અસ્તોઢ્વં સ્તોમ્યા બ્રહ્મણા મેઽવીવૃધધ્વમુશતીરુષાસઃ । યુષ્માકં દેવીરવસા સનેમ સહસ્રિણં ચ શતિનં ચ વાજમ્
હું મારી સ્તુતિ અને ભજનથી તારો ગાન કર્યો છે; હે ઉષાઓ, તમે વધો. હે દેવીઓ, તમારી કૃપાથી અમને હજારગણું અને સો ગણી સફળતા પ્રાપ્ત થાય.
પ્રાતા રત્નં પ્રાતરિત્વા દધાતિ તં ચિકિત્વાન્પ્રતિગૃહ્યા નિ ધત્તે । તેન પ્રજાં વર્ધયમાન આયૂ રાયસ્પોષેણ સચતે સુવીરઃ
સવારના સમયે, બુદ્ધિશાળી મનુષ્ય ધન મેળવે છે, તેને સ્વીકારીને સાચવે છે; એ ધનથી પોતાની સંતાન અને આયુષ્ય વધારીને, ધન અને વીર્યથી સમૃદ્ધ બને છે.
સુગુરસત્સુહિરણ્યઃ સ્વશ્વો બૃહદસ્મૈ વય ઇન્દ્રો દધાતિ । યસ્ત્વાયન્તં વસુના પ્રાતરિત્વો મુક્ષીજયેવ પદિમુત્સિનાતિ
જે મનુષ્ય તને વહેલી સવારનું દાન આપે છે, તેને ઇન્દ્ર સારો ઘર, ઘણું સોનુ, ઉત્તમ ઘોડા અને વિશાળ સંપત્તિ આપે છે; એ ધનને એ રીતે મુક્ત કરે છે જેમ વિજેતા ફાંસમાંથી પગ છૂટાવે છે.
આયમદ્ય સુકૃતં પ્રાતરિચ્છન્નિષ્ટેઃ પુત્રં વસુમતા રથેન । અંશોઃ સુતં પાયય મત્સરસ્ય ક્ષયદ્વીરં વર્ધય સૂનૃતાભિઃ
આજે, સવારનું દાન લઈને, એ ધનથી ભરેલા રથમાં પિતાને પુત્ર જેવો આવે છે; એ સોમરસ પીવે અને સત્યવાણીથી વીર્ય વધે.
ઉપ ક્ષરન્તિ સિન્ધવો મયોભુવ ઈજાનં ચ યક્ષ્યમાણં ચ ધેનવઃ । પૃણન્તં ચ પપુરિં ચ શ્રવસ્યવો ઘૃતસ્ય ધારા ઉપ યન્તિ વિશ્વતઃ
નદીઓ આનંદ આપતી વહે છે, ગાયો યજ્ઞ અને પૂજા કરનાર પાસે આવે છે; ભરનાર અને વહાવનાર, બધા પ્રસિદ્ધ, ઘી ની ધારા ચારે બાજુથી આવે છે.
નાકસ્ય પૃષ્ઠે અધિ તિષ્ઠતિ શ્રિતો યઃ પૃણાતિ સ હ દેવેષુ ગચ્છતિ । તસ્મા આપો ઘૃતમર્ષન્તિ સિન્ધવસ્તસ્મા ઇયં દક્ષિણા પિન્વતે સદા
જે દાન આપે છે, એ આકાશના શિખરે સ્થિર થાય છે; જે ભરાવે છે, એ દેવોમાં જાય છે; તેના માટે જળ ઘી લાવે છે, નદીઓ વહે છે, અને તેની દક્ષિણા સદા વધતી રહે છે.
દક્ષિણાવતામિદિમાનિ ચિત્રા દક્ષિણાવતાં દિવિ સૂર્યાસઃ । દક્ષિણાવન્તો અમૃતં ભજન્તે દક્ષિણાવન્તઃ પ્ર તિરન્ત આયુઃ
આ સુંદર વસ્તુઓ દાન આપનારની છે; દાન આપનાર માટે આકાશમાં સૂર્ય ઉજવાય છે; દાન આપનાર અમરત્વ પામે છે અને આયુષ્ય પણ વધે છે.
