ઘૃતપ્રતીકં વ ઋતસ્ય ધૂર્ષદમગ્નિં મિત્રં ન સમિધાન ઋઞ્જતે । ઇન્ધાનો અક્રો વિદથેષુ દીદ્યચ્છુક્રવર્ણામુદુ નો યંસતે ધિયમ્
ઘી જેવું ચહેરાવાળો, સત્યમાં અડગ રહેનારો અગ્નિ મિત્ર જેવો પ્રગટ થાય છે; પ્રગટ થતા એ સભાઓમાં તેજથી ઝળહળે છે, તેજસ્વી જ્યોત પ્રગટ કરે છે અને અમારો વિચાર ઊંચો કરે છે.
અપ્રયુચ્છન્નપ્રયુચ્છદ્ભિરગ્ને શિવેભિર્નઃ પાયુભિઃ પાહિ શગ્મૈઃ । અદબ્ધેભિરદૃપિતેભિરિષ્ટેઽનિમિષદ્ભિઃ પરિ પાહિ નો જાઃ
અગ્નિ, તું અમને ક્યારેય ન થાકતા અને સુખદ રક્ષકો દ્વારા, જે ગયા નથી અને જે ગયા છે, એમ બંનેથી, સુરક્ષિત રાખ; અપરાજિત, અખંડિત અને પસંદ કરેલા, અને જે ક્યારેય ઊંઘતા નથી એવા રક્ષકો દ્વારા અમારો પરિવાર ચારે બાજુથી રક્ષ.
એતિ પ્ર હોતા વ્રતમસ્ય માયયોર્ધ્વાં દધાનઃ શુચિપેશસં ધિયમ્ । અભિ સ્રુચઃ ક્રમતે દક્ષિણાવૃતો યા અસ્ય ધામ પ્રથમં હ નિંસતે
યજ્ઞકર્મના નિયમને પાળતો હોતૃ આગળ વધે છે, તેજસ્વી વિચાર ઊંચો રાખે છે; તે દક્ષિણ તરફથી આવતાં પાત્રો પાસે પહોંચે છે, જે પ્રથમ એના નિવાસને સ્પર્શે છે.
અભીમૃતસ્ય દોહના અનૂષત યોનૌ દેવસ્ય સદને પરીવૃતાઃ । અપામુપસ્થે વિભૃતો યદાવસદધ સ્વધા અધયદ્યાભિરીયતે
અમરનું દૂધ દેનારાઓ દેવના ગર્ભમાં, દેવના નિવાસસ્થાને આવી પહોંચે છે; જ્યારે તેઓ જળના ખોળામાં સ્થિર થાય છે, ત્યારે તેઓ વહેતા પ્રવાહ સાથે ભોગ ગ્રહણ કરે છે.
યુયૂષતઃ સવયસા તદિદ્વપુઃ સમાનમર્થં વિતરિત્રતા મિથઃ । આદીં ભગો ન હવ્યઃ સમસ્મદા વોળ્હુર્ન રશ્મીન્સમયંસ્ત સારથિઃ
એકબીજાને મળવાની ઇચ્છા રાખીને, તેઓ એ રૂપ દર્શાવે છે, એક જ લક્ષ્ય વહેંચે છે; પછી, ભાગ્યદેવ જેવો, હવન માટે યોગ્ય, વાહક રાસીઓ સંભાળી લે છે, સારથી તેમને એક સાથે રાખે છે.
યમીં દ્વા સવયસા સપર્યતઃ સમાને યોના મિથુના સમોકસા । દિવા ન નક્તં પલિતો યુવાજનિ પુરૂ ચરન્નજરો માનુષા યુગા
બે, એક જ ગર્ભમાંથી જન્મેલા, એક સાથે રહેતા, સેવા કરવા યોગ્ય, દિવસ અને રાત જેવાં, એક વૃદ્ધ અને એક યુવાન, સતત ગતિશીલ, માનવ પેઢીઓમાં ક્યારેય ન વૃદ્ધ થનારા છે.
