નિર્યદીં બુધ્નાન્મહિષસ્ય વર્પસ ઈશાનાસઃ શવસા ક્રન્ત સૂરયઃ । યદીમનુ પ્રદિવો મધ્વ આધવે ગુહા સન્તં માતરિશ્વા મથાયતિ
જ્યારે મહાન શક્તિના પુત્રો, શક્તિથી સ્વામી, મહિષના રૂપમાંથી બહાર આવે છે; જ્યારે મધ પીવનાર માટે, તેઓ આકાશના માર્ગે, માતરિશ્વાન ગુપ્ત રહેલા ને ઉકેરે છે.
પ્ર યત્પિતુઃ પરમાન્નીયતે પર્યા પૃક્ષુધો વીરુધો દંસુ રોહતિ । ઉભા યદસ્ય જનુષં યદિન્વત આદિદ્યવિષ્ઠો અભવદ્ઘૃણા શુચિઃ
જ્યારે પિતાના સર્વોચ્ચ સ્થાનેથી તેને લઈ જાય છે, ત્યારે રસ પીવનાર કૂંપળો ડાળ પર ઉગે છે; જ્યારે તેની બંને વંશજ હલનચલન કરે છે, ત્યારે તેજસ્વી, એ આકાશમાં શુદ્ધ બને છે.
આદિન્માતૄરાવિશદ્યાસ્વા શુચિરહિંસ્યમાન ઉર્વિયા વિ વાવૃધે । અનુ યત્પૂર્વા અરુહત્સનાજુવો નિ નવ્યસીષ્વવરાસુ ધાવતે
પછી એ માતાઓમાં પ્રવેશી, શુદ્ધ અને અહાનિકર બનીને વિશાળ ફેલાય છે; જેમ પૂર્વજોએ ચડ્યા, હંમેશા યુવાન રહી, એ નવી અને નીચી સ્ત્રીઓમાં દોડે છે.
આદિદ્ધોતારં વૃણતે દિવિષ્ટિષુ ભગમિવ પપૃચાનાસ ઋઞ્જતે । દેવાન્યત્ક્રત્વા મજ્મના પુરુષ્ટુતો મર્તં શંસં વિશ્વધા વેતિ ધાયસે
પછી, સ્વર્ગવાસીઓમાં, તેઓ હવનકર્તાને પસંદ કરે છે, ભાગા જેવી કૃપા માંગે છે, અને ઝડપથી જાય છે; દેવતાઓ પોતાની ઇચ્છા અને શક્તિથી, બહુ સ્તુતિ પામીને, તું મરણાર્થની પ્રાર્થના સર્વત્ર પહોંચાડે છે.
વિ યદસ્થાદ્યજતો વાતચોદિતો હ્વારો ન વક્વા જરણા અનાકૃતઃ । તસ્ય પત્મન્દક્ષુષઃ કૃષ્ણજંહસઃ શુચિજન્મનો રજ આ વ્યધ્વનઃ
જ્યારે પવનથી પ્રેરિત યજ્ઞ અગ્નિ ફેલાય છે, તે હણહણતા ઘોડા જેવો, અજીર્ણ અને અખંડિત રહે છે; તેની પાંખ, કાળી જિહ્વાવાળું, શુદ્ધ જન્મ ધરાવતી, માર્ગોને ખુલ્લા કરે છે.
રથો ન યાતઃ શિક્વભિઃ કૃતો દ્યામઙ્ગેભિરરુષેભિરીયતે । આદસ્ય તે કૃષ્ણાસો દક્ષિ સૂરયઃ શૂરસ્યેવ ત્વેષથાદીષતે વયઃ
રથ જેવો, જોડાણથી બનેલો, એ લાલ અંગો સાથે આકાશ તરફ જાય છે; ત્યાંથી, કાળા વંશજ, જમણી બાજુએ, વીરની તીવ્રતા ઇચ્છે છે અને શક્તિની અભિલાષા રાખે છે.
ત્વયા હ્યગ્ને વરુણો ધૃતવ્રતો મિત્રઃ શાશદ્રે અર્યમા સુદાનવઃ । યત્સીમનુ ક્રતુના વિશ્વથા વિભુરરાન્ન નેમિઃ પરિભૂરજાયથાઃ
હે અગ્નિ, તારી સાથે, વરુણ, મૈત્રી અને આર્યમાન, દયાળુ, પ્રતિજ્ઞામાં સ્થિર રહી આનંદ પામે છે; જ્યારે તું તારી ઇચ્છાથી સર્વત્ર વ્યાપી, તેમને વચ્ચે ફરતો, ત્યારે ચક્ર કદી ધૂરીને વટાવી શકતું નથી.