મા પૃણન્તો દુરિતમેન આરન્મા જારિષુઃ સૂરયઃ સુવ્રતાસઃ । અન્યસ્તેષાં પરિધિરસ્તુ કશ્ચિદપૃણન્તમભિ સં યન્તુ શોકાઃ
જે દાન આપે છે, તેમને દુઃખ ન આવે, તેમના પુત્રોને પણ કશું નુકસાન ન થાય, હે સજ્જનો; બીજાઓ માટે કોઈ સીમા રહે, પણ જે દાન આપતો નથી, તેના પર દુઃખો આવે.
અમન્દાન્સ્તોમાન્પ્ર ભરે મનીષા સિન્ધાવધિ ક્ષિયતો ભાવ્યસ્ય । યો મે સહસ્રમમિમીત સવાનતૂર્તો રાજા શ્રવ ઇચ્છમાનઃ
મારી બુદ્ધિથી હું સિંધુના ધનવાન રાજાને માટે ભરપૂર સ્તુતિઓ ગાઉં છું; જેમણે મને હજાર આપ્યું, એ દાનશીલ રાજા કીર્તિ ઇચ્છે છે.
શતં રાજ્ઞો નાધમાનસ્ય નિષ્કાઞ્છતમશ્વાન્પ્રયતાન્સદ્ય આદમ્ । શતં કક્ષીવાઁ અસુરસ્ય ગોનાં દિવિ શ્રવોઽજરમા તતાન
જે રાજા ક્યારેય દાનમાં પાછળ પડતો નથી, તેના સો સોનાના હાર, સો તૈયાર ઘોડા તરત મળે છે; કક્ષીવન્ત અસુરના સો ગાયો મળે છે, અને તેની કીર્તિ આકાશમાં અવિનાશી ફેલાય છે.
ઉપ મા શ્યાવાઃ સ્વનયેન દત્તા વધૂમન્તો દશ રથાસો અસ્થુઃ । ષષ્ટિઃ સહસ્રમનુ ગવ્યમાગાત્સનત્કક્ષીવાઁ અભિપિત્વે અહ્નામ્
મને શ્યાવાએ દસ વધૂઓ સાથેના દસ રથ આપ્યા છે; સાઠ હજાર ગાયો પણ આવી છે, અને કક્ષીવન્તનું ધન દિવસના અંતે ભરપૂર મળ્યું છે.
ચત્વારિંશદ્દશરથસ્ય શોણાઃ સહસ્રસ્યાગ્રે શ્રેણિં નયન્તિ । મદચ્યુતઃ કૃશનાવતો અત્યાન્કક્ષીવન્ત ઉદમૃક્ષન્ત પજ્રાઃ
દસ રથવાળાના ચાળીસ લાલ ઘોડા હજારોમાં આગળની પંક્તિમાં જાય છે; કક્ષીવન્તના તેજસ્વી ઘોડાઓ, મદથી છલકાતા, બધાને પાછળ છોડી ગયા છે.
પૂર્વામનુ પ્રયતિમા દદે વસ્ત્રીન્યુક્તાઁ અષ્ટાવરિધાયસો ગાઃ । સુબન્ધવો યે વિશ્યા ઇવ વ્રા અનસ્વન્તઃ શ્રવ ઐષન્ત પજ્રાઃ
પહેલા મળેલા દાન પછી, મેં વસ્ત્રો, આઠ-આઠ જોડાયેલા, અને ગાયો મેળવ્યા; સારા મિત્રોની જેમ, રથચાલકો વિના પણ, એ લોકોએ કીર્તિ મેળવી છે.
આગધિતા પરિગધિતા યા કશીકેવ જઙ્ગહે । દદાતિ મહ્યં યાદુરી યાશૂનાં ભોજ્યા શતા
જે કાશી શહેરની સ્ત્રીઓના જાંઘે પહેરાયેલી કમરપટ્ટી જેવી શોભાયમાન અને ઘેરી વળેલી છે, એ યાદુરી મને અનેક સ્વાદિષ્ટ અને ઝડપથી મળતી વસ્તુઓ આપે છે.
ઉપોપ મે પરા મૃશ મા મે દભ્રાણિ મન્યથાઃ । સર્વાહમસ્મિ રોમશા ગન્ધારીણામિવાવિકા
મારા નજીક આવો, મને સારી રીતે તપાસો, મારી નાની કદને ઓછું ન આંકશો; હું આખી શરીરે વાળવાળી છું, જાણે ગંધારી લોકોની દૂધી બકરી હોય એમ.
