હનામૈનાઁ ઇતિ ત્વષ્ટા યદબ્રવીચ્ચમસં યે દેવપાનમનિન્દિષુઃ । અન્યા નામાનિ કૃણ્વતે સુતે સચાઁ અન્યૈરેનાન્કન્યા નામભિ સ્પરત્
'આને મારી નાખીએ,' એમ ત્વષ્ટાએ કહ્યું, જ્યારે દેવોના પાનારા એ પાત્રનું માન રાખ્યું નહીં; બીજા પત્રમાં નવા નામ આપે છે, બીજાઓ કન્યાના નામથી તેને સ્પર્શે છે.
ઇન્દ્રો હરી યુયુજે અશ્વિના રથં બૃહસ્પતિર્વિશ્વરૂપામુપાજત । ઋભુર્વિભ્વા વાજો દેવાઁ અગચ્છત સ્વપસો યજ્ઞિયં ભાગમૈતન
ઇન્દ્રે પોતાના બે ઘોડા જોડ્યા, અશ્વિનોએ પોતાનો રથ જોડ્યો, બૃહસ્પતિ સર્વરૂપ પાસે પહોંચ્યા; ઋભુ, વિભ્વાન, વાજા, દેવો યજ્ઞના ભાગ માટે કુશળતાથી આવ્યા.
નિશ્ચર્મણો ગામરિણીત ધીતિભિર્યા જરન્તા યુવશા તાકૃણોતન । સૌધન્વના અશ્વાદશ્વમતક્ષત યુક્ત્વા રથમુપ દેવાઁ અયાતન
તેમની બુદ્ધિથી તેમણે ચામડામાંથી ગાય બનાવી, જે વૃદ્ધ હતી તેને યુવાન કરી; સૌધન્વનોએ ઘોડામાંથી ઘોડો બનાવ્યો, રથ જોડીને દેવો પાસે આવ્યા.
ઇદમુદકં પિબતેત્યબ્રવીતનેદં વા ઘા પિબતા મુઞ્જનેજનમ્ । સૌધન્વના યદિ તન્નેવ હર્યથ તૃતીયે ઘા સવને માદયાધ્વૈ
'આ પાણી પીવો,' એમ તેમણે કહ્યું, 'અથવા આ મુંજના રસ પીવો.' જો તમે, સૌધન્વનો, એ જ ઇચ્છો, તો ત્રીજા સવને આનંદ માણો.
આપો ભૂયિષ્ઠા ઇત્યેકો અબ્રવીદગ્નિર્ભૂયિષ્ઠ ઇત્યન્યો અબ્રવીત્ । વધર્યન્તીં બહુભ્યઃ પ્રૈકો અબ્રવીદૃતા વદન્તશ્ચમસાઁ અપિંશત
'પાણી વધારે હોવું જોઈએ,' એકએ કહ્યું; 'અગ્નિ વધારે હોવો જોઈએ,' બીજાએ કહ્યું; 'પાત્ર ઘણાને વહેંચવું જોઈએ,' ત્રીજાએ કહ્યું; સાચું બોલીને, તેમણે પાત્રો ભરી દીધા.
શ્રોણામેક ઉદકં ગામવાજતિ માંસમેકઃ પિંશતિ સૂનયાભૃતમ્ । આ નિમ્રુચઃ શકૃદેકો અપાભરત્કિં સ્વિત્પુત્રેભ્યઃ પિતરા ઉપાવતુઃ
એક જણ ગાયના પાંજરમાંથી પાણી લઈ જાય છે, બીજો તેના માંસને કૂતરાને આપવા માટે કાપે છે, ત્રીજો એકલો ગાયનું ગંધક દૂર કરે છે; તો માતા-પિતાએ પોતાના દીકરાઓ માટે શું કર્યું હશે?
ઉદ્વત્સ્વસ્મા અકૃણોતના તૃણં નિવત્સ્વપઃ સ્વપસ્યયા નરઃ । અગોહ્યસ્ય યદસસ્તના ગૃહે તદદ્યેદમૃભવો નાનુ ગચ્છથ
જ્યારે ગાયને બહાર લઈ ગયા ત્યારે અમને ઘાસ આપ્યું, અને પાછા લાવ્યા ત્યારે પોતાની કળા વડે પાણી આપ્યું. એ અજ્ઞાતના ઘરમાં જે છે, એમાં આજે તમે, ઋભુઓ, ભાગ ન લો.
