અસ્તાવ્યગ્નિઃ શિમીવદ્ભિરર્કૈઃ સામ્રાજ્યાય પ્રતરં દધાનઃ । અમી ચ યે મઘવાનો વયં ચ મિહં ન સૂરો અતિ નિષ્ટતન્યુઃ
અગ્નિ, જોરદાર જ્યોતવાળા, રાજસત્તા માટે હવન લઈને ઊંચે ઉઠે. જેમ દયાળુ દેવતાઓ અને અમે, અંધકારને પાર કરીને, સૂર્ય જેવો પ્રકાશ ફેલાવીએ.
સમિદ્ધો અગ્ન આ વહ દેવાઁ અદ્ય યતસ્રુચે । તન્તું તનુષ્વ પૂર્વ્યં સુતસોમાય દાશુષે
પ્રજ્વલિત અગ્નિ, આજે દેવતાઓને અહીં યજ્ઞસ્થળે લાવો. સોમ પેસનાર ભક્ત માટે એ પ્રાચીન યજ્ઞસૂત્રને વિસ્તારો.
ઘૃતવન્તમુપ માસિ મધુમન્તં તનૂનપાત્ । યજ્ઞં વિપ્રસ્ય માવતઃ શશમાનસ્ય દાશુષઃ
ઘી અને મધથી ભરપૂર યજ્ઞ માટે, અગ્નિ, તું અમારી પાસે આવો. જ્ઞાની યજમાન અને ભક્તિપૂર્વક આરાધના કરનારને તું કૃપા કર.
શુચિઃ પાવકો અદ્ભુતો મધ્વા યજ્ઞં મિમિક્ષતિ । નરાશંસસ્ત્રિરા દિવો દેવો દેવેષુ યજ્ઞિયઃ
પવિત્ર, તેજસ્વી અને અદ્ભુત અગ્નિ મધમય યજ્ઞનો સ્વાદ લેવા ઇચ્છે છે. નરાશંસ, સ્વર્ગમાંથી ત્રણ વાર, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ દેવતા છે.
ઈળિતો અગ્ન આ વહેન્દ્રં ચિત્રમિહ પ્રિયમ્ । ઇયં હિ ત્વા મતિર્મમાચ્છા સુજિહ્વ વચ્યતે
આરાધિત અગ્નિ, ઇન્દ્રને, સુંદર અને પ્રિયને અહીં લાવો. કેમ કે મારી આ ભાવના, સુમધુર વાણીવાળા, સીધી તને કહેવામાં આવી છે.
સ્તૃણાનાસો યતસ્રુચો બર્હિર્યજ્ઞે સ્વધ્વરે । વૃઞ્જે દેવવ્યચસ્તમમિન્દ્રાય શર્મ સપ્રથઃ
જે યજ્ઞસ્થળે કુશવિછાવે છે અને બેસવાની જગ્યા તૈયાર કરે છે, એ યજ્ઞમાં હું ઇન્દ્ર માટે વિશાળ અને રક્ષાદાયક શ્રેષ્ઠ આશ્રય પસંદ કરું છું.
વિ શ્રયન્તામૃતાવૃધઃ પ્રયૈ દેવેભ્યો મહીઃ । પાવકાસઃ પુરુસ્પૃહો દ્વારો દેવીરસશ્ચતઃ
મહાન અમર દેવતાઓ દેવતાઓ તરફ આગળ વધે. શુદ્ધ અને સર્વેને પ્રિય દેવદ્વારોએ ચારેય દિશામાં ખુલ્લી થવી જોઈએ.
આ ભન્દમાને ઉપાકે નક્તોષાસા સુપેશસા । યહ્વી ઋતસ્ય માતરા સીદતાં બર્હિરા સુમત્
રાત અને ઉષા, સુંદર રીતે શોભાયમાન, એકસાથે આવી પહોંચે. સત્યની યુવાન માતાઓ, કૃપાપૂર્વક યજ્ઞસ્થળે બેસો.
મન્દ્રજિહ્વા જુગુર્વણી હોતારા દૈવ્યા કવી । યજ્ઞં નો યક્ષતામિમં સિધ્રમદ્ય દિવિસ્પૃશમ્
મધુર વાણીવાળા, સતર્ક અને દૈવી હોતાર, જ્ઞાની, આજે આ યજ્ઞ અમારી માટે ઝડપથી, સ્વર્ગ સુધી પહોંચે એ રીતે કરે.