અગ્નિં હોતારં મન્યે દાસ્વન્તં વસું સૂનું સહસો જાતવેદસં વિપ્રં ન જાતવેદસમ્ । ય ઊર્ધ્વયા સ્વધ્વરો દેવો દેવાચ્યા કૃપા । ઘૃતસ્ય વિભ્રાષ્ટિમનુ વષ્ટિ શોચિષાજુહ્વાનસ્ય સર્પિષઃ
હું અગ્નિને યજ્ઞકર્મ કરાવનાર, દાનશીલ, ધનવાન, બધી જાગૃતિઓ જાણનારા, વિદ્વાન અને દેવો માટે શ્રેષ્ઠ માનું છું; જે શુદ્ધ વિધિથી દેવો પર કૃપા કરે છે, ઘીનો પ્રકાશિત પ્રવાહ પોતાની જ્વાળાથી અનુસરે છે અને આહુતિ સ્વીકારે છે.
યજિષ્ઠં ત્વા યજમાના હુવેમ જ્યેષ્ઠમઙ્ગિરસાં વિપ્ર મન્મભિર્વિપ્રેભિઃ શુક્ર મન્મભિઃ । પરિજ્માનમિવ દ્યાં હોતારં ચર્ષણીનામ્ । શોચિષ્કેશં વૃષણં યમિમા વિશઃ પ્રાવન્તુ જૂતયે વિશઃ
અગ્નિ, અમે તને સર્વોત્તમ યજ્ઞ માટે, અંગિરસોમાં શ્રેષ્ઠ, વિદ્વાન અને શુદ્ધ ભાવથી બોલાવીએ છીએ; તું જાણે આકાશનો રક્ષક, લોકોનો યજ્ઞકર્મ કરનાર, જ્વલંત વાળવાળો અને શક્તિશાળી છે, જેને બધા કુળો સહાય માટે આધાર આપે છે.
સ હિ પુરૂ ચિદોજસા વિરુક્મતા દીદ્યાનો ભવતિ દ્રુહંતરઃ પરશુર્ન દ્રુહંતરઃ । વીળુ ચિદ્યસ્ય સમૃતૌ શ્રુવદ્વનેવ યત્સ્થિરમ્ । નિઃષહમાણો યમતે નાયતે ધન્વાસહા નાયતે
કારણ કે એ અગ્નિ અનેક શક્તિ અને તેજથી ચમકે છે અને દુશ્મનનો નાશકર્તા બને છે, જાણે કુહાડી હોય એમ; જેની સામે પડેલા લોકો જંગલમાં છુપાયેલા હોય તેમ હોય, પણ એ મજબૂત વસ્તુઓને પણ જીતે છે અને કોઈ પણ યુદ્ધમાં અપરાજિત રહે છે.
દૃળ્હા ચિદસ્મા અનુ દુર્યથા વિદે તેજિષ્ઠાભિરરણિભિર્દાષ્ટ્યવસેઽગ્નયે દાષ્ટ્યવસે । પ્ર યઃ પુરૂણિ ગાહતે તક્ષદ્વનેવ શોચિષા । સ્થિરા ચિદન્ના નિ રિણાત્યોજસા નિ સ્થિરાણિ ચિદોજસા
મજબૂત કિલ્લાઓ પણ તેની આગળ ઝૂકી જાય છે; તું માર્ગો જાણે છે, ઝડપી લાકડાંથી અગ્નિ માટે આહુતિ આપે છે; જે અગ્નિ carpenterની જેમ પોતાની જ્વાળાથી અનેકને ભેદે છે, એ મજબૂત ખોરાકને પણ પોતાની શક્તિથી કાપી નાખે છે.
તમસ્ય પૃક્ષમુપરાસુ ધીમહિ નક્તં યઃ સુદર્શતરો દિવાતરાદપ્રાયુષે દિવાતરાત્ । આદસ્યાયુર્ગ્રભણવદ્વીળુ શર્મ ન સૂનવે । ભક્તમભક્તમવો વ્યન્તો અજરા અગ્નયો વ્યન્તો અજરાઃ
અમે અંધકાર વચ્ચેના તેજ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીએ છીએ, જે રાત્રે દિવસ કરતાં વધુ સ્પષ્ટ દેખાય છે, ટૂંકા દિવસમાં નહીં; તેને, જાણે પુત્રને આશ્રય આપીએ છીએ, ભક્ત અને અભક્ત બંને માટે અમર અગ્નિ રક્ષણ આપે છે.
