પ્ર સુ જ્યેષ્ઠં નિચિરાભ્યાં બૃહન્નમો હવ્યં મતિં ભરતા મૃળયદ્ભ્યાં સ્વાદિષ્ઠં મૃળયદ્ભ્યામ્ । તા સમ્રાજા ઘૃતાસુતી યજ્ઞેયજ્ઞ ઉપસ્તુતા । અથૈનોઃ ક્ષત્રં ન કુતશ્ચનાધૃષે દેવત્વં નૂ ચિદાધૃષે
હવે, શ્રદ્ધાપૂર્વક, આપણે સૌથી ઉંચી, પ્રાચીન અને મહાન સ્તુતિ, હવન અને પ્રાર્થના, દયાળુ બે દેવતાઓને અર્પણ કરીએ, જે બંને માટે સૌથી પ્રિય છે. એ રાજાઓ, ઘીથી સમૃદ્ધ, યજ્ઞમાં પૂજનીય, બધાએ પ્રસંશા પામી છે—એમનું બળ કોઈ પણ જગ્યાથી હરાવી શકાતું નથી; આજે પણ એમનું દેવત્વ કોઈ હરાવી શકતું નથી.
અદર્શિ ગાતુરુરવે વરીયસી પન્થા ઋતસ્ય સમયંસ્ત રશ્મિભિશ્ચક્ષુર્ભગસ્ય રશ્મિભિઃ । દ્યુક્ષં મિત્રસ્ય સાદનમર્યમ્ણો વરુણસ્ય ચ । અથા દધાતે બૃહદુક્થ્યં વય ઉપસ્તુત્યં બૃહદ્વયઃ
વિશાળ માર્ગ દેખાયો છે, સૌથી વિશાળ માર્ગ, સત્યનો માર્ગ, જે ભગના પ્રકાશથી માપવામાં આવ્યો છે. મિત્ર, અર્યમન અને વરુણનું તેજસ્વી સ્થાન છે. પછી તેઓ મહાન સ્તુતિ, મહાન પ્રસંશા અને મહાન બળ સ્થાપે છે.
જ્યોતિષ્મતીમદિતિં ધારયત્ક્ષિતિં સ્વર્વતીમા સચેતે દિવેદિવે જાગૃવાંસા દિવેદિવે । જ્યોતિષ્મત્ક્ષત્રમાશાતે આદિત્યા દાનુનસ્પતી । મિત્રસ્તયોર્વરુણો યાતયજ્જનોઽર્યમા યાતયજ્જનઃ
તેઓ તેજસ્વી, અમર અદિતીને, પ્રકાશથી ભરેલી ધરતીને ધારણ કરે છે; તેઓ રોજ રોજ જાગૃત રહીને નજર રાખે છે. આદિત્યો, દાનના સ્વામી, તેજસ્વી બળ ધરાવે છે; મિત્ર અને વરુણ લોકોનું માર્ગદર્શન કરે છે, અર્યમન પણ લોકોનું માર્ગદર્શન કરે છે.
અયં મિત્રાય વરુણાય શંતમઃ સોમો ભૂત્વવપાનેષ્વાભગો દેવો દેવેષ્વાભગઃ । તં દેવાસો જુષેરત વિશ્વે અદ્ય સજોષસઃ । તથા રાજાના કરથો યદીમહ ઋતાવાના યદીમહે
આ સોમ, મિત્ર અને વરુણ માટે પાનમાં સૌથી સુખદાયક, દેવતાઓમાં નિર્દોષ, શુભદાયક બને. આજે બધા દેવતાઓ સાથે મળીને તેને સ્વીકારે. હે બે રાજાઓ, તમે અમારા ઇચ્છા પ્રમાણે, સત્ય પ્રમાણે વર્તો, જેમ અમે ઇચ્છીએ તેમ વર્તો.
