તમિત્પૃચ્છન્તિ ન સિમો વિ પૃચ્છતિ સ્વેનેવ ધીરો મનસા યદગ્રભીત્ । ન મૃષ્યતે પ્રથમં નાપરં વચોઽસ્ય ક્રત્વા સચતે અપ્રદૃપિતઃ
તેણે પૂછવામાં આવે છે, પણ કોઈ તેને પૂરેપૂરો પૂછવામાં સમર્થ નથી; બુદ્ધિશાળી પોતાનાં મનથી પકડી લે છે; એનું પહેલું કે છેલ્લું વચન ક્યારેય ખોટું પડતું નથી, એ દૃઢ ઇચ્છાવાળો અને અડગ છે.
તમિદ્ગચ્છન્તિ જુહ્વસ્તમર્વતીર્વિશ્વાન્યેકઃ શૃણવદ્વચાંસિ મે । પુરુપ્રૈષસ્તતુરિર્યજ્ઞસાધનોઽચ્છિદ્રોતિઃ શિશુરાદત્ત સં રભઃ
તેના પાસે હવન કરનારાઓ આવે છે, ઝડપી જનારાઓ આવે છે, એ એકલો મારા બધા વચનો સાંભળે છે; એ અનેક રીતે મોકલાય છે, યજ્ઞ પૂર્ણ કરે છે, નિર્દોષ છે, બાળક જેવો ઉત્સાહી છે અને કાર્ય સંભાળી લે છે.
ઉપસ્થાયં ચરતિ યત્સમારત સદ્યો જાતસ્તત્સાર યુજ્યેભિઃ । અભિ શ્વાન્તં મૃશતે નાન્દ્યે મુદે યદીં ગચ્છન્ત્યુશતીરપિષ્ઠિતમ્
જ્યારે એ હવનસ્થળે હાજર રહીને ગતિ કરે છે, તાજો જન્મેલો, ત્યારે એ જોડાયેલા લોકો સાથે કાર્ય સંભાળી લે છે; તેજસ્વી લોકો આનંદમાં ઉત્સાહી અગ્નિને સ્પર્શે છે, જ્યારે દિવ્યઓ સારી રીતે ગોઠવાયેલા આસન પાસે આવે છે.
સ ઈં મૃગો અપ્યો વનર્ગુરુપ ત્વચ્યુપમસ્યાં નિ ધાયિ । વ્યબ્રવીદ્વયુના મર્ત્યેભ્યોઽગ્નિર્વિદ્વાઁ ઋતચિદ્ધિ સત્યઃ
એ જંગલી પ્રાણીની જેમ વનમાં મૂકાય છે, એની ચામડી પવિત્ર સ્થાને પથરાય છે; અગ્નિ, જ્ઞાનવાન, સત્ય જાણનાર, ખરેખર કુશળતાથી માનવોને સંદેશ આપે છે.
ત્રિમૂર્ધાનં સપ્તરશ્મિં ગૃણીષેઽનૂનમગ્નિં પિત્રોરુપસ્થે । નિષત્તમસ્ય ચરતો ધ્રુવસ્ય વિશ્વા દિવો રોચનાપપ્રિવાંસમ્
હું ત્રણ મસ્તકવાળા, સાત કિરણવાળા, નિર્દોષ અગ્નિને માતાપિતાના ખોળામાં બેસેલા પ્રશંસા કરું છું; એ સ્થિર અને ગતિશીલ માર્ગે બેઠો છે, અને આકાશના બધા તેજસ્વી પ્રદેશોને ભરપૂર કરે છે.
ઉક્ષા મહાઁ અભિ વવક્ષ એને અજરસ્તસ્થાવિતઊતિરૃષ્વઃ । ઉર્વ્યાઃ પદો નિ દધાતિ સાનૌ રિહન્ત્યૂધો અરુષાસો અસ્ય
મહાન બળવાન વાછરડો, સદા યુવાન અને ઊંચો, પોતાની શક્તિથી આગળ વધે છે; તે વિશાળ ધરતીના શિખરે પગ મૂકે છે; તેની લાલચટ udderમાંથી ધારો વહે છે.
સમાનં વત્સમભિ સંચરન્તી વિષ્વગ્ધેનૂ વિ ચરતઃ સુમેકે । અનપવૃજ્યાઁ અધ્વનો મિમાને વિશ્વાન્કેતાઁ અધિ મહો દધાને
ગાયો એકસાથે ફરે છે, પોતાના સામાન્ય વાછરડાને ઘેરીને; સર્વત્ર ઉત્તમ દૂધ આપનારી ગાયો નિરંતર ચાલે છે, થાક્યા વિના માર્ગ માપે છે, અને પોતાના મોટા શરીરે બધા ચિહ્નો ધારણ કરે છે.
