષુ સર્વા તા તે બ્રહ્મણા સૂદયામિ
ઘોડા, તને જે જોરથી કસોટી કે ચાબુકથી વાગ્યું હોય, જેમ યજ્ઞમાં ચમચી હવનને સ્પર્શે છે, તેમ હું પવિત્ર વાણીથી એ બધું તારી મુક્તિ માટે છોડી દઉં છું.
ચતુસ્ત્રિંશદ્વાજિનો દેવબન્ધોર્વઙ્ક્રીરશ્વસ્ય સ્વધિતિઃ સમેતિ । અચ્છિદ્રા ગાત્રા વયુના કૃણોત પરુષ્પરુરનુઘુષ્યા વિ શસ્ત
ચોત્રીસ પાંજરાં, દેવતાના બંધન, ઘોડાની વાંકી હાડકી નજીક આવે છે; કુશળતાથી અંગો અખંડ રાખો, સાંધા ઢીલા કરો અને કાપણી સ્વચ્છ રાખો.
એકસ્ત્વષ્ટુરશ્વસ્યા વિશસ્તા દ્વા યન્તારા ભવતસ્તથ ઋતુઃ । યા તે ગાત્રાણામૃતુથા કૃણોમિ તાતા પિણ્ડાનાં પ્ર જુહોમ્યગ્નૌ
એક ત્વષ્ટ્ર દ્વારા ઘોડાની કાપણી, બે માર્ગદર્શક અને ઋતુ પણ છે; તારા અંગોનું જે ઋતુ પ્રમાણે તૈયાર કરું છું, તે ભાગ અગ્નિમાં અર્પણ કરું છું.
મા ત્વા તપત્પ્રિય આત્માપિયન્તં મા સ્વધિતિસ્તન્વ આ તિષ્ઠિપત્તે । મા તે ગૃધ્નુરવિશસ્તાતિહાય છિદ્રા ગાત્રાણ્યસિના મિથૂ કઃ
પ્રિય તાપ તને દહાવું નહીં, છરી તારા શરીર પર ન રહે, લોભી કે બેદરકાર કાપનાર તને નુકસાન ન પહોંચાડે, છરી તારા અંગો તોડી ન નાખે કે એકબીજાને વાગે નહીં.
ન વા ઉ એતન્મ્રિયસે ન રિષ્યસિ દેવાઁ ઇદેષિ પથિભિઃ સુગેભિઃ । હરી તે યુઞ્જા પૃષતી અભૂતામુપાસ્થાદ્વાજી ધુરિ રાસભસ્ય
તને મૃત્યુ નથી, તને નુકસાન નથી; તું શુભ માર્ગે દેવતાઓ પાસે જાય છે. તારા માટે કાંસ્યા અને ચિતરાં ઘોડીઓ જોડાય છે; ઘોડો રાસભના જૂઆમાં ઊભો છે.
સુગવ્યં નો વાજી સ્વશ્વ્યં પુંસઃ પુત્રાઁ ઉત વિશ્વાપુષં રયિમ્ । અનાગાસ્ત્વં નો અદિતિઃ કૃણોતુ ક્ષત્રં નો અશ્વો વનતાં હવિષ્માન્
ઘોડો અમને સારું ગાય-ધન, સારા ઘોડા, પુત્રો અને સર્વપોષક સંપત્તિ આપે. અદિતિ અમને નિર્દોષતા આપે; હવનવાળો ઘોડો અમને રાજસત્તા અપાવે.
યદક્રન્દઃ પ્રથમં જાયમાન ઉદ્યન્સમુદ્રાદુત વા પુરીષાત્ । શ્યેનસ્ય પક્ષા હરિણસ્ય બાહૂ ઉપસ્તુત્યં મહિ જાતં તે અર્વન્
જ્યારે જન્મ સમયે પ્રથમ રડવું ઊઠ્યું, સમુદ્ર કે પાણીમાંથી ઉગ્યું, શ્યેનના પાંખો, હરણના હાથ—એ તારી મહાનતા જન્મી, ઓ ઘોડા.
યમેન દત્તં ત્રિત એનમાયુનગિન્દ્ર એણં પ્રથમો અધ્યતિષ્ઠત્ । ગન્ધર્વો અસ્ય રશનામગૃભ્ણાત્સૂરાદશ્વં વસવો નિરતષ્ટ
યમ દ્વારા અપાયેલો, ત્રિતાએ મજબૂત બનાવેલો, ઇન્દ્રે સૌપ્રથમ તને ચઢ્યો; ગંધર્વે તારી લગામ પકડી, સૂર્યે તને ઘડ્યો અને વસુઓએ તને મુક્ત કર્યો.