યો મિત્રાય વરુણાયાવિધજ્જનોઽનર્વાણં તં પરિ પાતો અંહસો દાશ્વાંસં મર્તમંહસઃ । તમર્યમાભિ રક્ષત્યૃજૂયન્તમનુ વ્રતમ્ । ઉક્થૈર્ય એનોઃ પરિભૂષતિ વ્રતં સ્તોમૈરાભૂષતિ વ્રતમ્
જે મનુષ્ય મિત્ર અને વરુણની ઉપાસના કરે છે, તે નિર્દોષ ભક્તને દુઃખથી બચાવો, ભક્તને, મનુષ્યને દુઃખથી બચાવો. અર્યમન તેને સાચા માર્ગે, નિયમ પ્રમાણે રક્ષા કરે છે. સ્તુતિઓથી તે એમના નિયમને શોભાવે છે, ગાનથી એમના નિયમને શોભાવે છે.
નમો દિવે બૃહતે રોદસીભ્યાં મિત્રાય વોચં વરુણાય મીળ્હુષે સુમૃળીકાય મીળ્હુષે । ઇન્દ્રમગ્નિમુપ સ્તુહિ દ્યુક્ષમર્યમણં ભગમ્ । જ્યોગ્જીવન્તઃ પ્રજયા સચેમહિ સોમસ્યોતી સચેમહિ
મહાન આકાશને, બંને જગતને વંદન; હું મિત્રને, વરુણને, દયાળુ અને સર્વેમાં દયાળુને સંબોધું છું. ઇન્દ્ર અને અગ્નિને, તેજસ્વી અર્યમન અને ભગને સ્તુતિ આપો. આપણે દીર્ઘાયુ અને સંતાન સાથે જીવીએ, સોમની કૃપાથી એકતા પ્રાપ્ત કરીએ.
ઊતી દેવાનાં વયમિન્દ્રવન્તો મંસીમહિ સ્વયશસો મરુદ્ભિઃ । અગ્નિર્મિત્રો વરુણઃ શર્મ યંસન્તદશ્યામ મઘવાનો વયં ચ
દેવતાઓની કૃપાથી, આપણે ઇન્દ્રના બળથી યુક્ત થઈ, મરુતો સાથે મહાન યશ પ્રાપ્ત કરીએ. અગ્નિ, મિત્ર, વરુણ અમને આશ્રય આપે; હે દયાળુઓ, અમે અને અમારા સંતાન એ આશ્રય પ્રાપ્ત કરીએ.
સુષુમા યાતમદ્રિભિર્ગોશ્રીતા મત્સરા ઇમે સોમાસો મત્સરા ઇમે । આ રાજાના દિવિસ્પૃશાસ્મત્રા ગન્તમુપ નઃ । ઇમે વાં મિત્રાવરુણા ગવાશિરઃ સોમાઃ શુક્રા ગવાશિરઃ
આનંદથી પથ્થરથી આવો, ગાયો મેળવવા ઇચ્છુકો; આ સોમો ઉત્સાહી છે, આ સોમો ઉત્સાહી છે. હે રાજાઓ, આકાશ સુધી પહોંચતા, અમારી પાસે આવો, નજીક આવો. આ તેજસ્વી સોમો, ગાયના દૂધ સાથે, તમારા માટે છે, મિત્ર અને વરુણ, તેજસ્વી સોમો, ગાયના દૂધ સાથે.
ઇમ આ યાતમિન્દવઃ સોમાસો દધ્યાશિરઃ સુતાસો દધ્યાશિરઃ । ઉત વામુષસો બુધિ સાકં સૂર્યસ્ય રશ્મિભિઃ । સુતો મિત્રાય વરુણાય પીતયે ચારુરૃતાય પીતયે
આ સોમના ટીપાં, દહીં સાથે દબાવેલા, તમારા માટે આવી રહ્યા છે; દહીં સાથે દબાવેલા. અને ઉષા, સૂર્યના કિરણો સાથે, તમને જગાડે છે. દબાવેલો સોમ મિત્ર અને વરુણ માટે પીવા માટે છે, સુંદર, સત્યપ્રિય પીવા માટે છે.
