બોધા મે અસ્ય વચસો યવિષ્ઠ મંહિષ્ઠસ્ય પ્રભૃતસ્ય સ્વધાવઃ । પીયતિ ત્વો અનુ ત્વો ગૃણાતિ વન્દારુસ્તે તન્વં વન્દે અગ્ને
હે યુવાન અગ્નિ, મારા આ વચન સાંભળ; હે મહાન, સ્વયં-પોષક, વિશાળ ભેટના સ્વામી, તારો ભક્ત તારી પ્રશંસા કરે છે અને તારી આરાધના કરે છે; હું તારી મૂર્તિને વંદન કરું છું.
યે પાયવો મામતેયં તે અગ્ને પશ્યન્તો અન્ધં દુરિતાદરક્ષન્ । રરક્ષ તાન્સુકૃતો વિશ્વવેદા દિપ્સન્ત ઇદ્રિપવો નાહ દેભુઃ
હે અગ્નિ, જે રક્ષકો મારા કુટુંબના નથી, તેઓએ અંધકાર જોઈને દુઃખથી બચાવ કર્યો; તું સર્વજ્ઞ અને સારા લોકોને બચાવતો, જ્યારે ઈર્ષ્યાળુ દુશ્મનો કદી જીત્યા નહીં.
યો નો અગ્ને અરરિવાઁ અઘાયુરરાતીવા મર્ચયતિ દ્વયેન । મન્ત્રો ગુરુઃ પુનરસ્તુ સો અસ્મા અનુ મૃક્ષીષ્ટ તન્વં દુરુક્તૈઃ
હે અગ્નિ, જે કોઈ અમને વિરોધ કરે છે, ભલે તે દુષ્ટ હોય કે શત્રુ, શક્તિશાળી મંત્ર તેને પાછો ફેરે; અમારું શરીર દુર્ભાષા થી શુદ્ધ કર.
ઉત વા યઃ સહસ્ય પ્રવિદ્વાન્મર્તો મર્તં મર્ચયતિ દ્વયેન । અતઃ પાહિ સ્તવમાન સ્તુવન્તમગ્ને માકિર્નો દુરિતાય ધાયીઃ
અથવા જો કોઈ શક્તિશાળી, બુદ્ધિશાળી માનવ બીજાને દગાથી દુઃખ આપે, તો હે અગ્નિ, તારા ભક્ત અને સ્તુતિ કરનારને તું એના દુઃખથી બચાવ, અમને કોઈ દુઃખ ન થાય.
મથીદ્યદીં વિષ્ટો માતરિશ્વા હોતારં વિશ્વાપ્સું વિશ્વદેવ્યમ્ । નિ યં દધુર્મનુષ્યાસુ વિક્ષુ સ્વર્ણ ચિત્રં વપુષે વિભાવમ્
જ્યારે માતરિશ્વાને તેને ઉકાળી કાઢ્યો, સર્વજ્ઞ હોતાર, જે બધાં જળોમાં વ્યાપક છે, ત્યારે મનુષ્યોએ તેને જાતિમાં સ્થાપિત કર્યો, તેજસ્વી અને સુંદર રૂપે પ્રગટ કર્યો.
દદાનમિન્ન દદભન્ત મન્માગ્નિર્વરૂથં મમ તસ્ય ચાકન્ । જુષન્ત વિશ્વાન્યસ્ય કર્મોપસ્તુતિં ભરમાણસ્ય કારોઃ
હે અગ્નિ, હું તને અને મને રક્ષણ મળે એ માટે મારા વિચારો અર્પણ કરું છું, જે ક્યારેય ખૂટતા નથી; તારા બધા કર્મો સ્વીકારવામાં આવે, જેમ કવિ સ્તુતિને વહન કરે છે.
નિત્યે ચિન્નુ યં સદને જગૃભ્રે પ્રશસ્તિભિર્દધિરે યજ્ઞિયાસઃ । પ્ર સૂ નયન્ત ગૃભયન્ત ઇષ્ટાવશ્વાસો ન રથ્યો રારહાણાઃ
યજ્ઞસ્થળે પણ, પૂજનીયોએ તેને પ્રશંસાથી સ્થાપિત કર્યો છે; તેઓ ધારોને આગળ વધારે છે, ઇચ્છિતને પકડી રાખે છે, જેમ રથ માટે આતુર ઘોડા હોય છે.