સમ્મીલ્ય યદ્ભુવના પર્યસર્પત ક્વ સ્વિત્તાત્યા પિતરા વ આસતુઃ । અશપત યઃ કરસ્નં વ આદદે યઃ પ્રાબ્રવીત્પ્રો તસ્મા અબ્રવીતન
જ્યારે તમે આખા જગતને ઘેરીને ફર્યા, ત્યારે એ માતા-પિતા ક્યાં બેઠા હતા કે ક્યાં ગયા? જેમણે આખું હાથ લઈ લીધું તેને શાપ આપ્યો; અને જેમણે બોલવું હતું, તેમને બોલવા દો.
સુષુપ્વાંસ ઋભવસ્તદપૃચ્છતાગોહ્ય ક ઇદં નો અબૂબુધત્ । શ્વાનં બસ્તો બોધયિતારમબ્રવીત્સંવત્સર ઇદમદ્યા વ્યખ્યત
ઋભુઓ ઊંઘી રહ્યા ત્યારે પૂછ્યું: 'અજ્ઞાત દેવ, અમને કોણે જગાડ્યા?' તો મેષએ કૂતરાને, જે જગાડનાર છે, કહ્યું: 'આ વાત આજે એક વર્ષ પછી ખુલ્લી પડી છે.'
દિવા યાન્તિ મરુતો ભૂમ્યાગ્નિરયં વાતો અન્તરિક્ષેણ યાતિ । અદ્ભિર્યાતિ વરુણઃ સમુદ્રૈર્યુષ્માઁ ઇચ્છન્તઃ શવસો નપાતઃ
દિવસે મારુતો ચાલે છે, પૃથ્વી પર અગ્નિ છે, આ પવન આકાશમાં વહે છે; વરુણ પાણી અને સમુદ્ર સાથે જાય છે—તમને ઇચ્છતા, હે શક્તિના પુત્રો.
મા નો મિત્રો વરુણો અર્યમાયુરિન્દ્ર ઋભુક્ષા મરુતઃ પરિ ખ્યન્ । યદ્વાજિનો દેવજાતસ્ય સપ્તેઃ પ્રવક્ષ્યામો વિદથે વીર્યાણિ
મિત્ર, વરુણ, અર્યમા, ઇન્દ્ર, ઋભુક્ષ, અને મારુતો અમારો દોષ શોધે નહીં, કારણ કે અમે દેવજન્ય ઘોડાની વિરતા સભામાં વર્ણવી રહ્યા છીએ.
યન્નિર્ણિજા રેક્ણસા પ્રાવૃતસ્ય રાતિં ગૃભીતાં મુખતો નયન્તિ । સુપ્રાઙજો મેમ્યદ્વિશ્વરૂપ ઇન્દ્રાપૂષ્ણોઃ પ્રિયમપ્યેતિ પાથઃ
જ્યારે ઢાંકી દેવામાં આવેલ ઘોડાના મોઢામાંથી ઉપાડેલી ભેટને આગળ લઈ જાય છે, ત્યારે સુવ્યવસ્થિત, સર્વરૂપ અને ઇન્દ્ર-પૂષણને પ્રિય એવી પંથ આગળ વધે.
એષ ચ્છાગઃ પુરો અશ્વેન વાજિના પૂષ્ણો ભાગો નીયતે વિશ્વદેવ્યઃ । અભિપ્રિયં યત્પુરોળાશમર્વતા ત્વષ્ટેદેનં સૌશ્રવસાય જિન્વતિ
આ છાગ, પૂષણનો ભાગ, ઝડપી ઘોડા પહેલા સર્વ દેવતાઓ માટે લઈ જાય છે; જેમ પ્રિય પકવાન ઝડપી માટે છે, તેમ ત્વષ્ટા તેને સૌશ્રવસ માટે પ્રેરે છે.
યદ્ધવિષ્યમૃતુશો દેવયાનં ત્રિર્માનુષાઃ પર્યશ્વં નયન્તિ । અત્રા પૂષ્ણઃ પ્રથમો ભાગ એતિ યજ્ઞં દેવેભ્યઃ પ્રતિવેદયન્નજઃ
જ્યારે યોગ્ય સમયે મનુષ્યો ઘોડાને ત્રણ વાર દેવતાઓ માટે ફરાવે છે, ત્યારે અહીં પૂષણનો પહેલો ભાગ જાય છે, અને બકરો યજ્ઞને દેવતાઓ સુધી પહોંચાડે છે.
