એષા દિવો દુહિતા પ્રત્યદર્શિ જ્યોતિર્વસાના સમના પુરસ્તાત્ । ઋતસ્ય પન્થામન્વેતિ સાધુ પ્રજાનતીવ ન દિશો મિનાતિ
આ સ્વર્ગની પુત્રી પ્રકાશથી શોભાયમાન, સૌના સમક્ષ દેખાય છે. તે સત્યના સારા માર્ગે આગળ વધે છે, જાણકારીથી, અને દિશાઓ ક્યારેય ભૂલતી નથી.
ઉપો અદર્શિ શુન્ધ્યુવો ન વક્ષો નોધા ઇવાવિરકૃત પ્રિયાણિ । અદ્મસન્ન સસતો બોધયન્તી શશ્વત્તમાગાત્પુનરેયુષીણામ્
તે શુદ્ધ સ્ત્રીના સ્તન જેવી દેખાય છે, કુશળ પત્ની જેવું પોતાનું પ્રિય રૂપ દર્શાવે છે. ઊંઘેલા લોકોને જગાડે છે, અને વારંવાર, સતત પાછી આવતી રહે છે.
પૂર્વે અર્ધે રજસો અપ્ત્યસ્ય ગવાં જનિત્ર્યકૃત પ્ર કેતુમ્ । વ્યુ પ્રથતે વિતરં વરીય ઓભા પૃણન્તી પિત્રોરુપસ્થા
પ્રકાશના ક્ષેત્રના પૂર્વાર્ધમાં, ગાયોની માતાએ સંકેત આપ્યો છે. તે વ્યાપક ધન આપે છે અને બંને માતા-પિતાના આંગણે સમૃદ્ધિ ભરે છે.
એવેદેષા પુરુતમા દૃશે કં નાજામિં ન પરિ વૃણક્તિ જામિમ્ । અરેપસા તન્વા શાશદાના નાર્ભાદીષતે ન મહો વિભાતી
આ સર્વોપરી, સૌને દેખાય છે; તે નવજાતને કે જીવનસાથીને ક્યારેય ત્યાગતી નથી. નિર્દોષ અને શોભાયમાન, તે બાળકથી પણ, મહાનથી પણ દૂર નથી રહેતી.
અભ્રાતેવ પુંસ એતિ પ્રતીચી ગર્તારુગિવ સનયે ધનાનામ્ । જાયેવ પત્ય ઉશતી સુવાસા ઉષા હસ્રેવ નિ રિણીતે અપ્સઃ
તે વાદળ જેવી પુરુષ તરફ આવે છે, ધન શોધનાર માટે ખોદેલી નદી જેવી છે. પતિ માટે શોભાયમાન પત્ની જેવી, ઉષા ગૌવૃંદ જેવી પ્રકાશિત થાય છે અને જળ છોડે છે.
સ્વસા સ્વસ્રે જ્યાયસ્યૈ યોનિમારૈગપૈત્યસ્યાઃ પ્રતિચક્ષ્યેવ । વ્યુચ્છન્તી રશ્મિભિઃ સૂર્યસ્યાઞ્જ્યઙ્ક્તે સમનગા ઇવ વ્રાઃ
જેમ નાની બહેન મોટી બહેનના ઘર તરફ જાય છે, એમ ઉષા પોતાની જ વાસસ્થાને પાછી આવે છે. સૂર્યના કિરણોથી તેજસ્વી બનીને, એ શોભાયમાન થાય છે, જાણે સ્ત્રીઓની ટોળકી એકઠી થાય છે એમ.
આસાં પૂર્વાસામહસુ સ્વસૄણામપરા પૂર્વામભ્યેતિ પશ્ચાત્ । તાઃ પ્રત્નવન્નવ્યસીર્નૂનમસ્મે રેવદુચ્છન્તુ સુદિના ઉષાસઃ
આ ઉષાઓમાં, જૂની બહેનોમાં, નવી ઉષા પછાતથી આવીને પહેલાની પાછળ ચાલે છે. એ પ્રાચીન જેવી નવી નવી ઉષાઓ, હવે અમારે માટે ધન અને શુભ દિવસ લઈને ઉગે.
પ્ર બોધયોષઃ પૃણતો મઘોન્યબુધ્યમાનાઃ પણયઃ સસન્તુ । રેવદુચ્છ મઘવદ્ભ્યો મઘોનિ રેવત્સ્તોત્રે સૂનૃતે જારયન્તી
હે ઉષા, તારી કૃપાથી અમને જાગૃત કર, અને જે હજુ જાગ્યા નથી એવા ધનના ભંડારો પણ જાગે. હે દયાળુ, ધનવાન લોકો માટે તું ધન લઈને ઉગ, અને સત્યવાણી સ્તુતિને ફળ આપ.