ધીરાસઃ પદં કવયો નયન્તિ નાના હૃદા રક્ષમાણા અજુર્યમ્ । સિષાસન્તઃ પર્યપશ્યન્ત સિન્ધુમાવિરેભ્યો અભવત્સૂર્યો નૄન્
જ્ઞાની અને કવિઓ માર્ગ દર્શાવે છે, દરેક જુદા જુદા હૃદયથી અમરતાનું રક્ષણ કરે છે; તેઓ જાણવાની ઈચ્છાથી નદીને જોયી; તેમના માટે, સૂર્ય મનુષ્યોમાં પ્રગટ થયો.
દિદૃક્ષેણ્યઃ પરિ કાષ્ઠાસુ જેન્ય ઈળેન્યો મહો અર્ભાય જીવસે । પુરુત્રા યદભવત્સૂરહૈભ્યો ગર્ભેભ્યો મઘવા વિશ્વદર્શતઃ
તે દર્શનયોગ્ય છે, બધે જ જોવા લાયક છે, મહાનતાની ઇચ્છા માટે અને બાળકના જીવન માટે પ્રાર્થનીય છે; કારણ કે એ સૂર્ય અનેક સ્થળોએ જન્મ્યો અને ગર્ભમાંથી સૌથી વધુ દેખાઈ પડ્યો, હે દયાળુ.
કથા તે અગ્ને શુચયન્ત આયોર્દદાશુર્વાજેભિરાશુષાણાઃ । ઉભે યત્તોકે તનયે દધાના ઋતસ્ય સામન્રણયન્ત દેવાઃ
હે અગ્નિ, તેજસ્વીઓએ કેવી રીતે તને ભેટો આપી, ઇનામની આશાએ સેવા કરી? જ્યારે દેવતાઓએ કુટુંબ અને સંતાનમાં સત્યના ગીતને ધારણ કરીને આનંદ કર્યો.
બોધા મે અસ્ય વચસો યવિષ્ઠ મંહિષ્ઠસ્ય પ્રભૃતસ્ય સ્વધાવઃ । પીયતિ ત્વો અનુ ત્વો ગૃણાતિ વન્દારુસ્તે તન્વં વન્દે અગ્ને
હે યુવાન અગ્નિ, મારા આ વચન સાંભળ; હે મહાન, સ્વયં-પોષક, વિશાળ ભેટના સ્વામી, તારો ભક્ત તારી પ્રશંસા કરે છે અને તારી આરાધના કરે છે; હું તારી મૂર્તિને વંદન કરું છું.
યે પાયવો મામતેયં તે અગ્ને પશ્યન્તો અન્ધં દુરિતાદરક્ષન્ । રરક્ષ તાન્સુકૃતો વિશ્વવેદા દિપ્સન્ત ઇદ્રિપવો નાહ દેભુઃ
હે અગ્નિ, જે રક્ષકો મારા કુટુંબના નથી, તેઓએ અંધકાર જોઈને દુઃખથી બચાવ કર્યો; તું સર્વજ્ઞ અને સારા લોકોને બચાવતો, જ્યારે ઈર્ષ્યાળુ દુશ્મનો કદી જીત્યા નહીં.
યો નો અગ્ને અરરિવાઁ અઘાયુરરાતીવા મર્ચયતિ દ્વયેન । મન્ત્રો ગુરુઃ પુનરસ્તુ સો અસ્મા અનુ મૃક્ષીષ્ટ તન્વં દુરુક્તૈઃ
હે અગ્નિ, જે કોઈ અમને વિરોધ કરે છે, ભલે તે દુષ્ટ હોય કે શત્રુ, શક્તિશાળી મંત્ર તેને પાછો ફેરે; અમારું શરીર દુર્ભાષા થી શુદ્ધ કર.
ઉત વા યઃ સહસ્ય પ્રવિદ્વાન્મર્તો મર્તં મર્ચયતિ દ્વયેન । અતઃ પાહિ સ્તવમાન સ્તુવન્તમગ્ને માકિર્નો દુરિતાય ધાયીઃ
અથવા જો કોઈ શક્તિશાળી, બુદ્ધિશાળી માનવ બીજાને દગાથી દુઃખ આપે, તો હે અગ્નિ, તારા ભક્ત અને સ્તુતિ કરનારને તું એના દુઃખથી બચાવ, અમને કોઈ દુઃખ ન થાય.