શુચિર્દેવેષ્વર્પિતા હોત્રા મરુત્સુ ભારતી । ઇળા સરસ્વતી મહી બર્હિઃ સીદન્તુ યજ્ઞિયાઃ
દેવોમાં પવિત્ર હોતાર, મરુતોમાં ભારતિ, ઇલા, સરસ્વતી અને મહી, આ યજ્ઞસ્થળે બેસે, એ સર્વે પૂજનીય છે.
તન્નસ્તુરીપમદ્ભુતં પુરુ વારં પુરુ ત્મના । ત્વષ્ટા પોષાય વિ ષ્યતુ રાયે નાભા નો અસ્મયુઃ
એ અદ્ભુત, સર્વેની રક્ષા કરનાર, અનેક રૂપ ધરાવનાર ત્વષ્ટા અમારે પોષણ માટે, ધન માટે, વ્યાપક રીતે આધારરૂપ બને.
અવસૃજન્નુપ ત્મના દેવાન્યક્ષિ વનસ્પતે । અગ્નિર્હવ્યા સુષૂદતિ દેવો દેવેષુ મેધિરઃ
દેવતાઓએ પોતાની શક્તિથી અન્ય દેવતાઓને મોકલ્યા છે, વનસ્પતિના સ્વામી. અગ્નિ, દેવોમાં જ્ઞાની, આનંદથી હવન સ્વીકારે છે.
પૂષણ્વતે મરુત્વતે વિશ્વદેવાય વાયવે । સ્વાહા ગાયત્રવેપસે હવ્યમિન્દ્રાય કર્તન
પૂષણ, મરુતો, સર્વે દેવતાઓ, વાયુ અને ગાયત્ર માટે સ્વાહા સાથે હવન કરો, અને ઇન્દ્ર માટે આ અર્પણ કરો.
સ્વાહાકૃતાન્યા ગહ્યુપ હવ્યાનિ વીતયે । ઇન્દ્રા ગહિ શ્રુધી હવં ત્વાં હવન્તે અધ્વરે
સ્વાહા સાથે કરાયેલા હવનો લાભ માટે આવો. ઇન્દ્ર, આવો અને અમારી પ્રાર્થના સાંભળો, કેમ કે યજ્ઞમાં તારી જ આરાધના થાય છે.
પ્ર તવ્યસીં નવ્યસીં ધીતિમગ્નયે વાચો મતિં સહસઃ સૂનવે ભરે । અપાં નપાદ્યો વસુભિઃ સહ પ્રિયો હોતા પૃથિવ્યાં ન્યસીદદૃત્વિયઃ
હું અગ્નિ માટે નવી અને શક્તિશાળી સ્તુતિ, વાણી અને વિચાર અર્પણ કરું છું. એ વસુઓ સાથે પ્રિય હોતાર પૃથ્વી પર યજ્ઞકર્તા તરીકે સ્થિર થયો છે.
સ જાયમાનઃ પરમે વ્યોમન્યાવિરગ્નિરભવન્માતરિશ્વને । અસ્ય ક્રત્વા સમિધાનસ્ય મજ્મના પ્ર દ્યાવા શોચિઃ પૃથિવી અરોચયત્
એ પરમ આકાશમાં જન્મીને માતરિશ્વાન માટે અગ્નિ રૂપે પ્રગટ થયો. તેની ઇચ્છા અને પ્રજ્વલનથી એની જ્યોત આકાશ અને પૃથ્વીને પ્રકાશિત કરે છે.
અસ્ય ત્વેષા અજરા અસ્ય ભાનવઃ સુસંદૃશઃ સુપ્રતીકસ્ય સુદ્યુતઃ । ભાત્વક્ષસો અત્યક્તુર્ન સિન્ધવોઽગ્ને રેજન્તે અસસન્તો અજરાઃ
એની ભયાનક અને કદી ન મરતી કિરણો સુંદર અને તેજસ્વી છે. અગ્નિના જ્યોત, વહેતા નદીઓ જેવી, હંમેશા યુવાન અને કદી ન થાકતી, ઝળહળી ઊઠે છે.
