તન્નસ્તુરીપમદ્ભુતં પુરુ વારં પુરુ ત્મના । ત્વષ્ટા પોષાય વિ ષ્યતુ રાયે નાભા નો અસ્મયુઃ
એ અદ્ભુત, સર્વેની રક્ષા કરનાર, અનેક રૂપ ધરાવનાર ત્વષ્ટા અમારે પોષણ માટે, ધન માટે, વ્યાપક રીતે આધારરૂપ બને.
અવસૃજન્નુપ ત્મના દેવાન્યક્ષિ વનસ્પતે । અગ્નિર્હવ્યા સુષૂદતિ દેવો દેવેષુ મેધિરઃ
દેવતાઓએ પોતાની શક્તિથી અન્ય દેવતાઓને મોકલ્યા છે, વનસ્પતિના સ્વામી. અગ્નિ, દેવોમાં જ્ઞાની, આનંદથી હવન સ્વીકારે છે.
પૂષણ્વતે મરુત્વતે વિશ્વદેવાય વાયવે । સ્વાહા ગાયત્રવેપસે હવ્યમિન્દ્રાય કર્તન
પૂષણ, મરુતો, સર્વે દેવતાઓ, વાયુ અને ગાયત્ર માટે સ્વાહા સાથે હવન કરો, અને ઇન્દ્ર માટે આ અર્પણ કરો.
સ્વાહાકૃતાન્યા ગહ્યુપ હવ્યાનિ વીતયે । ઇન્દ્રા ગહિ શ્રુધી હવં ત્વાં હવન્તે અધ્વરે
સ્વાહા સાથે કરાયેલા હવનો લાભ માટે આવો. ઇન્દ્ર, આવો અને અમારી પ્રાર્થના સાંભળો, કેમ કે યજ્ઞમાં તારી જ આરાધના થાય છે.
પ્ર તવ્યસીં નવ્યસીં ધીતિમગ્નયે વાચો મતિં સહસઃ સૂનવે ભરે । અપાં નપાદ્યો વસુભિઃ સહ પ્રિયો હોતા પૃથિવ્યાં ન્યસીદદૃત્વિયઃ
હું અગ્નિ માટે નવી અને શક્તિશાળી સ્તુતિ, વાણી અને વિચાર અર્પણ કરું છું. એ વસુઓ સાથે પ્રિય હોતાર પૃથ્વી પર યજ્ઞકર્તા તરીકે સ્થિર થયો છે.
સ જાયમાનઃ પરમે વ્યોમન્યાવિરગ્નિરભવન્માતરિશ્વને । અસ્ય ક્રત્વા સમિધાનસ્ય મજ્મના પ્ર દ્યાવા શોચિઃ પૃથિવી અરોચયત્
એ પરમ આકાશમાં જન્મીને માતરિશ્વાન માટે અગ્નિ રૂપે પ્રગટ થયો. તેની ઇચ્છા અને પ્રજ્વલનથી એની જ્યોત આકાશ અને પૃથ્વીને પ્રકાશિત કરે છે.
અસ્ય ત્વેષા અજરા અસ્ય ભાનવઃ સુસંદૃશઃ સુપ્રતીકસ્ય સુદ્યુતઃ । ભાત્વક્ષસો અત્યક્તુર્ન સિન્ધવોઽગ્ને રેજન્તે અસસન્તો અજરાઃ
એની ભયાનક અને કદી ન મરતી કિરણો સુંદર અને તેજસ્વી છે. અગ્નિના જ્યોત, વહેતા નદીઓ જેવી, હંમેશા યુવાન અને કદી ન થાકતી, ઝળહળી ઊઠે છે.
યમેરિરે ભૃગવો વિશ્વવેદસં નાભા પૃથિવ્યા ભુવનસ્ય મજ્મના । અગ્નિં તં ગીર્ભિર્હિનુહિ સ્વ આ દમે ય એકો વસ્વો વરુણો ન રાજતિ
ભૃગુઓએ, જે બધું જાણે છે, યમને પૃથ્વીનું મધ્ય, સમગ્ર જગતનો આધાર પસંદ કર્યો હતો; એ અગ્નિને, જે એકલો ધનવાન વરુણની જેમ રાજા સમાન તેજે ઝળહળે છે, તું પોતાના ઘરમા ભજનોથી સ્તુતિ કર.
ન યો વરાય મરુતામિવ સ્વનઃ સેનેવ સૃષ્ટા દિવ્યા યથાશનિઃ । અગ્નિર્જમ્ભૈસ્તિગિતૈરત્તિ ભર્વતિ યોધો ન શત્રૂન્સ વના ન્યૃઞ્જતે
એની ગૂંજી અવાજને કોઈ પાર નથી, એ મારુતોની ગર્જના જેવી, જેમ સેનાનું ગતિમાન થવું, કે આકાશી વીજળી જેવી છે; અગ્નિ પોતાના મોઢા અને તીખા દાંતથી દુશ્મનોને યોદ્ધા જેવો જીતે છે અને તેમને નીચે પાડે છે.