મથીદ્યદીં વિષ્ટો માતરિશ્વા હોતારં વિશ્વાપ્સું વિશ્વદેવ્યમ્ । નિ યં દધુર્મનુષ્યાસુ વિક્ષુ સ્વર્ણ ચિત્રં વપુષે વિભાવમ્
જ્યારે માતરિશ્વાને તેને ઉકાળી કાઢ્યો, સર્વજ્ઞ હોતાર, જે બધાં જળોમાં વ્યાપક છે, ત્યારે મનુષ્યોએ તેને જાતિમાં સ્થાપિત કર્યો, તેજસ્વી અને સુંદર રૂપે પ્રગટ કર્યો.
દદાનમિન્ન દદભન્ત મન્માગ્નિર્વરૂથં મમ તસ્ય ચાકન્ । જુષન્ત વિશ્વાન્યસ્ય કર્મોપસ્તુતિં ભરમાણસ્ય કારોઃ
હે અગ્નિ, હું તને અને મને રક્ષણ મળે એ માટે મારા વિચારો અર્પણ કરું છું, જે ક્યારેય ખૂટતા નથી; તારા બધા કર્મો સ્વીકારવામાં આવે, જેમ કવિ સ્તુતિને વહન કરે છે.
નિત્યે ચિન્નુ યં સદને જગૃભ્રે પ્રશસ્તિભિર્દધિરે યજ્ઞિયાસઃ । પ્ર સૂ નયન્ત ગૃભયન્ત ઇષ્ટાવશ્વાસો ન રથ્યો રારહાણાઃ
યજ્ઞસ્થળે પણ, પૂજનીયોએ તેને પ્રશંસાથી સ્થાપિત કર્યો છે; તેઓ ધારોને આગળ વધારે છે, ઇચ્છિતને પકડી રાખે છે, જેમ રથ માટે આતુર ઘોડા હોય છે.
પુરૂણિ દસ્મો નિ રિણાતિ જમ્ભૈરાદ્રોચતે વન આ વિભાવા । આદસ્ય વાતો અનુ વાતિ શોચિરસ્તુર્ન શર્યામસનામનુ દ્યૂન્
આશ્ચર્યજનક અગ્નિ પોતાના જડબાથી અનેક વસ્તુઓ તોડે છે; તે જંગલમાં તેજસ્વી રીતે ઝળકે છે; તેની જ્વાળા પવનને અનુસરે છે, તીક્ષ્ણ ભાલા જેવી, દિવસ સુધી વિસ્તરે છે.
ન યં રિપવો ન રિષણ્યવો ગર્ભે સન્તં રેષણા રેષયન્તિ । અન્ધા અપશ્યા ન દભન્નભિખ્યા નિત્યાસ ઈં પ્રેતારો અરક્ષન્
કોઈ શત્રુ કે વિરોધી, ભલે ગર્ભમાં રહેતો હોય, તેને હલાવી શકતો નથી; અંધ અને અજાણ લોકો તેની નજીક જઈને પણ તેને નુકસાન આપી શકતા નથી; શાશ્વત રક્ષકો તેને સુરક્ષિત રાખે છે.
મહઃ સ રાય એષતે પતિર્દન્નિન ઇનસ્ય વસુનઃ પદ આ । ઉપ ધ્રજન્તમદ્રયો વિધન્નિત્
મહાન ધનની માલિક, દયાળુ અને ખજાનાના માર્ગે ચાલે છે; જ્યારે તે પિષણ માટે આવે છે, ત્યારે પથ્થરો તેની પાસે આવે છે.
સ યો વૃષા નરાં ન રોદસ્યોઃ શ્રવોભિરસ્તિ જીવપીતસર્ગઃ । પ્ર યઃ સસ્રાણઃ શિશ્રીત યોનૌ
માણસોમાં વાછરડો સમાન, બંને લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે, જીવંત અને પ્રશંસાથી ભરપૂર છે; તે આગળ વધીને ગર્ભમાં સ્થિર થાય છે.
આ યઃ પુરં નાર્મિણીમદીદેદત્યઃ કવિર્નભન્યો નાર્વા । સૂરો ન રુરુક્વાઞ્છતાત્મા
જે કિલ્લામાંથી બહાર આવ્યો છે, તે તેજસ્વી રીતે ઝળક્યો છે, જ્ઞાની છે, વાદળ જેવો છે, દૂર નથી; સૂર્ય જેવો, તે શતગણી શક્તિથી આગળ વધ્યો છે.