હોતાધ્વર્યુરાવયા અગ્નિમિન્ધો ગ્રાવગ્રાભ ઉત શંસ્તા સુવિપ્રઃ । તેન યજ્ઞેન સ્વરંકૃતેન સ્વિષ્ટેન વક્ષણા આ પૃણધ્વમ્
હોતૃ, અધ્વર્યુ, અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરનાર, પથ્થર પકડનાર અને વિદ્વાન સ્તોતાર—આ સારી રીતે ગોઠવાયેલા, યોગ્ય યજ્ઞથી તમે તમારા ઘર ભરી દો.
યૂપવ્રસ્કા ઉત યે યૂપવાહાશ્ચષાલં યે અશ્વયૂપાય તક્ષતિ । યે ચાર્વતે પચનં સમ્ભરન્ત્યુતો તેષામભિગૂર્તિર્ન ઇન્વતુ
જે યૂપના થાંભલા તૈયાર કરે છે, જે યૂપ લાવે છે, જે ઘોડાના યૂપ બનાવે છે અને જે ઝડપી માટે રસોઈ ભેગી કરે છે—તેમની પ્રશંસા અમને મળે.
ઉપ પ્રાગાત્સુમન્મેઽધાયિ મન્મ દેવાનામાશા ઉપ વીતપૃષ્ઠઃ । અન્વેનં વિપ્રા ઋષયો મદન્તિ દેવાનાં પુષ્ટે ચકૃમા સુબન્ધુમ્
મારો પ્રેરિત વિચાર દેવતાઓ સમક્ષ સારી રીતે સ્થિર થાય, જેમ ઈચ્છા આવે છે, જેમ વિદ્વાન ઋષિઓ તેમાં આનંદ મેળવે છે; અમે ઘોડાને દેવતાઓના પોષણ માટે પ્રિય મિત્ર બનાવ્યો છે.
યદ્વાજિનો દામ સંદાનમર્વતો યા શીર્ષણ્યા રશના રજ્જુરસ્ય । યદ્વા ઘાસ્ય પ્રભૃતમાસ્યે તૃણં સર્વા તા તે અપિ દેવેષ્વસ્તુ
ઝડપદાર ઘોડાની દોરી, બાંધવાની રશી, માથાની દોરી, લગામ કે મોઢામાં મૂકેલું ઘાસ—આ બધું તારે માટે દેવતાઓ પાસે રહે.
યદશ્વસ્ય ક્રવિષો મક્ષિકાશ યદ્વા સ્વરૌ સ્વધિતૌ રિપ્તમસ્તિ । યદ્ધસ્તયોઃ શમિતુર્યન્નખેષુ સર્વા તા તે અપિ દેવેષ્વસ્તુ
ઘોડાના માંસને જે માખીઓએ અડ્યું છે, કે છરી કે કુહાડીથી જે કાપાયું છે, કે કાપનારના હાથ પર કે નખ નીચે જે છે—આ બધું તારે માટે દેવતાઓ પાસે રહે.
યદૂવધ્યમુદરસ્યાપવાતિ ય આમસ્ય ક્રવિષો ગન્ધો અસ્તિ । સુકૃતા તચ્છમિતારઃ કૃણ્વન્તૂત મેધં શૃતપાકં પચન્તુ
પેટમાંથી જે કાઢી નાખવાનું છે, કાચા માંસની જે વાસ છે, તે કુશળ કાપનાર તૈયાર કરે અને યજ્ઞ માટે સારી રીતે રાંધે.
યત્તે ગાત્રાદગ્નિના પચ્યમાનાદભિ શૂલં નિહતસ્યાવધાવતિ । મા તદ્ભૂમ્યામા શ્રિષન્મા તૃણેષુ દેવેભ્યસ્તદુશદ્ભ્યો રાતમસ્તુ
તારા શરીરમાંથી અગ્નિમાં રાંધાતા જે શૂલ પરથી ટપકે છે, તે જમીન કે ઘાસ પર ન પડે; તે દેવતાઓ અને યોગ્યને અર્પણ થવું જોઈએ.
યે વાજિનં પરિપશ્યન્તિ પક્વં ય ઈમાહુઃ સુરભિર્નિર્હરેતિ । યે ચાર્વતો માંસભિક્ષામુપાસત ઉતો તેષામભિગૂર્તિર્ન ઇન્વતુ
જે પકાવેલા ઘોડાને જુએ છે, જે કહે છે 'સુગંધિતને બહાર લાવો', અને જે ઘોડાના માંસનો ભાગ માંગે છે—તેમની પ્રશંસા અમને મળે.