તાં વાં ધેનું ન વાસરીમંશું દુહન્ત્યદ્રિભિઃ સોમં દુહન્ત્યદ્રિભિઃ । અસ્મત્રા ગન્તમુપ નોઽર્વાઞ્ચા સોમપીતયે । અયં વાં મિત્રાવરુણા નૃભિઃ સુતઃ સોમ આ પીતયે સુતઃ
એ ગાય જેવી તમારી સવારે પીવાની વસ્તુ, પથ્થરથી દૂધે છે, પથ્થરથી સોમ દૂધે છે. અમારી પાસે આવો, નજીક આવો, સોમ પીવા માટે. આ દબાવેલો સોમ, હે મિત્ર અને વરુણ, તમારા માટે છે, પુરુષોએ દબાવેલો પીવા માટે.
પ્રપ્ર પૂષ્ણસ્તુવિજાતસ્ય શસ્યતે મહિત્વમસ્ય તવસો ન તન્દતે સ્તોત્રમસ્ય ન તન્દતે । અર્ચામિ સુમ્નયન્નહમન્ત્યૂતિં મયોભુવમ્ । વિશ્વસ્ય યો મન આયુયુવે મખો દેવ આયુયુવે મખઃ
પૂષણના મહાનત્વની, ઉત્કૃષ્ટ જન્મના, પ્રસંશા થાય છે; એનું બળ ક્યારેય ઓછું પડતું નથી, એના સ્તુતિ ક્યારેય થાકતી નથી. હું સુમનસ્ થઈને એના આશ્રય, એના સહાય માટે ગાઉં છું, એ સુખદાયક છે, જે સર્વના મન ફેરવે છે, દેવ છે, જે સર્વના મન ફેરવે છે.
પ્ર હિ ત્વા પૂષન્નજિરં ન યામનિ સ્તોમેભિઃ કૃણ્વ ઋણવો યથા મૃધ ઉષ્ટ્રો ન પીપરો મૃધઃ । હુવે યત્ત્વા મયોભુવં દેવં સખ્યાય મર્ત્યઃ । અસ્માકમાઙ્ગૂષાન્દ્યુમ્નિનસ્કૃધિ વાજેષુ દ્યુમ્નિનસ્કૃધિ
હું તને, પૂષણ, રથ જેવો ઝડપી, સ્તુતિઓથી બોલાવું છું; અમને સલામત રીતે પસાર કરજે, જેમ ઊંટ મુશ્કેલીમાંથી પસાર થાય છે. જયારે હું તને, સુખદાયક દેવ, મિત્ર તરીકે બોલાવું છું, હે મનુષ્ય, અમારી સ્તુતિઓને સ્પર્ધામાં વિજયી કર, સ્પર્ધામાં વિજયી કર.
યસ્ય તે પૂષન્સખ્યે વિપન્યવઃ ક્રત્વા ચિત્સન્તોઽવસા બુભુજ્રિર ઇતિ ક્રત્વા બુભુજ્રિરે । તામનુ ત્વા નવીયસીં નિયુતં રાય ઈમહે । અહેળમાન ઉરુશંસ સરી ભવ વાજેવાજે સરી ભવ
જેની મિત્રતામાં, હે પૂષણ, વિદ્વાનો પોતાના બુદ્ધિથી સહારો મેળવે છે, પોતાના બુદ્ધિથી સહારો મેળવે છે. એ તારી હંમેશા નવી ટોળકી માટે ધનની ઇચ્છા કરીએ છીએ. હે દયાળુ, દુરદર્શી, દરેક સ્પર્ધામાં અમારો સાથી બન, દરેક સ્પર્ધામાં સાથી બન.
અસ્યા ઊ ષુ ણ ઉપ સાતયે ભુવોઽહેળમાનો રરિવાઁ અજાશ્વ શ્રવસ્યતામજાશ્વ । ઓ ષુ ત્વા વવૃતીમહિ સ્તોમેભિર્દસ્મ સાધુભિઃ । નહિ ત્વા પૂષન્નતિમન્ય આઘૃણે ન તે સખ્યમપહ્નુવે
અજાશ્વ, અમે તારી પ્રસન્નતા માટે તને ભજવા આવ્યા છીએ, તારા પ્રસિદ્ધ દાન માટે આતુર છીએ. ઉત્તમ સ્તુતિઓથી, હે મહાન, અમે તારી પ્રશંસા કરીએ છીએ. હે પુષણ, હું તને અવગણતો નથી, ને તારી મિત્રતા કદી નકારી નથી, હે તેજસ્વી.