તમીં હિન્વન્તિ ધીતયો દશ વ્રિશો દેવં મર્તાસ ઊતયે હવામહે । ધનોરધિ પ્રવત આ સ ઋણ્વત્યભિવ્રજદ્ભિર્વયુના નવાધિત
દસ પ્રેરિત વિચારો તેને આગળ ધપાવે છે; અમે મરતો દેવને સહાય માટે બોલાવીએ છીએ; ધનુષ્યના ઢાળ પર તે નવી રીતે તૈયાર થઈ આગળ વધે છે, કુશળતાથી આગળ વધનારાઓ સાથે જોડાઈને.
ત્વં હ્યગ્ને દિવ્યસ્ય રાજસિ ત્વં પાર્થિવસ્ય પશુપા ઇવ ત્મના । એની ત એતે બૃહતી અભિશ્રિયા હિરણ્યયી વક્વરી બર્હિરાશાતે
અગ્નિ, તું ખરેખર દૈવીનો રાજા છે, અને પૃથ્વી પર પોતાના સ્વભાવથી પશુઓના રક્ષક છે; આ વિશાળ અને તેજસ્વી, સોનાની પાત્રો, પવિત્ર કુશ વિછાવે છે.
અગ્ને જુષસ્વ પ્રતિ હર્ય તદ્વચો મન્દ્ર સ્વધાવ ઋતજાત સુક્રતો । યો વિશ્વતઃ પ્રત્યઙ્ઙસિ દર્શતો રણ્વઃ સંદૃષ્ટૌ પિતુમાઁ ઇવ ક્ષયઃ
અગ્નિ, આ વચનને સ્વીકાર અને આનંદથી ગ્રહણ કર; દયાળુ, સ્વયંશક્તિમાન, સત્યમાંથી જન્મેલો, બુદ્ધિશાળી; તું સર્વત્ર ફરતો, દેખાતો, અજોડ રૂપવાળો, જોવા આનંદદાયક, પિતાના ઘર જેવો છે.
તં પૃચ્છતા સ જગામા સ વેદ સ ચિકિત્વાઁ ઈયતે સા ન્વીયતે । તસ્મિન્સન્તિ પ્રશિષસ્તસ્મિન્નિષ્ટયઃ સ વાજસ્ય શવસઃ શુષ્મિણસ્પતિઃ
એને પૂછો—એ આવી ગયો છે, જાણે છે, બુદ્ધિશાળી છે, આગળ વધે છે અને પાછો પણ ખેંચાય છે; એમાં આજ્ઞાઓ છે, એમાં હવન છે; એ શક્તિ, બળ અને ઉર્જાનો સ્વામી છે.
તમિત્પૃચ્છન્તિ ન સિમો વિ પૃચ્છતિ સ્વેનેવ ધીરો મનસા યદગ્રભીત્ । ન મૃષ્યતે પ્રથમં નાપરં વચોઽસ્ય ક્રત્વા સચતે અપ્રદૃપિતઃ
તેણે પૂછવામાં આવે છે, પણ કોઈ તેને પૂરેપૂરો પૂછવામાં સમર્થ નથી; બુદ્ધિશાળી પોતાનાં મનથી પકડી લે છે; એનું પહેલું કે છેલ્લું વચન ક્યારેય ખોટું પડતું નથી, એ દૃઢ ઇચ્છાવાળો અને અડગ છે.
તમિદ્ગચ્છન્તિ જુહ્વસ્તમર્વતીર્વિશ્વાન્યેકઃ શૃણવદ્વચાંસિ મે । પુરુપ્રૈષસ્તતુરિર્યજ્ઞસાધનોઽચ્છિદ્રોતિઃ શિશુરાદત્ત સં રભઃ
તેના પાસે હવન કરનારાઓ આવે છે, ઝડપી જનારાઓ આવે છે, એ એકલો મારા બધા વચનો સાંભળે છે; એ અનેક રીતે મોકલાય છે, યજ્ઞ પૂર્ણ કરે છે, નિર્દોષ છે, બાળક જેવો ઉત્સાહી છે અને કાર્ય સંભાળી લે છે.