પુરૂણિ દસ્મો નિ રિણાતિ જમ્ભૈરાદ્રોચતે વન આ વિભાવા । આદસ્ય વાતો અનુ વાતિ શોચિરસ્તુર્ન શર્યામસનામનુ દ્યૂન્
આશ્ચર્યજનક અગ્નિ પોતાના જડબાથી અનેક વસ્તુઓ તોડે છે; તે જંગલમાં તેજસ્વી રીતે ઝળકે છે; તેની જ્વાળા પવનને અનુસરે છે, તીક્ષ્ણ ભાલા જેવી, દિવસ સુધી વિસ્તરે છે.
ન યં રિપવો ન રિષણ્યવો ગર્ભે સન્તં રેષણા રેષયન્તિ । અન્ધા અપશ્યા ન દભન્નભિખ્યા નિત્યાસ ઈં પ્રેતારો અરક્ષન્
કોઈ શત્રુ કે વિરોધી, ભલે ગર્ભમાં રહેતો હોય, તેને હલાવી શકતો નથી; અંધ અને અજાણ લોકો તેની નજીક જઈને પણ તેને નુકસાન આપી શકતા નથી; શાશ્વત રક્ષકો તેને સુરક્ષિત રાખે છે.
મહઃ સ રાય એષતે પતિર્દન્નિન ઇનસ્ય વસુનઃ પદ આ । ઉપ ધ્રજન્તમદ્રયો વિધન્નિત્
મહાન ધનની માલિક, દયાળુ અને ખજાનાના માર્ગે ચાલે છે; જ્યારે તે પિષણ માટે આવે છે, ત્યારે પથ્થરો તેની પાસે આવે છે.
સ યો વૃષા નરાં ન રોદસ્યોઃ શ્રવોભિરસ્તિ જીવપીતસર્ગઃ । પ્ર યઃ સસ્રાણઃ શિશ્રીત યોનૌ
માણસોમાં વાછરડો સમાન, બંને લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે, જીવંત અને પ્રશંસાથી ભરપૂર છે; તે આગળ વધીને ગર્ભમાં સ્થિર થાય છે.
આ યઃ પુરં નાર્મિણીમદીદેદત્યઃ કવિર્નભન્યો નાર્વા । સૂરો ન રુરુક્વાઞ્છતાત્મા
જે કિલ્લામાંથી બહાર આવ્યો છે, તે તેજસ્વી રીતે ઝળક્યો છે, જ્ઞાની છે, વાદળ જેવો છે, દૂર નથી; સૂર્ય જેવો, તે શતગણી શક્તિથી આગળ વધ્યો છે.
અભિ દ્વિજન્મા ત્રી રોચનાનિ વિશ્વા રજાંસિ શુશુચાનો અસ્થાત્ । હોતા યજિષ્ઠો અપાં સધસ્થે
દ્વિજાતિ, તેજસ્વી, ત્રણેય પ્રકાશમય લોકમાં અને સર્વ જગતમાં ઊભો રહ્યો છે; જળના સ્થાનમાં શ્રેષ્ઠ હોતાર છે.
અયં સ હોતા યો દ્વિજન્મા વિશ્વા દધે વાર્યાણિ શ્રવસ્યા । મર્તો યો અસ્મૈ સુતુકો દદાશ
એ જ યજમાન છે, જે બે વાર જન્મેલો છે અને સૌ શુભ વસ્તુઓનું સ્થાપન કરે છે, જેની કીર્તિ પ્રસરે છે; જે મનુષ્ય તેને સોમરસ અર્પણ કરે છે, તે આનંદ પામે છે.
પુરુ ત્વા દાશ્વાન્વોચેઽરિરગ્ને તવ સ્વિદા । તોદસ્યેવ શરણ આ મહસ્ય
હે અગ્નિ, અનેકવાર મેં તને દાતા જાણીને બોલ્યું છે, કેમ કે તું અમારો છે; તું અમને મહાનતામાં મજબૂત આશ્રય જેવો બનીને આવ.
વ્યનિનસ્ય ધનિનઃ પ્રહોષે ચિદરરુષઃ । કદા ચન પ્રજિગતો અદેવયોઃ
શક્તિશાળી, ધનવાન કે ક્રોધી પણ તને હરાવી શકતા નથી; તું તને શરણ આવનારને ક્યારેય છોડતો નથી, ન તો ધર્મવિહિનને.