અવેયમશ્વૈદ્યુવતિઃ પુરસ્તાદ્યુઙ્ક્તે ગવામરુણાનામનીકમ્ । વિ નૂનમુચ્છાદસતિ પ્ર કેતુર્ગૃહંગૃહમુપ તિષ્ઠાતે અગ્નિઃ
આ યુવાન ઉષા, ઘોડાઓથી સમૃદ્ધ, આગળ આગળ લાલગાયોને જોતાં જોતાં જોડે છે. હવે એ ઉગે છે ત્યારે એની ધ્વજ ફેલાય છે, અને અગ્નિ દરેક ઘરમાં ઉભો રહે છે.
ઉત્તે વયશ્ચિદ્વસતેરપપ્તન્નરશ્ચ યે પિતુભાજો વ્યુષ્ટૌ । અમા સતે વહસિ ભૂરિ વામમુષો દેવિ દાશુષે મર્ત્યાય
પંખીઓ પણ પોતાના ગૂમફમાંથી ઉડી ગયા છે, અને જે મનુષ્યો પિતૃઓ સાથે વહેલી સવારના યજ્ઞમાં ભાગ લે છે, એ પણ જાગી ગયા છે. હે દેવી ઉષા, તું ઘરમાં રહેતા ભક્તને ઘણું ધન આપે છે.
અસ્તોઢ્વં સ્તોમ્યા બ્રહ્મણા મેઽવીવૃધધ્વમુશતીરુષાસઃ । યુષ્માકં દેવીરવસા સનેમ સહસ્રિણં ચ શતિનં ચ વાજમ્
હું મારી સ્તુતિ અને ભજનથી તારો ગાન કર્યો છે; હે ઉષાઓ, તમે વધો. હે દેવીઓ, તમારી કૃપાથી અમને હજારગણું અને સો ગણી સફળતા પ્રાપ્ત થાય.
પ્રાતા રત્નં પ્રાતરિત્વા દધાતિ તં ચિકિત્વાન્પ્રતિગૃહ્યા નિ ધત્તે । તેન પ્રજાં વર્ધયમાન આયૂ રાયસ્પોષેણ સચતે સુવીરઃ
સવારના સમયે, બુદ્ધિશાળી મનુષ્ય ધન મેળવે છે, તેને સ્વીકારીને સાચવે છે; એ ધનથી પોતાની સંતાન અને આયુષ્ય વધારીને, ધન અને વીર્યથી સમૃદ્ધ બને છે.
સુગુરસત્સુહિરણ્યઃ સ્વશ્વો બૃહદસ્મૈ વય ઇન્દ્રો દધાતિ । યસ્ત્વાયન્તં વસુના પ્રાતરિત્વો મુક્ષીજયેવ પદિમુત્સિનાતિ
જે મનુષ્ય તને વહેલી સવારનું દાન આપે છે, તેને ઇન્દ્ર સારો ઘર, ઘણું સોનુ, ઉત્તમ ઘોડા અને વિશાળ સંપત્તિ આપે છે; એ ધનને એ રીતે મુક્ત કરે છે જેમ વિજેતા ફાંસમાંથી પગ છૂટાવે છે.
આયમદ્ય સુકૃતં પ્રાતરિચ્છન્નિષ્ટેઃ પુત્રં વસુમતા રથેન । અંશોઃ સુતં પાયય મત્સરસ્ય ક્ષયદ્વીરં વર્ધય સૂનૃતાભિઃ
આજે, સવારનું દાન લઈને, એ ધનથી ભરેલા રથમાં પિતાને પુત્ર જેવો આવે છે; એ સોમરસ પીવે અને સત્યવાણીથી વીર્ય વધે.
ઉપ ક્ષરન્તિ સિન્ધવો મયોભુવ ઈજાનં ચ યક્ષ્યમાણં ચ ધેનવઃ । પૃણન્તં ચ પપુરિં ચ શ્રવસ્યવો ઘૃતસ્ય ધારા ઉપ યન્તિ વિશ્વતઃ
નદીઓ આનંદ આપતી વહે છે, ગાયો યજ્ઞ અને પૂજા કરનાર પાસે આવે છે; ભરનાર અને વહાવનાર, બધા પ્રસિદ્ધ, ઘી ની ધારા ચારે બાજુથી આવે છે.
નાકસ્ય પૃષ્ઠે અધિ તિષ્ઠતિ શ્રિતો યઃ પૃણાતિ સ હ દેવેષુ ગચ્છતિ । તસ્મા આપો ઘૃતમર્ષન્તિ સિન્ધવસ્તસ્મા ઇયં દક્ષિણા પિન્વતે સદા
જે દાન આપે છે, એ આકાશના શિખરે સ્થિર થાય છે; જે ભરાવે છે, એ દેવોમાં જાય છે; તેના માટે જળ ઘી લાવે છે, નદીઓ વહે છે, અને તેની દક્ષિણા સદા વધતી રહે છે.