અસિ યમો અસ્યાદિત્યો અર્વન્નસિ ત્રિતો ગુહ્યેન વ્રતેન । અસિ સોમેન સમયા વિપૃક્ત આહુસ્તે ત્રીણિ દિવિ બન્ધનાનિ
તું યમ છે, તું આદિત્ય છે, ઓ ઘોડા; તું ગુપ્ત વ્રતથી ત્રિત છે. તું સોમ સાથે જોડાયેલો અને અલગ છે; કહે છે કે તારા ત્રણ બંધન સ્વર્ગમાં છે.
ત્રીણિ ત આહુર્દિવિ બન્ધનાનિ ત્રીણ્યપ્સુ ત્રીણ્યન્તઃ સમુદ્રે । ઉતેવ મે વરુણશ્છન્ત્સ્યર્વન્યત્રા ત આહુઃ પરમં જનિત્રમ્
કહે છે કે તારા ત્રણ બંધન સ્વર્ગમાં, ત્રણ પાણીમાં અને ત્રણ સમુદ્રમાં છે. જ્યાં તારો સર્વોચ્ચ જન્મસ્થાન છે, ત્યાં, ઓ ઘોડા, વરુણ તને કૃપા આપે.
ઇમા તે વાજિન્નવમાર્જનાનીમા શફાનાં સનિતુર્નિધાના । અત્રા તે ભદ્રા રશના અપશ્યમૃતસ્ય યા અભિરક્ષન્તિ ગોપાઃ
આ તારી નવ શુદ્ધિક્રિયાઓ છે, આ તારા ખુરના નિશાન અને તારી શક્તિની જગ્યાઓ છે. અહીં મેં તારી શુભ લગામો જોઈ, જેને અમરતાના રક્ષકો જાળવે છે.
આત્માનં તે મનસારાદજાનામવો દિવા પતયન્તં પતંગમ્ । શિરો અપશ્યં પથિભિઃ સુગેભિરરેણુભિર્જેહમાનં પતત્રિ
મારે મનથી તારી આત્માને ઓળખી, તને દિવસે ઉડતાં પક્ષી રૂપે જોયો. તારો માથું મેં શુભ માર્ગે, ધૂળ સાથે હલનચલન કરતું, પાંખવાળું જોયું.
અત્રા તે રૂપમુત્તમમપશ્યં જિગીષમાણમિષ આ પદે ગોઃ । યદા તે મર્તો અનુ ભોગમાનળાદિદ્ગ્રસિષ્ઠ ઓષધીરજીગઃ
અહીં મેં તારો સર્વોચ્ચ રૂપ જોયું, ગાયના પગ પાસે આહાર મેળવવા પ્રયત્નશીલ. જ્યારે મરણશીલ તારા આનંદને અનુસરે છે, પ્રથમ ઔષધિઓ પકડે છે, ત્યારે તે તને શોધે છે.
અનુ ત્વા રથો અનુ મર્યો અર્વન્નનુ ગાવોઽનુ ભગઃ કનીનામ્ । અનુ વ્રાતાસસ્તવ સખ્યમીયુરનુ દેવા મમિરે વીર્યં તે
રથ તને અનુસરે છે, યુવાન તને અનુસરે છે, ગાયો અને કન્યાઓનો સ્વામી તને અનુસરે છે. જૂથો તારી મિત્રતાને અનુસરે છે; દેવતાઓએ તારી શક્તિ માપી છે.
હિરણ્યશૃઙ્ગોઽયો અસ્ય પાદા મનોજવા અવર ઇન્દ્ર આસીત્ । દેવા ઇદસ્ય હવિરદ્યમાયન્યો અર્વન્તં પ્રથમો અધ્યતિષ્ઠત્
સોનાની સિંગવાળો, ઝડપી પગવાળો, મનથી દોડતો, નીચે ઇન્દ્ર હતો. દેવતાઓ હવન માટે તરસતા, તને ચઢ્યા; ઘોડો સૌપ્રથમ જોડાયો.
ઈર્માન્તાસઃ સિલિકમધ્યમાસઃ સં શૂરણાસો દિવ્યાસો અત્યાઃ । હંસા ઇવ શ્રેણિશો યતન્તે યદાક્ષિષુર્દિવ્યમજ્મમશ્વાઃ
આ ઘોડાઓ ઝડપી, પાતળી કમરવાળા અને બલવાન છે, તેઓ દેવતાવત્ શૂરવીર છે. હંસોની જેમ પંક્તિમાં ચાલે છે અને જ્યારે દેવઘોડાઓ દોડવા લાગે છે ત્યારે સૌ એકસાથે પ્રયત્ન કરે છે.