અભિ દ્વિજન્મા ત્રી રોચનાનિ વિશ્વા રજાંસિ શુશુચાનો અસ્થાત્ । હોતા યજિષ્ઠો અપાં સધસ્થે
દ્વિજાતિ, તેજસ્વી, ત્રણેય પ્રકાશમય લોકમાં અને સર્વ જગતમાં ઊભો રહ્યો છે; જળના સ્થાનમાં શ્રેષ્ઠ હોતાર છે.
અયં સ હોતા યો દ્વિજન્મા વિશ્વા દધે વાર્યાણિ શ્રવસ્યા । મર્તો યો અસ્મૈ સુતુકો દદાશ
એ જ યજમાન છે, જે બે વાર જન્મેલો છે અને સૌ શુભ વસ્તુઓનું સ્થાપન કરે છે, જેની કીર્તિ પ્રસરે છે; જે મનુષ્ય તેને સોમરસ અર્પણ કરે છે, તે આનંદ પામે છે.
પુરુ ત્વા દાશ્વાન્વોચેઽરિરગ્ને તવ સ્વિદા । તોદસ્યેવ શરણ આ મહસ્ય
હે અગ્નિ, અનેકવાર મેં તને દાતા જાણીને બોલ્યું છે, કેમ કે તું અમારો છે; તું અમને મહાનતામાં મજબૂત આશ્રય જેવો બનીને આવ.
વ્યનિનસ્ય ધનિનઃ પ્રહોષે ચિદરરુષઃ । કદા ચન પ્રજિગતો અદેવયોઃ
શક્તિશાળી, ધનવાન કે ક્રોધી પણ તને હરાવી શકતા નથી; તું તને શરણ આવનારને ક્યારેય છોડતો નથી, ન તો ધર્મવિહિનને.
સ ચન્દ્રો વિપ્ર મર્ત્યો મહો વ્રાધન્તમો દિવિ । પ્રપ્રેત્તે અગ્ને વનુષઃ સ્યામ
જે વિદ્વાન અને તેજસ્વી મનુષ્ય છે, જે સ્વર્ગમાં સૌથી શક્તિશાળી છે, હે અગ્નિ, અમે તારી કૃપાના અનુયાયી બનીએ.
મિત્રં ન યં શિમ્યા ગોષુ ગવ્યવઃ સ્વાધ્યો વિદથે અપ્સુ જીજનન્ । અરેજેતાં રોદસી પાજસા ગિરા પ્રતિ પ્રિયં યજતં જનુષામવઃ
જેમ વિદ્વાનો ગાયોમાંથી ગૌધન માટે, સભામાં અને જળમાં મીત્રને ઉત્પન્ન કરે છે, તેમે, એ બે જગત, શક્તિ અને વાણીથી કંપતાં, પ્રિય અને પૂજનીય આધારને પ્રતિસાદ આપે.
યદ્ધ ત્યદ્વાં પુરુમીળ્હસ્ય સોમિનઃ પ્ર મિત્રાસો ન દધિરે સ્વાભુવઃ । અધ ક્રતું વિદતં ગાતુમર્ચત ઉત શ્રુતં વૃષણા પસ્ત્યાવતઃ
જ્યારે સોમરસ ધરાવનાર યજમાન દ્વારા તમે બંને વારંવાર બોલાવાયા છો, અને મીત્ર જેવા બનીને સ્વભાવથી સ્થાન ગ્રહણ કરો છો, ત્યારે તમે બુદ્ધિ આપો છો, માર્ગ માટે વખાણવામાં આવો છો અને ઘરની રક્ષા માટે પ્રસિદ્ધ છો.
આ વાં ભૂષન્ક્ષિતયો જન્મ રોદસ્યોઃ પ્રવાચ્યં વૃષણા દક્ષસે મહે । યદીમૃતાય ભરથો યદર્વતે પ્ર હોત્રયા શિમ્યા વીથો અધ્વરમ્
તમને, લોકો, આકાશ અને પૃથ્વીનું જન્મ, મહાન શક્તિ માટે કહેવું જોઈએ; જ્યારે તમે અમર અને સત્યવંતને વહન કરો છો, ત્યારે તમે, યજમાન, બુદ્ધિથી યજ્ઞને માર્ગદર્શન આપો છો.