યમેરિરે ભૃગવો વિશ્વવેદસં નાભા પૃથિવ્યા ભુવનસ્ય મજ્મના । અગ્નિં તં ગીર્ભિર્હિનુહિ સ્વ આ દમે ય એકો વસ્વો વરુણો ન રાજતિ
ભૃગુઓએ, જે બધું જાણે છે, યમને પૃથ્વીનું મધ્ય, સમગ્ર જગતનો આધાર પસંદ કર્યો હતો; એ અગ્નિને, જે એકલો ધનવાન વરુણની જેમ રાજા સમાન તેજે ઝળહળે છે, તું પોતાના ઘરમા ભજનોથી સ્તુતિ કર.
ન યો વરાય મરુતામિવ સ્વનઃ સેનેવ સૃષ્ટા દિવ્યા યથાશનિઃ । અગ્નિર્જમ્ભૈસ્તિગિતૈરત્તિ ભર્વતિ યોધો ન શત્રૂન્સ વના ન્યૃઞ્જતે
એની ગૂંજી અવાજને કોઈ પાર નથી, એ મારુતોની ગર્જના જેવી, જેમ સેનાનું ગતિમાન થવું, કે આકાશી વીજળી જેવી છે; અગ્નિ પોતાના મોઢા અને તીખા દાંતથી દુશ્મનોને યોદ્ધા જેવો જીતે છે અને તેમને નીચે પાડે છે.
કુવિન્નો અગ્નિરુચથસ્ય વીરસદ્વસુષ્કુવિદ્વસુભિઃ કામમાવરત્ । ચોદઃ કુવિત્તુતુજ્યાત્સાતયે ધિયઃ શુચિપ્રતીકં તમયા ધિયા ગૃણે
શું એ અગ્નિ, જે પ્રશંસા માણે છે અને પરાક્રમી છે, અમને ધન આપશે? શું એ અમારો ઇચ્છિત ધનથી મનોભાવ પૂરો કરશે? એનું પ્રેરણ અમારું વિચાર સફળતાની દિશામાં દોરી જાય; શુદ્ધ ચહેરાવાળા એ અગ્નિને હું મારા ઉદ્ગારથી ભજું છું.
ઘૃતપ્રતીકં વ ઋતસ્ય ધૂર્ષદમગ્નિં મિત્રં ન સમિધાન ઋઞ્જતે । ઇન્ધાનો અક્રો વિદથેષુ દીદ્યચ્છુક્રવર્ણામુદુ નો યંસતે ધિયમ્
ઘી જેવું ચહેરાવાળો, સત્યમાં અડગ રહેનારો અગ્નિ મિત્ર જેવો પ્રગટ થાય છે; પ્રગટ થતા એ સભાઓમાં તેજથી ઝળહળે છે, તેજસ્વી જ્યોત પ્રગટ કરે છે અને અમારો વિચાર ઊંચો કરે છે.
અપ્રયુચ્છન્નપ્રયુચ્છદ્ભિરગ્ને શિવેભિર્નઃ પાયુભિઃ પાહિ શગ્મૈઃ । અદબ્ધેભિરદૃપિતેભિરિષ્ટેઽનિમિષદ્ભિઃ પરિ પાહિ નો જાઃ
અગ્નિ, તું અમને ક્યારેય ન થાકતા અને સુખદ રક્ષકો દ્વારા, જે ગયા નથી અને જે ગયા છે, એમ બંનેથી, સુરક્ષિત રાખ; અપરાજિત, અખંડિત અને પસંદ કરેલા, અને જે ક્યારેય ઊંઘતા નથી એવા રક્ષકો દ્વારા અમારો પરિવાર ચારે બાજુથી રક્ષ.
એતિ પ્ર હોતા વ્રતમસ્ય માયયોર્ધ્વાં દધાનઃ શુચિપેશસં ધિયમ્ । અભિ સ્રુચઃ ક્રમતે દક્ષિણાવૃતો યા અસ્ય ધામ પ્રથમં હ નિંસતે
યજ્ઞકર્મના નિયમને પાળતો હોતૃ આગળ વધે છે, તેજસ્વી વિચાર ઊંચો રાખે છે; તે દક્ષિણ તરફથી આવતાં પાત્રો પાસે પહોંચે છે, જે પ્રથમ એના નિવાસને સ્પર્શે છે.