યન્નીક્ષણં માઁસ્પચન્યા ઉખાયા યા પાત્રાણિ યૂષ્ણ આસેચનાનિ । ઊષ્મણ્યાપિધાના ચરૂણામઙ્કાઃ સૂનાઃ પરિ ભૂષન્ત્યશ્વમ્
રસોઈની પાતીમાંથી જે ટપકે છે, જે વાસણો, રસ છાનવાની ચાળણીઓ, વાસણના ઢાંકણા, કાંટા, કાપનાર—all ઘોડાને ઘેરી લેશે.
નિક્રમણં નિષદનં વિવર્તનં યચ્ચ પડ્બીશમર્વતઃ । યચ્ચ પપૌ યચ્ચ ઘાસિં જઘાસ સર્વા તા તે અપિ દેવેષ્વસ્તુ
ઘોડાની ચાલ, બેઠકો, વળાંક અને તેના ચાર પગે જે કર્યું, જે તે પીધું, જે ખાધું—આ બધું દેવતાઓમાં તને સમર્પિત થાય.
મા ત્વાગ્નિર્ધ્વનયીદ્ધૂમગન્ધિર્મોખા ભ્રાજન્ત્યભિ વિક્ત જઘ્રિઃ । ઇષ્ટં વીતમભિગૂર્તં વષટ્કૃતં તં દેવાસઃ પ્રતિ ગૃભ્ણન્ત્યશ્વમ્
તને આગ ધૂમ્ર સુગંધથી દહાવું નહીં, તેજસ્વી છરી તને ન સ્પર્શે. જે યજ્ઞ માટે તૈયાર કરાયું છે, શુદ્ધ છે અને 'વષટ્' ઉચ્ચાર સાથે અર્પણ થયું છે, તે દેવતાઓ ઘોડા રૂપે સ્વીકારે છે.
યદશ્વાય વાસ ઉપસ્તૃણન્ત્યધીવાસં યા હિરણ્યાન્યસ્મૈ । સંદાનમર્વન્તં પડ્બીશં પ્રિયા દેવેષ્વા યામયન્તિ
જ્યારે ઘોડા માટે ઓઢણ પાથરાય છે, કપડાં અને સોનાં ધરાય છે, ત્યારે પ્રિય, ઝડપી, ચાર પગવાળો ઘોડો દેવતાઓને અર્પણ થાય છે.
યત્તે સાદે મહસા શૂકૃતસ્ય પાર્ષ્ણ્યા વા કશયા વા તુતોદ । સ્રુચેવ તા હવિષો અધ્વરેષુ સર્વા તા તે બ્રહ્મણા સૂદયામિ
ઘોડા, તને જે જોરથી કસોટી કે ચાબુકથી વાગ્યું હોય, જેમ યજ્ઞમાં ચમચી હવનને સ્પર્શે છે, તેમ હું પવિત્ર વાણીથી એ બધું તારી મુક્તિ માટે છોડી દઉં છું.
ચતુસ્ત્રિંશદ્વાજિનો દેવબન્ધોર્વઙ્ક્રીરશ્વસ્ય સ્વધિતિઃ સમેતિ । અચ્છિદ્રા ગાત્રા વયુના કૃણોત પરુષ્પરુરનુઘુષ્યા વિ શસ્ત
ચોત્રીસ પાંજરાં, દેવતાના બંધન, ઘોડાની વાંકી હાડકી નજીક આવે છે; કુશળતાથી અંગો અખંડ રાખો, સાંધા ઢીલા કરો અને કાપણી સ્વચ્છ રાખો.
એકસ્ત્વષ્ટુરશ્વસ્યા વિશસ્તા દ્વા યન્તારા ભવતસ્તથ ઋતુઃ । યા તે ગાત્રાણામૃતુથા કૃણોમિ તાતા પિણ્ડાનાં પ્ર જુહોમ્યગ્નૌ
એક ત્વષ્ટ્ર દ્વારા ઘોડાની કાપણી, બે માર્ગદર્શક અને ઋતુ પણ છે; તારા અંગોનું જે ઋતુ પ્રમાણે તૈયાર કરું છું, તે ભાગ અગ્નિમાં અર્પણ કરું છું.
મા ત્વા તપત્પ્રિય આત્માપિયન્તં મા સ્વધિતિસ્તન્વ આ તિષ્ઠિપત્તે । મા તે ગૃધ્નુરવિશસ્તાતિહાય છિદ્રા ગાત્રાણ્યસિના મિથૂ કઃ
પ્રિય તાપ તને દહાવું નહીં, છરી તારા શરીર પર ન રહે, લોભી કે બેદરકાર કાપનાર તને નુકસાન ન પહોંચાડે, છરી તારા અંગો તોડી ન નાખે કે એકબીજાને વાગે નહીં.