અસ્તુ શ્રૌષટ્ પુરો અગ્નિં ધિયા દધ આ નુ તચ્છર્ધો દિવ્યં વૃણીમહ ઇન્દ્રવાયૂ વૃણીમહે । યદ્ધ ક્રાણા વિવસ્વતિ નાભા સંદાયિ નવ્યસી । અધ પ્ર સૂ ન ઉપ યન્તુ ધીતયો દેવાઁ અચ્છા ન ધીતયઃ
આવાજે સાંભળો, અમે આપણા મનથી અગ્નિને આગળ રાખીએ છીએ; હવે અમે એ દૈવી રક્ષા પસંદ કરીએ છીએ, અમે ઇન્દ્ર અને વાયુને પસંદ કરીએ છીએ. જયારે તમે બંને ઉષાની મધ્યે નવા દાન આપો છો, ત્યારે અમારી પ્રાર્થનાઓ દેવો સુધી પહોંચે, અમારી પ્રાર્થનાઓ દેવો સુધી જાય.
યદ્ધ ત્યન્મિત્રાવરુણાવૃતાદધ્યાદદાથે અનૃતં સ્વેન મન્યુના દક્ષસ્ય સ્વેન મન્યુના । યુવોરિત્થાધિ સદ્મસ્વપશ્યામ હિરણ્યયમ્ । ધીભિશ્ચન મનસા સ્વેભિરક્ષભિઃ સોમસ્ય સ્વેભિરક્ષભિઃ
જયારે તમે, મિત્ર અને વરુણ, તમારી ઇચ્છાથી અસત્યને તમારા ક્રોધથી રોકો છો, તમારી બુદ્ધિથી રોકો છો, ત્યારે તમારા ઘરમાટે અમે સોનાની જેમ તેજસ્વી પ્રકાશ જોયે છીએ, આપણા મનથી, વિચારથી અને પોતાની ઇન્દ્રિયોથી, સોમની ઇન્દ્રિયોથી.
યુવાં સ્તોમેભિર્દેવયન્તો અશ્વિનાશ્રાવયન્ત ઇવ શ્લોકમાયવો યુવાં હવ્યાભ્યાયવઃ । યુવોર્વિશ્વા અધિ શ્રિયઃ પૃક્ષશ્ચ વિશ્વવેદસા । પ્રુષાયન્તે વાં પવયો હિરણ્યયે રથે દસ્રા હિરણ્યયે
હે અશ્વિનીકુમારો, ભક્તો તમને સ્તુતિઓ અર્પે છે, જેમ કે તમારી પ્રસંસા જાહેર કરે છે; તમને હવન અર્પણ થાય છે. તમારી બધી મહિમા અને સંપત્તિ, હે સર્વજ્ઞ, પ્રસરી છે; તમારા સોનાના ઘોડા, હે આશ્ચર્યજનક, સોનાની રથમાં તમને શીતળતા આપે છે.
અચેતિ દસ્રા વ્યુ નાકમૃણ્વથો યુઞ્જતે વાં રથયુજો દિવિષ્ટિષ્વધ્વસ્માનો દિવિષ્ટિષુ । અધિ વાં સ્થામ વન્ધુરે રથે દસ્રા હિરણ્યયે । પથેવ યન્તાવનુશાસતા રજોઽઞ્જસા શાસતા રજઃ
હે આશ્ચર્યજનક અશ્વિનીકુમારો, તમે આકાશમાં ઝડપથી ફરો છો; તમારા રથને જોડાયેલા ઘોડા સ્વર્ગના માર્ગોમાં દોડે છે. તમે બંને સોનાના રથમાં બેઠા છો; રસ્તે જતા મુસાફરોની જેમ, તમે માર્ગને દોરીને ઝડપથી આગળ વધો છો.
શચીભિર્નઃ શચીવસૂ દિવા નક્તં દશસ્યતમ્ । મા વાં રાતિરુપ દસત્કદા ચનાસ્મદ્રાતિઃ કદા ચન
તમારી શક્તિથી, હે અશ્વિનીકુમારો, અમને દિવસે-રાતે કૃપા આપો, તમે સર્વોપયુક્ત છો. તમારી દયાળુતા કદી અમને છોડે નહીં, અમારો હિસ્સો કદી છીનવાઈ ન જાય.