કુવિન્નો અગ્નિરુચથસ્ય વીરસદ્વસુષ્કુવિદ્વસુભિઃ કામમાવરત્ । ચોદઃ કુવિત્તુતુજ્યાત્સાતયે ધિયઃ શુચિપ્રતીકં તમયા ધિયા ગૃણે
શું એ અગ્નિ, જે પ્રશંસા માણે છે અને પરાક્રમી છે, અમને ધન આપશે? શું એ અમારો ઇચ્છિત ધનથી મનોભાવ પૂરો કરશે? એનું પ્રેરણ અમારું વિચાર સફળતાની દિશામાં દોરી જાય; શુદ્ધ ચહેરાવાળા એ અગ્નિને હું મારા ઉદ્ગારથી ભજું છું.
ઘૃતપ્રતીકં વ ઋતસ્ય ધૂર્ષદમગ્નિં મિત્રં ન સમિધાન ઋઞ્જતે । ઇન્ધાનો અક્રો વિદથેષુ દીદ્યચ્છુક્રવર્ણામુદુ નો યંસતે ધિયમ્
ઘી જેવું ચહેરાવાળો, સત્યમાં અડગ રહેનારો અગ્નિ મિત્ર જેવો પ્રગટ થાય છે; પ્રગટ થતા એ સભાઓમાં તેજથી ઝળહળે છે, તેજસ્વી જ્યોત પ્રગટ કરે છે અને અમારો વિચાર ઊંચો કરે છે.
અપ્રયુચ્છન્નપ્રયુચ્છદ્ભિરગ્ને શિવેભિર્નઃ પાયુભિઃ પાહિ શગ્મૈઃ । અદબ્ધેભિરદૃપિતેભિરિષ્ટેઽનિમિષદ્ભિઃ પરિ પાહિ નો જાઃ
અગ્નિ, તું અમને ક્યારેય ન થાકતા અને સુખદ રક્ષકો દ્વારા, જે ગયા નથી અને જે ગયા છે, એમ બંનેથી, સુરક્ષિત રાખ; અપરાજિત, અખંડિત અને પસંદ કરેલા, અને જે ક્યારેય ઊંઘતા નથી એવા રક્ષકો દ્વારા અમારો પરિવાર ચારે બાજુથી રક્ષ.
એતિ પ્ર હોતા વ્રતમસ્ય માયયોર્ધ્વાં દધાનઃ શુચિપેશસં ધિયમ્ । અભિ સ્રુચઃ ક્રમતે દક્ષિણાવૃતો યા અસ્ય ધામ પ્રથમં હ નિંસતે
યજ્ઞકર્મના નિયમને પાળતો હોતૃ આગળ વધે છે, તેજસ્વી વિચાર ઊંચો રાખે છે; તે દક્ષિણ તરફથી આવતાં પાત્રો પાસે પહોંચે છે, જે પ્રથમ એના નિવાસને સ્પર્શે છે.
અભીમૃતસ્ય દોહના અનૂષત યોનૌ દેવસ્ય સદને પરીવૃતાઃ । અપામુપસ્થે વિભૃતો યદાવસદધ સ્વધા અધયદ્યાભિરીયતે
અમરનું દૂધ દેનારાઓ દેવના ગર્ભમાં, દેવના નિવાસસ્થાને આવી પહોંચે છે; જ્યારે તેઓ જળના ખોળામાં સ્થિર થાય છે, ત્યારે તેઓ વહેતા પ્રવાહ સાથે ભોગ ગ્રહણ કરે છે.
યુયૂષતઃ સવયસા તદિદ્વપુઃ સમાનમર્થં વિતરિત્રતા મિથઃ । આદીં ભગો ન હવ્યઃ સમસ્મદા વોળ્હુર્ન રશ્મીન્સમયંસ્ત સારથિઃ
એકબીજાને મળવાની ઇચ્છા રાખીને, તેઓ એ રૂપ દર્શાવે છે, એક જ લક્ષ્ય વહેંચે છે; પછી, ભાગ્યદેવ જેવો, હવન માટે યોગ્ય, વાહક રાસીઓ સંભાળી લે છે, સારથી તેમને એક સાથે રાખે છે.
યમીં દ્વા સવયસા સપર્યતઃ સમાને યોના મિથુના સમોકસા । દિવા ન નક્તં પલિતો યુવાજનિ પુરૂ ચરન્નજરો માનુષા યુગા
બે, એક જ ગર્ભમાંથી જન્મેલા, એક સાથે રહેતા, સેવા કરવા યોગ્ય, દિવસ અને રાત જેવાં, એક વૃદ્ધ અને એક યુવાન, સતત ગતિશીલ, માનવ પેઢીઓમાં ક્યારેય ન વૃદ્ધ થનારા છે.