દક્ષિણાવતામિદિમાનિ ચિત્રા દક્ષિણાવતાં દિવિ સૂર્યાસઃ । દક્ષિણાવન્તો અમૃતં ભજન્તે દક્ષિણાવન્તઃ પ્ર તિરન્ત આયુઃ
આ સુંદર વસ્તુઓ દાન આપનારની છે; દાન આપનાર માટે આકાશમાં સૂર્ય ઉજવાય છે; દાન આપનાર અમરત્વ પામે છે અને આયુષ્ય પણ વધે છે.
મા પૃણન્તો દુરિતમેન આરન્મા જારિષુઃ સૂરયઃ સુવ્રતાસઃ । અન્યસ્તેષાં પરિધિરસ્તુ કશ્ચિદપૃણન્તમભિ સં યન્તુ શોકાઃ
જે દાન આપે છે, તેમને દુઃખ ન આવે, તેમના પુત્રોને પણ કશું નુકસાન ન થાય, હે સજ્જનો; બીજાઓ માટે કોઈ સીમા રહે, પણ જે દાન આપતો નથી, તેના પર દુઃખો આવે.
અમન્દાન્સ્તોમાન્પ્ર ભરે મનીષા સિન્ધાવધિ ક્ષિયતો ભાવ્યસ્ય । યો મે સહસ્રમમિમીત સવાનતૂર્તો રાજા શ્રવ ઇચ્છમાનઃ
મારી બુદ્ધિથી હું સિંધુના ધનવાન રાજાને માટે ભરપૂર સ્તુતિઓ ગાઉં છું; જેમણે મને હજાર આપ્યું, એ દાનશીલ રાજા કીર્તિ ઇચ્છે છે.
શતં રાજ્ઞો નાધમાનસ્ય નિષ્કાઞ્છતમશ્વાન્પ્રયતાન્સદ્ય આદમ્ । શતં કક્ષીવાઁ અસુરસ્ય ગોનાં દિવિ શ્રવોઽજરમા તતાન
જે રાજા ક્યારેય દાનમાં પાછળ પડતો નથી, તેના સો સોનાના હાર, સો તૈયાર ઘોડા તરત મળે છે; કક્ષીવન્ત અસુરના સો ગાયો મળે છે, અને તેની કીર્તિ આકાશમાં અવિનાશી ફેલાય છે.
ઉપ મા શ્યાવાઃ સ્વનયેન દત્તા વધૂમન્તો દશ રથાસો અસ્થુઃ । ષષ્ટિઃ સહસ્રમનુ ગવ્યમાગાત્સનત્કક્ષીવાઁ અભિપિત્વે અહ્નામ્
મને શ્યાવાએ દસ વધૂઓ સાથેના દસ રથ આપ્યા છે; સાઠ હજાર ગાયો પણ આવી છે, અને કક્ષીવન્તનું ધન દિવસના અંતે ભરપૂર મળ્યું છે.
ચત્વારિંશદ્દશરથસ્ય શોણાઃ સહસ્રસ્યાગ્રે શ્રેણિં નયન્તિ । મદચ્યુતઃ કૃશનાવતો અત્યાન્કક્ષીવન્ત ઉદમૃક્ષન્ત પજ્રાઃ
દસ રથવાળાના ચાળીસ લાલ ઘોડા હજારોમાં આગળની પંક્તિમાં જાય છે; કક્ષીવન્તના તેજસ્વી ઘોડાઓ, મદથી છલકાતા, બધાને પાછળ છોડી ગયા છે.
પૂર્વામનુ પ્રયતિમા દદે વસ્ત્રીન્યુક્તાઁ અષ્ટાવરિધાયસો ગાઃ । સુબન્ધવો યે વિશ્યા ઇવ વ્રા અનસ્વન્તઃ શ્રવ ઐષન્ત પજ્રાઃ
પહેલા મળેલા દાન પછી, મેં વસ્ત્રો, આઠ-આઠ જોડાયેલા, અને ગાયો મેળવ્યા; સારા મિત્રોની જેમ, રથચાલકો વિના પણ, એ લોકોએ કીર્તિ મેળવી છે.
આગધિતા પરિગધિતા યા કશીકેવ જઙ્ગહે । દદાતિ મહ્યં યાદુરી યાશૂનાં ભોજ્યા શતા
જે કાશી શહેરની સ્ત્રીઓના જાંઘે પહેરાયેલી કમરપટ્ટી જેવી શોભાયમાન અને ઘેરી વળેલી છે, એ યાદુરી મને અનેક સ્વાદિષ્ટ અને ઝડપથી મળતી વસ્તુઓ આપે છે.