ત્વમગ્ને શશમાનાય સુન્વતે રત્નં યવિષ્ઠ દેવતાતિમિન્વસિ । તં ત્વા નુ નવ્યં સહસો યુવન્વયં ભગં ન કારે મહિરત્ન ધીમહિ
હે અગ્નિ, યુવાન, જે દૂધ દબાવે અને સ્તુતિ કરે છે, તેને તું દૈવી અને સમૃદ્ધ ધન આપે છે; તને, હંમેશા નવાં, શક્તિશાળી, અમે સભામાં ભાગા જેવું મહાન ધન ઇચ્છીએ છીએ.
અસ્મે રયિં ન સ્વર્થં દમૂનસં ભગં દક્ષં ન પપૃચાસિ ધર્ણસિમ્ । રશ્મીઁરિવ યો યમતિ જન્મની ઉભે દેવાનાં શંસમૃત આ ચ સુક્રતુઃ
તુ અમને તેજસ્વી, ઘર સંભાળનાર, ભાગા જેવું ધન, બુદ્ધિ અને સ્થિરતા આપે છે; તું કિરણો જેવો, બંને પેઢીઓને માર્ગદર્શન આપે છે, શુભ ઇચ્છાવાળો, દેવતાઓની સ્તુતિ અને સત્ય લાવે છે.
ઉત નઃ સુદ્યોત્મા જીરાશ્વો હોતા મન્દ્રઃ શૃણવચ્ચન્દ્રરથઃ । સ નો નેષન્નેષતમૈરમૂરોઽગ્નિર્વામં સુવિતં વસ્યો અચ્છ
અમારા માટે તેજસ્વી અને હંમેશા યુવાન, આનંદદાયક અને ધ્યાનપૂર્વક શ્રવણ કરનાર, ચમકતા રથવાળા હોતાર અગ્નિ, અમને સાંભળે. તે નિર્દોષ અગ્નિ શ્રેષ્ઠ માર્ગદર્શકો સાથે અમને સુખ અને સમૃદ્ધિ તરફ લઈ જાય.
અસ્તાવ્યગ્નિઃ શિમીવદ્ભિરર્કૈઃ સામ્રાજ્યાય પ્રતરં દધાનઃ । અમી ચ યે મઘવાનો વયં ચ મિહં ન સૂરો અતિ નિષ્ટતન્યુઃ
અગ્નિ, જોરદાર જ્યોતવાળા, રાજસત્તા માટે હવન લઈને ઊંચે ઉઠે. જેમ દયાળુ દેવતાઓ અને અમે, અંધકારને પાર કરીને, સૂર્ય જેવો પ્રકાશ ફેલાવીએ.
સમિદ્ધો અગ્ન આ વહ દેવાઁ અદ્ય યતસ્રુચે । તન્તું તનુષ્વ પૂર્વ્યં સુતસોમાય દાશુષે
પ્રજ્વલિત અગ્નિ, આજે દેવતાઓને અહીં યજ્ઞસ્થળે લાવો. સોમ પેસનાર ભક્ત માટે એ પ્રાચીન યજ્ઞસૂત્રને વિસ્તારો.
ઘૃતવન્તમુપ માસિ મધુમન્તં તનૂનપાત્ । યજ્ઞં વિપ્રસ્ય માવતઃ શશમાનસ્ય દાશુષઃ
ઘી અને મધથી ભરપૂર યજ્ઞ માટે, અગ્નિ, તું અમારી પાસે આવો. જ્ઞાની યજમાન અને ભક્તિપૂર્વક આરાધના કરનારને તું કૃપા કર.
શુચિઃ પાવકો અદ્ભુતો મધ્વા યજ્ઞં મિમિક્ષતિ । નરાશંસસ્ત્રિરા દિવો દેવો દેવેષુ યજ્ઞિયઃ
પવિત્ર, તેજસ્વી અને અદ્ભુત અગ્નિ મધમય યજ્ઞનો સ્વાદ લેવા ઇચ્છે છે. નરાશંસ, સ્વર્ગમાંથી ત્રણ વાર, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ દેવતા છે.