તમીં હિન્વન્તિ ધીતયો દશ વ્રિશો દેવં મર્તાસ ઊતયે હવામહે । ધનોરધિ પ્રવત આ સ ઋણ્વત્યભિવ્રજદ્ભિર્વયુના નવાધિત
દસ પ્રેરિત વિચારો તેને આગળ ધપાવે છે; અમે મરતો દેવને સહાય માટે બોલાવીએ છીએ; ધનુષ્યના ઢાળ પર તે નવી રીતે તૈયાર થઈ આગળ વધે છે, કુશળતાથી આગળ વધનારાઓ સાથે જોડાઈને.
ત્વં હ્યગ્ને દિવ્યસ્ય રાજસિ ત્વં પાર્થિવસ્ય પશુપા ઇવ ત્મના । એની ત એતે બૃહતી અભિશ્રિયા હિરણ્યયી વક્વરી બર્હિરાશાતે
અગ્નિ, તું ખરેખર દૈવીનો રાજા છે, અને પૃથ્વી પર પોતાના સ્વભાવથી પશુઓના રક્ષક છે; આ વિશાળ અને તેજસ્વી, સોનાની પાત્રો, પવિત્ર કુશ વિછાવે છે.
અગ્ને જુષસ્વ પ્રતિ હર્ય તદ્વચો મન્દ્ર સ્વધાવ ઋતજાત સુક્રતો । યો વિશ્વતઃ પ્રત્યઙ્ઙસિ દર્શતો રણ્વઃ સંદૃષ્ટૌ પિતુમાઁ ઇવ ક્ષયઃ
અગ્નિ, આ વચનને સ્વીકાર અને આનંદથી ગ્રહણ કર; દયાળુ, સ્વયંશક્તિમાન, સત્યમાંથી જન્મેલો, બુદ્ધિશાળી; તું સર્વત્ર ફરતો, દેખાતો, અજોડ રૂપવાળો, જોવા આનંદદાયક, પિતાના ઘર જેવો છે.
તં પૃચ્છતા સ જગામા સ વેદ સ ચિકિત્વાઁ ઈયતે સા ન્વીયતે । તસ્મિન્સન્તિ પ્રશિષસ્તસ્મિન્નિષ્ટયઃ સ વાજસ્ય શવસઃ શુષ્મિણસ્પતિઃ
એને પૂછો—એ આવી ગયો છે, જાણે છે, બુદ્ધિશાળી છે, આગળ વધે છે અને પાછો પણ ખેંચાય છે; એમાં આજ્ઞાઓ છે, એમાં હવન છે; એ શક્તિ, બળ અને ઉર્જાનો સ્વામી છે.
તમિત્પૃચ્છન્તિ ન સિમો વિ પૃચ્છતિ સ્વેનેવ ધીરો મનસા યદગ્રભીત્ । ન મૃષ્યતે પ્રથમં નાપરં વચોઽસ્ય ક્રત્વા સચતે અપ્રદૃપિતઃ
તેણે પૂછવામાં આવે છે, પણ કોઈ તેને પૂરેપૂરો પૂછવામાં સમર્થ નથી; બુદ્ધિશાળી પોતાનાં મનથી પકડી લે છે; એનું પહેલું કે છેલ્લું વચન ક્યારેય ખોટું પડતું નથી, એ દૃઢ ઇચ્છાવાળો અને અડગ છે.
તમિદ્ગચ્છન્તિ જુહ્વસ્તમર્વતીર્વિશ્વાન્યેકઃ શૃણવદ્વચાંસિ મે । પુરુપ્રૈષસ્તતુરિર્યજ્ઞસાધનોઽચ્છિદ્રોતિઃ શિશુરાદત્ત સં રભઃ
તેના પાસે હવન કરનારાઓ આવે છે, ઝડપી જનારાઓ આવે છે, એ એકલો મારા બધા વચનો સાંભળે છે; એ અનેક રીતે મોકલાય છે, યજ્ઞ પૂર્ણ કરે છે, નિર્દોષ છે, બાળક જેવો ઉત્સાહી છે અને કાર્ય સંભાળી લે છે.
ઉપસ્થાયં ચરતિ યત્સમારત સદ્યો જાતસ્તત્સાર યુજ્યેભિઃ । અભિ શ્વાન્તં મૃશતે નાન્દ્યે મુદે યદીં ગચ્છન્ત્યુશતીરપિષ્ઠિતમ્
જ્યારે એ હવનસ્થળે હાજર રહીને ગતિ કરે છે, તાજો જન્મેલો, ત્યારે એ જોડાયેલા લોકો સાથે કાર્ય સંભાળી લે છે; તેજસ્વી લોકો આનંદમાં ઉત્સાહી અગ્નિને સ્પર્શે છે, જ્યારે દિવ્યઓ સારી રીતે ગોઠવાયેલા આસન પાસે આવે છે.