ઉપસ્થાયં ચરતિ યત્સમારત સદ્યો જાતસ્તત્સાર યુજ્યેભિઃ । અભિ શ્વાન્તં મૃશતે નાન્દ્યે મુદે યદીં ગચ્છન્ત્યુશતીરપિષ્ઠિતમ્
જ્યારે એ હવનસ્થળે હાજર રહીને ગતિ કરે છે, તાજો જન્મેલો, ત્યારે એ જોડાયેલા લોકો સાથે કાર્ય સંભાળી લે છે; તેજસ્વી લોકો આનંદમાં ઉત્સાહી અગ્નિને સ્પર્શે છે, જ્યારે દિવ્યઓ સારી રીતે ગોઠવાયેલા આસન પાસે આવે છે.
સ ઈં મૃગો અપ્યો વનર્ગુરુપ ત્વચ્યુપમસ્યાં નિ ધાયિ । વ્યબ્રવીદ્વયુના મર્ત્યેભ્યોઽગ્નિર્વિદ્વાઁ ઋતચિદ્ધિ સત્યઃ
એ જંગલી પ્રાણીની જેમ વનમાં મૂકાય છે, એની ચામડી પવિત્ર સ્થાને પથરાય છે; અગ્નિ, જ્ઞાનવાન, સત્ય જાણનાર, ખરેખર કુશળતાથી માનવોને સંદેશ આપે છે.
ત્રિમૂર્ધાનં સપ્તરશ્મિં ગૃણીષેઽનૂનમગ્નિં પિત્રોરુપસ્થે । નિષત્તમસ્ય ચરતો ધ્રુવસ્ય વિશ્વા દિવો રોચનાપપ્રિવાંસમ્
હું ત્રણ મસ્તકવાળા, સાત કિરણવાળા, નિર્દોષ અગ્નિને માતાપિતાના ખોળામાં બેસેલા પ્રશંસા કરું છું; એ સ્થિર અને ગતિશીલ માર્ગે બેઠો છે, અને આકાશના બધા તેજસ્વી પ્રદેશોને ભરપૂર કરે છે.
ઉક્ષા મહાઁ અભિ વવક્ષ એને અજરસ્તસ્થાવિતઊતિરૃષ્વઃ । ઉર્વ્યાઃ પદો નિ દધાતિ સાનૌ રિહન્ત્યૂધો અરુષાસો અસ્ય
મહાન બળવાન વાછરડો, સદા યુવાન અને ઊંચો, પોતાની શક્તિથી આગળ વધે છે; તે વિશાળ ધરતીના શિખરે પગ મૂકે છે; તેની લાલચટ udderમાંથી ધારો વહે છે.
સમાનં વત્સમભિ સંચરન્તી વિષ્વગ્ધેનૂ વિ ચરતઃ સુમેકે । અનપવૃજ્યાઁ અધ્વનો મિમાને વિશ્વાન્કેતાઁ અધિ મહો દધાને
ગાયો એકસાથે ફરે છે, પોતાના સામાન્ય વાછરડાને ઘેરીને; સર્વત્ર ઉત્તમ દૂધ આપનારી ગાયો નિરંતર ચાલે છે, થાક્યા વિના માર્ગ માપે છે, અને પોતાના મોટા શરીરે બધા ચિહ્નો ધારણ કરે છે.