સ ચન્દ્રો વિપ્ર મર્ત્યો મહો વ્રાધન્તમો દિવિ । પ્રપ્રેત્તે અગ્ને વનુષઃ સ્યામ
જે વિદ્વાન અને તેજસ્વી મનુષ્ય છે, જે સ્વર્ગમાં સૌથી શક્તિશાળી છે, હે અગ્નિ, અમે તારી કૃપાના અનુયાયી બનીએ.
મિત્રં ન યં શિમ્યા ગોષુ ગવ્યવઃ સ્વાધ્યો વિદથે અપ્સુ જીજનન્ । અરેજેતાં રોદસી પાજસા ગિરા પ્રતિ પ્રિયં યજતં જનુષામવઃ
જેમ વિદ્વાનો ગાયોમાંથી ગૌધન માટે, સભામાં અને જળમાં મીત્રને ઉત્પન્ન કરે છે, તેમે, એ બે જગત, શક્તિ અને વાણીથી કંપતાં, પ્રિય અને પૂજનીય આધારને પ્રતિસાદ આપે.
યદ્ધ ત્યદ્વાં પુરુમીળ્હસ્ય સોમિનઃ પ્ર મિત્રાસો ન દધિરે સ્વાભુવઃ । અધ ક્રતું વિદતં ગાતુમર્ચત ઉત શ્રુતં વૃષણા પસ્ત્યાવતઃ
જ્યારે સોમરસ ધરાવનાર યજમાન દ્વારા તમે બંને વારંવાર બોલાવાયા છો, અને મીત્ર જેવા બનીને સ્વભાવથી સ્થાન ગ્રહણ કરો છો, ત્યારે તમે બુદ્ધિ આપો છો, માર્ગ માટે વખાણવામાં આવો છો અને ઘરની રક્ષા માટે પ્રસિદ્ધ છો.
આ વાં ભૂષન્ક્ષિતયો જન્મ રોદસ્યોઃ પ્રવાચ્યં વૃષણા દક્ષસે મહે । યદીમૃતાય ભરથો યદર્વતે પ્ર હોત્રયા શિમ્યા વીથો અધ્વરમ્
તમને, લોકો, આકાશ અને પૃથ્વીનું જન્મ, મહાન શક્તિ માટે કહેવું જોઈએ; જ્યારે તમે અમર અને સત્યવંતને વહન કરો છો, ત્યારે તમે, યજમાન, બુદ્ધિથી યજ્ઞને માર્ગદર્શન આપો છો.
પ્ર સા ક્ષિતિરસુર યા મહિ પ્રિય ઋતાવાનાવૃતમા ઘોષથો બૃહત્ । યુવં દિવો બૃહતો દક્ષમાભુવં ગાં ન ધુર્યુપ યુઞ્જાથે અપઃ
એ મહાન અને પ્રિય આધાર, હે અસુરો, જે તમે ધર્મ અને વિશાળતાથી જાહેર કર્યો છે; તમે બંને મહાન આકાશની કુશળતા લાવ્યા, જેમ ગાયને જૂઆમાં જોડે છે તેમ તમે જળને પ્રવાહિત કર્યા.
મહી અત્ર મહિના વારમૃણ્વથોઽરેણવસ્તુજ આ સદ્મન્ધેનવઃ । સ્વરન્તિ તા ઉપરતાતિ સૂર્યમા નિમ્રુચ ઉષસસ્તક્વવીરિવ
અહીં, તમારી મહાનતાથી, તમે આવરણ દૂર કરો છો, હે શક્તિશાળી; ધૂળ અને આધાર સ્થિર થાય છે; તેઓ ઉપરથી સૂર્યને શોધે છે, જેમ ઉષા પોતાની કિરણોથી કુશળ સ્ત્રીઓ જેવી આવે છે.
આ વામૃતાય કેશિનીરનૂષત મિત્ર યત્ર વરુણ ગાતુમર્ચથઃ । અવ ત્મના સૃજતં પિન્વતં ધિયો યુવં વિપ્રસ્ય મન્મનામિરજ્યથઃ
તમારી પાસે, લાંબા વાળવાળી અમરતા માટે આવી છે, જ્યાં, હે મીત્ર, હે વરુણ, તમે માર્ગ માટે વખાણવામાં આવો છો; તમારી પોતાની શક્તિથી અમારા વિચારોને મુક્ત કરો અને પોષો, તમે બંને કવિના મનને જ્ઞાનથી પ્રેરણા આપો છો.