સ ઈં મૃગો અપ્યો વનર્ગુરુપ ત્વચ્યુપમસ્યાં નિ ધાયિ । વ્યબ્રવીદ્વયુના મર્ત્યેભ્યોઽગ્નિર્વિદ્વાઁ ઋતચિદ્ધિ સત્યઃ
એ જંગલી પ્રાણીની જેમ વનમાં મૂકાય છે, એની ચામડી પવિત્ર સ્થાને પથરાય છે; અગ્નિ, જ્ઞાનવાન, સત્ય જાણનાર, ખરેખર કુશળતાથી માનવોને સંદેશ આપે છે.
ત્રિમૂર્ધાનં સપ્તરશ્મિં ગૃણીષેઽનૂનમગ્નિં પિત્રોરુપસ્થે । નિષત્તમસ્ય ચરતો ધ્રુવસ્ય વિશ્વા દિવો રોચનાપપ્રિવાંસમ્
હું ત્રણ મસ્તકવાળા, સાત કિરણવાળા, નિર્દોષ અગ્નિને માતાપિતાના ખોળામાં બેસેલા પ્રશંસા કરું છું; એ સ્થિર અને ગતિશીલ માર્ગે બેઠો છે, અને આકાશના બધા તેજસ્વી પ્રદેશોને ભરપૂર કરે છે.
ઉક્ષા મહાઁ અભિ વવક્ષ એને અજરસ્તસ્થાવિતઊતિરૃષ્વઃ । ઉર્વ્યાઃ પદો નિ દધાતિ સાનૌ રિહન્ત્યૂધો અરુષાસો અસ્ય
મહાન બળવાન વાછરડો, સદા યુવાન અને ઊંચો, પોતાની શક્તિથી આગળ વધે છે; તે વિશાળ ધરતીના શિખરે પગ મૂકે છે; તેની લાલચટ udderમાંથી ધારો વહે છે.
સમાનં વત્સમભિ સંચરન્તી વિષ્વગ્ધેનૂ વિ ચરતઃ સુમેકે । અનપવૃજ્યાઁ અધ્વનો મિમાને વિશ્વાન્કેતાઁ અધિ મહો દધાને
ગાયો એકસાથે ફરે છે, પોતાના સામાન્ય વાછરડાને ઘેરીને; સર્વત્ર ઉત્તમ દૂધ આપનારી ગાયો નિરંતર ચાલે છે, થાક્યા વિના માર્ગ માપે છે, અને પોતાના મોટા શરીરે બધા ચિહ્નો ધારણ કરે છે.
ધીરાસઃ પદં કવયો નયન્તિ નાના હૃદા રક્ષમાણા અજુર્યમ્ । સિષાસન્તઃ પર્યપશ્યન્ત સિન્ધુમાવિરેભ્યો અભવત્સૂર્યો નૄન્
જ્ઞાની અને કવિઓ માર્ગ દર્શાવે છે, દરેક જુદા જુદા હૃદયથી અમરતાનું રક્ષણ કરે છે; તેઓ જાણવાની ઈચ્છાથી નદીને જોયી; તેમના માટે, સૂર્ય મનુષ્યોમાં પ્રગટ થયો.
દિદૃક્ષેણ્યઃ પરિ કાષ્ઠાસુ જેન્ય ઈળેન્યો મહો અર્ભાય જીવસે । પુરુત્રા યદભવત્સૂરહૈભ્યો ગર્ભેભ્યો મઘવા વિશ્વદર્શતઃ
તે દર્શનયોગ્ય છે, બધે જ જોવા લાયક છે, મહાનતાની ઇચ્છા માટે અને બાળકના જીવન માટે પ્રાર્થનીય છે; કારણ કે એ સૂર્ય અનેક સ્થળોએ જન્મ્યો અને ગર્ભમાંથી સૌથી વધુ દેખાઈ પડ્યો, હે દયાળુ.
કથા તે અગ્ને શુચયન્ત આયોર્દદાશુર્વાજેભિરાશુષાણાઃ । ઉભે યત્તોકે તનયે દધાના ઋતસ્ય સામન્રણયન્ત દેવાઃ
હે અગ્નિ, તેજસ્વીઓએ કેવી રીતે તને ભેટો આપી, ઇનામની આશાએ સેવા કરી? જ્યારે દેવતાઓએ કુટુંબ અને સંતાનમાં સત્યના ગીતને ધારણ કરીને આનંદ કર્યો.