સ હિ શર્ધો ન મારુતં તુવિષ્વણિરપ્નસ્વતીષૂર્વરાસ્વિષ્ટનિરાર્તનાસ્વિષ્ટનિઃ । આદદ્ધવ્યાન્યાદદિર્યજ્ઞસ્ય કેતુરર્હણા । અધ સ્માસ્ય હર્ષતો હૃષીવતો વિશ્વે જુષન્ત પન્થાં નરઃ શુભે ન પન્થામ્
એ અગ્નિ જાણે મરુત સમૂહ જેવો ગર્જનારો અને વાવાઝોડા જેવો છે, ઉપજાઉ અને બાંઝ જમીન બંનેમાં ઝડપી છે; એ યજ્ઞની ચિહ્નરૂપ આહુતિ સ્વીકારે છે; ત્યારે આનંદિત થઈ, બધા લોકો ખુશીથી તેની સુંદર માર્ગે ચાલે છે.
દ્વિતા યદીં કીસ્તાસો અભિદ્યવો નમસ્યન્ત ઉપવોચન્ત ભૃગવો મથ્નન્તો દાશા ભૃગવઃ । અગ્નિરીશે વસૂનાં શુચિર્યો ધર્ણિરેષામ્ । પ્રિયાઁ અપિધીઁર્વનિષીષ્ટ મેધિર આ વનિષીષ્ટ મેધિરઃ
જ્યારે ભૃગુઓએ શ્રદ્ધાથી અગ્નિને વંદન કર્યું, તેને ઘસીને પ્રગટાવ્યો, ત્યારે અગ્નિ ધનની માલિક, શુદ્ધ અને બધાનો આધાર બન્યો; વિદ્વાન એ પ્રિય ખજાનોનું રક્ષણ કરે, એ જ સંભાળે.
વિશ્વાસાં ત્વા વિશાં પતિં હવામહે સર્વાસાં સમાનં દમ્પતિં ભુજે સત્યગિર્વાહસં ભુજે । અતિથિં માનુષાણાં પિતુર્ન યસ્યાસયા । અમી ચ વિશ્વે અમૃતાસ આ વયો હવ્યા દેવેષ્વા વયઃ
અમે તને બધા લોકોના સ્વામી, સર્વનો સહભાગી, સાચા સ્તુતિથી, સૌનો સાથી અને માનવોના મહેમાન તરીકે બોલાવીએ છીએ; પિતાજી જેવો, જેનું સ્થાન ક્યારેય છોડાતું નથી; અને બધા અમર પંખીઓ દેવો સુધી આહુતિ પહોંચાડે છે.
ત્વમગ્ને સહસા સહન્તમઃ શુષ્મિન્તમો જાયસે દેવતાતયે રયિર્ન દેવતાતયે । શુષ્મિન્તમો હિ તે મદો દ્યુમ્નિન્તમ ઉત ક્રતુઃ । અધ સ્મા તે પરિ ચરન્ત્યજર શ્રુષ્ટીવાનો નાજર
અગ્નિ, તું શક્તિમાં સર્વશ્રેષ્ઠ, અત્યંત તીવ્ર, દેવકૃત્ય માટે જન્મેલો અને સંપત્તિ આપનારો છે; તારી ઉત્સાહ સૌથી વધુ છે, તારો સંકલ્પ પણ તેજસ્વી છે; તેથી, અમર અને હંમેશાં સાંભળનારા દેવો તને ઘેરીને રહે છે.
પ્ર વો મહે સહસા સહસ્વત ઉષર્બુધે પશુષે નાગ્નયે સ્તોમો બભૂત્વગ્નયે । પ્રતિ યદીં હવિષ્માન્વિશ્વાસુ ક્ષાસુ જોગુવે । અગ્રે રેભો ન જરત ઋષૂણાં જૂર્ણિર્હોત ઋષૂણામ્
અમારી સ્તુતિ મહાન, શક્તિશાળી, ગૌપાલક અગ્નિ માટે હોય; જ્યારે તે દરેક ઘરમાં આહુતિ સાથે હાજર હોય છે; તે ઋષિઓમાં ગર્જનારા વાછરડા જેવો, યજ્ઞકર્મ કરનાર અને ઋષિઓમાં શક્તિશાળી છે.
