વસૂ રુદ્રા પુરુમન્તૂ વૃધન્તા દશસ્યતં નો વૃષણાવભિષ્ટૌ । દસ્રા હ યદ્રેક્ણ ઔચથ્યો વાં પ્ર યત્સસ્રાથે અકવાભિરૂતી
હે દયાળુ અને સમૃદ્ધ રુદ્રો, અમારે પર કૃપા કરો. હે આશ્ચર્યજનક દેવો, જ્યારે ઔચથ્ય તમને બોલાવે છે, ત્યારે તમે ઝડપી સહાય લઈને આવો છો.
કો વાં દાશત્સુમતયે ચિદસ્યૈ વસૂ યદ્ધેથે નમસા પદે ગોઃ । જિગૃતમસ્મે રેવતીઃ પુરંધીઃ કામપ્રેણેવ મનસા ચરન્તા
કોણ તમારી કૃપા માટે પૂજા કરશે, હે ધનની દાતાઓ, જ્યારે તમે ગાયના સ્થાન પર નમ્રતાથી આવો છો? અમને સુંદર દાન આપો, જેમ મનથી ઇચ્છા કરીને ચાલો છો.
યુક્તો હ યદ્વાં તૌગ્ર્યાય પેરુર્વિ મધ્યે અર્ણસો ધાયિ પજ્રઃ । ઉપ વામવઃ શરણં ગમેયં શૂરો નાજ્મ પતયદ્ભિરેવૈઃ
જ્યારે તમારો રથ તુગ્રના પુત્ર માટે જોડાય છે, તે જળના મધ્યમાં સ્થપાય છે. હું તમારી રક્ષા હેઠળ આશ્રય પામું, જેમ વીર શત્રુઓથી બચવા દોડે છે.
ઉપસ્તુતિરૌચથ્યમુરુષ્યેન્મા મામિમે પતત્રિણી વિ દુગ્ધામ્ । મા મામેધો દશતયશ્ચિતો ધાક્પ્ર યદ્વાં બદ્ધસ્ત્મનિ ખાદતિ ક્ષામ્
ઔચથ્યની સ્તુતિ તમારી સુધી પહોંચે, હે મહાન દેવો. ત્રણ પાંખવાળો પક્ષી મને સૂકવી ન નાખે, લોભી દુશ્મન મને નુકસાન ન કરે, અને ફાંસમાં બંધાયેલો ધરતીને ખાઈ ન જાય.
ન મા ગરન્નદ્યો માતૃતમા દાસા યદીં સુસમુબ્ધમવાધુઃ । શિરો યદસ્ય ત્રૈતનો વિતક્ષત્સ્વયં દાસ ઉરો અંસાવપિ ગ્ધ
માતૃરૂપ નદીઓ મને ગળી ન જાય, દાસોએ જો મને મજબૂતીથી બાંધ્યો હોય તો પણ. જ્યારે ત્રૈતન દાસાનું માથું ફોડી નાખે છે, ત્યારે તેનું છાતી અને ખભા પોતે તૂટી જાય છે.
દીર્ઘતમા મામતેયો જુજુર્વાન્દશમે યુગે । અપામર્થં યતીનાં બ્રહ્મા ભવતિ સારથિઃ
મમતા પુત્ર દીર્ઘતમાએ દસમા યુગમાં સેવા આપી છે. જળમાં તપસ્યામાં તત્પર રહી, તે પ્રેરિત સાધુઓનો રથચાલક બને છે.
પ્ર દ્યાવા યજ્ઞૈઃ પૃથિવી ઋતાવૃધા મહી સ્તુષે વિદથેષુ પ્રચેતસા । દેવેભિર્યે દેવપુત્રે સુદંસસેત્થા ધિયા વાર્યાણિ પ્રભૂષતઃ
હું વિશાળ પૃથ્વી અને આકાશની સ્તુતિ કરું છું, જે યજ્ઞ અને સત્યથી મજબૂત થયા છે. હે દેવપુત્રો, તમે દેવો સાથે મળીને બુદ્ધિથી મહાન શક્તિઓ પ્રાપ્ત કરી છે.
ઉત મન્યે પિતુરદ્રુહો મનો માતુર્મહિ સ્વતવસ્તદ્ધવીમભિઃ । સુરેતસા પિતરા ભૂમ ચક્રતુરુરુ પ્રજાયા અમૃતં વરીમભિઃ
હું પિતાનું નિર્દોષ મન અને માતાની મહાન શક્તિને આ પ્રાર્થનાથી માનું છું; બંને સુખાકારી વાવેતરવાળા પિતા-માતા એ ધરતીને વિશાળ બનાવી અને સંતાન માટે અમર માર્ગો ઊભા કર્યા.