ધીરાસઃ પદં કવયો નયન્તિ નાના હૃદા રક્ષમાણા અજુર્યમ્ । સિષાસન્તઃ પર્યપશ્યન્ત સિન્ધુમાવિરેભ્યો અભવત્સૂર્યો નૄન્
જ્ઞાની અને કવિઓ માર્ગ દર્શાવે છે, દરેક જુદા જુદા હૃદયથી અમરતાનું રક્ષણ કરે છે; તેઓ જાણવાની ઈચ્છાથી નદીને જોયી; તેમના માટે, સૂર્ય મનુષ્યોમાં પ્રગટ થયો.
દિદૃક્ષેણ્યઃ પરિ કાષ્ઠાસુ જેન્ય ઈળેન્યો મહો અર્ભાય જીવસે । પુરુત્રા યદભવત્સૂરહૈભ્યો ગર્ભેભ્યો મઘવા વિશ્વદર્શતઃ
તે દર્શનયોગ્ય છે, બધે જ જોવા લાયક છે, મહાનતાની ઇચ્છા માટે અને બાળકના જીવન માટે પ્રાર્થનીય છે; કારણ કે એ સૂર્ય અનેક સ્થળોએ જન્મ્યો અને ગર્ભમાંથી સૌથી વધુ દેખાઈ પડ્યો, હે દયાળુ.
કથા તે અગ્ને શુચયન્ત આયોર્દદાશુર્વાજેભિરાશુષાણાઃ । ઉભે યત્તોકે તનયે દધાના ઋતસ્ય સામન્રણયન્ત દેવાઃ
હે અગ્નિ, તેજસ્વીઓએ કેવી રીતે તને ભેટો આપી, ઇનામની આશાએ સેવા કરી? જ્યારે દેવતાઓએ કુટુંબ અને સંતાનમાં સત્યના ગીતને ધારણ કરીને આનંદ કર્યો.
બોધા મે અસ્ય વચસો યવિષ્ઠ મંહિષ્ઠસ્ય પ્રભૃતસ્ય સ્વધાવઃ । પીયતિ ત્વો અનુ ત્વો ગૃણાતિ વન્દારુસ્તે તન્વં વન્દે અગ્ને
હે યુવાન અગ્નિ, મારા આ વચન સાંભળ; હે મહાન, સ્વયં-પોષક, વિશાળ ભેટના સ્વામી, તારો ભક્ત તારી પ્રશંસા કરે છે અને તારી આરાધના કરે છે; હું તારી મૂર્તિને વંદન કરું છું.
યે પાયવો મામતેયં તે અગ્ને પશ્યન્તો અન્ધં દુરિતાદરક્ષન્ । રરક્ષ તાન્સુકૃતો વિશ્વવેદા દિપ્સન્ત ઇદ્રિપવો નાહ દેભુઃ
હે અગ્નિ, જે રક્ષકો મારા કુટુંબના નથી, તેઓએ અંધકાર જોઈને દુઃખથી બચાવ કર્યો; તું સર્વજ્ઞ અને સારા લોકોને બચાવતો, જ્યારે ઈર્ષ્યાળુ દુશ્મનો કદી જીત્યા નહીં.
યો નો અગ્ને અરરિવાઁ અઘાયુરરાતીવા મર્ચયતિ દ્વયેન । મન્ત્રો ગુરુઃ પુનરસ્તુ સો અસ્મા અનુ મૃક્ષીષ્ટ તન્વં દુરુક્તૈઃ
હે અગ્નિ, જે કોઈ અમને વિરોધ કરે છે, ભલે તે દુષ્ટ હોય કે શત્રુ, શક્તિશાળી મંત્ર તેને પાછો ફેરે; અમારું શરીર દુર્ભાષા થી શુદ્ધ કર.