ઈળિતો અગ્ન આ વહેન્દ્રં ચિત્રમિહ પ્રિયમ્ । ઇયં હિ ત્વા મતિર્મમાચ્છા સુજિહ્વ વચ્યતે
આરાધિત અગ્નિ, ઇન્દ્રને, સુંદર અને પ્રિયને અહીં લાવો. કેમ કે મારી આ ભાવના, સુમધુર વાણીવાળા, સીધી તને કહેવામાં આવી છે.
સ્તૃણાનાસો યતસ્રુચો બર્હિર્યજ્ઞે સ્વધ્વરે । વૃઞ્જે દેવવ્યચસ્તમમિન્દ્રાય શર્મ સપ્રથઃ
જે યજ્ઞસ્થળે કુશવિછાવે છે અને બેસવાની જગ્યા તૈયાર કરે છે, એ યજ્ઞમાં હું ઇન્દ્ર માટે વિશાળ અને રક્ષાદાયક શ્રેષ્ઠ આશ્રય પસંદ કરું છું.
વિ શ્રયન્તામૃતાવૃધઃ પ્રયૈ દેવેભ્યો મહીઃ । પાવકાસઃ પુરુસ્પૃહો દ્વારો દેવીરસશ્ચતઃ
મહાન અમર દેવતાઓ દેવતાઓ તરફ આગળ વધે. શુદ્ધ અને સર્વેને પ્રિય દેવદ્વારોએ ચારેય દિશામાં ખુલ્લી થવી જોઈએ.
આ ભન્દમાને ઉપાકે નક્તોષાસા સુપેશસા । યહ્વી ઋતસ્ય માતરા સીદતાં બર્હિરા સુમત્
રાત અને ઉષા, સુંદર રીતે શોભાયમાન, એકસાથે આવી પહોંચે. સત્યની યુવાન માતાઓ, કૃપાપૂર્વક યજ્ઞસ્થળે બેસો.
મન્દ્રજિહ્વા જુગુર્વણી હોતારા દૈવ્યા કવી । યજ્ઞં નો યક્ષતામિમં સિધ્રમદ્ય દિવિસ્પૃશમ્
મધુર વાણીવાળા, સતર્ક અને દૈવી હોતાર, જ્ઞાની, આજે આ યજ્ઞ અમારી માટે ઝડપથી, સ્વર્ગ સુધી પહોંચે એ રીતે કરે.
શુચિર્દેવેષ્વર્પિતા હોત્રા મરુત્સુ ભારતી । ઇળા સરસ્વતી મહી બર્હિઃ સીદન્તુ યજ્ઞિયાઃ
દેવોમાં પવિત્ર હોતાર, મરુતોમાં ભારતિ, ઇલા, સરસ્વતી અને મહી, આ યજ્ઞસ્થળે બેસે, એ સર્વે પૂજનીય છે.
તન્નસ્તુરીપમદ્ભુતં પુરુ વારં પુરુ ત્મના । ત્વષ્ટા પોષાય વિ ષ્યતુ રાયે નાભા નો અસ્મયુઃ
એ અદ્ભુત, સર્વેની રક્ષા કરનાર, અનેક રૂપ ધરાવનાર ત્વષ્ટા અમારે પોષણ માટે, ધન માટે, વ્યાપક રીતે આધારરૂપ બને.
અવસૃજન્નુપ ત્મના દેવાન્યક્ષિ વનસ્પતે । અગ્નિર્હવ્યા સુષૂદતિ દેવો દેવેષુ મેધિરઃ
દેવતાઓએ પોતાની શક્તિથી અન્ય દેવતાઓને મોકલ્યા છે, વનસ્પતિના સ્વામી. અગ્નિ, દેવોમાં જ્ઞાની, આનંદથી હવન સ્વીકારે છે.
પૂષણ્વતે મરુત્વતે વિશ્વદેવાય વાયવે । સ્વાહા ગાયત્રવેપસે હવ્યમિન્દ્રાય કર્તન
પૂષણ, મરુતો, સર્વે દેવતાઓ, વાયુ અને ગાયત્ર માટે સ્વાહા સાથે હવન કરો, અને ઇન્દ્ર માટે આ અર્પણ કરો.