યો વાં યજ્ઞૈઃ શશમાનો હ દાશતિ કવિર્હોતા યજતિ મન્મસાધનઃ । ઉપાહ તં ગચ્છથો વીથો અધ્વરમચ્છા ગિરઃ સુમતિં ગન્તમસ્મયૂ
જે યજ્ઞથી તમારું પૂજન કરે છે, સાચા હૃદયથી સેવા કરે છે, જે વિદ્વાન યજમાન છે અને સ્તુતિ તૈયાર કરે છે, તેના યજ્ઞમાં તમે માર્ગદર્શન આપો છો, તેની પ્રાર્થનાઓ સુધી આવો છો અને તેને શુભ દયા આપો છો.
યુવાં યજ્ઞૈઃ પ્રથમા ગોભિરઞ્જત ઋતાવાના મનસો ન પ્રયુક્તિષુ । ભરન્તિ વાં મન્મના સંયતા ગિરોઽદૃપ્યતા મનસા રેવદાશાથે
તમે બંને, યજ્ઞ અને ગૌધનથી સૌપ્રથમ શોભિત, સત્યવંત, જેમ મન પ્રવૃત્ત થાય છે; વિચારો સાથે રચાયેલી સ્તુતિઓ તમને વહન કરે છે અને અખૂટ મનથી તમે ધન આપો છો.
રેવદ્વયો દધાથે રેવદાશાથે નરા માયાભિરિતઊતિ માહિનમ્ । ન વાં દ્યાવોઽહભિર્નોત સિન્ધવો ન દેવત્વં પણયો નાનશુર્મઘમ્
તમે બંને, હે પુરૂષો, ધન ધરાવો છો, ધન આપો છો, તમારી શક્તિથી મહાનતાની રક્ષા કરો છો; દિવસો કે નદીઓ, ન તો દેવત્વ, ન તો વેપારીઓએ ક્યારેય તમારી મહાનતાને નુકસાન પહોંચાડ્યું નથી.
યુવં વસ્ત્રાણિ પીવસા વસાથે યુવોરચ્છિદ્રા મન્તવો હ સર્ગાઃ । અવાતિરતમનૃતાનિ વિશ્વ ઋતેન મિત્રાવરુણા સચેથે
તમે બંને સુશોભિત વસ્ત્રો પહેરો છો; તમારા વિચારો નિર્દોષ છે, તમારી રચનાઓ સાચી છે; તમે, મીત્ર અને વરુણ, સત્યથી બધું જાળવો છો અને બધું અસત્ય દૂર કરો છો.
એતચ્ચન ત્વો વિ ચિકેતદેષાં સત્યો મન્ત્રઃ કવિશસ્ત ઋઘાવાન્ । ત્રિરશ્રિં હન્તિ ચતુરશ્રિરુગ્રો દેવનિદો હ પ્રથમા અજૂર્યન્
તમારી આ બુદ્ધિ, હે મીત્ર-વરુણ, અહીં બધામાં ઓળખાય છે; તમારો સાચો ઉપદેશ, કવિએ વખાણેલો, શક્તિશાળી છે; ત્રણ ધારવાળો મારતો છે, ચાર ધારવાળો પ્રખર છે, દેવના નિયમો સૌપ્રથમ સ્થાપિત થયા.
અપાદેતિ પ્રથમા પદ્વતીનાં કસ્તદ્વાં મિત્રાવરુણા ચિકેત । ગર્ભો ભારં ભરત્યા ચિદસ્ય ઋતં પિપર્ત્યનૃતં નિ તારીત્
પગવાળાઓમાં સૌપ્રથમ આગળ જાય છે; એ તમે, હે મીત્ર અને વરુણ, કોણ જાણે છે? ગર્ભ પણ પોતાનું ભાર વહન કરે છે, પોતાનાં માટે, તે સત્યને જાળવે છે અને અસત્યને દૂર કરે છે.
પ્રયન્તમિત્પરિ જારં કનીનાં પશ્યામસિ નોપનિપદ્યમાનમ્ । અનવપૃગ્ણા વિતતા વસાનં પ્રિયં મિત્રસ્ય વરુણસ્ય ધામ
અમે જુએ છીએ કે યુવાન સ્ત્રીઓના પ્રેમી આસપાસ ફરતો રહે છે, નજીક આવતો નથી; જે પહેરીને, વિસ્તરીને, ક્યારેય પડતો નથી, એ મીત્ર અને વરુણનું પ્રિય નિવાસ છે.