ઉત વા યઃ સહસ્ય પ્રવિદ્વાન્મર્તો મર્તં મર્ચયતિ દ્વયેન । અતઃ પાહિ સ્તવમાન સ્તુવન્તમગ્ને માકિર્નો દુરિતાય ધાયીઃ
અથવા જો કોઈ શક્તિશાળી, બુદ્ધિશાળી માનવ બીજાને દગાથી દુઃખ આપે, તો હે અગ્નિ, તારા ભક્ત અને સ્તુતિ કરનારને તું એના દુઃખથી બચાવ, અમને કોઈ દુઃખ ન થાય.
મથીદ્યદીં વિષ્ટો માતરિશ્વા હોતારં વિશ્વાપ્સું વિશ્વદેવ્યમ્ । નિ યં દધુર્મનુષ્યાસુ વિક્ષુ સ્વર્ણ ચિત્રં વપુષે વિભાવમ્
જ્યારે માતરિશ્વાને તેને ઉકાળી કાઢ્યો, સર્વજ્ઞ હોતાર, જે બધાં જળોમાં વ્યાપક છે, ત્યારે મનુષ્યોએ તેને જાતિમાં સ્થાપિત કર્યો, તેજસ્વી અને સુંદર રૂપે પ્રગટ કર્યો.
દદાનમિન્ન દદભન્ત મન્માગ્નિર્વરૂથં મમ તસ્ય ચાકન્ । જુષન્ત વિશ્વાન્યસ્ય કર્મોપસ્તુતિં ભરમાણસ્ય કારોઃ
હે અગ્નિ, હું તને અને મને રક્ષણ મળે એ માટે મારા વિચારો અર્પણ કરું છું, જે ક્યારેય ખૂટતા નથી; તારા બધા કર્મો સ્વીકારવામાં આવે, જેમ કવિ સ્તુતિને વહન કરે છે.
નિત્યે ચિન્નુ યં સદને જગૃભ્રે પ્રશસ્તિભિર્દધિરે યજ્ઞિયાસઃ । પ્ર સૂ નયન્ત ગૃભયન્ત ઇષ્ટાવશ્વાસો ન રથ્યો રારહાણાઃ
યજ્ઞસ્થળે પણ, પૂજનીયોએ તેને પ્રશંસાથી સ્થાપિત કર્યો છે; તેઓ ધારોને આગળ વધારે છે, ઇચ્છિતને પકડી રાખે છે, જેમ રથ માટે આતુર ઘોડા હોય છે.
પુરૂણિ દસ્મો નિ રિણાતિ જમ્ભૈરાદ્રોચતે વન આ વિભાવા । આદસ્ય વાતો અનુ વાતિ શોચિરસ્તુર્ન શર્યામસનામનુ દ્યૂન્
આશ્ચર્યજનક અગ્નિ પોતાના જડબાથી અનેક વસ્તુઓ તોડે છે; તે જંગલમાં તેજસ્વી રીતે ઝળકે છે; તેની જ્વાળા પવનને અનુસરે છે, તીક્ષ્ણ ભાલા જેવી, દિવસ સુધી વિસ્તરે છે.
ન યં રિપવો ન રિષણ્યવો ગર્ભે સન્તં રેષણા રેષયન્તિ । અન્ધા અપશ્યા ન દભન્નભિખ્યા નિત્યાસ ઈં પ્રેતારો અરક્ષન્
કોઈ શત્રુ કે વિરોધી, ભલે ગર્ભમાં રહેતો હોય, તેને હલાવી શકતો નથી; અંધ અને અજાણ લોકો તેની નજીક જઈને પણ તેને નુકસાન આપી શકતા નથી; શાશ્વત રક્ષકો તેને સુરક્ષિત રાખે છે.
મહઃ સ રાય એષતે પતિર્દન્નિન ઇનસ્ય વસુનઃ પદ આ । ઉપ ધ્રજન્તમદ્રયો વિધન્નિત્
મહાન ધનની માલિક, દયાળુ અને ખજાનાના માર્ગે ચાલે છે; જ્યારે તે પિષણ માટે આવે છે, ત્યારે પથ્થરો તેની પાસે આવે છે.