વૃષન્નિન્દ્ર વૃષપાણાસ ઇન્દવ ઇમે સુતા અદ્રિષુતાસ ઉદ્ભિદસ્તુભ્યં સુતાસ ઉદ્ભિદઃ । તે ત્વા મન્દન્તુ દાવને મહે ચિત્રાય રાધસે । ગીર્ભિર્ગિર્વાહ સ્તવમાન આ ગહિ સુમૃળીકો ન આ ગહિ
હે પરાક્રમી ઇન્દ્ર, તારા મજબૂત હાથોથી, આ સોમરસ તારા માટે પિછડાઈને અને વહેતી આવી છે. એ તને આનંદ આપે, તારા મહાન પુરસ્કાર માટે. ગીતોથી પ્રશંસિત, હે ગાયક, અમારે પાસે દયાળુ બનીને આવો.
ઓ ષૂ ણો અગ્ને શૃણુહિ ત્વમીળિતો દેવેભ્યો બ્રવસિ યજ્ઞિયેભ્યો રાજભ્યો યજ્ઞિયેભ્યઃ । યદ્ધ ત્યામઙ્ગિરોભ્યો ધેનું દેવા અદત્તન । વિ તાં દુહ્રે અર્યમા કર્તરી સચાઁ એષ તાં વેદ મે સચા
હે અગ્નિ, અમને સાંભળ; તું પૂજવામાં આવે છે અને દેવો પાસે, પૂજનીય રાજાઓ પાસે સંદેશ પહોંચાડે છે. જયારે દેવોએ અંગિરસોને ગાય આપી, ત્યારે આર્યમાન એને દૂધ કાઢી આપ્યું; એ જાણે છે, એ જાણે છે, હું પણ એ સાથે જાણું છું.
મો ષુ વો અસ્મદભિ તાનિ પૌંસ્યા સના ભૂવન્દ્યુમ્નાનિ મોત જારિષુરસ્મત્પુરોત જારિષુઃ । યદ્વશ્ચિત્રં યુગેયુગે નવ્યં ઘોષાદમર્ત્યમ્ । અસ્માસુ તન્મરુતો યચ્ચ દુષ્ટરં દિધૃતા યચ્ચ દુષ્ટરમ્
તમારા શૌર્યકર્મો અમને કદી છોડે નહીં, તમારી પ્રાચીન મહિમા હંમેશા અમારી રહે, તમારો ક્રોધ અમ પર કદી ન આવે. દરેક યુગમાં જે અદ્ભુત અને નવું છે, અમર મહિમા છે, એ અમને મળે, હે મારુતો, અને જે જીતવું મુશ્કેલ છે, એ પણ અમને મળે.
દધ્યઙ્હ મે જનુષં પૂર્વો અઙ્ગિરાઃ પ્રિયમેધઃ કણ્વો અત્રિર્મનુર્વિદુસ્તે મે પૂર્વે મનુર્વિદુઃ । તેષાં દેવેષ્વાયતિરસ્માકં તેષુ નાભયઃ । તેષાં પદેન મહ્યા નમે ગિરેન્દ્રાગ્ની આ નમે ગિરા
દધ્યઙ્ મારા પૂર્વજ હતા, પ્રિયમેદ, કણ્વ, અત્રિ, મનુ—એમણે જાણ્યું, મારા પૂર્વજો મનુએ જાણ્યું. દેવોમાં એમના વંશજ છે, એમાં અમારા પણ સગા છે. એમના માર્ગે હું વંદન કરું છું, મારા ગીતથી ઇન્દ્ર અને અગ્નિને વંદન કરું છું.
હોતા યક્ષદ્વનિનો વન્ત વાર્યં બૃહસ્પતિર્યજતિ વેન ઉક્ષભિઃ પુરુવારેભિરુક્ષભિઃ । જગૃભ્મા દૂરઆદિશં શ્લોકમદ્રેરધ ત્મના । અધારયદરરિન્દાનિ સુક્રતુઃ પુરૂ સદ્માનિ સુક્રતુઃ
યજમાન યજ્ઞ કરે, ઇચ્છિત દાન પ્રાપ્ત થાય; બૃહસ્પતિ યજ્ઞ કરે છે, વેણા અનેક વાછરડાઓ સાથે યજ્ઞ કરે છે. અમે દૂરના સંકેત, પર્વત પરથી ગીત પકડ્યું છે, પોતાની શક્તિથી. બુદ્ધિશાળી એ અનેક ઘર સ્થાપે છે, અનેક ઘર સ્થાપે છે.