તવ શરીરં પતયિષ્ણ્વર્વન્તવ ચિત્તં વાત ઇવ ધ્રજીમાન્ । તવ શૃઙ્ગાણિ વિષ્ઠિતા પુરુત્રારણ્યેષુ જર્ભુરાણા ચરન્તિ
તારું શરીર ઉડવા માટે ઉત્સુક છે, તારો મન પવનની જેમ તેના માર્ગે દોડે છે. તારા શિંગડા અનેક જગ્યાએ ફેલાયેલા છે અને જંગલોમાં જોરથી ફરતા રહે છે.
ઉપ પ્રાગાચ્છસનં વાજ્યર્વા દેવદ્રીચા મનસા દીધ્યાનઃ । અજઃ પુરો નીયતે નાભિરસ્યાનુ પશ્ચાત્કવયો યન્તિ રેભાઃ
દિવ્ય તેજથી ઝગમગતો ઘોડો ચારો તરફ જાય છે, તેના મનમાં પ્રકાશ છે. બકરો આગળ ચાલે છે, જાણે તેની નાભિ હોય, અને જ્ઞાની લોકો પાછળથી ગીત ગાતા અનુસરે છે.
ઉપ પ્રાગાત્પરમં યત્સધસ્થમર્વાઁ અચ્છા પિતરં માતરં ચ । અદ્યા દેવાઞ્જુષ્ટતમો હિ ગમ્યા અથા શાસ્તે દાશુષે વાર્યાણિ
આ ઘોડો પોતાના પિતા અને માતા પાસે, સર્વોચ્ચ સ્થાન તરફ આગળ વધે છે. આજે દેવતાઓને સૌથી વધુ પ્રિય એવો માર્ગ છે, પછી તે ભક્તને ઈચ્છિત ફળ આપે છે.
અસ્ય વામસ્ય પલિતસ્ય હોતુસ્તસ્ય ભ્રાતા મધ્યમો અસ્ત્યશ્નઃ । તૃતીયો ભ્રાતા ઘૃતપૃષ્ઠો અસ્યાત્રાપશ્યં વિશ્પતિં સપ્તપુત્રમ્
આ સુંદર, ધોળા વાળવાળા યજ્ઞકર્તાના એક મધ્યમ ભાઈ છે, જે ખાય છે; ત્રીજો ભાઈ ઘીથી લપેટાયેલો છે. અહીં મેં સાત પુત્રોવાળા કુળપતિને જોયો છે.
સપ્ત યુઞ્જન્તિ રથમેકચક્રમેકો અશ્વો વહતિ સપ્તનામા । ત્રિનાભિ ચક્રમજરમનર્વં યત્રેમા વિશ્વા ભુવનાધિ તસ્થુઃ
સાત જણ એક ચાકાવાળો રથ જોડે છે; એક ઘોડો, જેને સાત નામે બોલાવે છે, તેને ખેંચે છે. એ ચાકનું ત્રણ નાભિ છે, ક્યારેય જૂનું કે તૂટી જતું નથી, અને એ પર બધા લોક ટકેલા છે.
ઇમં રથમધિ યે સપ્ત તસ્થુઃ સપ્તચક્રં સપ્ત વહન્ત્યશ્વાઃ । સપ્ત સ્વસારો અભિ સં નવન્તે યત્ર ગવાં નિહિતા સપ્ત નામ
આ રથ પર સાત જણ ઊભા છે; સાત ચાકા અને સાત ઘોડા તેને ખેંચે છે. સાત બહેનો એકસાથે જોડાય છે, જ્યાં ગાયોના સાત નામો સ્થિર છે.
કો દદર્શ પ્રથમં જાયમાનમસ્થન્વન્તં યદનસ્થા બિભર્તિ । ભૂમ્યા અસુરસૃગાત્મા ક્વ સ્વિત્કો વિદ્વાંસમુપ ગાત્પ્રષ્ટુમેતત્
કોણે પ્રથમ જન્મતા, હાડકાં વગરના અને હાડકાં વહન કરનારને જોયો? ધરતીના આત્મા, દેવોના સર્જક ક્યાં છે? જાણનારો કોણ છે, જે પૂછવા ગયો?
પાકઃ પૃચ્છામિ મનસાવિજાનન્દેવાનામેના નિહિતા પદાનિ । વત્સે બષ્કયેઽધિ સપ્ત તન્તૂન્વિ તત્નિરે કવય ઓતવા ઉ
હું અજાણ છું, પણ મનથી પૂછું છું, દેવતાઓના પગલાં ક્યાં મુકાયા છે? વાછરડા અને વાછરિયાના શરીરે જ્ઞાની લોકોએ સાત દોરા વણ્યા છે.