ઉપોપ મે પરા મૃશ મા મે દભ્રાણિ મન્યથાઃ । સર્વાહમસ્મિ રોમશા ગન્ધારીણામિવાવિકા
મારા નજીક આવો, મને સારી રીતે તપાસો, મારી નાની કદને ઓછું ન આંકશો; હું આખી શરીરે વાળવાળી છું, જાણે ગંધારી લોકોની દૂધી બકરી હોય એમ.
અગ્નિં હોતારં મન્યે દાસ્વન્તં વસું સૂનું સહસો જાતવેદસં વિપ્રં ન જાતવેદસમ્ । ય ઊર્ધ્વયા સ્વધ્વરો દેવો દેવાચ્યા કૃપા । ઘૃતસ્ય વિભ્રાષ્ટિમનુ વષ્ટિ શોચિષાજુહ્વાનસ્ય સર્પિષઃ
હું અગ્નિને યજ્ઞકર્મ કરાવનાર, દાનશીલ, ધનવાન, બધી જાગૃતિઓ જાણનારા, વિદ્વાન અને દેવો માટે શ્રેષ્ઠ માનું છું; જે શુદ્ધ વિધિથી દેવો પર કૃપા કરે છે, ઘીનો પ્રકાશિત પ્રવાહ પોતાની જ્વાળાથી અનુસરે છે અને આહુતિ સ્વીકારે છે.
યજિષ્ઠં ત્વા યજમાના હુવેમ જ્યેષ્ઠમઙ્ગિરસાં વિપ્ર મન્મભિર્વિપ્રેભિઃ શુક્ર મન્મભિઃ । પરિજ્માનમિવ દ્યાં હોતારં ચર્ષણીનામ્ । શોચિષ્કેશં વૃષણં યમિમા વિશઃ પ્રાવન્તુ જૂતયે વિશઃ
અગ્નિ, અમે તને સર્વોત્તમ યજ્ઞ માટે, અંગિરસોમાં શ્રેષ્ઠ, વિદ્વાન અને શુદ્ધ ભાવથી બોલાવીએ છીએ; તું જાણે આકાશનો રક્ષક, લોકોનો યજ્ઞકર્મ કરનાર, જ્વલંત વાળવાળો અને શક્તિશાળી છે, જેને બધા કુળો સહાય માટે આધાર આપે છે.
સ હિ પુરૂ ચિદોજસા વિરુક્મતા દીદ્યાનો ભવતિ દ્રુહંતરઃ પરશુર્ન દ્રુહંતરઃ । વીળુ ચિદ્યસ્ય સમૃતૌ શ્રુવદ્વનેવ યત્સ્થિરમ્ । નિઃષહમાણો યમતે નાયતે ધન્વાસહા નાયતે
કારણ કે એ અગ્નિ અનેક શક્તિ અને તેજથી ચમકે છે અને દુશ્મનનો નાશકર્તા બને છે, જાણે કુહાડી હોય એમ; જેની સામે પડેલા લોકો જંગલમાં છુપાયેલા હોય તેમ હોય, પણ એ મજબૂત વસ્તુઓને પણ જીતે છે અને કોઈ પણ યુદ્ધમાં અપરાજિત રહે છે.
દૃળ્હા ચિદસ્મા અનુ દુર્યથા વિદે તેજિષ્ઠાભિરરણિભિર્દાષ્ટ્યવસેઽગ્નયે દાષ્ટ્યવસે । પ્ર યઃ પુરૂણિ ગાહતે તક્ષદ્વનેવ શોચિષા । સ્થિરા ચિદન્ના નિ રિણાત્યોજસા નિ સ્થિરાણિ ચિદોજસા
મજબૂત કિલ્લાઓ પણ તેની આગળ ઝૂકી જાય છે; તું માર્ગો જાણે છે, ઝડપી લાકડાંથી અગ્નિ માટે આહુતિ આપે છે; જે અગ્નિ carpenterની જેમ પોતાની જ્વાળાથી અનેકને ભેદે છે, એ મજબૂત ખોરાકને પણ પોતાની શક્તિથી કાપી નાખે છે.
તમસ્ય પૃક્ષમુપરાસુ ધીમહિ નક્તં યઃ સુદર્શતરો દિવાતરાદપ્રાયુષે દિવાતરાત્ । આદસ્યાયુર્ગ્રભણવદ્વીળુ શર્મ ન સૂનવે । ભક્તમભક્તમવો વ્યન્તો અજરા અગ્નયો વ્યન્તો અજરાઃ
અમે અંધકાર વચ્ચેના તેજ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીએ છીએ, જે રાત્રે દિવસ કરતાં વધુ સ્પષ્ટ દેખાય છે, ટૂંકા દિવસમાં નહીં; તેને, જાણે પુત્રને આશ્રય આપીએ છીએ, ભક્ત અને અભક્ત બંને માટે અમર અગ્નિ રક્ષણ આપે છે.