તે સૂનવઃ સ્વપસઃ સુદંસસો મહી જજ્ઞુર્માતરા પૂર્વચિત્તયે । સ્થાતુશ્ચ સત્યં જગતશ્ચ ધર્મણિ પુત્રસ્ય પાથઃ પદમદ્વયાવિનઃ
એ કુશળ અને બુદ્ધિશાળી પુત્રોને બંને માતાઓએ પ્રાચીન જ્ઞાન માટે જન્મ આપ્યો; સ્થિર અને ચલ વિશ્વના નિયમમાં, તેઓ પુત્રના સાચા માર્ગને અખંડિત રીતે જાળવે છે.
તે માયિનો મમિરે સુપ્રચેતસો જામી સયોની મિથુના સમોકસા । નવ્યંનવ્યં તન્તુમા તન્વતે દિવિ સમુદ્રે અન્તઃ કવયઃ સુદીતયઃ
એ માયાવાન અને સુજ્ઞાનવાળા, એક જ ગર્ભમાંથી જન્મેલા, જોડિયા અને સાથે રહેતા છે; નવા નવા તંતુઓને, તેજસ્વી બુદ્ધિવાળા જ્ઞાની, આકાશ અને સમુદ્રની અંદર વણે છે.
તદ્રાધો અદ્ય સવિતુર્વરેણ્યં વયં દેવસ્ય પ્રસવે મનામહે । અસ્મભ્યં દ્યાવાપૃથિવી સુચેતુના રયિં ધત્તં વસુમન્તં શતગ્વિનમ્
આજે અમે દેવ સ્વરૂપ સવિતાનું શ્રેષ્ઠ આશીર્વાદ ઈચ્છીએ છીએ; હે આકાશ અને ધરતી, અમને સારી સમજણથી ધન, સંપત્તિ અને અનેક ગાયો આપો.
તે હિ દ્યાવાપૃથિવી વિશ્વશમ્ભુવ ઋતાવરી રજસો ધારયત્કવી । સુજન્મની ધિષણે અન્તરીયતે દેવો દેવી ધર્મણા સૂર્યઃ શુચિઃ
હે આકાશ અને ધરતી, તમે સર્વે માટે કલ્યાણકારી, નિયમ પાળનારા અને બુદ્ધિશાળી છો, તમે વિશાળ જગતને ધારણ કરો છો; સુશીલ ધિષણા, તમે દેવ અને દેવી તરીકે નિયમથી શુદ્ધ સૂર્યમાં વિહાર કરો છો.
ઉરુવ્યચસા મહિની અસશ્ચતા પિતા માતા ચ ભુવનાનિ રક્ષતઃ । સુધૃષ્ટમે વપુષ્યે ન રોદસી પિતા યત્સીમભિ રૂપૈરવાસયત્
વિશાળ અને શક્તિશાળી પિતા-માતા સતત સક્રિય રહીને જગતની રક્ષા કરે છે; મજબૂત શક્તિથી, અજોડ રૂપોથી, પિતાએ આ બંને ક્ષેત્રોને સ્થાપિત કર્યા.
સ વહ્નિઃ પુત્રઃ પિત્રોઃ પવિત્રવાન્પુનાતિ ધીરો ભુવનાનિ માયયા । ધેનું ચ પૃશ્નિં વૃષભં સુરેતસં વિશ્વાહા શુક્રં પયો અસ્ય દુક્ષત
એ અગ્નિ, પિતા-માતાનો પુત્ર, શુદ્ધિકારક છે અને પોતાની શક્તિથી જગતને પવિત્ર કરે છે; ગાય પૃશ્નિ અને વીર્યવાન વાછરડા હંમેશાં તેનું તેજસ્વી દૂધ આપે છે.
અયં દેવાનામપસામપસ્તમો યો જજાન રોદસી વિશ્વશમ્ભુવા । વિ યો મમે રજસી સુક્રતૂયયાજરેભિ સ્કમ્ભનેભિઃ સમાનૃચે
દેવોમાં સૌથી નાનો, સહાયકોમાં પણ, એ જ છે જેણે બંને લોકને ઉત્પન્ન કર્યા, સર્વે માટે કલ્યાણકારી; જેણે બુદ્ધિપૂર્વક ક્ષેત્રોને માપ્યા અને પ્રાચીન આધારોથી સ્તુતિને સ્થિર કરી.