યે દેવાસો દિવ્યેકાદશ સ્થ પૃથિવ્યામધ્યેકાદશ સ્થ । અપ્સુક્ષિતો મહિનૈકાદશ સ્થ તે દેવાસો યજ્ઞમિમં જુષધ્વમ્
જે દેવો સ્વર્ગમાં અગિયાર છે, પૃથ્વી પર અગિયાર છે, અને જળમાં મહાન અગિયાર છે, એ બધા દેવો આ યજ્ઞ સ્વીકારો.
વેદિષદે પ્રિયધામાય સુદ્યુતે ધાસિમિવ પ્ર ભરા યોનિમગ્નયે । વસ્ત્રેણેવ વાસયા મન્મના શુચિં જ્યોતીરથં શુક્રવર્ણં તમોહનમ્
વેદિ માટે, પ્રિય સ્થાન માટે, તેજસ્વી માટે, અગ્નિ માટે બેઠકો લાવો, જેમ કોઈ આધાર લાવે છે; કપડાંથી જેમ ઢાંકે તેમ, મનથી શુદ્ધ, પ્રકાશથી ભરેલા, તેજસ્વી રંગના, અંધકાર દૂર કરનારને આવરી લો.
અભિ દ્વિજન્મા ત્રિવૃદન્નમૃજ્યતે સંવત્સરે વાવૃધે જગ્ધમી પુનઃ । અન્યસ્યાસા જિહ્વયા જેન્યો વૃષા ન્યન્યેન વનિનો મૃષ્ટ વારણઃ
દ્વિજાતિ, ત્રિવૃત, શુદ્ધ થાય છે; વર્ષભર વધે છે, ફરીથી ભોજન બને છે. બીજાની જીભથી વૃષભની પ્રશંસા થાય છે; બીજાના અવાજથી હવન શુદ્ધ થાય છે.
કૃષ્ણપ્રુતૌ વેવિજે અસ્ય સક્ષિતા ઉભા તરેતે અભિ માતરા શિશુમ્ । પ્રાચાજિહ્વં ધ્વસયન્તં તૃષુચ્યુતમા સાચ્યં કુપયં વર્ધનં પિતુઃ
કાળી અને સફેદ, બે માતાઓ એ માટે હલાવે છે; બંને માતાઓ બાળકને પોષે છે. આગળ વળેલી જીભથી, તેજસ્વી, વહેતી, સાથી, ઢગલો, પિતાનું પોષણ વધે છે.
મુમુક્ષ્વો મનવે માનવસ્યતે રઘુદ્રુવઃ કૃષ્ણસીતાસ ઊ જુવઃ । અસમના અજિરાસો રઘુષ્યદો વાતજૂતા ઉપ યુજ્યન્ત આશવઃ
મનુ અને મનુના સંતાન માટે મુક્તિ ઇચ્છે છે, ઝડપી અને કાળા-સફેદ, તેઓ આગળ ધપાવે છે. આરામ ન કરતા, ઝડપી, પવનથી દોડતા, ઘોડાઓ જોડાય છે.
આદસ્ય તે ધ્વસયન્તો વૃથેરતે કૃષ્ણમભ્વં મહિ વર્પઃ કરિક્રતઃ । યત્સીં મહીમવનિં પ્રાભિ મર્મૃશદભિશ્વસન્સ્તનયન્નેતિ નાનદત્
તારા તેજથી, તેઓ વૃદ્ધિ માટે આગળ વધે છે; કાળા વાદળ, મહાન રૂપ, તેઓ બનાવે છે. જયારે એ પૃથ્વીને, વિશાળતાને સ્પર્શે છે, ત્યારે એ ગર્જના કરે છે, શ્વાસે છે, ગર્જના કરે છે.