સ નો નેદિષ્ઠં દદૃશાન આ ભરાગ્ને દેવેભિઃ સચનાઃ સુચેતુના મહો રાયઃ સુચેતુના । મહિ શવિષ્ઠ નસ્કૃધિ સંચક્ષે ભુજે અસ્યૈ । મહિ સ્તોતૃભ્યો મઘવન્સુવીર્યં મથીરુગ્રો ન શવસા
અગ્નિ, તું અમને દેવો સાથે મળીને સૌથી નજીકનું દર્શન, સારી સમજ અને મહાન ધન આપ; મહાન શક્તિશાળી, અમને સમૃદ્ધિ આપ, અને સ્તુતિ કરનારા ભક્તોને બહાદુરી અને શક્તિ આપ.
અયં જાયત મનુષો ધરીમણિ હોતા યજિષ્ઠ ઉશિજામનુ વ્રતમગ્નિઃ સ્વમનુ વ્રતમ્ । વિશ્વશ્રુષ્ટિઃ સખીયતે રયિરિવ શ્રવસ્યતે । અદબ્ધો હોતા નિ ષદદિળસ્પદે પરિવીત ઇળસ્પદે
આ અગ્નિ માનવોના ઘરમાં જન્મે છે, શ્રેષ્ઠ યજ્ઞકર્મ કરનાર, ઉશિજોના નિયમને અનુસરે છે; એ સૌના માટે સાંભળે છે, મિત્ર છે, સંપત્તિ પ્રસિદ્ધ થાય છે; નિર્દોષ યજ્ઞકર્મ કરનાર યજ્ઞસ્થળે બેઠો છે, બધે ઘેરાયેલો છે.
તં યજ્ઞસાધમપિ વાતયામસ્યૃતસ્ય પથા નમસા હવિષ્મતા દેવતાતા હવિષ્મતા । સ ન ઊર્જામુપાભૃત્યયા કૃપા ન જૂર્યતિ । યં માતરિશ્વા મનવે પરાવતો દેવં ભાઃ પરાવતઃ
એ yagya માટે યોગ્ય છે, તેને અમે સત્યના માર્ગે, ભક્તિ અને આહુતિથી દેવભાગ માટે મોકલીએ છીએ; એ અમને પોષણ આપે છે, સહાયકની જેમ, ક્યારેય વૃદ્ધ થતો નથી; જેને માતરિશ્વાને દૂરથી મનુ માટે લાવ્યો, દેવનું તેજ દૂરથી લાવ્યો.
એવેન સદ્યઃ પર્યેતિ પાર્થિવં મુહુર્ગી રેતો વૃષભઃ કનિક્રદદ્દધદ્રેતઃ કનિક્રદત્ । શતં ચક્ષાણો અક્ષભિર્દેવો વનેષુ તુર્વણિઃ । સદો દધાન ઉપરેષુ સાનુષ્વગ્નિઃ પરેષુ સાનુષુ
એ રીતે, એ તરત જ પૃથ્વી પર ફરી વળે છે, વારંવાર, વાછરડા જેવો ગર્જના કરે છે અને પોતાનું બીજ છોડી જાય છે; સો આંખોથી જુએ છે, દેવ જંગલોમાં ઝડપી છે; અગ્નિ ઊંચા શિખરો પર પોતાનું સ્થાન ધરાવે છે.
સ સુક્રતુઃ પુરોહિતો દમેદમેઽગ્નિર્યજ્ઞસ્યાધ્વરસ્ય ચેતતિ ક્રત્વા યજ્ઞસ્ય ચેતતિ । ક્રત્વા વેધા ઇષૂયતે વિશ્વા જાતાનિ પસ્પશે । યતો ઘૃતશ્રીરતિથિરજાયત વહ્નિર્વેધા અજાયત
એ બુદ્ધિશાળી અગ્નિ, આ ઘરમાં યજ્ઞકર્મ કરાવનાર છે, પોતાની ઈચ્છાથી યજ્ઞ અને વિધિ જાણે છે; પોતાની ઈચ્છાથી એ વાંછનીય બને છે, બધું જુએ છે; ઘીથી ભરપૂર, મહેમાન રૂપે જન્મેલો અગ્નિ, વિદ્વાન છે.