તે નો ગૃણાને મહિની મહિ શ્રવઃ ક્ષત્રં દ્યાવાપૃથિવી ધાસથો બૃહત્ । યેનાભિ કૃષ્ટીસ્તતનામ વિશ્વહા પનાય્યમોજો અસ્મે સમિન્વતમ્
હે આકાશ અને ધરતી, મહાનતાવાળા, અમને મહાન યશ અને શક્તિ આપો, જેના દ્વારા તમે હંમેશાં પ્રજાઓને ફેલાવો છો; અમને બળ અને તાકાત આપો.
કિમુ શ્રેષ્ઠઃ કિં યવિષ્ઠો ન આજગન્કિમીયતે દૂત્યં કદ્યદૂચિમ । ન નિન્દિમ ચમસં યો મહાકુલોઽગ્ને ભ્રાતર્દ્રુણ ઇદ્ભૂતિમૂદિમ
કયું શ્રેષ્ઠ છે, કયું સૌથી નવું છે, હજુ આવ્યું નથી? કોણ દૂત બની મોકલાયું છે, શું કહીએ? અમે એ પાત્રને નિંદા કરતા નથી, જે મહાન વંશનું છે; હે અગ્નિ ભાઈ, લાકડાની સમૃદ્ધિનું સ્તુતિ કરીએ.
એકં ચમસં ચતુરઃ કૃણોતન તદ્વો દેવા અબ્રુવન્તદ્વ આગમમ્ । સૌધન્વના યદ્યેવા કરિષ્યથ સાકં દેવૈર્યજ્ઞિયાસો ભવિષ્યથ
એક પાત્રને ચાર બનાવો, આવું દેવોએ તમને કહ્યું; તેથી તમે આવ્યા. જો તમે, સૌધન્વનોએ, આવું કરો, તો દેવો સાથે યજ્ઞ માટે યોગ્ય બની જશો.
અગ્નિં દૂતં પ્રતિ યદબ્રવીતનાશ્વઃ કર્ત્વો રથ ઉતેહ કર્ત્વઃ । ધેનુઃ કર્ત્વા યુવશા કર્ત્વા દ્વા તાનિ ભ્રાતરનુ વઃ કૃત્વ્યેમસિ
જ્યારે તમે અગ્નિ દૂતને કહ્યું: 'અહીં ઘોડો બનાવીએ, રથ બનાવીએ, ગાય બનાવીએ, યુવાન બનાવીએ', ભાઈઓ, આ બધું અમે તમારા માટે કર્યું.
ચકૃવાંસ ઋભવસ્તદપૃચ્છત ક્વેદભૂદ્યઃ સ્ય દૂતો ન આજગન્ । યદાવાખ્યચ્ચમસાઞ્ચતુરઃ કૃતાનાદિત્ત્વષ્ટા ગ્નાસ્વન્તર્ન્યાનજે
આ બધું કર્યા પછી ઋભુોએ પૂછ્યું: 'આજે એ દૂત ક્યાં છે, જે આવ્યો નથી?' જ્યારે ચાર પાત્રો બનાવ્યા એ જાહેર કર્યું, ત્યારે ત્વષ્ટા દેવીઓમાં પ્રવેશ્યા.
હનામૈનાઁ ઇતિ ત્વષ્ટા યદબ્રવીચ્ચમસં યે દેવપાનમનિન્દિષુઃ । અન્યા નામાનિ કૃણ્વતે સુતે સચાઁ અન્યૈરેનાન્કન્યા નામભિ સ્પરત્
'આને મારી નાખીએ,' એમ ત્વષ્ટાએ કહ્યું, જ્યારે દેવોના પાનારા એ પાત્રનું માન રાખ્યું નહીં; બીજા પત્રમાં નવા નામ આપે છે, બીજાઓ કન્યાના નામથી તેને સ્પર્શે છે.
ઇન્દ્રો હરી યુયુજે અશ્વિના રથં બૃહસ્પતિર્વિશ્વરૂપામુપાજત । ઋભુર્વિભ્વા વાજો દેવાઁ અગચ્છત સ્વપસો યજ્ઞિયં ભાગમૈતન
ઇન્દ્રે પોતાના બે ઘોડા જોડ્યા, અશ્વિનોએ પોતાનો રથ જોડ્યો, બૃહસ્પતિ સર્વરૂપ પાસે પહોંચ્યા; ઋભુ, વિભ્વાન, વાજા, દેવો યજ્ઞના ભાગ માટે કુશળતાથી આવ્યા.
નિશ્ચર્મણો ગામરિણીત ધીતિભિર્યા જરન્તા યુવશા તાકૃણોતન । સૌધન્વના અશ્વાદશ્વમતક્ષત યુક્ત્વા રથમુપ દેવાઁ અયાતન
તેમની બુદ્ધિથી તેમણે ચામડામાંથી ગાય બનાવી, જે વૃદ્ધ હતી તેને યુવાન કરી; સૌધન્વનોએ ઘોડામાંથી ઘોડો બનાવ્યો, રથ જોડીને દેવો પાસે આવ્યા.