અભીમૃતસ્ય દોહના અનૂષત યોનૌ દેવસ્ય સદને પરીવૃતાઃ । અપામુપસ્થે વિભૃતો યદાવસદધ સ્વધા અધયદ્યાભિરીયતે
અમરનું દૂધ દેનારાઓ દેવના ગર્ભમાં, દેવના નિવાસસ્થાને આવી પહોંચે છે; જ્યારે તેઓ જળના ખોળામાં સ્થિર થાય છે, ત્યારે તેઓ વહેતા પ્રવાહ સાથે ભોગ ગ્રહણ કરે છે.
યુયૂષતઃ સવયસા તદિદ્વપુઃ સમાનમર્થં વિતરિત્રતા મિથઃ । આદીં ભગો ન હવ્યઃ સમસ્મદા વોળ્હુર્ન રશ્મીન્સમયંસ્ત સારથિઃ
એકબીજાને મળવાની ઇચ્છા રાખીને, તેઓ એ રૂપ દર્શાવે છે, એક જ લક્ષ્ય વહેંચે છે; પછી, ભાગ્યદેવ જેવો, હવન માટે યોગ્ય, વાહક રાસીઓ સંભાળી લે છે, સારથી તેમને એક સાથે રાખે છે.
યમીં દ્વા સવયસા સપર્યતઃ સમાને યોના મિથુના સમોકસા । દિવા ન નક્તં પલિતો યુવાજનિ પુરૂ ચરન્નજરો માનુષા યુગા
બે, એક જ ગર્ભમાંથી જન્મેલા, એક સાથે રહેતા, સેવા કરવા યોગ્ય, દિવસ અને રાત જેવાં, એક વૃદ્ધ અને એક યુવાન, સતત ગતિશીલ, માનવ પેઢીઓમાં ક્યારેય ન વૃદ્ધ થનારા છે.
તમીં હિન્વન્તિ ધીતયો દશ વ્રિશો દેવં મર્તાસ ઊતયે હવામહે । ધનોરધિ પ્રવત આ સ ઋણ્વત્યભિવ્રજદ્ભિર્વયુના નવાધિત
દસ પ્રેરિત વિચારો તેને આગળ ધપાવે છે; અમે મરતો દેવને સહાય માટે બોલાવીએ છીએ; ધનુષ્યના ઢાળ પર તે નવી રીતે તૈયાર થઈ આગળ વધે છે, કુશળતાથી આગળ વધનારાઓ સાથે જોડાઈને.
ત્વં હ્યગ્ને દિવ્યસ્ય રાજસિ ત્વં પાર્થિવસ્ય પશુપા ઇવ ત્મના । એની ત એતે બૃહતી અભિશ્રિયા હિરણ્યયી વક્વરી બર્હિરાશાતે
અગ્નિ, તું ખરેખર દૈવીનો રાજા છે, અને પૃથ્વી પર પોતાના સ્વભાવથી પશુઓના રક્ષક છે; આ વિશાળ અને તેજસ્વી, સોનાની પાત્રો, પવિત્ર કુશ વિછાવે છે.
અગ્ને જુષસ્વ પ્રતિ હર્ય તદ્વચો મન્દ્ર સ્વધાવ ઋતજાત સુક્રતો । યો વિશ્વતઃ પ્રત્યઙ્ઙસિ દર્શતો રણ્વઃ સંદૃષ્ટૌ પિતુમાઁ ઇવ ક્ષયઃ
અગ્નિ, આ વચનને સ્વીકાર અને આનંદથી ગ્રહણ કર; દયાળુ, સ્વયંશક્તિમાન, સત્યમાંથી જન્મેલો, બુદ્ધિશાળી; તું સર્વત્ર ફરતો, દેખાતો, અજોડ રૂપવાળો, જોવા આનંદદાયક, પિતાના ઘર જેવો છે.
તં પૃચ્છતા સ જગામા સ વેદ સ ચિકિત્વાઁ ઈયતે સા ન્વીયતે । તસ્મિન્સન્તિ પ્રશિષસ્તસ્મિન્નિષ્ટયઃ સ વાજસ્ય શવસઃ શુષ્મિણસ્પતિઃ
એને પૂછો—એ આવી ગયો છે, જાણે છે, બુદ્ધિશાળી છે, આગળ વધે છે અને પાછો પણ ખેંચાય છે; એમાં આજ્ઞાઓ છે, એમાં હવન છે; એ શક્તિ, બળ અને ઉર્જાનો સ્વામી છે.