સ્વાહાકૃતાન્યા ગહ્યુપ હવ્યાનિ વીતયે । ઇન્દ્રા ગહિ શ્રુધી હવં ત્વાં હવન્તે અધ્વરે
સ્વાહા સાથે કરાયેલા હવનો લાભ માટે આવો. ઇન્દ્ર, આવો અને અમારી પ્રાર્થના સાંભળો, કેમ કે યજ્ઞમાં તારી જ આરાધના થાય છે.
પ્ર તવ્યસીં નવ્યસીં ધીતિમગ્નયે વાચો મતિં સહસઃ સૂનવે ભરે । અપાં નપાદ્યો વસુભિઃ સહ પ્રિયો હોતા પૃથિવ્યાં ન્યસીદદૃત્વિયઃ
હું અગ્નિ માટે નવી અને શક્તિશાળી સ્તુતિ, વાણી અને વિચાર અર્પણ કરું છું. એ વસુઓ સાથે પ્રિય હોતાર પૃથ્વી પર યજ્ઞકર્તા તરીકે સ્થિર થયો છે.
સ જાયમાનઃ પરમે વ્યોમન્યાવિરગ્નિરભવન્માતરિશ્વને । અસ્ય ક્રત્વા સમિધાનસ્ય મજ્મના પ્ર દ્યાવા શોચિઃ પૃથિવી અરોચયત્
એ પરમ આકાશમાં જન્મીને માતરિશ્વાન માટે અગ્નિ રૂપે પ્રગટ થયો. તેની ઇચ્છા અને પ્રજ્વલનથી એની જ્યોત આકાશ અને પૃથ્વીને પ્રકાશિત કરે છે.
અસ્ય ત્વેષા અજરા અસ્ય ભાનવઃ સુસંદૃશઃ સુપ્રતીકસ્ય સુદ્યુતઃ । ભાત્વક્ષસો અત્યક્તુર્ન સિન્ધવોઽગ્ને રેજન્તે અસસન્તો અજરાઃ
એની ભયાનક અને કદી ન મરતી કિરણો સુંદર અને તેજસ્વી છે. અગ્નિના જ્યોત, વહેતા નદીઓ જેવી, હંમેશા યુવાન અને કદી ન થાકતી, ઝળહળી ઊઠે છે.
યમેરિરે ભૃગવો વિશ્વવેદસં નાભા પૃથિવ્યા ભુવનસ્ય મજ્મના । અગ્નિં તં ગીર્ભિર્હિનુહિ સ્વ આ દમે ય એકો વસ્વો વરુણો ન રાજતિ
ભૃગુઓએ, જે બધું જાણે છે, યમને પૃથ્વીનું મધ્ય, સમગ્ર જગતનો આધાર પસંદ કર્યો હતો; એ અગ્નિને, જે એકલો ધનવાન વરુણની જેમ રાજા સમાન તેજે ઝળહળે છે, તું પોતાના ઘરમા ભજનોથી સ્તુતિ કર.
ન યો વરાય મરુતામિવ સ્વનઃ સેનેવ સૃષ્ટા દિવ્યા યથાશનિઃ । અગ્નિર્જમ્ભૈસ્તિગિતૈરત્તિ ભર્વતિ યોધો ન શત્રૂન્સ વના ન્યૃઞ્જતે
એની ગૂંજી અવાજને કોઈ પાર નથી, એ મારુતોની ગર્જના જેવી, જેમ સેનાનું ગતિમાન થવું, કે આકાશી વીજળી જેવી છે; અગ્નિ પોતાના મોઢા અને તીખા દાંતથી દુશ્મનોને યોદ્ધા જેવો જીતે છે અને તેમને નીચે પાડે છે.
કુવિન્નો અગ્નિરુચથસ્ય વીરસદ્વસુષ્કુવિદ્વસુભિઃ કામમાવરત્ । ચોદઃ કુવિત્તુતુજ્યાત્સાતયે ધિયઃ શુચિપ્રતીકં તમયા ધિયા ગૃણે
શું એ અગ્નિ, જે પ્રશંસા માણે છે અને પરાક્રમી છે, અમને ધન આપશે? શું એ અમારો ઇચ્છિત ધનથી મનોભાવ પૂરો કરશે? એનું પ્રેરણ અમારું વિચાર સફળતાની દિશામાં દોરી જાય; શુદ્ધ ચહેરાવાળા એ અગ્નિને હું મારા ઉદ્ગારથી ભજું છું.