ઇદમુદકં પિબતેત્યબ્રવીતનેદં વા ઘા પિબતા મુઞ્જનેજનમ્ । સૌધન્વના યદિ તન્નેવ હર્યથ તૃતીયે ઘા સવને માદયાધ્વૈ
'આ પાણી પીવો,' એમ તેમણે કહ્યું, 'અથવા આ મુંજના રસ પીવો.' જો તમે, સૌધન્વનો, એ જ ઇચ્છો, તો ત્રીજા સવને આનંદ માણો.
આપો ભૂયિષ્ઠા ઇત્યેકો અબ્રવીદગ્નિર્ભૂયિષ્ઠ ઇત્યન્યો અબ્રવીત્ । વધર્યન્તીં બહુભ્યઃ પ્રૈકો અબ્રવીદૃતા વદન્તશ્ચમસાઁ અપિંશત
'પાણી વધારે હોવું જોઈએ,' એકએ કહ્યું; 'અગ્નિ વધારે હોવો જોઈએ,' બીજાએ કહ્યું; 'પાત્ર ઘણાને વહેંચવું જોઈએ,' ત્રીજાએ કહ્યું; સાચું બોલીને, તેમણે પાત્રો ભરી દીધા.
શ્રોણામેક ઉદકં ગામવાજતિ માંસમેકઃ પિંશતિ સૂનયાભૃતમ્ । આ નિમ્રુચઃ શકૃદેકો અપાભરત્કિં સ્વિત્પુત્રેભ્યઃ પિતરા ઉપાવતુઃ
એક જણ ગાયના પાંજરમાંથી પાણી લઈ જાય છે, બીજો તેના માંસને કૂતરાને આપવા માટે કાપે છે, ત્રીજો એકલો ગાયનું ગંધક દૂર કરે છે; તો માતા-પિતાએ પોતાના દીકરાઓ માટે શું કર્યું હશે?
ઉદ્વત્સ્વસ્મા અકૃણોતના તૃણં નિવત્સ્વપઃ સ્વપસ્યયા નરઃ । અગોહ્યસ્ય યદસસ્તના ગૃહે તદદ્યેદમૃભવો નાનુ ગચ્છથ
જ્યારે ગાયને બહાર લઈ ગયા ત્યારે અમને ઘાસ આપ્યું, અને પાછા લાવ્યા ત્યારે પોતાની કળા વડે પાણી આપ્યું. એ અજ્ઞાતના ઘરમાં જે છે, એમાં આજે તમે, ઋભુઓ, ભાગ ન લો.
સમ્મીલ્ય યદ્ભુવના પર્યસર્પત ક્વ સ્વિત્તાત્યા પિતરા વ આસતુઃ । અશપત યઃ કરસ્નં વ આદદે યઃ પ્રાબ્રવીત્પ્રો તસ્મા અબ્રવીતન
જ્યારે તમે આખા જગતને ઘેરીને ફર્યા, ત્યારે એ માતા-પિતા ક્યાં બેઠા હતા કે ક્યાં ગયા? જેમણે આખું હાથ લઈ લીધું તેને શાપ આપ્યો; અને જેમણે બોલવું હતું, તેમને બોલવા દો.
સુષુપ્વાંસ ઋભવસ્તદપૃચ્છતાગોહ્ય ક ઇદં નો અબૂબુધત્ । શ્વાનં બસ્તો બોધયિતારમબ્રવીત્સંવત્સર ઇદમદ્યા વ્યખ્યત
ઋભુઓ ઊંઘી રહ્યા ત્યારે પૂછ્યું: 'અજ્ઞાત દેવ, અમને કોણે જગાડ્યા?' તો મેષએ કૂતરાને, જે જગાડનાર છે, કહ્યું: 'આ વાત આજે એક વર્ષ પછી ખુલ્લી પડી છે.'
દિવા યાન્તિ મરુતો ભૂમ્યાગ્નિરયં વાતો અન્તરિક્ષેણ યાતિ । અદ્ભિર્યાતિ વરુણઃ સમુદ્રૈર્યુષ્માઁ ઇચ્છન્તઃ શવસો નપાતઃ
દિવસે મારુતો ચાલે છે, પૃથ્વી પર અગ્નિ છે, આ પવન આકાશમાં વહે છે; વરુણ પાણી અને સમુદ્ર સાથે જાય છે—તમને ઇચ્છતા, હે શક્તિના પુત્રો.